Lucas 12
Awaeha Vovouna Minaveha Movia (MVN) vs NVT
1 Ka tuta aitamoata wayahina yoko ani‑vainena inau‑hohona Iesu wayahina. Taui ai yau ani‑vainena. Aituhu katana‑vewani gwau habuhabui wayahia, gwau aitamoata aitamoata wayahia ai yau 1000. Ka taui ivitu‑voivoi‑onei, ka kadu iva‑taunei. Ka naona Iesu ipupu tauna a tau vi‑muni‑waiwai ai yau 12 wayahia, ka ivona,
1 Quando as multidões cresceram a ponto de haver milhares de pessoas atropelando-se e pisando umas nas outras, Jesus concentrou seu ensino nos discípulos, dizendo: “Tenham cuidado com o fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Tuta ataina taui yai vitupu ihivehivei, ka apaina Yaubada yai dewa aitamoata aitamoata si‑vinꞌ‑omanei matakaia kadudueyei vivane goyona.
2 Virá o dia em que tudo que está encoberto será revelado, e tudo que é secreto será divulgado.
3 Kadu aituhu aviani novanovana nihenina uvoneyei, uhivehivei, apaina auyewa nihenina tomotau habuhabui yami vonana inononi, inꞌ‑anamanei. Kadu aituhu aviani wayahina uvi‑awa‑yaya yami manua nihenina, apaina ihae‑yavunei, e tomotau habuhabui inononi etawana.
3 O que vocês disseram no escuro será ouvido às claras, e o que conversaram a portas fechadas será proclamado dos telhados.
4 Yaiau, unononi avonemi. Tupwai tomotau manimanini, e taui yai dewa ininimi ivunui, inau‑vi‑anigimi. Eha nau‑wawanimi tomotau‑naia umatamataute. Taui yai bagibagi vi‑kutakuta. Iuna taui ai pata ininimi‑henai inau‑vi‑anigi, kate eha ai pata nuami ivita‑vovoni.
4 “Meus amigos, não tenham medo daqueles que matam o corpo; depois disso, nada mais podem lhes fazer.
5 Ka avonemi, nau‑wawanimi Yaubada umatamatautei. Iuna tauna ya bagibagi eha vi‑kutakuta. Ataina ana pata ininimi na‑vunui, kadu apaina ana pata nuami na‑haponei ai ananata a meagai nihenina. Vona ahiahina, nau‑wawanimi Tauna umatamatautei.
5 Mas eu lhes direi a quem devem temer. Temam a Deus, que tem o poder de matar e lançar no inferno. Sim, a esse vocês devem temer.
6 Kwakwagonu patana aviani? Eha ananina. Kadi ai yau 5 kavi‑maiei toea ainuata deina. Manua taina kikituna, ka Yaubada eha aitam wayahia vi‑nua‑pani.
6 “Qual é o preço de cinco pardais? Duas moedas de cobre? E, no entanto, Deus não se esquece de nenhum deles.
7 Kadu Yaubada avaha apanami aitamoata aitamoata ununumi wayahina iaiavi‑yehai kadu nuani. Iuna tauna dune‑nuanuaiemi. Wayahina, eha nau‑wawanimi tomotau umatamataute. Iuna tomotau aitamoata kwakwagonu habuhabui vane‑tawanei Yaubada matana.
7 Até os cabelos de sua cabeça estão todos contados. Portanto, não tenham medo; vocês são muito mais valiosos que um bando inteiro de pardais.
8 Ka aituhu aviyaivia tanopia tomotau mataia iawaehei yauke, Tauna Vi‑tomotau, vivane ai niam, apaina wahuma yauke Yaubada yanꞌ anelose mataia anꞌ‑awaehei vivane taui yaiau, ka kadu yauke anꞌ‑apa‑vidovidohei yai dewa wayahina.
8 “Eu lhes digo a verdade: quem me reconhecer aqui, diante das pessoas, o Filho do Homem o reconhecerá na presença dos anjos de Deus.
9 Ka aituhu aviyaivia tanopia tomotau mataia itana‑tavuneu, apaina wahuma yauke Yaubada yanꞌ anelose mataia atana‑tavunei.
9 Mas quem me negar aqui será negado diante dos anjos de Deus.
10 Ka aituhu aviyaivia tanopia taua, Tauna Vi‑tomotau, imana‑giboeu o iapa‑goyogoyoeu, apaina kadi ana pata taui yai goyona tanoi wayahina nua‑piaha ivaniahei wayahi Yaubada wayahina. Kate aituhu aviyaivia tanopia Nuana Ahihinata iapa‑goyogoyoei, apaina eha ana pata taui nua‑piaha ivaniahe dewana wayahina.
10 Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, mas quem blasfemar contra o Espírito Santo não será perdoado.
11 Ka apaina aituhu tomotau iyohonimi, itainimi manua tapanono wayahina, ka aituhu inau‑dadanimi yai vi‑tanai wayahia, eha nau‑wawanimi umatamatauta yami ipupu‑tana‑pota wayahina, ka eha nau‑wawanimi umai‑nuani.
11 “Quando vocês forem julgados nas sinagogas e diante dos governantes e das autoridades, não se preocupem com o modo como se defenderão nem com o que dirão,
12 Iuna apaina auyewana wayahina Nuana Ahihinata na‑ivaitemi, ka tauna yami vona viwavenemi, aviani nau‑wawanimi unau‑pata tunutunuhina wayahiu.”
12 pois o Espírito Santo, naquele momento, lhes dará as palavras certas”.
13 Ka aitam onoto yokoia wayahina vi‑honei, ivona, “Tau Viwavenena, yauke ka vaneiu ama inua amai inusi, ka yau nuanua wamke vaneiu eveimeyei tauna amai yana gabu na‑tana‑vewani, e na‑vo‑patau.”
13 Então alguém da multidão gritou: “Mestre, por favor, diga a meu irmão que divida comigo a herança de meu pai!”.
14 Ka Iesu onoto‑nana vona‑nau‑patei, ivona, “Yauke koiaka? Eha nau‑wawaniu avi‑tau vaneneha ami vo‑pata wayahina. Yau paisewa tunina.”
14 Jesus respondeu: “Amigo, quem me pôs como juiz sobre vocês para decidir essas coisas?”.
15 Akaka tauna yokoia habuhabui nau‑vi‑avini, ivona, “Nau‑wawanimi itomi yami nuanua ananina udune‑vi‑avini ahiahina! Eha nau‑wawanimi tau kaikaiwabo ai gugua nuami iepepe. Iuna eha aka pata yawai‑hoika kavaniahe gugua habuhabuna wayahina.”
15 Em seguida, disse: “Cuidado! Guardem-se de todo tipo de ganância. A vida de uma pessoa não é definida pela quantidade de seus bens”.
16 Ka Iesu aitam pai dune venei vona tana‑minikuna wayahina, ivona,
16 Então lhes contou uma parábola: “Um homem rico tinha uma propriedade fértil que produziu boas colheitas.
17 Akaka, onoto‑nana tauna ana heta nuanua, e vi‑nua‑dadana ivona, ‘Aikayo taina vivane ananina, ka yau anana eha ai pata. Aviani nau‑wawaniu adewei?’
17 Pensou consigo: ‘O que devo fazer? Não tenho espaço para toda a minha colheita’.
18 Ka nuanua iakwa, e tauna ana heta vonei, ivona, ‘Avaha anamanei. Nau‑wawaniu anana kikitui kadu tutuai taina abwege‑neiei ayavunei, ka anana vovoui kadu anani ayone‑neiei. E au aniani ka kadu yau gugua habuhabuna nihenia atotohi akanai.
18 Por fim, disse: ‘Já sei! Vou derrubar os celeiros e construir outros maiores. Assim terei espaço suficiente para todo o meu trigo e meus outros bens.
19 Na‑iakwa, yau dewa‑haiawa nui au heta ana‑vona, “Akanai sinasinapu. Aitam tau kaikaiwabo yauke. Avaha avo‑vi‑aiai‑vavaha, ka yau kaikaiwabo habuhabuna au pata ponimana ai vi‑am iomomo wayahi. Wayahina, au pata yau paisewa habuhabuna abou‑ohoi, avi‑yawai, ka adewa‑haiawa deina. Iuna avaha au maꞌ ka au daudau habuhabuna au pata.” ’
19 Então direi a mim mesmo: Amigo, você guardou o suficiente para muitos anos. Agora descanse! Coma, beba e alegre-se!’.
20 Ka Yaubada onoto‑nana vonei, ivona, ‘Taum mwagemwagem! Iuna ioyoma taina yawaim anꞌ‑epei, enꞌ‑aniga. Ka yam gugua‑naia avaha evi‑ai‑neiei wayahim, kaiwadi, ma‑putua koiaka ya gugua?’”
20 “Mas Deus lhe disse: ‘Louco! Você morrerá esta noite. E, então, quem ficará com o fruto do seu trabalho?’.
21 Ka Iesu ya vona tana‑minikuna iakwa, e pai nau‑yehata wayahina ivona, “Aituhu aviyaivia kaikaiwabo ai gugua wayahina ipaipaisewa, ka aituhu tanopia gugua‑naia igwaugwaui, kate tuta aitamoata wayahina aituhu eha yai nuanua Yaubada ya gugua igwaugwau wahuma, vona ahiahina, taui mwagemwagei!”
21 “Sim, é loucura acumular riquezas terrenas e não ser rico para com Deus”.
22 Ka Iesu tauna a tau vi‑muni‑waiwai vonei, ivona,
22 Então, voltando-se para seus discípulos, Jesus disse: “Por isso eu lhes digo que não se preocupem com a vida diária, se terão o suficiente para comer, ou com o corpo, se terão o suficiente para vestir.
23 Iuna yawaika aniani vane‑tawanei, kadu ininika kwama vane‑tawanei.
23 Pois a vida é mais que comida, e o corpo é mais que roupa.
24 Aitam pai dune avenemi bwayobwayo wayahina. Unuani. Tuta habuhabuna eha ibagubaguna, ka eha iaiaikayo, ka kadu eha yai anana. Kate taui akanai. Iuna tuta habuhabuna Yaubada ai maꞌ vevewanei, ka awawaehina am‑veneneyei. Ka bwayobwayo eha aitam vevewana ananina Yaubada matana, kate itomi vevewana ananina matana.
24 Observem os corvos. Eles não plantam nem colhem, nem guardam comida em celeiros, pois Deus os alimenta. E vocês valem muito mais que qualquer pássaro.
25 Ka koiaka wayahimia yami nuanua toyoina wayahina ami pata yami tuta tanopia uvo‑vi‑manamanaia? Eha aitam wayahimia, a?
25 Qual de vocês, por mais preocupado que esteja, pode acrescentar ao menos uma hora à sua vida?
26 Ka dewana vivane dewa kikituna ka aitamoata. Aituhu itomi eha ami pata dewa kikituna aitamoata udewe, aviani iuna unuanua ananina dewa ananina habuhabuna wayahina? Nau‑wawanimi yami nua‑vita dewa‑naia habuhabui wayahi ubou‑ohoi.
26 E, se não podem fazer uma coisa tão pequena, de que adianta se preocupar com as maiores?
27 Ka kadu aitam pai dune avenemi sisinai wayahina. Sisinai yai tabo unuani. Tuta habuhabuna eha ita‑paipaisewa, kadue eha ai kwama ita‑nau‑vevewane. Ka vona ahiahina, tuta nonova wayahina, Solomoni ana kwama kadu tauna a vaivana ai dune ahiahi, ka sisinai ai dune ahihi‑tawanei.
27 “Observem como crescem os lírios. Não trabalham nem fazem suas roupas e, no entanto, nem Salomão em toda a sua glória se vestiu como eles.
28 Yaubada ya dune‑vi‑avina ahiahina wetau wayahina deina. Ka wetau eha vevewana ananina tauna matana. Iuna ataina wetau nau‑sisi, ka ma‑putua nau‑moewa, ka tomotau isi‑apui, ka ai ananata nihenina ihaponei, na‑iakwa. Ka itomi vevewana ananina tauna matana. Wayahina, aituhu Yaubada sisinai ai kwama venevenei, vona ahiahina, kadue nau‑wawanimi uvitumahanei ami kwama na‑venevenemi. O, taumi! Yami vitumahana vivane ihanuana.
28 E, se Deus veste com tamanha beleza as flores que hoje estão aqui e amanhã são lançadas ao fogo, não será muito mais generoso com vocês, gente de pequena fé?
29 Wayahina, tuta tuta eha nau‑wawanimi unuanua toyoina ami maꞌ, o ami daudau wayahi. Ugenuana.
29 “Não se inquietem com o que comer e o que beber. Não se preocupem com essas coisas.
30 Me tanopi habuhabui, taui eha Yaubada itꞌ‑anamane, gugua tanoi wayahina inuanua toyoina. Ka aviani nau‑wawanimi, vona ahiahina, Yaubada avaha anamane‑yehai.
30 Elas ocupam os pensamentos dos pagãos de todo o mundo, mas seu Pai já sabe do que vocês precisam.
31 Dewa aitamoata nau‑wawanimi, vivane Yaubada ya pai veimea wayahina unuanua. Aituhu yami nuanua ya pai veimea uvaniahei, akanai tauna gugua habuhabui baina tanopia na‑venevenemi hetana.
31 Busquem, acima de tudo, o reino de Deus, e todas essas coisas lhes serão dadas.
32 Vona ahiahina, itomi Yaubada yana sipiV. Ka tauna ya dewa‑haiawa nui ya pai veimea nꞌ‑awaehemi. Wayahina, eha nau‑wawanimi umatamatauta.
32 “Não tenham medo, pequeno rebanho, pois seu Pai tem grande alegria em lhes dar o reino.
33 Akanai yami gugua una‑imwaneyei, e kina‑naia tau payapayaya uvo‑pata‑neiei. E yami kode uvevewanei wahuma deinake, ka kode‑naia ina‑maꞌ‑vavaha. Iuna wahuma eha aitam tau vainau ana pata yam gugua na‑vainau, ka kadu wahuma ganagana eha ita‑mamae.
33 “Vendam seus bens e deem aos necessitados. Com isso, ajuntarão tesouros no céu, e as bolsas no céu não se desgastam nem se desfazem. Seu tesouro estará seguro; nenhum ladrão o roubará e nenhuma traça o destruirá.
34 Nau‑wawanimi udedewei deina, iuna avi dewa wayahina unuanuani ananina, dewaia nuami iveimeyei.
34 Onde seu tesouro estiver, ali também estará seu coração.”
35 Aituhu tuta habuhabuna uvo‑vi‑aiaimi, ka aituhu tuta habuhabuna yami Kauvea wayahina upaipaisewa, ka aituhu ami kwama paisewa wayahina uweteweteni, ka kadu aituhu yami lampaV wayahimia upotapota, akanai itomi tau sinasinapumi.
35 “Estejam vestidos, prontos para servir, e mantenham suas lâmpadas acesas,
36 Aituhu yami dewa deina, akanai itomi vivane tau paisewa yai kauvea ipotepotei deina. Tauna ine tavine anꞌ am ananina wayahina, ka ya tau paisewa ianamanei amna na‑iakwa, tuta eha ani‑hoina na‑iakwa wayahina, yai kauvea na‑mavina. Wayahina, taui ipotapota, idunedune ya mavina wayahina. Ka avi tuta tauna tutu‑keana, taui ivo‑kwayavoni, ka ya manua awana iwaei, na‑nui.
36 como se esperassem o seu senhor voltar do banquete de casamento. Então poderão abrir-lhe a porta e deixá-lo entrar no momento em que ele chegar e bater.
37 Ka avi tuta kauveana mavina, aituhu aviyaivia imimini, ipaipaisewa, taui patana ahiahina ivaniahei tauna wayahina. Memeanina nuami vi‑tupatupa, kate avonemi taina deina. Apaina kauvea‑nana ana kwama ahiahina na‑boui, e paisewa ana kwama na‑weteni, e tauna ya tau paisewa nꞌ‑awaehei imanuena, e tauna vi‑tau paisewa taui wayahi, e aniani na‑omanei wayahia inꞌ‑am.
37 Os servos que estiverem prontos, aguardando seu retorno, serão recompensados. Eu lhes digo a verdade: ele mesmo se vestirá como servo, indicará onde vocês se sentarão e os servirá enquanto estão à mesa!
38 Kaiwadi, aituhu ya mavina vi‑kiwada tupwana, ya tau paisewa medeina? Avonemi, aituhu avi tau paisewa ipotapota, ipaipaisewa a itoava ya mavina wayahina, ioyoma pouna, o kaiwadi, avi tuta munia, apaina tau paisewa‑naia idewa‑haiawa tauna matana.
38 Quer ele venha no meio da noite, quer de madrugada, ele recompensará os servos que estiverem prontos.
39 Ka kadu vona tana‑minikuna taina unuani. Aituhu aitam tau vi‑manua avaha anamanei tau vainau na‑omo ya manua wayahina, vona ahiahina, tau vi‑manuana nau‑wawani potapota kadu dunedune. E avi tuta tau vainau na‑omo, tau vi‑manuana ana pata bou‑potei, eha nꞌ‑awaehe na‑nu.
39 “Entendam isto: se o dono da casa soubesse exatamente a que horas o ladrão viria, não permitiria que a casa fosse arrombada.
40 Wayahina, itomi nau‑wawanimi uvo‑vi‑aiaimi ahiahina aitamoata deina yau mavina ana tuta wayahina. Iuna apaina yauke, Tauna Vi‑tomotau, amavina. Kate eha aitam koiaka tꞌ‑anamane avi babau wayahina amavina.”
40 Estejam também sempre preparados, pois o Filho do Homem virá quando menos esperam”.
41 Wayahina, Pita vi‑tanaiei, ivona, “Kauvea, vona tana‑minikuna tanoi itoai ama heta wayahiaia evonavona, o kadi tomotau habuhabui wayahia?”
41 Então Pedro perguntou: “Senhor, essa ilustração se aplica apenas a nós, ou a todos?”.
42 Ka Iesu ivona,
42 O Senhor respondeu: “O servo fiel e sensato é aquele a quem o senhor encarrega de chefiar os demais servos da casa e alimentá-los.
43 Apaina, avi tuta yai kauvea mavina wayahina, aituhu aviyaivia yai paisewa ipaipaisewei ahiahina, patana ahiahina ivaniahei kauveana matana.
43 Se o senhor voltar e constatar que seu servo fez um bom trabalho,
44 Vona ahiahina, apaina kauveana ya gugua ahiahina habuhabuna nꞌ‑awaehei wayahia, e taui guguaia iveimeyei.
44 eu lhes digo a verdade: ele colocará todos os seus bens sob os cuidados desse servo.
45 Kate aituhu aitam tau paisewa taui wayahia tauna ana heta nuanua, ‘Yau kauvea ine bana mamanaina, kadu vi‑kiwadi ananina. Wayahina, baina yauke yau nuanua adedewei,’ kaiwadi, apaina ya paisewa ni‑tawanei, ka vi‑putu mani tau paisewa vunuvunui, ka kadu ana maꞌ vo‑vi‑natei, kadu daudau bagibagina nimnim, ka nim‑kwavakwava.
45 O que acontecerá, porém, se o servo pensar: ‘Meu senhor não voltará tão cedo’, e começar a espancar os outros servos, a comer e a beber e se embriagar?
46 Ka munia, avi tuta ya kauvea mavina, tau paisewa‑nana eha potapota, ka eha dunedune. Iuna, tauna eha auyewana, o babauna tꞌ‑anamane ahiahina. Wayahina, yauna na‑novo. Ka kauveana na‑omo, na‑poyꞌ‑avini, e hutana na‑upwa‑honoi, ka manuana upuna dewa‑yaiyaiei taui eha yai vitumahana nui.
46 O senhor desse servo voltará em dia em que não se espera e em hora que não se conhece, cortará o servo ao meio e lhe dará o mesmo destino dos incrédulos.
47 Aituhu avi tau paisewa yai kauvea ya nuanua ianamanei ahiahina, kate aituhu eha ivo‑vi‑aiai, ka aituhu eha idedewe deina, apaina yai kauvea na‑dewa‑yaiyaiei ananina.
47 “O servo que conhece a vontade do seu senhor e não se prepara nem segue as instruções dele será duramente castigado.
48 Ka aituhu avi tau paisewa eha yai kauvea ya nuanua itꞌ‑anamane vidoha, ka aituhu taui dewa goyona idedewei, apaina yai kauvea dewa‑yaiyaiei kikituna, eha ananina. Unononi. Aituhu aviyaivia dewa habuhabuna ivaniahei Yaubada wayahina, akanai taui ai veimea tauna wayahina kadu ananina deina. Ka aituhu aviyaivia ai vo‑pata ananina Yaubada wayahina, akanai taui nau‑wawani paisewa ananina idedewei deina.
48 Mas aquele que não a conhece e faz algo errado será castigado com menos severidade. A quem muito foi dado, muito será pedido; e a quem muito foi confiado, ainda mais será exigido.”
49 Yauke aomo tanopia iuna yau nuanua ai ananata atunui, ka yau nuanua ananina ai‑nana avaha atunu‑yehai, ka ataina ananata.
49 “Eu vim para incendiar a terra, e gostaria que já estivesse em chamas!
50 Ka tuta eha ani‑hoina na‑iakwa wayahina, nau‑dadana vita‑vainena avaniahei, kadu viha ananina avaniahei a itoava nau‑dadana na‑iakwa wayahina.
50 No entanto, tenho de passar por um batismo e estou angustiado até que ele se realize.
51 Ka itomi medeina unuanua yau paisewa wayahina? Kaiwadi, unuanua yau paisewa tanopia a pai mini ananina vivane nua gomagomanina tomotau wayahi aomane ivaniahe? Avonemi eha. Yau paisewa tanopia a pai mini ananina tau maꞌ tanopi atana‑vewani, vivane taui ivi‑nua‑dadaneu, o kadi taui ivihahaieu.
51 Vocês pensam que vim trazer paz à terra? Não! Eu vim causar divisão!
52 Tuta ataina a itoava auyewa pai nau‑yehata wayahina, aituhu manua aitamoata nihenina tomotau ai yau 5 imamaei, yoko tanoi atana‑vewani, ainua ka aitonu nui inau‑havia.
52 De agora em diante, numa mesma casa cinco pessoas estarão divididas: três contra duas e duas contra três.
53 O kadi onoto a havia vivane natuna onotona, o kadi vavine ai havia vivane natui vavinena, o kadi vavine ai havia vivane nawai vavinena, ka havia‑naia ivi‑naua.”
53 “O pai ficará contra o filho e o filho contra o pai; a mãe contra a filha e a filha contra a mãe; a sogra contra a nora e a nora contra a sogra”.
54 Ka Iesu ya ipupuna tanoi a tau vi‑muni‑waiwai wayahia iakwa, ka tauna tomotaui yokoia wayahia ivona,
54 Então Jesus se voltou para a multidão e disse: “Quando vocês veem nuvens se formando no oeste, dizem: ‘Vai chover’. E têm razão.
55 O kadi aituhu ponimanea yahina hunahuna, akaka uvonavona, ‘Ataina babau ananina kavaniahei,’ kadu vonana vona tunuhina.
55 Quando sopra o vento sul, dizem: ‘Hoje vai fazer calor’. E assim ocorre.
56 Ia! Itomi tau vitupu ananina! Iuna avaha tanopi a iaiaya uanamane‑yehai. Wayahina, itomi kadu ami pata iaiaya‑naia Yaubada venevenemi unꞌ‑anamane, kate uvihahaiei. Wayahina, eha uta‑nua‑hau iaiaya‑naia wayahi.
56 Hipócritas! Sabem interpretar as condições do tempo na terra e no céu, mas não sabem interpretar o tempo presente.
57 Kaiwadi, aviani iuna itomi eha ami pata uvi‑nua‑dadana ahiahina?
57 “Por que não decidem por si mesmos o que é certo?
58 Unononi. Aituhu wamke am havia ya nuanua na‑tainim tau vaneneha matana vitana matana wayahina, wamke nau‑wawanim naona ami inua unꞌ‑awaehei uvidoha. Eha nau‑wawanim epotapota tau vanenehana ya vi‑nua‑dadana wayahina. Kaiwadi, aituhu tauna yam goyona vaniahei, apaina tauna ya tau nau‑havia veimeyei ipoyꞌ‑avinim, e manua yohona nihenina iyohonim, emamaei.
58 Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, procurem acertar as diferenças antes de chegar lá. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial que o lançará na prisão.
59 Aioi! Avaha dewana iakwa, eha aitam vona‑yavuha wayahim ta‑mamae. Am veimea manua yohona nihenina emamaei a itoava am aga habuhabuna enau‑pata‑yehai wayahina!”
59 Eu lhe digo: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.