Mateus 5
Awaeha Vovouna Minaveha Movia (MVN) vs NVT
1 Ka Iesu avaha yoko‑naia ananina inau‑hohona iakwa dueyei, e tauna ivane oya, e tanoi wayahina manuena. Ka a tau vi‑muni‑waiwai kadu ivane‑me iomo wayahina.
1 Certo dia, quando Jesus viu que as multidões se ajuntavam, subiu a encosta do monte e ali sentou-se. Seus discípulos se reuniram ao redor,
2 Ka Iesu vi‑putu viwavenena wayahia, vonavona,
2 e ele começou a ensiná-los.
3 “Aituhu aviyaivia avaha ianamanei taui awakabi Yaubada matana, ka eha aitam aviani yai dewa wayahia Yaubada nꞌ‑apa‑vidovidohe,
3 “Felizes os pobres de espírito, pois o reino dos céus lhes pertence.
4 Aituhu aviyaivia ataina ivi‑mohai,
4 Felizes os que choram, pois serão consolados.
5 Aituhu aviyaivia eha ita‑nua‑vane, ka taui ai wava eha ananina tomotau mataia,
5 Felizes os humildes, pois herdarão a terra.
6 Aituhu aviyaivia yai nuanua ananina Yaubada ya nuanua ivi‑ateteyei,
6 Felizes os que têm fome e sede de justiça, pois serão saciados.
7 Aituhu aviyaivia mani tomotau iate‑nuanuaiei,
7 Felizes os misericordiosos, pois serão tratados com misericórdia.
8 Aituhu aviyaivia yai nuanua eha tana‑vewanina, kate tuta tuta yai nuanua maheta nuai vo‑vi‑mahetei,
8 Felizes os que têm coração puro, pois verão a Deus.
9 Aituhu aviyaivia havia ivo‑vi‑gomani ivi‑yaiana,
9 Felizes os que promovem a paz, pois serão chamados filhos de Deus.
10 Aituhu aviyaivia Yaubada yana vona ivi‑ateteyei, kate inahe ivaniahei yai dewa tunutunuhina wayahina,
10 Felizes os perseguidos por causa da justiça, pois o reino dos céus lhes pertence.
11 Ka aituhu aviyaivia itomi wayahimia uvi‑muni‑waiwaieu, ka aituhu mani tomotau inau‑vonuvonuemi, kadu ivi‑ginibaiemi, kadue yai vitupu wayahina iapa‑goyogoyoemi yauke taua wayahiu, akanai, taumi avaha nau‑iaiava uvaniahei deina.
11 “Felizes são vocês quando, por minha causa, sofrerem zombaria e perseguição, e quando outros, mentindo, disserem todo tipo de maldade a seu respeito.
12 Avaha uanamanei tuta nonova a itoava tuta ataina wayahina, Yaubada ya tau apa‑taputapu inahe ivaniahei tomotau wayahia aitamoata deinake. Wayahina, vona ahiahina, nau‑wawanimi udewa‑haiawa ani‑vainena. Iuna Yaubada ami nau‑pata ahiahina poyꞌ‑avini wahuma, ka apaina uvaniahei.
12 Alegrem-se e exultem, porque uma grande recompensa os espera no céu. E lembrem-se de que os antigos profetas foram perseguidos da mesma forma.”
13 Itomi au tau vi‑muni‑waiwai tau maꞌ tanopi una‑ivaitei, niuna aniani na‑ivaitei deina. Aituhu niuna wetona iopu iakwa, unana eha ana pata vidoha‑havine. Akanai, tomotau ivihahaiei, iepa‑yavunei etawana wayahina, ka tomotau iva‑taunei tanopia.
13 “Vocês são o sal da terra. Mas, se o sal perder o sabor, para que servirá? É possível torná-lo salgado outra vez? Será jogado fora e pisado pelos que passam, pois já não serve para nada.
14 Ka kadu itomi lampaV a maheta tau maꞌ tanopi wayahi deina. Aituhu aitam meagai atu‑oyaoyana hetana mamaei, eha ana pata tomotau meagai‑nana ihive.
14 “Vocês são a luz do mundo. É impossível esconder uma cidade construída no alto de um monte.
15 Kadu deinake, avi tuta lampaV katunu, eha kunia kata‑tana‑kabubu lampaV hetana. Eha yaka dewa deina. Kate yaka dewa lampaV a pai vi‑ai hetana kaboui, e manua habuhabuna na‑mahetei, e lampanaV tomotau habuhabuna manuana nihenina ivaitei deina.
15 Não faz sentido acender uma lâmpada e depois colocá-la sob um cesto. Pelo contrário, ela é colocada num pedestal, de onde ilumina todos que estão na casa.
16 Itomi kadu lampaV deinake. Nau‑wawanimi yami maheta unꞌ‑awaehei na‑mahetei tomotau mataia, e taui yami dewa ahiahina idueyei deina, ka apaina taui Amami wahuma inꞌ‑awa‑davei.
16 Da mesma forma, suas boas obras devem brilhar, para que todos as vejam e louvem seu Pai, que está no céu.”
17 Kaiwadi, tupwami unuanua yau paisewa wayahina yauke aomo iuna Mosese ya veimea anꞌ‑epa‑yavunei, o kaiwadi, unuanua aviani Yaubada vonemi tau apa‑taputapu yaꞌ iginuma nihenina anꞌ‑epa‑yavunei. Kate yau paisewa eha deina. Yau paisewa vivane Yaubada yana vona habuhabuna anꞌ anamana aviwavenemi, unꞌ‑anamane‑vidoha.
17 “Não pensem que eu vim abolir a lei de Moisés ou os escritos dos profetas; vim cumpri-los.
18 Ka memeanina nuami vi‑tupatupa, kate avonemi, mani viwavenena eha ana pata Yaubada yana vona na‑nau‑seani. Ka Iginuma habuhabuna akanai mamaei bana mamanaina a itoava apa‑taputapu aitamoata aitamoata ivinꞌ‑omo ina‑iakwa wayahina. Apaina wahuma kadu tanopi imaiova, kate Iginuma maꞌ‑vavaha.
18 Eu lhes digo a verdade: enquanto o céu e a terra existirem, nem a menor letra ou o menor traço da lei desaparecerá até que todas as coisas se cumpram.
19 Ka aituhu aviyaivia aitam veimea kikitu‑vainena Yaubada ya Veimea nihenina ivihahaiei, itana‑bwegebwegei, kadu aituhu taui mani tomotau iviwavenei itana‑bwegebwegei aitamoata deina, apaina taui ai wava ipu‑hoina Yaubada ya pai veimea nihenina. Kate aituhu aviyaivia Yaubada ya Veimea idewa‑nubunubui, kadu aituhu taui mani tomotau iviwavenei ivi‑ateteyei, apaina taui ai wava ani‑vainena Yaubada ya pai veimea nihenina.
19 Portanto, quem desobedecer até ao menor mandamento, e ensinar outros a fazer o mesmo, será considerado o menor no reino dos céus. Mas aquele que obedecer à lei de Deus e ensiná-la será considerado grande no reino dos céus.
20 Aituhu Parisi yai dewa yami dewa vane‑tawanei, o aituhu veimea a tau viwavenena yai dewa yami dewa vane‑tawanei, itomi eha ami pata Yaubada ya pai veimea uvaniahe. Iuna Parisi kadu veimea a tau viwavenena iviwavenena tunuhina, kate taui eha ita‑dewa‑nubunubu.
20 “Eu os advirto: a menos que sua justiça supere muito a justiça dos mestres da lei e dos fariseus, vocês jamais entrarão no reino dos céus.”
21 Unononi avo‑vi‑mahetemi. Avaha uanamanei tuta nonova wayahina Yaubada ya veimea yaka tupua‑nenenehi veimeyei, ivona,
21 “Vocês ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não mate. Se cometer homicídio, estará sujeito a julgamento’.
22 Kate ataina avonemi tunina. Aituhu koiaka nua‑goyo a niam wayahina, apaina dewana wayahina Yaubada na‑nau‑yanahi, ka a dewa‑yaiyai vaniahei. Kadue aituhu koiaka a niam apa‑goyogoyoei, aka veimea veimeyei vivane Sanederini yoko tauna a dewa‑yaiyai ivi‑nua‑dadani. Kate ataina avonemi tunina. Aituhu koiaka a niam vonei, ‘Taum kwavakwavam,’ apaina Yaubada tauna a dewa‑yaiyai vi‑nua‑dadani, ka kaiwadi, tauna na‑nu ai ananata nihenina.
22 Eu, porém, lhes digo que basta irar-se contra alguém para estar sujeito a julgamento. Quem xingar alguém de estúpido, corre o risco de ser levado ao tribunal. Quem chamar alguém de louco, corre o risco de ir para o inferno de fogo.
23 O aituhu avaha yam am‑venena‑kavovo eomaomanei pai am‑venena wayahina, e enꞌ‑am‑venena Yaubada wayahina, ka aituhu yam dewana niwanina enuani, ‘Ia! Au niau ya nua‑vita mamaei. Iuna yauke yau goyona wayahina.’
23 “Portanto, se você estiver apresentando uma oferta no altar do templo e se lembrar de que alguém tem algo contra você,
24 Aituhu enuani deina, nau‑wawanim yam am‑venena‑kavovo eboui pai am‑venena nepena, ka naona emavina am niam wayahina, e nui uvi‑niana‑havine. Iakwa, akanai emavina, e yam am‑venena‑kavovona Yaubada wayahina enꞌ‑am‑venena.
24 deixe sua oferta ali no altar. Vá, reconcilie-se com a pessoa e então volte e apresente sua oferta.
25 O aituhu yam goyona wayahina aitam onoto epam, e neiem tau vaneneha matana wayahina, e apa‑goyogoyoem, yauke avonem tutana etawana nui uneine, aituhu evo‑vi‑tunutunuhi‑kwayavoni, evidoha deina. Iuna aituhu vitana matana a manua uvaniahei, kaiwadi, tau vanenehana aitam tau nau‑havia veimeyei poyꞌ‑avinim, neiem manua yohona nihenina.
25 “Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, acertem logo suas diferenças. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial, e você seja lançado na prisão.
26 Memeanina nuam vi‑tupatupa, kate avonem, eha am pata manua yohonana eni‑tawane a itoava am aga habuhabuna enau‑pata‑yehai wayahina.
26 Eu lhe digo a verdade: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo.”
27 Avaha uanamanei nonova Yaubada ya veimea yaka tupua‑nenenehi veimeyei, ivona,
27 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Não cometa adultério’.
28 Kate aveimeyemi tunina. Aituhu avi onoto vavine wayahina nuanua‑hivahiva, tauna nuana nihenina avaha kenene vavinena wayahina.
28 Eu, porém, lhes digo que quem olhar para uma mulher com cobiça já cometeu adultério com ela em seu coração.
29 Wayahina, aituhu goyona vinꞌ‑omo matam ateim ya dunea, e vo‑vi‑peum, nau‑wawanim matam emoi‑yavunei. Viha‑nana eha ananina, ka tupwana. Ahiahina wayahim aituhu hutam aitamoata evo‑haini deina. Iuna aituhu goyona vi‑peum, apaina Yaubada yam dewa‑yaiyai vi‑nua‑dadani, e kaiwadi, tauna veimeyem vivane ininim habuhabuna ihaponei ena‑opu ai ananata nihenina. Aina viha‑vavaha.
29 Se o olho direito o leva a pecar, arranque-o e jogue-o fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.
30 Ka kadu aituhu goyona vinꞌ‑omo nimam ateim ya dewea, e vo‑vi‑peum, nau‑wawanim nimam eupwa‑yavunei. Viha‑nana eha ananina, ka tupwana. Ahiahina wayahim aituhu hutam aitamoata evo‑haini deina. Iuna aituhu goyona vi‑peum, apaina Yaubada yam dewa‑yaiyai vi‑nua‑dadani, e kaiwadi, tauna veimeyem vivane ininim habuhabuna ihaponei ena‑opu ai ananata nihenina. Aina viha‑vavaha.
30 E, se a mão direita o leva a pecar, corte-a e jogue-a fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.”
31 Avaha uanamanei nonova Yaubada ya veimea yaka tupua‑nenenehi veimeyei, ivona,
31 “Também foi dito: ‘Quem se divorciar da esposa deverá conceder-lhe um certificado de divórcio’.
32 Kate ataina aviwavenemi tunina. Aituhu aitam vavine eha ta‑kenene, ka aituhu awana ya nuanua na‑vaiobuei, onotona ya nuanuana vivane goyona. Apaina, kaiwadi, vavinena tavine‑tamana mani onoto wayahina. Aituhu deina, vavinena avaha kenene. Kate iuna kenene‑nana wayahina vivane vavinena awana naona yana dewa goyona. Ka aituhu onoto vꞌ‑inuana vavinena tavine, tauna kadu kenene deina. Iuna Yaubada matana nihenina vaiobu‑nana tavine naona eha ta‑kweui, akanai mamaei.
32 Eu, porém, lhes digo que quem se divorcia da esposa, exceto por imoralidade, a faz cometer adultério. E quem se casa com uma mulher divorciada também comete adultério.”
33 Kadu avaha uanamanei nonova aitam Mosese ya veimea yaka tupua‑nenenehi wayahia ivona,
33 “Vocês também ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não quebre seus juramentos; cumpra os juramentos que fizer ao Senhor’.
34 Kate ataina aviwavenemi tunina. Vona‑dabadaba aitamoata aitamoata ivinꞌ‑omo Yaubada matana. Wayahina, eha evona‑dabadaba. Eha evona, ‘Avona‑dabadaba Kauvea a wavea.’ Kadu eha evona, ‘Avona‑dabadaba wahuma wayahina,’ iuna Yaubada ya pai manuena ahihi‑vainena wahuma nihenina mamaei, ka avaha Kauvea ana wava etomani deina.
34 Eu, porém, lhes digo que não façam juramento algum. Não digam: ‘Juro pelo céu’, pois o céu é o trono de Deus.
35 Kadu eha evona, ‘Avona‑dabadaba tanopi wayahina,’ iuna Yaubada aena a pai vi‑ai ahihi‑vainena vivane tanopi, ka avaha Kauvea ana wava etomani deina. Kadu eha evona, ‘Avona‑dabadaba meagai Ierusalem wayahina,’ iuna Ierusalem vivane Yaubada ya meagai, tauna KiniV Bagibagi‑vainena.
35 Também não digam: ‘Juro pela terra’, pois a terra é onde ele descansa os pés. E não digam: ‘Juro por Jerusalém’, pois Jerusalém é a cidade do grande Rei.
36 Kadue eha evona, ‘Avona‑dabadaba taua ununu wayahina,’ iuna wamke eha am pata apanam aitamoata eveimeye na‑vo‑vi‑kavui o na‑vo‑vi‑nigei, a?
36 Nem sequer digam: ‘Juro pela minha cabeça’, pois vocês não podem tornar branco ou preto um fio de cabelo sequer.
37 Wayahina, akanai ena‑vona, ‘Ika, apaina adewei deina,’ o kadi ena‑vona, ‘Eha, apaina eha adewe deina.’ Aituhu kadu aitam vona ebou yam vona hetana, vonana hetana vinꞌ‑omo Satana wayahina.
37 Quando disserem ‘sim’, seja de fato sim. Quando disserem ‘não’, seja de fato não. Qualquer coisa além disso vem do maligno.”
38 Avaha uanamanei nonova, avi tuta aitam tomotau gonia vaniahei a niam wayahina, Yaubada ya veimea yaka tupua‑nenenehi veimeyei, ivona,
38 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Olho por olho, dente por dente’.
39 Kate ataina aviwavenemi tunina. Aituhu tomotau goyogoyona vi‑goyom, eha enau‑pata goyo‑nana wayahina. Aituhu koiaka awayaem ateim piahi, akanai awayaem akenim enꞌ‑awaehei kadu na‑piahi.
39 Eu, porém, lhes digo que não se oponham ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça também a outra.
40 O aituhu koiaka ya nuanua vitana matana wayahina am kwama nꞌ‑epei, kadu yam sita hetana evenei.
40 Se você for processado no tribunal e lhe tomarem a roupa do corpo, deixe que levem também a capa.
41 O aituhu koiaka (tau nau‑havia deina) veimeyem ya gugua ehunia aitam meagai wayahina (deina me Rom yai veimea tauna awaehei, meagai aitamoata akanai), nau‑wawanim eawaehei kadu meagai vꞌ‑inuana wayahina ehunia ena‑ne.
41 Se alguém o forçar a caminhar uma milha com ele, caminhe duas.
42 Kadu aituhu koiaka vinꞌ‑omo wayahima, e viama aitam amane wayahima, amanena evenei, ka eha yam gugua enua‑tania. O aituhu koiaka vinꞌ‑omo wayahima, e ya nuanua aitam amane evenei, ka aituhu tauna vonem, ‘Apaina amanena anau‑patam,’ eha evihahaie.
42 Dê a quem pedir e não volte as costas a quem quiser tomar emprestado de você.”
43 Avaha uanamanei nonova Yaubada ya veimea yaka tupua‑nenenehi veimeyei, ivona,
43 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Ame o seu próximo’ e odeie o seu inimigo.
44 Kate ataina aviwavenemi tunina. Ami havia kadu udewa‑vidovidohei! Ka aituhu aviyaivia ivo‑vi‑vihami, nau‑wawanimi uviama wayahi Yaubada na‑ivaitei.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem por quem os persegue.
45 E aituhu yami dewa deina, akanai Yaubada wahuma ivona wayahimi, ‘Taui natunatu‑hoiu.’ Iuna tauna babau a maheta awaehei vanavana tau goyogoyona wayahi ka kadu tau ahiahina wayahi. Kadu deinake, yana wei awaehei atuatuna tau tunutunuhi wayahi ka kadu tau goyogoyoi wayahi.
45 Desse modo, vocês agirão como verdadeiros filhos de seu Pai, que está no céu. Pois ele dá a luz do sol tanto a maus como a bons e faz chover tanto sobre justos como injustos.
46 Udueyei. Aituhu yaiami ai heta udewa‑vidovidohei, dewana eha aitam aviani ahiahina Yaubada matana. Iuna tau goyogoyona, takesiV a tau vitua deina, yaiai idewa‑vidovidohei.
46 Se amarem apenas aqueles que os amam, que recompensa receberão? Até os cobradores de impostos fazem o mesmo.
47 O aituhu vavaneimi ai heta unau‑kaiwei, ka eha mani tomotau, medeina yami dewana ahiahina Yaubada matana? Iuna taui eha Yaubada itꞌ‑anamane vavanei inau‑kaiwei deinake.
47 Se cumprimentarem apenas seus amigos, que estarão fazendo de mais? Até os gentios fazem isso.
48 Ka taumi nau‑wawanimi uvi‑muni‑waiwaieu, ka nau‑wawanimi tomotau habuhabui udewa‑vidovidohei, Amami wahuma yana dewa deina.”
48 Portanto, sejam perfeitos, como perfeito é seu Pai celestial.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.