Gênesis 37
Bepaŋ'Walaŋ Folofolok Kobuli (NOP) vs NAA
1 Yakobo adi beudi Kanaaŋ kwet daŋgoŋ itoulugukneŋ uŋgoŋ itouguk.
1 Jacó habitou na terra das peregrinações de seu pai, na terra de Canaã.
2 Yoŋ adi Yakobo’walaŋ mede kahat. Yosep adi guletŋiŋ 17 tubune daliyedut dompa yabudoko kwanai tigiŋ. Biyagoŋ kuyoŋ, adi mekuya doktiŋa beu’walaŋ tamŋiyat Bilha eŋ Silpa adi’walaŋ mihihiyedut dompa yabudokoguk. Ala daliyedi maŋgoŋ kedem be hogoli tagiŋ u yabuŋa wooŋ behik nimbihit tuguk.
2 Esta é a história de Jacó. Quando José tinha dezessete anos, apascentava os rebanhos com os seus irmãos. Sendo ainda jovem, acompanhava os filhos de Bila e os filhos de Zilpa, mulheres de seu pai; e trazia más notícias deles a seu pai.
3 Isilae adi Yosep weleeŋdi kahile hinek tuluguk. Eŋ mihiŋiye noli adi wahiwahiŋgoŋ yabukahileeluguk. Isilae adi agaŋ me gawadaaŋ hinek tulune Yosep mintaguk doktiŋa weleeŋdi kahile hinek tuluguk. Unduŋ tiŋa yeguk e dahidahi kudikudinit houle momooŋ hinekdi tibineeŋ miŋguk.
3 Ora, Israel amava mais José do que todos os seus outros filhos, porque era filho da sua velhice; e mandou fazer para ele uma túnica talar de mangas compridas.
4 Kaŋ daliye adi behikdi Yosep weleeŋdi kahile hinek tilak unduŋ kaŋ nadiŋa Yosepdok nadikadaka timiyagiŋ. Unduŋ tiŋa Yosepdut mede momooŋgoŋ mu toyagiŋ.
4 Quando os seus irmãos viram que o pai o amava mais do que todos os outros filhos, odiaram-no e já não podiam falar com ele de forma pacífica.
5 Nai niŋde Yosep adi lihine tiŋa daliye yeniŋguk. Yeenimbuune daliye adi kwihita kisaŋ hinek tigiŋ.
5 José teve um sonho e o contou aos seus irmãos; por isso, o odiaram ainda mais.
6 Adi indiŋ yeniŋguk, “Hidi maagihik mohinek kameeŋ lihine tiŋat i nadineŋ.
6 Ele lhes disse: — Peço que ouçam o sonho que tive.
7 Indi pandiŋ kwanai ginaŋ wooŋ pandiŋ ibi ibi tumun. Ala deebek tiŋa nu’walaŋ pandiŋ ibidi pilali koloŋ didimeniŋ yalak, eŋ hidi’walaŋdi pilale nu’walaŋ yakelemaadi tiŋa nu’walaŋ yalaŋakneŋkade duwookene tiŋa yaliŋit.”
7 Sonhei que estávamos amarrando feixes no campo, e eis que o meu feixe se levantou e ficou em pé, enquanto os feixes de vocês o rodeavam e se inclinavam diante do meu.
8 Kaŋ daliyedi u nadiŋa yogiŋ, “Be dukuyembe loloŋnit tiŋa indi niibidokowaaŋ? Biyagoŋ hinek kube du mapme tiŋa niibiulidokowaaŋ?” Yosep adi lihine tiŋa mede yoguk wondok tiŋa daliye adi Yosepdok kwihita kisaŋ tigiŋ.
8 Então os irmãos lhe disseram: — Você pensa que vai mesmo reinar sobre nós? Pensa que realmente dominará sobre nós? E com isso o odiavam ainda mais, por causa dos seus sonhos e de suas palavras.
9 Agaŋ nai nimbo lihine tiŋa daliye indiŋ yeniŋguk, “Lihine nimaaŋ tiŋat ale yobee nadineŋ. Lihine tiŋa kawene mele muyakip eŋ hinantilamek 11 adi nu duwokene tinamuŋit.”
9 José teve ainda outro sonho, que ele contou aos seus irmãos, dizendo: — Sonhei também que o sol, a lua e onze estrelas se inclinavam diante de mim.
10 Yosep adi lihine i daliye eŋ beehik yenimbuune nadiŋa beu adi nintoo tiŋa yoguk, “U maŋgoŋ lihine undiniŋ tiŋaŋ? Maaŋge eŋ naa eŋ daakeye indi biyagoŋ hinek kube du’walaŋ habaake foloŋ duwookeneŋ namandatnik kwet foloŋ tubuwopmoobutneem?”
10 Quando José contou esse sonho ao pai e aos seus irmãos, o pai o repreendeu, dizendo: — Que sonho é esse que você teve? Você está querendo dizer que eu, a sua mãe e os seus irmãos iremos e nos inclinaremos até o chão diante de você?
11 Daliye adi welehik gouye tuguk. Iŋgoŋ oŋ, beu adi nemenemek nadiguk u weleeŋ ginaŋ kabup nadidaheŋa boikwambundaaŋ hatiluguk.
11 Os irmãos tinham inveja dele; o pai, no entanto, guardou aquilo no coração.
12 Agaŋ daliye adi behik’walaŋ kale yabudokoneene Sekemde ugiŋ.
12 Como os irmãos foram apascentar o rebanho do pai, em Siquém,
13 Unduŋ doktiŋa Isilae adi Yosep indiŋ niŋguk, “Du agaŋ nadilaŋ daakeye adi Sekem gwaaŋ kale yabuulidoko tiiŋ. Ale buune ganiŋkuleene wooŋ yabeŋ.” Yosepdibo yoguk, “Oo u kedem.”
13 Israel perguntou a José: — Os seus irmãos não estão apascentando o rebanho em Siquém? Venha, pois vou mandar você até eles. José respondeu: — Eis-me aqui.
14 Unduŋ yobune beudi indiŋ niŋguk, “Wooŋ dakeye kedem be hatiiŋ yabunadi tibeŋ eŋ kale heki maaŋ yabunadi tubudapmaaŋ buŋa mede kahat tinambuune nadiwaat.” Unduŋ niŋa Hebulon kwet gutuŋneniŋ niŋkulune uguk.
14 Israel continuou: — Vá, agora, e veja se está tudo bem com os seus irmãos e com o rebanho; e traga-me notícias. Assim, o enviou do vale de Hebrom, e ele foi a Siquém.
15 Sekem kwetneŋ usuwaaŋ daliye yolohi hatilune me niŋdi tubumintaaŋ ninadiguk, “Du maŋgoŋ lohilaŋ?”
15 E um homem encontrou José, que andava errante pelo campo, e lhe perguntou: — O que você está procurando?
16 Adibo yoguk, “Nu daatneye yolohilat. Du kedem be daŋgoŋ hatiŋa kale yabuulidoko tiiŋ nanimbuune wooŋ yabit?”
16 Ele respondeu: — Estou procurando os meus irmãos. Por favor, pode me dizer onde eles estão apascentando o rebanho?
17 Me woondibo yoguk, “Adi iŋoŋ agaŋ wabiŋa ugiŋ. Nu indiŋ yoyagiŋ nadigut, ‘Indi Dotan de une.’ Alee uŋaŋ wooŋ yabeŋ.” Unduŋ doktiŋa Yosep adi mindaŋ yahakaleŋa wooŋ Dotan gagayeŋ yabuguk.
17 O homem respondeu: — Foram embora daqui. Ouvi quando disseram: “Vamos a Dotã.” Então José seguiu atrás dos irmãos e os encontrou em Dotã.
18 Iŋgoŋ e adi yamaaŋgoŋ mu uguk kougoŋ kwatnaaŋgoŋ ulune daliyedi agaŋ kakiyodaaŋ uut titindok yofolok tigiŋ.
18 De longe eles o viram e, antes que chegasse, conspiraram contra ele para o matar.
19 “Lihine molo i maŋgoŋ bulak!
19 Disseram uns aos outros: — Lá vem o grande sonhador!
20 Buune ula tobo tikutnene ime bom koomiineŋ fowek. Kaŋ indiŋ yonim kale fafaŋeniŋ miknit hinek niŋdi sikumuŋguk. Unduŋ tineene lihineŋiŋ diniŋ mebi dakalewaak.”
20 Venham, pois, agora, vamos matá-lo e jogar o corpo numa destas cisternas. Diremos que um animal selvagem o devorou. Vejamos em que vão dar os sonhos dele.
21 Luben adi mede u nadiŋa kwayaŋiyedi Yosep mu ulukumuŋdok nadiŋa mooŋ yoguk. Luben adi indiŋ yoguk, “Haatihaatiŋiŋ mu tubuliwedok.
21 Mas Rúben, ouvindo isso, livrou-o das mãos deles e disse: — Não lhe tiremos a vida.
22 Eŋ naŋgatŋiŋ mu kwaatnewek. Kwet fiileŋ boom siliiŋ ikiiŋneŋ iŋaŋ kuumanee fowek, eŋ ulukumuŋ adi mu titindok.” Luben adi indiŋ nadiguk kougoŋ kabup haman tibene labuune nagila beu’walaŋ wit.
22 Rúben disse mais: — Não derramem sangue. Joguem o rapaz naquela cisterna que está no deserto, e não lhe façam mal. Rúben disse isto para o livrar deles, a fim de levá-lo de volta ao pai.
23 Ala agaŋ Yosep busuwalat be yoguk e de! buŋa honeŋ dahidahiŋiŋ kudikudinit houle momooŋdi tibineemiŋgiŋ u kwihikulimiŋa
23 Mas, logo que José chegou a seus irmãos, despiram-no da túnica, a túnica talar de mangas compridas que trazia,
24 nagila wooŋ tobooŋa tukulune ime bom koomii ime silida tuguk siliineŋ foguk.
24 e o jogaram na cisterna. A cisterna estava vazia, sem água.
25 Unduŋ tiŋa nanaŋe naneene fooŋ ikiŋ. Ilaŋa dauhik diweune uune Ismaelhi me bomboŋ kibikibi tineene Gilead yokwet bikabuŋa bugiŋ. Kamelehik foloŋ ime wahu munduŋnit eŋ bem gumamum eŋ nemek nanaŋe tubukobadok mehe heki undihi tiyoula tiulidokooŋ kamelehik foloŋ boiŋa moŋgola Isip kwetneŋ kibikibi tineene ugiŋ adi yabugiŋ.
25 Depois sentaram-se para comer. Levantando os olhos, viram que uma caravana de ismaelitas vinha de Gileade. Seus camelos traziam especiarias, bálsamo e mirra, que levavam para o Egito.
26 Yuda adi pilale noliŋiye indiŋ yeniŋguk, “Indi kwayanik ulukumuŋa naŋgatŋiŋ youfulaŋa folooŋ maŋgoŋ moŋgotneem.
26 Então Judá disse aos irmãos: — O que vamos ganhar se matarmos o nosso irmão e depois escondermos a sua morte?
27 Ale pilap buune Ismaelhi yemineene tuwaaŋiŋ fukut nimineŋ. Eŋ ulukumuŋ adi mu tinim. Maŋgoŋde adi adi naŋgatnik diki, eŋ kwayanik, eŋ mehinek kubugoŋ.” Unduŋ yobune noliŋiye adi wele kubugoŋ tigiŋ.
27 Venham, vamos vendê-lo aos ismaelitas. Não lhe façamos mal, pois é nosso irmão, é do nosso sangue. Seus irmãos concordaram.
28 Ala agaŋ Midienhi me bomboŋ hinit busuaune daliye wooŋ Yosep hamaneune labuune nagi wooŋ Ismaelhi me yemiŋa tuwaaŋiŋ fukut kunakunat 20 silwadok yogiŋ. Kaŋ Ismaelhi adi tuwaaŋ nagila Isipde ugiŋ.
28 E, quando os mercadores midianitas passaram, os irmãos de José o tiraram da cisterna e o venderam aos ismaelitas por vinte moedas de prata. E os ismaelitas levaram José para o Egito.
29 Luben adi kougoŋ wooŋ Yosep bom ginaŋ be hatak yoŋa lohiguk iŋgoŋ e mooŋ. Unduŋ kaŋ mooŋ kaŋ Luben adi dahdahiŋiŋ kwihiŋa ulibaginekulaŋa
29 Quando Rúben voltou à cisterna, eis que José não estava nela; então rasgou as suas roupas.
30 kwayaŋiye haakiŋneŋ wooŋ yoguk, “Mihi adi bom ginaŋ mu hatak! Nu diŋaandiŋ wooŋ kawit?”
30 E, voltando aos seus irmãos, disse: — O rapaz não está mais lá! E agora, o que eu vou fazer?
31 Unduŋ tiŋa mooŋkaŋ meme maaniŋ niŋ ulaŋa naŋgatŋiŋdi Yosep’walaŋ dahidahi foloŋ yougoombuune
31 Então pegaram a túnica de José, mataram um bode e molharam a túnica no sangue.
32 naŋgatnit tubune tiŋa behik’walaŋ ugiŋ. Wooŋ yalaŋ indiŋ niŋgiŋ, “I baigoŋ kakoloodiweeŋ. Tiyauge mihige Yosep’walaŋ dahidahi nobu? Indi gwaaŋ tubumintaaŋ tiŋa baam.”
32 E enviaram a túnica de mangas compridas ao pai com este recado: — Achamos isto. Veja se é ou não a túnica de seu filho.
33 Yakobo adi mihiŋiŋ Yosep’walaŋ dahidahi u kakiyondaaŋ yoguk, “Biyagoŋ hinek ya mihine’walaŋ dahidahi kudikudinit. Nemek kale fafaŋeniŋ eŋ miknitdi sikumuŋa sibulaaginekut tiŋak!”
33 Ele a reconheceu e disse: — É a túnica de meu filho. Um animal selvagem o devorou. Certamente José foi despedaçado.
34 Unduŋ yoŋa Isilae adi dahidahiŋiŋ ulalagine kulaŋa bulaaniŋgoŋ diniŋ dahidahi dahiŋa mihiŋiŋ doktiŋa maat kobulabulaye melenai fee tuguk.
34 Então Jacó rasgou as suas roupas, vestiu-se de pano de saco e lamentou o filho durante muitos dias.
35 Wapmihiŋiye hogohogok buŋa niŋkwelemanim yo tigiŋ iŋgoŋ medehik mu nadiyemguk. Adi adi unduŋ yoguk, “Nu yadi mihinedok bulaaniŋgoŋ nadiŋa maat kobulabulaye tige tige kumumbaat.” Unduŋ yoŋa Yosep beu adi aditok tiŋa kobulabulaye tuguk.
35 Todos os seus filhos e todas as suas filhas vieram, para o consolar; ele, porém, recusou ser consolado e disse: — Chorando, descerei à sepultura para junto do meu filho. E continuou a chorar pelo filho.
36 Isilae adi unduŋ tulune nai uŋaniŋgoŋ Midienhi adi Yosep nagila wooŋ Isip kwetneŋ me niŋ wou Potifa adut tuwagiŋ. Potifa adi mikme Felo ne kadokoyagiŋ, adi’walaŋ talitimeŋhik.
36 Enquanto isso, no Egito, os midianitas venderam José a Potifar, oficial de Faraó, comandante da guarda.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 37, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.