Gênesis 31
Séréel Ndút: Unni Koope (NDV) vs NTLH
1 Hompe níi, Yakop kelohte capitohi koyyi Laban biti ɗi ɓeɓpe alal mi boffi wa ɓéeɓ ; ndah iña lahaꞌ ɗi ra ɓéeɓ ɗúhëꞌ alal mi boffi wa.
1 Jacó ficou sabendo que os filhos de Labão andavam dizendo o seguinte: — Jacó está tirando tudo o que é do nosso pai. É às custas do nosso pai que ele está ficando rico.
2 Yakop otte biti ɓal íllë na yeelaꞌ ri Laban leegi ra madlay ti merees nen.
2 Jacó também notou que Labão já não se mostrava tão amigo como antes.
3 Tígí daaha, Koo-Yahwee won Yakop tih : « Nimile ɓëy faamon na gin baappu, mi ot ɗoo na. »
3 Então o Senhor Deus disse a Jacó: — Volte para a terra dos seus pais, onde estão os seus parentes. Eu estarei com você.
4 Yakop hom yuppi na meeyyin, wolaꞌte Rasel a Leyaa.
4 Aí Jacó mandou chamar Raquel e Leia para que viessem ao campo, onde ele estava com as suas ovelhas e cabras.
5 Lahuu wa ra, ɗi won wa tih : « Mi otte biti íllë na yeelaꞌ soꞌ boffon leegi ra madlay ti merees nen ; ndaa Koope fa na jaamiyoh baasoꞌ ra ñéerëꞌté a soꞌ.
5 Quando chegaram, ele disse: — Tenho reparado que o pai de vocês já não se mostra tão meu amigo como antes; mas o Deus do meu pai tem estado comigo.
6 Ɗon yúhrúté affon biti doolii soꞌ ɓéeɓ ɗúmëꞌ légéyírí boffon ;
6 Vocês sabem muito bem que tenho me esforçado muito, trabalhando para o pai de vocês.
7 añcaŋ ɗi nofaꞌte soꞌ, loffe yínlí sëꞌ waal caak, ndaa Koope olsaay ri na mokil soꞌ.
7 Mas ele me tem enganado e já mudou o meu salário umas dez vezes. Porém Deus não deixou que ele me prejudicasse.
8 Waali wonaa boffon biti júrí faana lahaꞌ geñe-geñe ɓéeɓ nay hene yínlí sëꞌ rëe, ndeŋi límú ɓéeɓ faana henaꞌ geñe-geñe. Ɗi ac wonil biti bi faana tap súul mbée naaꞌ ɓéeɓ nay hene yínlí sëꞌ rëe, ndeŋi límú ɓéeɓ faana tap súul mbée naaꞌ.
8 Quando ele dizia: “Os cabritos com manchas serão o seu salário”, aí as fêmeas tinham crias manchadas. E, quando ele dizia: “Os cabritos listados serão o seu salário”, aí as crias saíam todas listadas.
9 Koope daa ɓeyaꞌ júrí boffon ɗaaha onte soꞌ wa kat !
9 Foi assim que Deus tirou os rebanhos do pai de vocês e os deu a mim.
10 Ndée na húmú lawantuu júrë bín fë rë, di filiɓ heeƴ, mi otte biti faanni sékéttë a kuuyya na húmú lawu ra henaꞌ geñe-geñe, tap naaꞌ mbée súul, mbée hena tipi-tipi.
10 — Um dia, quando os animais estavam no tempo do cruzamento, eu tive um sonho. Eu vi que os bodes que cobriam as fêmeas eram listados, malhados e manchados.
11 Filiɓ heeja, malaakii Koope dëekké sëꞌ won tih : “Yakop !” Mi won ɗi tih : “Yëew !”
11 O Anjo de Deus me chamou pelo nome, e eu respondi: “Aqui estou.”
12 Ɗi won soꞌ tih : “Ɓéyré afu fu olsoh : sékéttë a kuuyya na lawu ra ɓéeɓ, ƴee faanni wa geñe-geñe, ƴee tappe naaꞌ mbée súul, ƴee tipi-tipi. Bi ot mi iña paŋ ro Laban ra ɓéeɓ, daa tah mi henaꞌ ri ɗaaha.
12 Então ele continuou: “Veja! Todos os bodes que estão cruzando são listados, malhados e manchados. Eu estou fazendo com que isso aconteça porque tenho visto o que Labão está fazendo com você.
13 Daa mi Koope fa feeñiyoh ro Betel ra, tígë húmú yípëꞌ fu laꞌi tíinndëe, fu túmpé dúuléen sun, fu añohte fu yeɗte soꞌ na unu ra. Kolee gini bee leegi, fu nimil ɓëy faamon na gin ron.” »
13 Eu sou o Deus que apareceu a você em Betel, onde você me dedicou uma pedra, derramando azeite sobre ela, e onde você me fez uma promessa. Agora prepare-se, saia desta terra e volte para a terra onde você nasceu.”
14 Rasel a Leyaa wonu Yakop tih : « Fun lahluy lam faam boffi fun.
14 Então Raquel e Leia responderam: — Não sobrou nada para herdarmos do nosso pai.
15 Ɗi habaay fun haneel, níi ri yaayte fun antee ñam júrë túmú fun ra woo ?
15 Ele nos trata como se fôssemos estrangeiras. Ele até nos vendeu e depois gastou todo o dinheiro que recebeu como pagamento.
16 Kon alal ma naaf Koope ɗii na ra ɓéeɓ, ƴi funi koyyi fun ! Fu mín paŋ yee nah ro Koope ra ! »
16 Toda a riqueza que Deus tirou do nosso pai é nossa e dos nossos filhos. Portanto, faça tudo o que Deus mandou.
17 Yakop kolaꞌ daaha, yëegíɗté koyyi a ɓeleɓɓi sun fi géléemmë.
17 — ausente —
18 Ɗi kúrëelëhté yuppi a iña lahaꞌ ri Mesopotami ra ɓéeɓ, ɓeɓpe waali Kanaan, na saañ faam Isaak boffi.
18 — ausente —
19 Bi ɗeef Laban húmú saañce ëylí fënúffí harri, Rasel ñeyaꞌte ri filoon, lohte iña na haanaꞌ boffa ra.
19 Labão, o pai de Raquel, havia ido para outro lugar a fim de cortar a lã das suas ovelhas; e, enquanto ele estava fora, Raquel roubou as imagens dos deuses da casa dele.
20 Yakop nofaꞌte Laban Arameyeŋa, lohohte saañce takaay ri.
20 Foi assim que Jacó, sem avisar que ia embora, enganou Labão, o arameu,
21 Ɗi hegohte a iña lahaꞌ ri ra ɓéeɓ, yíppée húus laahi Efarat, yulohte waal daŋŋi Galaat.
21 fugindo com tudo o que tinha. Atravessou o rio Eufrates e foi na direção da região montanhosa de Gileade.
22 Waali éeyë fë tíkëh në rë, Laban kelohte biti Yakop hegohte.
22 Três dias depois Labão ficou sabendo que Jacó havia fugido.
23 Laban ɓeɓpe i ow faami, wa suute daɓaadi Yakop ; wa tílúté waal paana, wa na anuu rii daɓ daŋŋi Galaat.
23 Ele reuniu os seus parentes e foi atrás de Jacó. Sete dias depois, Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade.
24 Ndaa Koope feeñiyohte Laban elgin di filiɓ heeƴ, won ɗi tih : « Laban ! Mi henaꞌ ro : lah yúhé ɗee nay fuu wonee a Yakop ra déꞌ ! »
24 Naquela noite Deus apareceu num sonho a Labão, o arameu, e disse: — Cuidado! Não faça nada a Jacó.
25 Daɓaꞌ Laban Yakop ra, ɗeef ɗi yíppé taanta yi daŋŋi Galaat daaha. Laban a ɓëewí yípúté ƴi wa ɓal.
25 Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade, onde ele estava acampado. E Labão e os seus parentes acamparam no mesmo lugar.
26 Laban dëekké Yakop won ɗi tih : « Fu yúh yee paŋ fu ra saa ɗo ? Haalaꞌ yi níi fu na nofaꞌ soꞌ, fu na kúrëelëh koyyi soꞌ ti ɓëewí habuu haaꞌ nen ?
26 Aí Labão disse a Jacó: — Por que foi que você me enganou, levando as minhas filhas como se fossem prisioneiras de guerra?
27 Haalaꞌ yi níi fu na nofaꞌ soꞌ, faa lohoh saañu ? Fu takoh soꞌ koon, may roo ɓedaaloh a njooɓ, ñéerëꞌ a aa-síkë a koraa.
27 Por que você me enganou, fugindo desse jeito, sem me dizer nada? Se você tivesse falado comigo, eu teria preparado uma festa alegre de despedida, com canções acompanhadas de pandeiros e de liras .
28 Fu onay soꞌ sah mi langaamoh sun fi koyyi soꞌ a séttí sëꞌ, mi pëkís wë balaa wa saañ ! Yee paŋ fu ra pagaɗ ow neh kat !
28 Você nem me deixou beijar os meus netos e as minhas filhas. O que você fez foi coisa de gente sem juízo.
29 Mi mín roo paŋ yin ɓos koon, ndaa Koope fa na jaamiyoh boffu ra won soꞌ níimmbë ti di filiɓ heeƴ, lah mi yúhë ɗee nay mi roo wonee ra.
29 Eu poderia ter feito muito mal a vocês, mas na noite passada o Deus do seu pai me disse assim: “Cuidado! Não faça nada a Jacó.”
30 Mi yúhté biti saañu ɓéeɓ, fu sesoh lahi faamon. Ndaa haalaꞌ yi níi faa loh haanaa yi soꞌ nék ? »
30 Eu sei que você foi embora porque tinha saudades de casa. Mas por que foi que você roubou as imagens dos deuses da minha casa?
31 Yakop won Laban tih : « Mi neeh biti koon kat fu naaf koyyu ɓeleɓ daa tah mi lohoh saañi soꞌ.
31 Jacó respondeu: — Eu fiquei com medo, pois pensei que o senhor ia me tirar as suas filhas à força.
32 Yii leŋke haanaa yu na, fu ot wa ow na di ɓëewí sëꞌ në rëe, ɓëyí baa hawun húl. Saame filiɓ iña lahaꞌ mi ra ɓéeɓ fíi ɓëewí yen. Fu ot na yii daa fu lahaꞌ ri raa, fu ɓeɓ ri. » Di filiɓ ƴaaha ɓéeɓ nék, Yakop húmú yéeh biti koon Rasel daa loh haanaa ya.
32 Mas, se o senhor achar as suas imagens com alguém aqui, essa pessoa será morta. Os nossos parentes são testemunhas: se o senhor encontrar aqui qualquer coisa que seja sua, pode levar. Acontece que Jacó não sabia que Raquel havia roubado as imagens.
33 Laban yampe saama, haalte taantii Yakop ɗúhté, haalte bi Leyaa ɗúhté dah, haalte bi súrgë yí ana ya ɓeleɓ, ndaa ri olay yin. Ɗi míllëꞌ haal bi Rasel,
33 Labão entrou na barraca de Jacó, depois na de Leia e depois na das duas escravas, porém não encontrou as suas imagens. Então foi para a barraca de Raquel.
34 ɗeef Rasel daa húmú ɓeɓ haanaa ya, ɗappe wa fëgërëh tek géléem, tookke sun. Laban saampe taantaa ɓéeɓ, ndaa ri olay yin.
34 Aí ele procurou em toda parte, porém não achou nada, pois Raquel havia posto as imagens numa sela de camelo e estava sentada em cima.
35 Rasel won boffi daaha tih : « Baap ! Ngana habaꞌ soꞌ ri déꞌ ! Biti mi ot hos daa tah mi kolaay haalaꞌ fu ra. » Laban ɓaattee saam, ndaa ri olay haanaa ya.
35 Ela disse ao pai: — O senhor não fique zangado comigo por eu não me levantar, mas é que estou menstruada. Foi assim que Labão procurou as suas imagens, sem as encontrar.
36 Tígí daaha, Yakop yíppée haayloh, yíssëhté sun fi Laban na ɗaañnjoh afa won tih : « Teeɓ soꞌ yii ɓosa paŋ mi ra leegi ! Mi tooñaꞌ ro yi níi fu na daɓaat soꞌ ɗeeha ?
36 Aí Jacó ficou zangado. Ele disse a Labão: — O que foi que eu fiz de errado? Qual foi a
37 Lahay tígí fu ɓekay ri yaꞌu di iña lahaꞌ mi ra ɓéeɓ ; fu otte na yii ɗúhëꞌ faamu a ? Teeɓe ri ɓëewú a ƴi soꞌ deh, wa aattiyaꞌ yen.
37 Agora que mexeu em todas as minhas coisas, será que encontrou alguns objetos que são seus? Pois ponha esses objetos aqui, na frente dos meus parentes e dos seus, para que eles julguem qual de nós dois está com a razão.
38 Mi hompe kíil sabay ana (20) faamu, mi na légéyíɗ ɗë, te har mbée peꞌ mësëy ɓúlúk yaꞌ soꞌ, te mi ñëmrëy kuuy yubu.
38 Durante os vinte anos que trabalhei para o senhor, as suas ovelhas e as suas cabras nunca tiveram abortos, e eu não comi um só carneiro do seu rebanho.
39 Mi këmɗëy rë ɓúudé peꞌ mbée har fi tílé daa hap ri. Lahan ri faraah, mi yíníl rë rí. Júrí lohu naꞌ mbée elek ɓéeɓ, fu pegohte soꞌ ri.
39 Nunca lhe trouxe os animais que as feras mataram, mas eu mesmo pagava o prejuízo. O senhor me cobrava qualquer animal que fosse roubado de dia ou de noite.
40 Koo yíil rëe, naꞌ ayee soo hap ! Elga lah raa, sos kaaꞌ soꞌ mi neeꞌ pëní !
40 A minha vida era assim: de dia o calor me castigava, e de noite eu morria de frio. E quantas noites eu passei sem dormir!
41 Mi homaꞌte ri ɗaaha kíil sabay ana (20) faamu : mi légéyíɗté rë kíil sabboo a kíil iniil koodi koyyi ana yu ɓeleɓ, kíillí pëenë yë tíkëh në rë, mi lahaꞌ júr në. Fu loffe iña wonantuu yen ra waal caak !
41 Fiquei vinte anos na sua casa. Trabalhei catorze anos para conseguir as suas duas filhas e seis anos para conseguir os seus animais. E, ainda por cima, o senhor mudou o meu salário umas dez vezes.
42 Henay Koope fa na jaamiyuu baasoꞌ Isaak a cissoꞌ Abraham te na saakil faan ɗi fi Isaak ra koon moos, tin fay soo yeris mi sayaꞌ yaꞌ holoŋ. Ndaa Koope otte súfúñ fí sëꞌ a mogi soꞌ, daa tah ɗi sëmlëꞌ sëꞌ níimmbë. »
42 Se o Deus dos meus antepassados — o Deus de Abraão, o Deus a quem Isaque temia — não tivesse estado comigo, o senhor teria me mandado embora com as mãos vazias. Mas Deus viu o meu sofrimento e o trabalho que tive e ontem à noite ele resolveu a questão.
43 Laban tahte won Yakop tih : « Tuŋki ɓeleɓɓi ƴee koyyi soꞌ. Koyyi wa ƴi soꞌ. Yuppa a iña na ot fu ƴee ra ɓéeɓ daa mi lahaꞌ wa. Ndaa dalaꞌte woteh, koyyi soꞌ ɓeleɓ a koyya límú wë rë, mi mínlíléh wëe pagiɗ yin.
43 Labão respondeu a Jacó assim: — Estas filhas são minhas, os netos são meus, estes animais são meus, e tudo o que você está vendo é meu. Agora, como não posso fazer nada para ficar com as minhas filhas e com os filhos que elas tiveram,
44 Kon aye leegi yen gapantaꞌ yen ana, te yen añoh ri, yen saam seedii nay yen nérsé. »
44 estou disposto a fazer um trato com você. Vamos fazer aqui um montão de pedras para que lembremos desse trato.
45 Tígí daaha, Yakop ɓeɓpe laꞌ, yíppé rí tíinndëe.
45 Então Jacó pegou uma pedra e a pôs de pé como se fosse um pilar.
46 Ɗi antee nah ɓëewí píi laꞌ. Ɓëewë píyúté laꞌ fa, juukute wa ílíƴ yínë, wa ɓéeɓ ñamuu hëbís juugi laꞌ fa.
46 Depois disse aos seus parentes que ajuntassem e amontoassem pedras. Eles fizeram um montão de pedras e depois tomaram uma refeição ali do lado dele.
47 Laban yeɗte tígí daaha tii Yegar Sahaduta (daa ri : juugi laꞌ fi seedaa) ; ndaa Yakop yeɗ ri tii Galet.
47 Labão pôs naquele lugar o nome de Jegar-Saaduta , e Jacó o chamou de Galeede .
48 Laban won tih : « Dalaꞌte woteh, juugi laꞌ fi ƴee daa seedii yee gapantuu yen hanndal ki yen ra. » Yii baa daa tah tígí daa na wonuu Galet (daa ri : juugi laꞌ fi seedaa di ébrë).
48 Depois Labão disse: — Este montão de pedras servirá para que nós dois lembremos desse trato. Foi por isso que aquele lugar recebeu o nome de Galeede.
49 Tígë në wonuu Mispaa ɓal (daa ri : ílíƴ wohaa), af biti Laban ɓaatte won tih : « Ɗémíin Koo-Yahwee yeela yen na biti yen ëlëntíih !
49 E também teve o nome de Mispa porque Labão disse: — Que o
50 Fu mokil koyyi soꞌ ɓeleɓ mbée fu kooɗ ɓeleɓ kay, lah yúhé biti Koope nay yen aattiyee ndaa ow kay neh !
50 Se você maltratar as minhas filhas ou se você casar com outras mulheres, mesmo que eu não saiba o que está acontecendo, lembre que Deus está nos vigiando.
51 Olsee juugi laꞌ fi bee a laꞌa yíp mí hanndal ki yen ra.
51 Aqui estão as pedras e o pilar que coloquei entre nós dois.
52 Juugi laꞌ fa a laꞌa yípú bee ra daa nay hene seedaa hanndal ki yen : mi waray rii ƴégítëh mi yuloh ɗoo na a nuf ɓos ; ɗo ɓal fu waray rii ƴégítëh fu yuloh soo na a nuf ɓos.
52 O montão de pedras e o pilar são para lembrarmos desse trato. Eu nunca passarei para lá deste pilar para atacá-lo, e você não passará para cá deste montão de pedras e deste pilar para me atacar.
53 Ɗémíin Koope fa na húmú jaamiyoh Abraham ra, ɗi fa na húmú jaamiyoh Nahoor ra aattiyaꞌ yen ! » Tígí daaha, Yakop añohte di tii Koope fa na húmú saakil faan Isaak boffi ra.
53 O Deus de Abraão e o Deus de Naor será juiz entre nós. Então Jacó fez um juramento em nome do Deus a quem Isaque, o seu pai,
54 Ɗi antee hawiɗ Koope sun fi daŋa daaha, dëekké ɓëewë húmú në rë ñam. Ñamuu wa níi wocute ra, wa neeꞌu sun fi daŋa daaha.
54 Ele ofereceu um animal em sacrifício ali na montanha e convidou os seus parentes para uma refeição. Naquela noite eles comeram e dormiram ali na montanha.
55 — ausente —
55 Na manhã seguinte Labão se levantou bem cedo, beijou as suas filhas e os seus netos e os abençoou. E depois foi embora, voltando para a sua terra.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.