Mateus 27
ncr (NCR) vs NAA
1 Akfuuŋ gɛ̀ doo a yuude a too, bachiji kintanyɛ ba baaŋ baaŋ bɛ bamii ba sage woŋ, bo shii bo chu ntaŋ kune Jiso ki bo yuuyɛ wu.
1 Ao romper o dia, todos os principais sacerdotes e os anciãos do povo entraram em conselho contra Jesus, para o matarem;
2 Bo mo bo kaaŋ wu, bo jo wu bo gɛɛŋ bo nya chiaaŋ yi Balɛt le wù gɛ̀ bee muh wù sage kimbe kiyu le.
2 e, amarrando-o, levaram-no e o entregaram ao governador Pilatos.
3 Juda wù gɛ̀ gesɛ Jiso gɛ̀ doo wu yɛŋ lɛ ba le ba suunɛ wa lɛ ba le ba yuuyɛ wu, shɛ́ŋ tu yi sage wu yi fiɛɛ fì wu ge le wu mo wu jo bige bi mbaanshɛ biɛɛ wu kaasɛ wu gɛɛŋ bɛ bi ki wu chvûu bachiji kintanyɛ ba baaŋ baaŋ bɛ bamii ba sage woŋ le.
3 Então Judas, que o traiu, vendo que Jesus havia sido condenado, tocado de remorso, devolveu as trinta moedas de prata aos principais sacerdotes e aos anciãos, dizendo:
4 Lɛ wu gɛɛŋ, wu jɛmɛ bo le lɛ, “Nle ŋge kimbefɛ ki ŋgesɛ muh wù kɛme gɛ jialɛ gɛ.” Bo chvuu wu le lɛ, “Fifiɛɛ kɛme la ki fi gê bɛ bee? Kee wo fiɛɛ fiyu.”
4 — Pequei, traindo sangue inocente. Eles, porém, responderam: — Que nos importa? Isso é com você.
5 Juda bwaŋ bige biyu fɛkuu yeh yi kintanyɛ le, wu mo wu bu, wu gɛɛŋ wu shɛɛŋ.
5 Então Judas, atirando as moedas de prata para dentro do templo, retirou-se e se enforcou.
6 Bachiji kintanyɛ ba baaŋ baaŋ tajɛ bige biyu bo jɛmɛ lɛ, “Binɛ le bige bi kilɛmɛ, nchi baaŋ bɛɛŋ gɛ lɛ ba gɛɛ binɛ a nchvu wu yeh yi kintanyɛ le gɛ.”
6 E os principais sacerdotes, pegando as moedas, disseram: — Não é lícito colocá-las no cofre das ofertas, porque é preço de sangue.
7 Bo shii bo chu ntaŋ, bo gɛɛŋ bo gu gwɛŋ wu muh wù maa sháaŋ ki bo jiiyi bantolo fo.
7 E, tendo deliberado, compraram com elas o campo do oleiro, para cemitério de forasteiros.
8 Le fiɛɛ fì ba tɛŋe gwɛŋ wuyu bude abɛŋ lɛ, “Gwɛŋ wu Kilɛmɛ.”
8 Por isso, aquele campo é chamado, até o dia de hoje, Campo de Sangue.
9 Fi gɛ̀ kooshɛ noo lɛ fiɛɛ fì muh wu ntuŋ wu Tada Nyo wù Yɛlimia gɛ̀ jɛmɛ mo fi to fi kojɛ no wu gɛ̀ jɛmɛ lɛ, “Bo gɛ̀ jo bige bi mbaanshɛ bì gɛ̀ bee ŋgesɛ we no booŋ ba Ishwala gɛ̀ kamɛ kikwɛɛ ke le,
9 Então se cumpriu o que foi dito por meio do profeta Jeremias: “Pegaram as trinta moedas de prata, preço em que foi estimado aquele a quem alguns dos filhos de Israel avaliaram,
10 bo gu gwɛŋ wu muh wù maa shíaaŋ le yu, gɛh no Tada Nyo gɛ̀ jɛme mɛne.”
10 e as deram pelo campo do oleiro, assim como me ordenou o Senhor.”
11 No Jiso gɛ̀ lɛme a Balɛt muh wù sage fwe, Balɛt biih wu le lɛ “Le wo wu le Nfoŋ wu Bajuu?” Jiso chvuu lɛ, “Le no wo jɛme.”
11 Jesus estava em pé diante do governador, e este o interrogou, dizendo: — Você é o rei dos judeus? Jesus respondeu:
12 Geenɛ, bachiji kintanyɛ ba baaŋ baaŋ bɛ bamii ba sage woŋ gɛ̀ doo bo kɛ bo chuunyi mwɛɛ yi wu le, wu gɛ ka wu chvuu lo fiɛɛ gɛ.
12 E, sendo acusado pelos principais sacerdotes e pelos anciãos, Jesus nada respondeu.
13 Balɛt mo wu biih wu le lɛ, “Gɛ wo yuge kfuu chi mwɛɛ munɛ mù ba chuunyi wo le gɛ?”
13 Então Pilatos perguntou: — Não está ouvindo quantas acusações fazem contra você?
14 Geenɛ, Jiso gɛ chvuu lo fiɛɛ wu le mo fimimia fi bo kooyi wu le gɛ. Muh wù sage wuyu bijɛ nɛɛ jwe yuŋ wu baaŋ.
14 Mas Jesus não respondeu nem uma palavra, a ponto de o governador ficar muito admirado.
15 To nyume kife ki Ŋka wu Ndaŋfe, muh wù sage wunɛ bvusɛ muh wu mumwaa yeh yi ncha le, nyu wu wù bamii goone lɛ wu bvusɛ.
15 Ora, por ocasião da festa, o governador costumava soltar ao povo um preso, conforme eles quisessem.
16 Gɛ̀ bee kife kiyu le, muh mu gɛ̀ bee yeh yi ncha le, ba gɛ̀ kee lo wu yi gee che chì befe le, jee che nyu lɛ Balaba.
16 Naquela ocasião, eles tinham um preso muito conhecido, chamado Barrabás.
17 Bamii gɛ̀ doo bo taashɛ, Balɛt biih bo le lɛ, “Bɛŋ goone lɛ mbvusɛ nyu yɛɛŋ yeh yi ncha le? Bɛŋ goone lɛ mbvusɛ Balaba noo, Jiso wù ba tɛŋe lɛ le Mbvusɛ wù Nyo gɛ̀ ka la?”
17 Estando, pois, o povo reunido, Pilatos lhes perguntou: — Quem vocês querem que eu solte: Barrabás ou Jesus, chamado Cristo?
18 Wu gɛ̀ biide noo nje wu gɛ̀ kee lo lɛ ba gɛ̀ nya Jiso chiaaŋ ye le, nyu nje bo gɛ̀ bɛɛne kindoŋ bɛ wu.
18 Porque sabia que era por inveja que eles tinham entregado Jesus.
19 Fì taade fo le sege wu gɛ̀ shilɛ fɛ ba gɛ̀ sage bansa fo, kwɛɛ tuŋ ntuŋ fɛ wu le wu jɛmɛ lɛ, “Keefɛ wo gê fiɛɛ bɛ muh wɛɛ gɛ. Le muh wù chaaŋ. Njɛme nɛ nje kifilɛ le ki njiiŋsɛ bɛ mɛ kintaŋ ki abɛŋ le baaŋ kune wu.”
19 E, estando Pilatos sentado no tribunal, a mulher dele mandou dizer-lhe: — Não se envolva com esse justo, porque hoje, em sonho, sofri muito por causa dele.
20 No Balɛt biide noo, bachiji kintanyɛ ba baaŋ baaŋ bɛ bamii ba sage woŋ bɛɛse bamii lɛ bo du lɛ wu bvusɛ nyu Balaba, ba lɛɛshɛ lo Jiso.
20 Mas os principais sacerdotes e os anciãos persuadiram o povo a que pedisse Barrabás e condenasse Jesus à morte.
21 Muh wù sage ka wu ja wu biih bo le lɛ, “Muh wù bɛŋ goone lɛ nchinɛ antɛnɛɛ a bamii ba bafɛɛ banɛ le, le wù la?” Bo chvuu lɛ, “Balaba!”
21 De novo, o governador perguntou: — Qual dos dois vocês querem que eu solte? Eles responderam: — Barrabás!
22 Balɛt ka wu biih bo le lɛ, “Nɛ ndoo nchinɛ noo, ŋge nɛɛ bɛ Jiso wù ba tɛŋe lɛ Kletu?” Bo bachii jɛmɛ lɛ, “Ba ta lo wu yi kintaaŋ le.”
22 Pilatos lhes perguntou: — Que farei, então, com Jesus, chamado Cristo? Todos responderam: — Que seja crucificado!
23 Wu ka wu biih lɛ, “Ba ta wu nje la? Fiɛɛ fì befe fì wu ge le la?” Bo ka bo wanɛ bo gɛɛne gɛh lo fwe fwe lɛ, “Ba ta lo wu yi kintaaŋ le.”
23 Pilatos continuou: — Que mal ele fez? Porém eles gritavam cada vez mais: — Que seja crucificado!
24 Balɛt gɛ̀ doo wu yɛŋ lɛ gɛ je nyu yu gɛ, lɛ wu luume bɛ fiɛɛ finɛ, jwe ja wu bu. Wu fi joo, wu chugɛ chiaaŋ ye yu a kinchvu ki bamii fwe wu jɛmɛ lɛ, “Gɛ chiaaŋ yaŋ nyu fɛ kwe yi muh wunɛ le gɛ. Kee bɛŋ bɛ fi.”
24 Vendo Pilatos que nada conseguia e que, ao contrário, o tumulto aumentava, mandou trazer água e lavou as mãos diante do povo, dizendo: — Estou inocente do sangue deste homem; fique o caso com vocês!
25 Bamii bachii chvuu wu le lɛ, “Ɛɛŋ, chinɛ kilɛmɛ ke nyûme yi bikwɛɛ biɛsa le mo yi booŋ besa le.”
25 E o povo todo respondeu: — Que o sangue dele caia sobre nós e sobre os nossos filhos!
26 Balɛt mo wu bvusɛ Balaba no bo gɛ̀ goone, wu jɛmɛ ba taaŋ Jiso, bo mo bo nya lɛ ba gɛɛŋ ba ta yi kintaaŋ le.
26 Então Pilatos lhes soltou Barrabás. E, depois de mandar açoitar Jesus, entregou-o para ser crucificado.
27 Bamii ba nchi ba muh wù sage wɛɛ mo bo jo Jiso bo lee bɛ wu a nto we le fɛ ba gɛ̀ tɛŋe lɛ Bletoliuŋ, bo mo bo kuŋ kimbɛge ki ŋgoo yi bamii ba nchi bachii bo taashɛ bo tuŋkigaŋ bo kɛnɛ Jiso.
27 Logo a seguir, os soldados do governador, levando Jesus para o Pretório, reuniram em torno dele toda a tropa.
28 Bo baayɛ njú ye, bo jo njú yi bvunfoŋ yì yɛɛde lo bo susɛ ye ye le,
28 Tiraram a roupa de Jesus e o vestiram com um manto escarlate.
29 bo lu kifo ki bvunfoŋ ki nyu mbiaŋmbiaŋ bo booŋ a wu fwa, bo nya kimbaŋ a kibo ke kinchiɛɛŋ le, lɛ le kitoomi. Bo mo bo too bo ŋgvuume a wù fwe bo chwɛɛse wu bo duu lɛ, “Biaa bimbaaŋ! Nfoŋ Bajuu!”
29 E, tecendo uma coroa de espinhos, a puseram na cabeça dele, e colocaram um caniço na sua mão direita. E, ajoelhando-se diante dele, zombavam, dizendo: — Salve, rei dos judeus!
30 No bo gee noo, bo chuuyi chwɛne ye ye le, bo fii kimbaŋ bo shɛde wu yu a fwa.
30 E, cuspindo nele, pegaram o caniço e batiam na sua cabeça.
31 Bo chwɛɛsɛ bo mɛsɛ, bo baa nju yi bvunfoŋ yɛɛ, bo kaasɛ bo jii wa nyu njú ye ye ye le, bo mo bo jo wu bo gɛɛne bɛ wu ki bo gɛɛŋ bo ta yi kintaaŋ le.
31 Depois de terem zombado dele, tiraram-lhe o manto e o vestiram com as suas próprias roupas. Então o levaram para ser crucificado.
32 No bo gɛ̀ gɛɛne, bo bu yi muh mu wu a kilaantɛŋ kì Sɛliŋ le jee che nyu lɛ Samoŋ. Bo tooŋsɛ muh wɛɛ wu tuu kintaaŋ ki Jiso.
32 Ao saírem, encontraram um cireneu, chamado Simão, a quem obrigaram a carregar a cruz de Jesus.
33 Bo gɛɛŋ bo bu kijusɛ kimu ki ba tɛŋe lɛ Golgota, jee chi kijusɛ kinɛ nyu lɛ Ŋgboge wu Kikwɛɛ,
33 E, chegando a um lugar chamado Gólgota, que significa “Lugar da Caveira”,
34 bo mo bo nya mbvuuŋ ma ba fiiŋsɛ bɛ fiɛɛ fimi fì luji njɛ lele lɛ Jiso mu. Geenɛ wu doo wu moŋ, wu faŋ ki wu mû.
34 deram vinho com fel para Jesus beber; mas ele, provando-o, não quis beber.
35 Bo mo bo ta wu yi kintaaŋ le, bo jo njú ye bo tuŋ kaŋ yu ki bo ga bikwɛɛ biboo le.
35 Depois de o crucificarem, repartiram entre si as roupas dele, tirando a sorte.
36 No bo ge noo bo mo bo shii fo bo tu bo chiɛɛne wu.
36 E, assentados ali, o guardavam.
37 Bo saŋ ŋwa wù duunyi fiɛɛ fì bo ta wu yi kintaaŋ le nje fi, bo mo bo ta yi kintaaŋ le a kikwɛɛ ke we lɛ, “Wunɛ le Jiso, Nfoŋ Bajuu.”
37 Por cima da cabeça de Jesus puseram por escrito a acusação contra ele: “ Este é Jesus, o Rei dos Judeus ”.
38 Bo ta tɛ bachoŋ bafɛɛ yi bintaaŋ le bɛ Jiso, wumu a kibo kinchiɛɛŋ ki Jiso le, wumu a kiŋkoŋo le.Jiso yi kintaaŋ le|alt="Jesus on the cross" src="lb00328c.tif" size="span" loc="Mch 27:38" copy="Louis Bass" ref="27:38"
38 E dois ladrões foram crucificados com ele, um à sua direita e outro à sua esquerda.
39 Bamii tu bo fede bo yɛde Jiso le bo bɛme bɛ bikwɛɛ, bo baade wu bɛ banchuŋ,
39 Os que iam passando blasfemavam contra ele, balançando a cabeça e dizendo:
40 bo duu lɛ, “Wo wù chi bee ki wo sâ yeh yi kintanyɛ wo kaasɛ wo jooŋ yi aju le atade, gɛh fi la kikwɛɛ kuŋ! Nɛ wo fɛnɛ le Mwa Nyo, wo shii la yi kintaaŋ kɛɛ le.”
40 — Ei, você que destrói o santuário e em três dias o reedifica! Salve a si mesmo, se você é o Filho de Deus, e desça da cruz!
41 Bachiji kintanyɛ ba baaŋ baaŋ bɛ bamii ba duunyi banchi mo bamii ba sage woŋ tu bo chwɛɛse tɛ wu bo duu lɛ,
41 De igual modo, os principais sacerdotes com os escribas e anciãos, zombando, diziam:
42 “Wu chi fii bamii bamu njɛ taŋlo wu fi kikwɛɛ ke sɛŋ. Gɛ wu nyu Nfoŋ wu bamii ba Ishwala gɛ? Wu shii la yi kintaaŋ le mɛɛse bee mo be bɛɛŋ wu le.
42 — Salvou os outros, a si mesmo não pode salvar. É rei de Israel! Que ele desça da cruz, e então creremos nele.
43 Wu chi gɛɛde kikwɛɛ yi Nyo le. Nɛ Nyo fɛnɛ koŋe wu, wu fi la wu mɛɛse no wu chi duu lɛ wu le Mwa Nyo.”
43 Confiou em Deus; pois que Deus venha livrá-lo agora, se, de fato, lhe quer bem; porque ele disse: “Sou Filho de Deus.”
44 Bachoŋ baa tɛ ba bo gɛ̀ ta yi bintaaŋ le bɛ Jiso, bo tu bo baade tɛ wu bɛ banchuŋ gɛh noo.
44 Também os ladrões que haviam sido crucificados com ele o insultavam.
45 Juu gɛ̀ bɛɛŋ chi leesɛ, akfuuŋ ja ajiiŋ woŋ wuchii gɛɛne bude juu bikaa bitɛde fɛnshɛ.
45 A partir do meio-dia, houve trevas sobre toda a terra até as três horas da tarde.
46 Lɛ nyu njɛ juu bikaa bitɛde, Jiso ja wu jaŋ fɛwɛɛwe lɛ, “Ɛli, Ɛli, lama sabatani.” Fì le lɛ, “Nyo waŋ, Nyo waŋ, wo noŋ mɛ nɛ nje la?”
46 Por volta de três horas da tarde, Jesus clamou em alta voz, dizendo:
47 Bamii bamu ba gɛ̀ lɛme fo doo bo yu, bo jɛmɛ lɛ, “Muh wuyu tɛŋe Alaja.”
47 Alguns dos que estavam ali, ouvindo isto, diziam: — Ele chama por Elias.
48 Muh mu bo le mo wu legɛ lo kimimia wu jo kfusha, wu fuuŋ a mbvuuŋ ma ŋgbwamɛ le, wu booŋ yi finte le wu chiaasɛ lɛ wu mu.
48 E, logo, um deles correu a buscar uma esponja e, tendo-a embebido em vinagre e colocado na ponta de um caniço, deu-lhe de beber.
49 Geenɛ bamii bamu jɛmɛ lɛ “Gɛh lɛɛŋ nɛ, besabɛŋ yɛŋ laa Alaja le wu to wu fi wu la.”
49 Os outros, porém, diziam: — Espere! Vejamos se Elias vem salvá-lo.
50 Jiso ka wu waŋ fɛwɛɛwe, wu mo wu nya kiyo ke Nyo le.
50 E Jesus, clamando outra vez em alta voz, entregou o espírito.
51 Fi ja fi kooshɛ lɛ, nju yì gɛ̀ gade yeh yi kintanyɛ antɛŋ gɛ̀ badɛ antɛnɛɛ kɛge fɛwe boge bude fɛkuu bimbe bifɛɛ. Nshɛŋ shiŋshɛ, ata baajɛ,
51 Eis que o véu do santuário se rasgou em duas partes, de alto a baixo; a terra tremeu e as rochas se partiram;
52 jɛ́ŋ tɛ gwenyɛ bamii ba gɛ̀ bee ba Nyo ba duude ba gɛ̀ kweeyɛ wa mo bo kaasɛ bo bu yi kwe le.
52 os túmulos se abriram, e muitos corpos de santos já falecidos ressuscitaram;
53 Jiso gɛ̀ doo wu bu yi kwe le, bamii bayu ja bo gɛɛŋ a kilaantɛŋ kì yuude le Yɛlusalɛm, bamii wesee yɛŋ bo le.
53 e, saindo dos túmulos depois da ressurreição de Jesus, entraram na cidade santa e apareceram a muitos.
54 Chiji kikwɛɛ ki bamii ba nchi bɛ bamii ba bɛ bo gɛ̀ bee fo bo chiɛɛne Jiso, gɛ̀ doo bo yɛŋ no nshɛŋ shiŋshɛ, bɛ fiɛɛ fì kooshi le, nfaaŋ koo bo baaŋ. Bo jɛmɛ lɛ, “Yi nchiɛɛŋ nchiɛɛŋ le, muh wunɛ chi bee Mwa Nyo.”
54 O centurião e os que com ele guardavam Jesus, vendo o terremoto e tudo o que se passava, ficaram possuídos de grande temor e disseram: — Verdadeiramente este era o Filho de Deus.
55 Bikɛse ba duude gɛ̀ lɛme tɛ fo je yì ndefe le bo jiiŋe. Bikɛse banɛ le ba gɛ̀ ja Galalee bo bii Jiso le bo fii wu.
55 Estavam ali muitas mulheres, observando de longe. Eram as que vinham seguindo Jesus desde a Galileia, para o servir.
56 Ŋgoo yiboo gɛ̀ bee Mɛɛle Madaleŋ mo Mɛɛle wù bwe Jɛm bɛ Yosɛf, mo bwe booŋ ba Jɛbɛdi.
56 Entre elas estavam Maria Madalena, Maria, mãe de Tiago e de José, e a mulher de Zebedeu.
57 Lɛ nyu fɛnfu, muh wu kwa wumu wu Alimatia ja wu to, jee che nyu lɛ Yosɛf. Wu tɛ gɛ̀ bee muh wu ŋgoo yi Jiso le.
57 Ao cair da tarde, veio um homem rico de Arimateia, chamado José, que era também discípulo de Jesus.
58 Wu gɛɛŋ wu yɛŋ Balɛt le wu lɛgɛ lɛ wu nyâ gvunɛ chi Jiso wu le wu gɛ̂ɛŋ wu jîiyɛ. Noo, Balɛt mo wu jɛmɛ lɛ bo gɛ̂ɛŋ bo nyâ wu le.
58 Este foi até Pilatos e lhe pediu o corpo de Jesus. Então Pilatos mandou que o corpo lhe fosse entregue.
59 Yosɛf fi gvunɛ chiyu wu kujɛ a nju yì yuude le,
59 E José, levando o corpo, envolveu-o num lençol limpo de linho
60 wu mo wu gɛɛŋ wu giŋsɛ a jɛŋ ye yì baaŋ yifiɛŋ le. Wu gɛ̀ cho jɛŋ yiyu yi kimbaaŋ le, wu mo wu biŋsɛ kibwee ki tɛdɛ wu baŋɛ jwe wu jɛŋ yɛɛ yu, wu mo wu ja.
60 e o depositou no seu túmulo novo, que ele tinha mandado abrir na rocha; e, rolando uma grande pedra para a entrada do túmulo, foi embora.
61 Mɛɛle Madaleŋ bɛ Mɛɛle wumu wɛɛ gɛ̀ bee fo, bo shii mbebe jɛŋ yiyu le, kimbe kege le.
61 Estavam ali, sentadas em frente do túmulo, Maria Madalena e a outra Maria.
62 Akfuuŋ bu ayuu, juu chi bo to bo seese mwɛɛ mu yuuŋ chiboo gɛ̀ fe wa, bachiji kintanyɛ ba baaŋ baaŋ bɛ Bafalashii gɛɛŋ bo yɛŋ Balɛt le,
62 No dia seguinte, que é o dia depois da preparação, os principais sacerdotes e os fariseus se reuniram com Pilatos
63 bo jɛmɛ wu le lɛ, “Muh wù baaŋ, bee be kwaji fiɛɛ fì muh wu chimbiaŋ wɛɛ gɛ̀ jɛme sege wu gɛ̀ baaŋ yu. Wu gɛ̀ bee wu jɛmɛ lɛ, le to bu aju atade wu kaasɛ wu bu yi kwe le.
63 e lhe disseram: — Senhor, nós lembramos que aquele enganador, enquanto vivia, disse: “Depois de três dias ressuscitarei.”
64 No fi le noo, wo du bamii gɛɛŋ bo chîɛɛne jɛŋ yɛɛ gɛɛŋ bu aju atade, nje bee faane lɛ taŋlo booŋ be ba ŋgoo bo ja bo gɛɛŋ bo choŋ gvunɛ che bo ja bɛ chi bo mo bo sɛŋe bamii le lɛ, ‘Wu le wu bu yi kwe le.’ Nɛ bo ge noo, chimbiaŋ chi mɛɛse chinɛ mo chi fo chi fe lo chi fwe.”
64 Portanto, mande que o túmulo seja guardado com segurança até o terceiro dia, para que não aconteça que, vindo os discípulos dele, o roubem e depois digam ao povo: “Ressuscitou dos mortos.” E este último engano será pior do que o primeiro.
65 Balɛt du bo le lɛ, “Bɛŋ jô bamii ba nchi bena bo gɛɛŋ, bɛŋ du bo chiɛɛne jɛŋ yɛɛ chuule no taŋlo bo chiɛɛne.”
65 Pilatos respondeu: — Uma escolta está à disposição de vocês. Vão e guardem o túmulo como bem entenderem.
66 Noo bo mo bo gɛɛŋ bo baŋɛ jwe wu jɛŋ yiyu chuule bo gɛɛ njiŋɛ yi tɛdɛ chì bo gɛ̀ baŋɛ jwe wu jɛŋ yɛɛ yu, bo mo bo gɛɛ bamii ba nchi bo chîɛɛne.
66 Indo eles, montaram guarda ao túmulo, selando a pedra e deixando ali a escolta.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 27, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.