Lucas 12
Awaeha Vovouna Minaveha Movia (MVN) vs ARA
1 Ka tuta aitamoata wayahina yoko ani‑vainena inau‑hohona Iesu wayahina. Taui ai yau ani‑vainena. Aituhu katana‑vewani gwau habuhabui wayahia, gwau aitamoata aitamoata wayahia ai yau 1000. Ka taui ivitu‑voivoi‑onei, ka kadu iva‑taunei. Ka naona Iesu ipupu tauna a tau vi‑muni‑waiwai ai yau 12 wayahia, ka ivona,
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Tuta ataina taui yai vitupu ihivehivei, ka apaina Yaubada yai dewa aitamoata aitamoata si‑vinꞌ‑omanei matakaia kadudueyei vivane goyona.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 Kadu aituhu aviani novanovana nihenina uvoneyei, uhivehivei, apaina auyewa nihenina tomotau habuhabui yami vonana inononi, inꞌ‑anamanei. Kadu aituhu aviani wayahina uvi‑awa‑yaya yami manua nihenina, apaina ihae‑yavunei, e tomotau habuhabui inononi etawana.
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 Yaiau, unononi avonemi. Tupwai tomotau manimanini, e taui yai dewa ininimi ivunui, inau‑vi‑anigimi. Eha nau‑wawanimi tomotau‑naia umatamataute. Taui yai bagibagi vi‑kutakuta. Iuna taui ai pata ininimi‑henai inau‑vi‑anigi, kate eha ai pata nuami ivita‑vovoni.
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Ka avonemi, nau‑wawanimi Yaubada umatamatautei. Iuna tauna ya bagibagi eha vi‑kutakuta. Ataina ana pata ininimi na‑vunui, kadu apaina ana pata nuami na‑haponei ai ananata a meagai nihenina. Vona ahiahina, nau‑wawanimi Tauna umatamatautei.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 Kwakwagonu patana aviani? Eha ananina. Kadi ai yau 5 kavi‑maiei toea ainuata deina. Manua taina kikituna, ka Yaubada eha aitam wayahia vi‑nua‑pani.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Kadu Yaubada avaha apanami aitamoata aitamoata ununumi wayahina iaiavi‑yehai kadu nuani. Iuna tauna dune‑nuanuaiemi. Wayahina, eha nau‑wawanimi tomotau umatamataute. Iuna tomotau aitamoata kwakwagonu habuhabui vane‑tawanei Yaubada matana.
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 Ka aituhu aviyaivia tanopia tomotau mataia iawaehei yauke, Tauna Vi‑tomotau, vivane ai niam, apaina wahuma yauke Yaubada yanꞌ anelose mataia anꞌ‑awaehei vivane taui yaiau, ka kadu yauke anꞌ‑apa‑vidovidohei yai dewa wayahina.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Ka aituhu aviyaivia tanopia tomotau mataia itana‑tavuneu, apaina wahuma yauke Yaubada yanꞌ anelose mataia atana‑tavunei.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Ka aituhu aviyaivia tanopia taua, Tauna Vi‑tomotau, imana‑giboeu o iapa‑goyogoyoeu, apaina kadi ana pata taui yai goyona tanoi wayahina nua‑piaha ivaniahei wayahi Yaubada wayahina. Kate aituhu aviyaivia tanopia Nuana Ahihinata iapa‑goyogoyoei, apaina eha ana pata taui nua‑piaha ivaniahe dewana wayahina.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 Ka apaina aituhu tomotau iyohonimi, itainimi manua tapanono wayahina, ka aituhu inau‑dadanimi yai vi‑tanai wayahia, eha nau‑wawanimi umatamatauta yami ipupu‑tana‑pota wayahina, ka eha nau‑wawanimi umai‑nuani.
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 Iuna apaina auyewana wayahina Nuana Ahihinata na‑ivaitemi, ka tauna yami vona viwavenemi, aviani nau‑wawanimi unau‑pata tunutunuhina wayahiu.”
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Ka aitam onoto yokoia wayahina vi‑honei, ivona, “Tau Viwavenena, yauke ka vaneiu ama inua amai inusi, ka yau nuanua wamke vaneiu eveimeyei tauna amai yana gabu na‑tana‑vewani, e na‑vo‑patau.”
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Ka Iesu onoto‑nana vona‑nau‑patei, ivona, “Yauke koiaka? Eha nau‑wawaniu avi‑tau vaneneha ami vo‑pata wayahina. Yau paisewa tunina.”
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Akaka tauna yokoia habuhabui nau‑vi‑avini, ivona, “Nau‑wawanimi itomi yami nuanua ananina udune‑vi‑avini ahiahina! Eha nau‑wawanimi tau kaikaiwabo ai gugua nuami iepepe. Iuna eha aka pata yawai‑hoika kavaniahe gugua habuhabuna wayahina.”
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Ka Iesu aitam pai dune venei vona tana‑minikuna wayahina, ivona,
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Akaka, onoto‑nana tauna ana heta nuanua, e vi‑nua‑dadana ivona, ‘Aikayo taina vivane ananina, ka yau anana eha ai pata. Aviani nau‑wawaniu adewei?’
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Ka nuanua iakwa, e tauna ana heta vonei, ivona, ‘Avaha anamanei. Nau‑wawaniu anana kikitui kadu tutuai taina abwege‑neiei ayavunei, ka anana vovoui kadu anani ayone‑neiei. E au aniani ka kadu yau gugua habuhabuna nihenia atotohi akanai.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Na‑iakwa, yau dewa‑haiawa nui au heta ana‑vona, “Akanai sinasinapu. Aitam tau kaikaiwabo yauke. Avaha avo‑vi‑aiai‑vavaha, ka yau kaikaiwabo habuhabuna au pata ponimana ai vi‑am iomomo wayahi. Wayahina, au pata yau paisewa habuhabuna abou‑ohoi, avi‑yawai, ka adewa‑haiawa deina. Iuna avaha au maꞌ ka au daudau habuhabuna au pata.” ’
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 Ka Yaubada onoto‑nana vonei, ivona, ‘Taum mwagemwagem! Iuna ioyoma taina yawaim anꞌ‑epei, enꞌ‑aniga. Ka yam gugua‑naia avaha evi‑ai‑neiei wayahim, kaiwadi, ma‑putua koiaka ya gugua?’”
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Ka Iesu ya vona tana‑minikuna iakwa, e pai nau‑yehata wayahina ivona, “Aituhu aviyaivia kaikaiwabo ai gugua wayahina ipaipaisewa, ka aituhu tanopia gugua‑naia igwaugwaui, kate tuta aitamoata wayahina aituhu eha yai nuanua Yaubada ya gugua igwaugwau wahuma, vona ahiahina, taui mwagemwagei!”
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Ka Iesu tauna a tau vi‑muni‑waiwai vonei, ivona,
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 Iuna yawaika aniani vane‑tawanei, kadu ininika kwama vane‑tawanei.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Aitam pai dune avenemi bwayobwayo wayahina. Unuani. Tuta habuhabuna eha ibagubaguna, ka eha iaiaikayo, ka kadu eha yai anana. Kate taui akanai. Iuna tuta habuhabuna Yaubada ai maꞌ vevewanei, ka awawaehina am‑veneneyei. Ka bwayobwayo eha aitam vevewana ananina Yaubada matana, kate itomi vevewana ananina matana.
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 Ka koiaka wayahimia yami nuanua toyoina wayahina ami pata yami tuta tanopia uvo‑vi‑manamanaia? Eha aitam wayahimia, a?
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Ka dewana vivane dewa kikituna ka aitamoata. Aituhu itomi eha ami pata dewa kikituna aitamoata udewe, aviani iuna unuanua ananina dewa ananina habuhabuna wayahina? Nau‑wawanimi yami nua‑vita dewa‑naia habuhabui wayahi ubou‑ohoi.
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 Ka kadu aitam pai dune avenemi sisinai wayahina. Sisinai yai tabo unuani. Tuta habuhabuna eha ita‑paipaisewa, kadue eha ai kwama ita‑nau‑vevewane. Ka vona ahiahina, tuta nonova wayahina, Solomoni ana kwama kadu tauna a vaivana ai dune ahiahi, ka sisinai ai dune ahihi‑tawanei.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Yaubada ya dune‑vi‑avina ahiahina wetau wayahina deina. Ka wetau eha vevewana ananina tauna matana. Iuna ataina wetau nau‑sisi, ka ma‑putua nau‑moewa, ka tomotau isi‑apui, ka ai ananata nihenina ihaponei, na‑iakwa. Ka itomi vevewana ananina tauna matana. Wayahina, aituhu Yaubada sisinai ai kwama venevenei, vona ahiahina, kadue nau‑wawanimi uvitumahanei ami kwama na‑venevenemi. O, taumi! Yami vitumahana vivane ihanuana.
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 Wayahina, tuta tuta eha nau‑wawanimi unuanua toyoina ami maꞌ, o ami daudau wayahi. Ugenuana.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Me tanopi habuhabui, taui eha Yaubada itꞌ‑anamane, gugua tanoi wayahina inuanua toyoina. Ka aviani nau‑wawanimi, vona ahiahina, Yaubada avaha anamane‑yehai.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Dewa aitamoata nau‑wawanimi, vivane Yaubada ya pai veimea wayahina unuanua. Aituhu yami nuanua ya pai veimea uvaniahei, akanai tauna gugua habuhabui baina tanopia na‑venevenemi hetana.
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 Vona ahiahina, itomi Yaubada yana sipiV. Ka tauna ya dewa‑haiawa nui ya pai veimea nꞌ‑awaehemi. Wayahina, eha nau‑wawanimi umatamatauta.
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Akanai yami gugua una‑imwaneyei, e kina‑naia tau payapayaya uvo‑pata‑neiei. E yami kode uvevewanei wahuma deinake, ka kode‑naia ina‑maꞌ‑vavaha. Iuna wahuma eha aitam tau vainau ana pata yam gugua na‑vainau, ka kadu wahuma ganagana eha ita‑mamae.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 Nau‑wawanimi udedewei deina, iuna avi dewa wayahina unuanuani ananina, dewaia nuami iveimeyei.
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 Aituhu tuta habuhabuna uvo‑vi‑aiaimi, ka aituhu tuta habuhabuna yami Kauvea wayahina upaipaisewa, ka aituhu ami kwama paisewa wayahina uweteweteni, ka kadu aituhu yami lampaV wayahimia upotapota, akanai itomi tau sinasinapumi.
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 Aituhu yami dewa deina, akanai itomi vivane tau paisewa yai kauvea ipotepotei deina. Tauna ine tavine anꞌ am ananina wayahina, ka ya tau paisewa ianamanei amna na‑iakwa, tuta eha ani‑hoina na‑iakwa wayahina, yai kauvea na‑mavina. Wayahina, taui ipotapota, idunedune ya mavina wayahina. Ka avi tuta tauna tutu‑keana, taui ivo‑kwayavoni, ka ya manua awana iwaei, na‑nui.
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Ka avi tuta kauveana mavina, aituhu aviyaivia imimini, ipaipaisewa, taui patana ahiahina ivaniahei tauna wayahina. Memeanina nuami vi‑tupatupa, kate avonemi taina deina. Apaina kauvea‑nana ana kwama ahiahina na‑boui, e paisewa ana kwama na‑weteni, e tauna ya tau paisewa nꞌ‑awaehei imanuena, e tauna vi‑tau paisewa taui wayahi, e aniani na‑omanei wayahia inꞌ‑am.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Kaiwadi, aituhu ya mavina vi‑kiwada tupwana, ya tau paisewa medeina? Avonemi, aituhu avi tau paisewa ipotapota, ipaipaisewa a itoava ya mavina wayahina, ioyoma pouna, o kaiwadi, avi tuta munia, apaina tau paisewa‑naia idewa‑haiawa tauna matana.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 Ka kadu vona tana‑minikuna taina unuani. Aituhu aitam tau vi‑manua avaha anamanei tau vainau na‑omo ya manua wayahina, vona ahiahina, tau vi‑manuana nau‑wawani potapota kadu dunedune. E avi tuta tau vainau na‑omo, tau vi‑manuana ana pata bou‑potei, eha nꞌ‑awaehe na‑nu.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Wayahina, itomi nau‑wawanimi uvo‑vi‑aiaimi ahiahina aitamoata deina yau mavina ana tuta wayahina. Iuna apaina yauke, Tauna Vi‑tomotau, amavina. Kate eha aitam koiaka tꞌ‑anamane avi babau wayahina amavina.”
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Wayahina, Pita vi‑tanaiei, ivona, “Kauvea, vona tana‑minikuna tanoi itoai ama heta wayahiaia evonavona, o kadi tomotau habuhabui wayahia?”
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Ka Iesu ivona,
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Apaina, avi tuta yai kauvea mavina wayahina, aituhu aviyaivia yai paisewa ipaipaisewei ahiahina, patana ahiahina ivaniahei kauveana matana.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Vona ahiahina, apaina kauveana ya gugua ahiahina habuhabuna nꞌ‑awaehei wayahia, e taui guguaia iveimeyei.
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Kate aituhu aitam tau paisewa taui wayahia tauna ana heta nuanua, ‘Yau kauvea ine bana mamanaina, kadu vi‑kiwadi ananina. Wayahina, baina yauke yau nuanua adedewei,’ kaiwadi, apaina ya paisewa ni‑tawanei, ka vi‑putu mani tau paisewa vunuvunui, ka kadu ana maꞌ vo‑vi‑natei, kadu daudau bagibagina nimnim, ka nim‑kwavakwava.
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 Ka munia, avi tuta ya kauvea mavina, tau paisewa‑nana eha potapota, ka eha dunedune. Iuna, tauna eha auyewana, o babauna tꞌ‑anamane ahiahina. Wayahina, yauna na‑novo. Ka kauveana na‑omo, na‑poyꞌ‑avini, e hutana na‑upwa‑honoi, ka manuana upuna dewa‑yaiyaiei taui eha yai vitumahana nui.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 Aituhu avi tau paisewa yai kauvea ya nuanua ianamanei ahiahina, kate aituhu eha ivo‑vi‑aiai, ka aituhu eha idedewe deina, apaina yai kauvea na‑dewa‑yaiyaiei ananina.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Ka aituhu avi tau paisewa eha yai kauvea ya nuanua itꞌ‑anamane vidoha, ka aituhu taui dewa goyona idedewei, apaina yai kauvea dewa‑yaiyaiei kikituna, eha ananina. Unononi. Aituhu aviyaivia dewa habuhabuna ivaniahei Yaubada wayahina, akanai taui ai veimea tauna wayahina kadu ananina deina. Ka aituhu aviyaivia ai vo‑pata ananina Yaubada wayahina, akanai taui nau‑wawani paisewa ananina idedewei deina.
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 Yauke aomo tanopia iuna yau nuanua ai ananata atunui, ka yau nuanua ananina ai‑nana avaha atunu‑yehai, ka ataina ananata.
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Ka tuta eha ani‑hoina na‑iakwa wayahina, nau‑dadana vita‑vainena avaniahei, kadu viha ananina avaniahei a itoava nau‑dadana na‑iakwa wayahina.
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 Ka itomi medeina unuanua yau paisewa wayahina? Kaiwadi, unuanua yau paisewa tanopia a pai mini ananina vivane nua gomagomanina tomotau wayahi aomane ivaniahe? Avonemi eha. Yau paisewa tanopia a pai mini ananina tau maꞌ tanopi atana‑vewani, vivane taui ivi‑nua‑dadaneu, o kadi taui ivihahaieu.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 Tuta ataina a itoava auyewa pai nau‑yehata wayahina, aituhu manua aitamoata nihenina tomotau ai yau 5 imamaei, yoko tanoi atana‑vewani, ainua ka aitonu nui inau‑havia.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 O kadi onoto a havia vivane natuna onotona, o kadi vavine ai havia vivane natui vavinena, o kadi vavine ai havia vivane nawai vavinena, ka havia‑naia ivi‑naua.”
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Ka Iesu ya ipupuna tanoi a tau vi‑muni‑waiwai wayahia iakwa, ka tauna tomotaui yokoia wayahia ivona,
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 O kadi aituhu ponimanea yahina hunahuna, akaka uvonavona, ‘Ataina babau ananina kavaniahei,’ kadu vonana vona tunuhina.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 Ia! Itomi tau vitupu ananina! Iuna avaha tanopi a iaiaya uanamane‑yehai. Wayahina, itomi kadu ami pata iaiaya‑naia Yaubada venevenemi unꞌ‑anamane, kate uvihahaiei. Wayahina, eha uta‑nua‑hau iaiaya‑naia wayahi.
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 Kaiwadi, aviani iuna itomi eha ami pata uvi‑nua‑dadana ahiahina?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Unononi. Aituhu wamke am havia ya nuanua na‑tainim tau vaneneha matana vitana matana wayahina, wamke nau‑wawanim naona ami inua unꞌ‑awaehei uvidoha. Eha nau‑wawanim epotapota tau vanenehana ya vi‑nua‑dadana wayahina. Kaiwadi, aituhu tauna yam goyona vaniahei, apaina tauna ya tau nau‑havia veimeyei ipoyꞌ‑avinim, e manua yohona nihenina iyohonim, emamaei.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Aioi! Avaha dewana iakwa, eha aitam vona‑yavuha wayahim ta‑mamae. Am veimea manua yohona nihenina emamaei a itoava am aga habuhabuna enau‑pata‑yehai wayahina!”
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.