Gênesis 37
Bepaŋ'Walaŋ Folofolok Kobuli (NOP) vs NVT
1 Yakobo adi beudi Kanaaŋ kwet daŋgoŋ itoulugukneŋ uŋgoŋ itouguk.
1 Jacó passou a morar na terra de Canaã, onde seu pai tinha vivido como estrangeiro.
2 Yoŋ adi Yakobo’walaŋ mede kahat. Yosep adi guletŋiŋ 17 tubune daliyedut dompa yabudoko kwanai tigiŋ. Biyagoŋ kuyoŋ, adi mekuya doktiŋa beu’walaŋ tamŋiyat Bilha eŋ Silpa adi’walaŋ mihihiyedut dompa yabudokoguk. Ala daliyedi maŋgoŋ kedem be hogoli tagiŋ u yabuŋa wooŋ behik nimbihit tuguk.
2 Este é o relato de Jacó e sua família. Quando José tinha 17 anos, cuidava dos rebanhos de seu pai. Trabalhava com seus meios-irmãos, os filhos de Bila e Zilpa, mulheres de seu pai, e contava para seu pai algumas das coisas erradas que seus irmãos faziam.
3 Isilae adi Yosep weleeŋdi kahile hinek tuluguk. Eŋ mihiŋiye noli adi wahiwahiŋgoŋ yabukahileeluguk. Isilae adi agaŋ me gawadaaŋ hinek tulune Yosep mintaguk doktiŋa weleeŋdi kahile hinek tuluguk. Unduŋ tiŋa yeguk e dahidahi kudikudinit houle momooŋ hinekdi tibineeŋ miŋguk.
3 Jacó amava José mais que a qualquer outro de seus filhos, pois José havia nascido quando Jacó era idoso. Por isso, certo dia Jacó encomendou um presente especial para José: uma linda túnica.
4 Kaŋ daliye adi behikdi Yosep weleeŋdi kahile hinek tilak unduŋ kaŋ nadiŋa Yosepdok nadikadaka timiyagiŋ. Unduŋ tiŋa Yosepdut mede momooŋgoŋ mu toyagiŋ.
4 Os irmãos de José, por sua vez, o odiavam, pois o pai deles o amava mais que a todos os outros filhos. Não eram capazes de lhe dizer uma única palavra amigável.
5 Nai niŋde Yosep adi lihine tiŋa daliye yeniŋguk. Yeenimbuune daliye adi kwihita kisaŋ hinek tigiŋ.
5 Certa noite, José teve um sonho e, quando o contou a seus irmãos, eles o odiaram ainda mais.
6 Adi indiŋ yeniŋguk, “Hidi maagihik mohinek kameeŋ lihine tiŋat i nadineŋ.
6 “Ouçam este sonho que tive”, disse ele.
7 Indi pandiŋ kwanai ginaŋ wooŋ pandiŋ ibi ibi tumun. Ala deebek tiŋa nu’walaŋ pandiŋ ibidi pilali koloŋ didimeniŋ yalak, eŋ hidi’walaŋdi pilale nu’walaŋ yakelemaadi tiŋa nu’walaŋ yalaŋakneŋkade duwookene tiŋa yaliŋit.”
7 “Estávamos no campo, amarrando feixes de trigo. De repente, meu feixe se levantou e ficou em pé, e seus feixes se juntaram ao redor do meu e se curvaram diante dele!”
8 Kaŋ daliyedi u nadiŋa yogiŋ, “Be dukuyembe loloŋnit tiŋa indi niibidokowaaŋ? Biyagoŋ hinek kube du mapme tiŋa niibiulidokowaaŋ?” Yosep adi lihine tiŋa mede yoguk wondok tiŋa daliye adi Yosepdok kwihita kisaŋ tigiŋ.
8 Seus irmãos responderam: “Você imagina que será nosso rei? Pensa mesmo que nos governará?”. E o odiaram ainda mais por causa de seus sonhos e da maneira como os contava.
9 Agaŋ nai nimbo lihine tiŋa daliye indiŋ yeniŋguk, “Lihine nimaaŋ tiŋat ale yobee nadineŋ. Lihine tiŋa kawene mele muyakip eŋ hinantilamek 11 adi nu duwokene tinamuŋit.”
9 Pouco tempo depois, José teve outro sonho e, mais uma vez, contou-o a seus irmãos. “Ouçam, tive outro sonho”, disse ele. “O sol, a lua e onze estrelas se curvavam diante de mim!”
10 Yosep adi lihine i daliye eŋ beehik yenimbuune nadiŋa beu adi nintoo tiŋa yoguk, “U maŋgoŋ lihine undiniŋ tiŋaŋ? Maaŋge eŋ naa eŋ daakeye indi biyagoŋ hinek kube du’walaŋ habaake foloŋ duwookeneŋ namandatnik kwet foloŋ tubuwopmoobutneem?”
10 Dessa vez, contou o sonho não apenas aos irmãos, mas também ao pai, que o repreendeu, dizendo: “Que sonho é esse? Por acaso eu, sua mãe e seus irmãos viremos e nos curvaremos até o chão diante de você?”.
11 Daliye adi welehik gouye tuguk. Iŋgoŋ oŋ, beu adi nemenemek nadiguk u weleeŋ ginaŋ kabup nadidaheŋa boikwambundaaŋ hatiluguk.
11 Os irmãos de José ficaram com inveja dele, mas seu pai se perguntou qual seria o significado dos sonhos.
12 Agaŋ daliye adi behik’walaŋ kale yabudokoneene Sekemde ugiŋ.
12 Pouco depois, os irmãos de José levaram os rebanhos de seu pai para pastar junto de Siquém.
13 Unduŋ doktiŋa Isilae adi Yosep indiŋ niŋguk, “Du agaŋ nadilaŋ daakeye adi Sekem gwaaŋ kale yabuulidoko tiiŋ. Ale buune ganiŋkuleene wooŋ yabeŋ.” Yosepdibo yoguk, “Oo u kedem.”
13 Então Jacó disse a José: “Seus irmãos estão cuidando das ovelhas em Siquém. Apronte-se, e eu o enviarei até eles”. “Estou pronto para ir”, respondeu José.
14 Unduŋ yobune beudi indiŋ niŋguk, “Wooŋ dakeye kedem be hatiiŋ yabunadi tibeŋ eŋ kale heki maaŋ yabunadi tubudapmaaŋ buŋa mede kahat tinambuune nadiwaat.” Unduŋ niŋa Hebulon kwet gutuŋneniŋ niŋkulune uguk.
14 “Vá ver como estão seus irmãos e os rebanhos”, disse Jacó. “E traga-me notícias deles.” Jacó o enviou, e José viajou de sua casa no vale de Hebrom até Siquém.
15 Sekem kwetneŋ usuwaaŋ daliye yolohi hatilune me niŋdi tubumintaaŋ ninadiguk, “Du maŋgoŋ lohilaŋ?”
15 Quando José chegou a Siquém, um homem da região notou que ele andava perdido pelos campos. “O que você está procurando?”, perguntou o homem.
16 Adibo yoguk, “Nu daatneye yolohilat. Du kedem be daŋgoŋ hatiŋa kale yabuulidoko tiiŋ nanimbuune wooŋ yabit?”
16 “Estou procurando meus irmãos”, respondeu José. “O senhor sabe onde eles estão cuidando dos rebanhos?”
17 Me woondibo yoguk, “Adi iŋoŋ agaŋ wabiŋa ugiŋ. Nu indiŋ yoyagiŋ nadigut, ‘Indi Dotan de une.’ Alee uŋaŋ wooŋ yabeŋ.” Unduŋ doktiŋa Yosep adi mindaŋ yahakaleŋa wooŋ Dotan gagayeŋ yabuguk.
17 O homem lhe disse: “Sim, eles foram embora daqui, mas eu os ouvi dizer: ‘Vamos a Dotã’”. Então José foi atrás de seus irmãos e os encontrou em Dotã.
18 Iŋgoŋ e adi yamaaŋgoŋ mu uguk kougoŋ kwatnaaŋgoŋ ulune daliyedi agaŋ kakiyodaaŋ uut titindok yofolok tigiŋ.
18 Quando os irmãos de José o viram, o reconheceram de longe. Antes que ele se aproximasse, planejaram uma forma de matá-lo.
19 “Lihine molo i maŋgoŋ bulak!
19 “Lá vem o sonhador!”, disseram uns aos outros.
20 Buune ula tobo tikutnene ime bom koomiineŋ fowek. Kaŋ indiŋ yonim kale fafaŋeniŋ miknit hinek niŋdi sikumuŋguk. Unduŋ tineene lihineŋiŋ diniŋ mebi dakalewaak.”
20 “Vamos matá-lo e jogá-lo numa dessas cisternas. Diremos a nosso pai: ‘Um animal selvagem o devorou’. Então veremos o que será dos seus sonhos!”
21 Luben adi mede u nadiŋa kwayaŋiyedi Yosep mu ulukumuŋdok nadiŋa mooŋ yoguk. Luben adi indiŋ yoguk, “Haatihaatiŋiŋ mu tubuliwedok.
21 Mas, quando Rúben ouviu o plano, tratou de livrar José. “Não o matemos”, disse ele.
22 Eŋ naŋgatŋiŋ mu kwaatnewek. Kwet fiileŋ boom siliiŋ ikiiŋneŋ iŋaŋ kuumanee fowek, eŋ ulukumuŋ adi mu titindok.” Luben adi indiŋ nadiguk kougoŋ kabup haman tibene labuune nagila beu’walaŋ wit.
22 “Por que derramar sangue? Joguem-no nesta cisterna vazia aqui no deserto e não toquemos nele.” Rúben planejava resgatar José e levá-lo de volta ao pai.
23 Ala agaŋ Yosep busuwalat be yoguk e de! buŋa honeŋ dahidahiŋiŋ kudikudinit houle momooŋdi tibineemiŋgiŋ u kwihikulimiŋa
23 Assim, quando José chegou, os irmãos lhe arrancaram a linda túnica que ele estava usando,
24 nagila wooŋ tobooŋa tukulune ime bom koomii ime silida tuguk siliineŋ foguk.
24 o agarraram e o jogaram na cisterna vazia, ou seja, sem água.
25 Unduŋ tiŋa nanaŋe naneene fooŋ ikiŋ. Ilaŋa dauhik diweune uune Ismaelhi me bomboŋ kibikibi tineene Gilead yokwet bikabuŋa bugiŋ. Kamelehik foloŋ ime wahu munduŋnit eŋ bem gumamum eŋ nemek nanaŋe tubukobadok mehe heki undihi tiyoula tiulidokooŋ kamelehik foloŋ boiŋa moŋgola Isip kwetneŋ kibikibi tineene ugiŋ adi yabugiŋ.
25 Mais tarde, quando se sentaram para comer, viram ao longe uma caravana de camelos vindo em sua direção. Era um grupo de negociantes ismaelitas, que transportavam especiarias, bálsamo e mirra de Gileade para o Egito.
26 Yuda adi pilale noliŋiye indiŋ yeniŋguk, “Indi kwayanik ulukumuŋa naŋgatŋiŋ youfulaŋa folooŋ maŋgoŋ moŋgotneem.
26 Judá disse a seus irmãos: “O que ganharemos se matarmos nosso irmão e encobrirmos o crime?
27 Ale pilap buune Ismaelhi yemineene tuwaaŋiŋ fukut nimineŋ. Eŋ ulukumuŋ adi mu tinim. Maŋgoŋde adi adi naŋgatnik diki, eŋ kwayanik, eŋ mehinek kubugoŋ.” Unduŋ yobune noliŋiye adi wele kubugoŋ tigiŋ.
27 Em vez de matá-lo, vamos vendê-lo aos negociantes ismaelitas. Afinal, ele é nosso irmão, sangue do nosso sangue!”. Seus irmãos concordaram.
28 Ala agaŋ Midienhi me bomboŋ hinit busuaune daliye wooŋ Yosep hamaneune labuune nagi wooŋ Ismaelhi me yemiŋa tuwaaŋiŋ fukut kunakunat 20 silwadok yogiŋ. Kaŋ Ismaelhi adi tuwaaŋ nagila Isipde ugiŋ.
28 Então, quando os ismaelitas, que eram negociantes midianitas, se aproximaram, os irmãos de José o tiraram da cisterna e o venderam para eles por vinte peças de prata. E os negociantes o levaram para o Egito.
29 Luben adi kougoŋ wooŋ Yosep bom ginaŋ be hatak yoŋa lohiguk iŋgoŋ e mooŋ. Unduŋ kaŋ mooŋ kaŋ Luben adi dahdahiŋiŋ kwihiŋa ulibaginekulaŋa
29 Algum tempo depois, Rúben voltou para tirar José da cisterna. Quando descobriu que seu irmão não estava lá, rasgou as roupas.
30 kwayaŋiye haakiŋneŋ wooŋ yoguk, “Mihi adi bom ginaŋ mu hatak! Nu diŋaandiŋ wooŋ kawit?”
30 Voltou a seus irmãos e lamentou-se: “O menino sumiu! E agora, o que farei?”.
31 Unduŋ tiŋa mooŋkaŋ meme maaniŋ niŋ ulaŋa naŋgatŋiŋdi Yosep’walaŋ dahidahi foloŋ yougoombuune
31 Então os irmãos mataram um bode e mergulharam a túnica de José no sangue do animal.
32 naŋgatnit tubune tiŋa behik’walaŋ ugiŋ. Wooŋ yalaŋ indiŋ niŋgiŋ, “I baigoŋ kakoloodiweeŋ. Tiyauge mihige Yosep’walaŋ dahidahi nobu? Indi gwaaŋ tubumintaaŋ tiŋa baam.”
32 Enviaram a linda túnica para o pai, com a seguinte mensagem: “Veja o que encontramos. Não é a túnica de seu filho?”.
33 Yakobo adi mihiŋiŋ Yosep’walaŋ dahidahi u kakiyondaaŋ yoguk, “Biyagoŋ hinek ya mihine’walaŋ dahidahi kudikudinit. Nemek kale fafaŋeniŋ eŋ miknitdi sikumuŋa sibulaaginekut tiŋak!”
33 O pai a reconheceu de imediato e disse: “Sim, é a túnica de meu filho. Um animal selvagem o deve ter devorado. Com certeza José morreu despedaçado!”.
34 Unduŋ yoŋa Isilae adi dahidahiŋiŋ ulalagine kulaŋa bulaaniŋgoŋ diniŋ dahidahi dahiŋa mihiŋiŋ doktiŋa maat kobulabulaye melenai fee tuguk.
34 Jacó rasgou suas roupas e vestiu-se de pano de saco. Por longo tempo, lamentou profundamente a morte do filho.
35 Wapmihiŋiye hogohogok buŋa niŋkwelemanim yo tigiŋ iŋgoŋ medehik mu nadiyemguk. Adi adi unduŋ yoguk, “Nu yadi mihinedok bulaaniŋgoŋ nadiŋa maat kobulabulaye tige tige kumumbaat.” Unduŋ yoŋa Yosep beu adi aditok tiŋa kobulabulaye tuguk.
35 A família toda tentou consolá-lo, mas ele se recusava. “Descerei à sepultura lamentando a morte de meu filho”, dizia, e continuou a lamentar-se.
36 Isilae adi unduŋ tulune nai uŋaniŋgoŋ Midienhi adi Yosep nagila wooŋ Isip kwetneŋ me niŋ wou Potifa adut tuwagiŋ. Potifa adi mikme Felo ne kadokoyagiŋ, adi’walaŋ talitimeŋhik.
36 Enquanto isso, os negociantes midianitas chegaram ao Egito, onde venderam José a Potifar, oficial e capitão da guarda do faraó.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 37, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.