Lucas 1
ULwitikano uLupya (NDH) vs VC
1 Ghwe mughindikighwa Tiyofiilo, abhandu abhingi bhaghelite ukusimba inongwa isha mbombo shiisho uChaala ashibhombite pakati papiitu.
1 Muitos empreenderam compor uma história dos acontecimentos que se realizaram entre nós,
2 Bhakashisimba shooshi isa muumwo bhakatupangilagha bhala bhaabho bhakashibhona ukufuma kubhwandilo ubhwa bhwumi ubhwa Yeesu Kilisiti pa chiisu ichi, soona bhakamubhombela uChaala ku sila iya kubhabhuula abhandu ishu lyake.
2 como no-los transmitiram aqueles que foram desde o princípio testemunhas oculares e que se tornaram ministros da palavra.
3 Bhwo naabhuushikisha ku bhandu nu kubhwagha ubhwanalooli ubhwa nongwa shooshi isha Yeesu ukufuma kubhwandilo, po naagha kiisa ukuti nuune ingusimbile ughwe Tiyofiilo shooshi ku lubhaatiko ulwisa.
3 Também a mim me pareceu bem, depois de haver diligentemente investigado tudo desde o princípio, escrevê-los para ti segundo a ordem, excelentíssimo Teófilo,
4 Ingukusimbila ishi ukuti ubhumanye ubhwanalooli ubhwa nongwa shooshi isha Yeesu Kilisiti shiisho abhandu bhakakumanyishanga.
4 para que conheças a solidez daqueles ensinamentos que tens recebido.
5 Bhwo umalafyale uHelooti akaali akulongosha ichiisu icha Yuteeya, akabhaakwo umupuuti yumo yuuyo ingamu yaake akabha ghwi Sakaliiya. USakaliiya akafumagha mu chibhughutila icha bhapuuti icha Abhiya. USakaliiya akabha nu mukashi yuuyo ingamu yaake akabha ghwi Lisabheeti. ULisabheeti akafumagha mu chikolo icha mupuuti uAaloni.
5 Nos tempos de Herodes, rei da Judéia, houve um sacerdote por nome Zacarias, da classe de Abias; sua mulher, descendente de Aarão, chamava-se Isabel.
6 USakaliiya nu mukashi uLisabheeti bhooshi bhakabhombagha shiisho shibhaghiile pandaashi pa Malafyale uChaala ku nongwa iya kuti bhakashibhombelagha imbombo akiisa indaghilo shaake shooshi isa muumwo akabhalaghilila.
6 Ambos eram justos diante de Deus e observavam irrepreensivelmente todos os mandamentos e preceitos do Senhor.
7 Loole abhandu abha bhatakabha nu mwana naayumo ku nongwa iya kuti uLisabheeti akabha mughumba, soona bhooshi bhabhili bhakabha bhaghome leka.
7 Mas não tinham filho, porque Isabel era estéril e ambos de idade avançada.
8 Po ishiku limo bhwo akabhalilo kaafika aka chibhughutila icha bhapuuti icha Sakaliiya ukubhomba imbombo yaabho, uSakaliiya ghwe yuuyo akabha pa mbombo mu Nyumba iya Chaala.
8 Ora, exercendo Zacarias diante de Deus as funções de sacerdote, na ordem da sua classe,
9 Ukukongana nu lwiho lwabho, abhapuuti bhakamusala uSakaliiya ku sila iya kukoma ikuula ukuti iingile mu Nyumba iya Chaala, aye apembe ubhubhani pa chighemo.
9 coube-lhe por sorte, segundo o costume em uso entre os sacerdotes, entrar no santuário do Senhor e aí oferecer o perfume.
10 Bhwo uSakaliiya ali pakupemba ubhubhani ubhwo mu Nyumba iya Chaala, ichilundilo ichikulu icha bhandu chiicho chikabha mu lupaso ulwa Nyumba iya Chaala chikiipuutagha.
10 Todo o povo estava de fora, à hora da oferenda do perfume.
11 Po mu kabhalilo ako, ughwandumi ughwa Malafyale uChaala akamusetukila uSakaliiya. Ughwandumi uyo akiima kulubhafu ulwa kumwisa ulwa chighemo chila.
11 Apareceu-lhe então um anjo do Senhor, em pé, à direita do altar do perfume.
12 Bhwo uSakaliiya aamubhona ughwandumi yula, akanyomoka leka nu kubha nu bhwogha ubhukulu.
12 Vendo-o, Zacarias ficou perturbado, e o temor assaltou-o.
13 Loole ughwandumi yula akamubhuula akati, “Ghwe Sakaliiya, manye ghwoghopaghe, paapo uChaala aapulika inyipuuto shaako. Umukashi ghwako indiabhe pa bhungʼwamu nu kukupaapila umwana umuliisha yuuyo indiukamwite ingamu iya Yoohani.
13 Mas o anjo disse-lhe: Não temas, Zacarias, porque foi ouvida a tua oração: Isabel, tua mulher, dar-te-á um filho, e chamá-lo-ás João.
14 Nuughwe indiukabhe nu lusekelo ulukulu leka, soona abhandu abhanine abhingi indibhakasekele leka bhwo aapaapighwa.
14 Ele será para ti motivo de gozo e alegria, e muitos se alegrarão com o seu nascimento;
15 Paapo uMalafyale uChaala indiakamubhiike umwana uyo ukubha ghwi songo. Ku nongwa iyo, ataaakangʼwange indifaayi ni fyakungʼwa ifinine fiifyo fikughaasha. UMbepo uMwelu indiakabhange pamupeene naghwe ukwandila akabhalilo kaako ali mu lufukwe ulwa ngʼina.
15 porque será grande diante do Senhor e não beberá vinho nem cerveja, e desde o ventre de sua mãe será cheio do Espírito Santo;
16 Ku sila iya fimanyisho ifya mwana uyo, aBhaisilaeli abhingi indibhakiilaataghe imbiibhi shaabho nu kumwitika soona uMalafyale uChaala ghwabho.
16 ele converterá muitos dos filhos de Israel ao Senhor, seu Deus,
17 Umwene indiakabhe ghwandumi ukufuma kwa Chaala, indiakalongoshighwange nu Mbepo uMwelu nu kubha na maka isa uEliiya. Indiakabhafwaniange abhapaapi na bhaana bhaabho. Indiakabhapelaghe abhandu ukuti bhabhe bhagholofu nu kubhatendekesha ukumupokeela uMalafyale bhwo akwisa.”
17 e irá adiante de Deus com o espírito e poder de Elias para reconduzir os corações dos pais aos filhos e os rebeldes à sabedoria dos justos, para preparar ao Senhor um povo bem disposto.
18 Po uSakaliiya akamubhuusha ughwandumi akati, “Kali, indiimanye bhuleele ukuti shiisho ghwayugha indishibhombighwe nalooli? Naayugha ulwo ku nongwa iya kuti une nu mukashi ghwangu tughomite leka, tutabhaghiile ukupaapa nu mwana.”
18 Zacarias perguntou ao anjo: Donde terei certeza disto? Pois sou velho e minha mulher é de idade avançada.
19 Ughwandumi akamwamula uSakaliiya akati, “Ingamu yangu une nee Ghabhiliyeeli, nee ingumubhombelagha uChaala pandaashi papaake akabhalilo kooshi. UChaala ghwe yuuyo aandumite pakuyugha nuughwe nu kukubhuula inongwa inyiisa ishi.
19 O anjo respondeu-lhe: Eu sou Gabriel, que assisto diante de Deus, e fui enviado para te falar e te trazer esta feliz nova.
20 Pulikisha, ku nongwa iya kuti utiitika shiisho naakubhuula, indiubhe ghwe chinuunu ukufika pi ishiku liilyo umwana indiakapaapighwange. Loole shiisho naakubhuula, indishikabhoneke ukubha sha nalooli mu kabhalilo kaako uChaala abhaatikite.”
20 Eis que ficarás mudo e não poderás falar até o dia em que estas coisas acontecerem, visto que não deste crédito às minhas palavras, que se hão de cumprir a seu tempo.
21 Mu kabhalilo ako, abhandu bhala bhaabho bhakabha mu lupaso ulwa Nyumba iya Chaala bhwo bhakumulindilila uSakaliiya, bhakaswigha leka ku nongwa iya kuti akiikala akabhalilo akatali mu Nyumba iya Chaala.
21 No entanto, o povo estava esperando Zacarias; e admirava-se de ele se demorar tanto tempo no santuário.
22 Bhwo uSakaliiya aafuma kuuse, akabhalingaaniaashe ukubhombela akakono kaake ku nongwa iya kuti akapootwa ukuyugha nabho. Po abheene bhakamanya ukuti shiliikwo shiisho uChaala aamusetulila bhwo ali mu nyumba iyo.
22 Ao sair, não lhes podia falar, e compreenderam que tivera no santuário uma visão. Ele lhes explicava isto por acenos; e permaneceu mudo.
23 Bhwo amashiku ghaake agha kubhomba imbombo isha bhupuuti ghaashila, uSakaliiya akaghaluka kukaaya kaake.
23 Decorridos os dias do seu ministério, retirou-se para sua casa.
24 Bhwo akabhalilo kaakinda, umukashi ughwa Sakaliiya akabha pa bhungʼwamu. Ku nongwa iya kubha pa bhungʼwamu ubhwo, uLisabheeti akiimama mu nyumba yaabho imyeshi mihaano chishita kubhoneka ku bhandu.
24 Algum tempo depois Isabel, sua mulher, concebeu; e por cinco meses se ocultava, dizendo:
25 Po uLisabheeti akiiyughaania mwene mu ndumbula yaake akati, “Tesha! UMalafyale uChaala aambelela ichisa nu kuunyaafwa une ukuti imbe pa bhungʼwamu. Ku sila iyo, aandiishikisha isoni pandaashi pa bhandu.”
25 Eis a graça que o Senhor me fez, quando lançou os olhos sobre mim para tirar o meu opróbrio dentre os homens.
26 Bhwo uLisabheeti aabha pa bhungʼwamu ubhwa myeshi mihaano na ghumo (6), uChaala akamutuma ughwandumi ghwake uGhabhiliyeeli mu chiisu icha Ghalilaayi, mu kaaya aka Naasaleeti.
26 No sexto mês, o anjo Gabriel foi enviado por Deus a uma cidade da Galiléia, chamada Nazaré,
27 UChaala akamutuma ku mulindu yumo yuuyo ingamu yaake akabha ghwi Maliiya, yuuyo akabha ataghonite naalumo nu muliisha. Umulindu uyo akashingilighwa nu mundu yumo yuuyo ingamu yaake akabha ghwi Yoosefu. UYoosefu uyo akafumagha mu chikolo icha malafyale uNdaabhiti.
27 a uma virgem desposada com um homem que se chamava José, da casa de Davi e o nome da virgem era Maria.
28 Bhwo ughwandumi aafika paapo uMaliiya akabha, akamulamuka akati, “Ghwe Maliiya, ubhange nu lusekelo mu ndumbula yaako paapo uMalafyale uChaala aakusaya. UMalafyale ali pamupeene nuughwe.”
28 Entrando, o anjo disse-lhe: Ave, cheia de graça, o Senhor é contigo.
29 Bhwo uMaliiya aapulika amashu agho, akanyomoka leka nu kwoghopa, akiibhuusha mu ndumbula yaake akati, “Kali, ukulamuka ukwa luko ulwo kwo kuti kooni?”
29 Perturbou-se ela com estas palavras e pôs-se a pensar no que significaria semelhante saudação.
30 Loole ughwandumi akamubhuula akati, “Ghwe Maliiya, manye ghwoghopaghe ku nongwa iya kuti uChaala aakusala ughwe ku bhwighane bhwake ukuti akusaye.
30 O anjo disse-lhe: Não temas, Maria, pois encontraste graça diante de Deus.
31 Tesha, indiubhe pa bhungʼwamu, indiukapaape umwana umuliisha yuuyo indiukamupe ingamu iya Yeesu.
31 Eis que conceberás e darás à luz um filho, e lhe porás o nome de Jesus.
32 UChaala indiakamubhiike umwana uyo ukubha ghwi songo, soona abhandu indibhakamwitishange ukuti Mwana ghwa Chaala Yuuyo Ali Pamwanya Ngaani ukukinda utundu twoshi. UMalafyale uChaala indiakamubhiike ukubha ghwi malafyale isa muumwo akamubhiika usekulu ghwake umalafyale uNdaabhiti.
32 Ele será grande e chamar-se-á Filho do Altíssimo, e o Senhor Deus lhe dará o trono de seu pai Davi; e reinará eternamente na casa de Jacó,
33 Indiakabhalongoshange abhandu ukufuma mu chikolo icha Yaakobhu bhwila na bhwila nu kuti ubhunyafyale bhwake indibhukabhange bhwa bhwila na bhwila.”
33 e o seu reino não terá fim.
34 Po uMaliiya akamubhuusha ughwandumi yula akati, “Kali, isho shibhaghiile ukubhombighwa bhuleele bhwo une indaghonite naalumo nu muliisha?”
34 Maria perguntou ao anjo: Como se fará isso, pois não conheço homem?
35 Ughwandumi yula akamwamula akati, “Isho indishikabhombighwe ku maka agha Mbepo uMwelu yuuyo indiakiise kukwako na maka agha Chaala Yuuyo Ali Pamwanya Ngaani indighakakubhiike ukubha pa bhungʼwamu. Ku nongwa iyo, umwana yuuyo akuya pakupaapighwa, indiakabhe mwelu na bhandu indibhakamwitishange ukuti Mwana ghwa Chaala.
35 Respondeu-lhe o anjo: O Espírito Santo descerá sobre ti, e a força do Altíssimo te envolverá com a sua sombra. Por isso o ente santo que nascer de ti será chamado Filho de Deus.
36 Pulikisha! Umukamu ghwako uLisabheeti ghwepe ali pa bhungʼwamu ubhwa mwana umuliisha pamupeene nu kuti aghomite leka. Abhandu bhakamuyughagha ukuti mughumba, loole ulu ali pa bhungʼwamu ubhwa myeshi mihaano na ghumo!
36 Também Isabel, tua parenta, até ela concebeu um filho na sua velhice; e já está no sexto mês aquela que é tida por estéril,
37 Shooshi isho naayugha indishibhombighwe ku nongwa iya kuti uChaala abhaghiile ukushibhomba shooshi.”
37 porque a Deus nenhuma coisa é impossível.
38 Po uMaliiya akamwamula akati, “Tesha, une nee mubhombi ughwa Malafyale, ingusuuma shibhombighwe kukwangu isa muumwo ghwayughila.” Pabhumalilo ughwandumi yula akatiilaapo pabhuyo bhula nu kumuleka uMaliiya.
38 Então disse Maria: Eis aqui a serva do Senhor. Faça-se em mim segundo a tua palavra. E o anjo afastou-se dela.
39 Bhwo amashiku manandi ghaakinda, uMaliiya akatiila nu kubhuuka lubhilo ku kaaya kamu kaako kakabha mu chiisu icha tughamba utwa Yuuta.
39 Naqueles dias, Maria se levantou e foi às pressas às montanhas, a uma cidade de Judá.
40 Bhwo aafika pakaaya aka Sakaliiya, uMaliiya akiingila mu nyumba, akamwagha uLisabheeti, akamulamuka.
40 Entrou em casa de Zacarias e saudou Isabel.
41 Nakalinga bhwo uLisabheeti aapulika ukulamuka ukwa Maliiya kula, umwana akanyeela-nyeela mu lufukwe ulwa Lisabheeti ukulangisha ulusekelo. Po amaka agha Mbepo uMwelu ghakamwisila uLisabheeti.
41 Ora, apenas Isabel ouviu a saudação de Maria, a criança estremeceu no seu seio; e Isabel ficou cheia do Espírito Santo.
42 Po uLisabheeti akayugha ku ishu ilya pamwanya, akamubhuula uMaliiya akati, “UChaala akusayite ughwe ukukinda abhakolo bhooshi, soona amusayite nu mwana yuuyo indiukapaape.
42 E exclamou em alta voz: Bendita és tu entre as mulheres e bendito é o fruto do teu ventre.
43 Kali, nongwa yiki ishi shikubhoneka kukwangu ukuti ungʼina ughwa Malafyale ghwangu iise kukwangu?
43 Donde me vem esta honra de vir a mim a mãe de meu Senhor?
44 Paapo nakalinga bhwo naapulika ukulamuka kwako, umwana yuuyo ali mu lufukwe lwangu aanyeela-nyeela ku lusekelo.
44 Pois assim que a voz de tua saudação chegou aos meus ouvidos, a criança estremeceu de alegria no meu seio.
45 UMalafyale uChaala akusayite ku nongwa iya kuti ghwitikite ukuti indiashibhombe shooshi shiisho ayughite kukwako.”
45 Bem-aventurada és tu que creste, pois se hão de cumprir as coisas que da parte do Senhor te foram ditas!
46 Po ghwepe uMaliiya akayugha akati,
46 E Maria disse: Minha alma glorifica ao Senhor,
47 Indumbula yangu yili nu lusekelo ku nongwa iya kuti uChaala ghwe yuuyo akuumboka une,
47 meu espírito exulta de alegria em Deus, meu Salvador,
48 ku nongwa iya kuti aambelela ichisa nu kuunyaafwa une ni mubhombi ghwake.
48 porque olhou para sua pobre serva. Por isto, desde agora, me proclamarão bem-aventurada todas as gerações,
49 Paapo uGhwa Maka
49 porque realizou em mim maravilhas aquele que é poderoso e cujo nome é Santo.
50 Akulangisha ichisa chaake ukufuma imbaapo yimo ukufika inine
50 Sua misericórdia se estende, de geração em geração, sobre os que o temem.
51 Aabhalangisha abhandu ukuti ali na maka leka,
51 Manifestou o poder do seu braço: desconcertou os corações dos soberbos.
52 Abhiishiishe abhomalafyale ukufuma pa fitengu fyabho,
52 Derrubou do trono os poderosos e exaltou os humildes.
53 Abhapiile ifindu ifyisa abhandu bhaabho bhali ni sala,
53 Saciou de bens os indigentes e despediu de mãos vazias os ricos.
54 Abhaafwishe abhandu bhaake aBhaisilaeli bhaabho bhakumubhombela,
54 Acolheu a Israel, seu servo, lembrado da sua misericórdia,
55 Akumbukite ukulangisha ichisa chaake bhwila na bhwila isa muumwo akayughila
55 conforme prometera a nossos pais, em favor de Abraão e sua posteridade, para sempre.
56 Po uMaliiya akiikala pamupeene nu Lisabheeti imyeshi mitatu, pabhumalilo akaghaluka nu kubhuuka kukaaya kaake.
56 Maria ficou com Isabel cerca de três meses. Depois voltou para casa.
57 Bhwo akabhalilo kaafika aka Lisabheeti ukupaapa, akapaapa umwana umuliisha.
57 Completando-se para Isabel o tempo de dar à luz, teve um filho.
58 Po bhwo abhapalamani na bhoghwamwabho bhaapulika ukuti uMalafyale uChaala aamupelela ichisa ichikulu, bhakasekela pamupeene naghwe.
58 Os seus vizinhos e parentes souberam que o Senhor lhe manifestara a sua misericórdia, e congratulavam-se com ela.
59 Bhwo umwana aafikisha amashiku mahaano na matatu (8), abhapalamani na bhoghwamwabho bhakiisa pakutesha muumwo bhakumukwesulila umwana ukukongana nu lwiho lwabho. Soona bhakalondagha ukumupa umwana ingamu iya ghwise, iya Sakaliiya.
59 No oitavo dia, foram circuncidar o menino e o queriam chamar pelo nome de seu pai, Zacarias.
60 Loole uLisabheeti akakaana, akabhabhuula akati, “Nashiku, ingamu yaake indiabhe ghwi Yoohani.”
60 Mas sua mãe interveio: Não, disse ela, ele se chamará João.
61 Abheene bhakamubhuusha bhakati, “Tesha, ataliipo umundu naayumo mu chikolo chaako ughwa ngamu iyo!”
61 Replicaram-lhe: Não há ninguém na tua família que se chame por este nome.
62 Po bhakamubhuusha nu Sakaliiya ku sila iya kumwimikila akakono ukuti bhamanye muumwo umwene akalondelagha ukumwita ingamu umwana ghwake.
62 E perguntavam por acenos ao seu pai como queria que se chamasse.
63 USakaliiya akabhasuuma ukuti bhamupe ichitapwa icha kusimbaapo. Bhwo bhaamupa, uSakaliiya akasimba ulu, “Ingamu yaake ghwi Yoohani.” Bhwo abhandu bhooshi bhaashibhona shiisho ughwise akasimba, bhakaswigha leka.
63 Ele, pedindo uma tabuinha, escreveu nela as palavras: João é o seu nome. Todos ficaram pasmados.
64 Nakalinga, uChaala akamwighula uSakaliiya umulomu nu lulimi lwake, ghwepe akaanda ukuyugha soona nu kumupaala uChaala.
64 E logo se lhe abriu a boca e soltou-se-lhe a língua e ele falou, bendizendo a Deus.
65 Po abhapalamani bhooshi bhakakolighwa nu bhwogha na bhandu bhakashiyughagha inongwa isho mu chiisu chooshi icha tughamba utwa Yuteeya.
65 O temor apoderou-se de todos os seus vizinhos; o fato divulgou-se por todas as montanhas da Judéia.
66 Ghweshi umundu yuuyo akashipulika inongwa isho, akaanda ukwinongʼona mu ndumbula yaake nu kwibhuusha akati, “Kali, umwana uyu indiabhe mundu ghwa luko luki?” Bhakiinongʼonagha ulwo paapo bhakamanya ukuti amaka agha Malafyale uChaala ghaali pamupeene nu mwana uyo.
66 Todos os que o ouviam conservavam-no no coração, dizendo: Que será este menino? Porque a mão do Senhor estava com ele.
67 Po bhwo uSakaliiya aanda ukuyugha soona, amaka agha Mbepo uMwelu ghakamwisila, ghwepe akaanda ukusolola akati,
67 Zacarias, seu pai, ficou cheio do Espírito Santo e profetizou, nestes termos:
68 “Apaalighwange uMalafyale uChaala, yuuyo abhandu abha Isilaeli bhakumwipuuta,
68 Bendito seja o Senhor, Deus de Israel, porque visitou e resgatou o seu povo,
69 Ghwepe atutumiile uMupoki ughwa Maka,
69 e suscitou-nos um poderoso Salvador, na casa de Davi, seu servo
70 UChaala akabhomba ulwo isa muumwo akayughila ukughendelela ku bhasololi bhaake abheelu abha bhwila.
70 {como havia anunciado, desde os primeiros tempos, mediante os seus santos profetas},
71 Indiakatupoke ukufuma ku maka agha bhalughu bhiitu
71 para nos livrar dos nossos inimigos e das mãos de todos os que nos odeiam.
72 Abhombite ulwo ukulangisha ichisa chaake ku bhosekulu bhiitu nu kukumbuka ulwitikano lwake ulwelu luulwo akiitikana nabho.
72 Assim exerce a sua misericórdia com nossos pais, e se recorda de sua santa aliança,
73 Ulwo lwitikano luulwo uChaala akiitikana nu sekulu ghwitu uAbhulahamu.
73 segundo o juramento que fez a nosso pai Abraão: de nos conceder que, sem temor,
74 Akiitikana naghwe ukuti indiakatupoke
74 libertados de mãos inimigas, possamos servi-lo
75 bhwo tukubhomba shiisho shibhaghiile pandaashi papaake ni sha nalooli mu mashiku ghiitu ghooshi agha bhwumi bhwitu.
75 em santidade e justiça, em sua presença, todos os dias da nossa vida.
76 Ghwe mwana ghwangu,
76 E tu, menino, serás chamado profeta do Altíssimo, porque precederás o Senhor e lhe prepararás o caminho,
77 Indiubhabhuule abhandu bhaake ukuti
77 para dar ao seu povo conhecer a salvação, pelo perdão dos pecados.
78 UChaala ghwitu akubhomba ulwo ku nongwa iya kuti ali ni chisa leka kukwitu.
78 Graças à ternura e misericórdia de nosso Deus, que nos vai trazer do alto a visita do Sol nascente,
79 ukubhabhalisha abhandu bhaabho bhakwikala mu chiifuuni icha bhufwe,
79 que há de iluminar os que jazem nas trevas e na sombra da morte e dirigir os nossos passos no caminho da paz.
80 Po bhwo uYoohani akwendelela ukukula umubhili, uMbepo uMwelu akeendelela ukumupa amaka. Po akabhuuka nu kwikala mu lungalangala ukufika akabhalilo kaako akabhoneka pabhwelu ku Bhaisilaeli nu kwanda ukulumbilila kukwabho.
80 O menino foi crescendo e fortificava-se em espírito, e viveu nos desertos até o dia em que se apresentou diante de Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.