Marcos 14
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs NTLH
1 Inoko eelit iinya raman ci ka kulutɔi ɔl ka kadakti dayiin o aadanɛ vardaŋinɛt. Buk iiteni nici iiten o gɔɔn adayi niigi ḏɔkɛn calaŋ amokcar. Orooŋit ni alaata o ceez o Joowo kibeen ɔl o demziinto gɔl ci ka kagamti Yesu ka kuruyit nɔɔnɔ kadaak kɔkɔm eet ci aga.
1 Faltavam dois dias para a Festa da Páscoa e a Festa dos Pães sem Fermento . Os chefes dos sacerdotes e os mestres da Lei procuravam um jeito de prender Jesus em segredo e matá-lo.
2 Ma anɔ nɛ, “Alaŋ abon ŋaati kagɔɔni nɔkɔ iitene ci aadanɛ ɔl vardaŋinɛt o, eeci koca ayoket ɔl.”
2 Eles diziam: — Não vamos fazer isso durante a festa, para não haver uma revolta no meio do povo.
3 Maje Yesu aavi kuture o kazi Bezani adake ole o Saiman baal anyak mɔɔriz o gidaŋ e. Mazi ŋaan adake nɔkɔ, iiyak nɔɔnɔ ŋaa oman anyaa ketezewoc ci anyak karacoc o kazi narat ci ataalyai guruce ci meelik ɔrɔɔt. Ma alip ŋaa nici ketezewoc inyaa, ma aḏuutɛkɛ niini Yesu karacoc nico ɔɔ.
3 Jesus estava no povoado de Betânia, sentado à mesa na casa de Simão, o Leproso. Então uma mulher chegou com um frasco feito de alabastro , cheio de perfume de nardo puro, muito caro. Ela quebrou o gargalo do frasco e derramou o perfume na cabeça de Jesus.
4 Bar ŋinaante otoborit ɔl ogɛn nɔŋ, ma anɔ nɛ, “Mayo aminaŋi laadun karacoc gaga naa?
4 Alguns que estavam ali ficaram zangados e disseram uns aos outros: — Que desperdício!
5 Abon waan ataalinɛ karacoc nico ka kojowa guruc ci meelik ka kanyek ɔl ci amaat.” Ozoozit ni niigi ŋaa nico ɔrɔɔt, ma arɔɔŋ kanyaaktak nɔɔnɔ alyaan.
5 Esse perfume poderia ter sido vendido por mais de trezentas moedas de prata , que poderiam ser dadas aos pobres. Eles criticavam a mulher com dureza,
6 Ma bar anek Yesu nɔɔgɔ nɛ, “Amilanu ŋaa nico zɔɔza gaga naa? Otoŋit nɔɔnɔ. Agoonekan niini aneet gi ci abon.
6 mas Jesus disse:
7 Aromenu niiga kibeen ɔl ci amaat o ŋina. Mã arooŋnyu itiritit nɔɔgɔ, ŋaan atiritu, maje naana alaŋaan bodo kaavɛ ŋaatunooŋ been nɛɛn.
7 Pois os pobres estarão sempre com vocês, e, em qualquer ocasião que vocês quiserem, poderão ajudá-los. Mas eu não estarei sempre com vocês.
8 Ma ŋaa nici agɔɔn gi ci anim niini kutugu. Aḏuutekan niini aneet karacoc o ka kidimdiman dawiin onan ma ŋaan kadaak o.
8 Ela fez tudo o que pôde, pois antes da minha morte veio perfumar o meu corpo para o meu sepultamento.
9 Didilɛ kaduwakuŋ igeet, tiŋeere loocowe o uuwayi ɔl kaviyak o Joowo dook, aduwa buk ɔl gi ci abon agɔɔn ŋaa nicini noko, ma aada ɔl nɔɔnɔ giye nico.”
9 Eu afirmo a vocês que isto é verdade: em qualquer lugar do mundo onde o
10 Ɔtɔɔ ni Judaz Iskariyot ween nuyai codoi nuyawe ween amɔtɔ ram ook alaate o adikir ceeze o Joowo ka kook kuduwak nɔɔgɔ gɔl ci agami niigi Yesu.
10 Judas Iscariotes, que era um dos doze discípulos, foi falar com os chefes dos sacerdotes para combinar como entregaria Jesus a eles.
11 Mazi avɔ azii niigi gi nico, ataltɔ ɔrɔɔt ɛlɛ, ma anek niigi nɔɔnɔ nɛ, “Mã aduwaket gɔl ci kagamnya Yesu, kanyin koca guruc.” Orooŋun ni Judaz gɔl ci ka kɛyɛlɛkɛ nɔɔgɔ Yesu.
11 Quando ouviram o que ele disse, eles ficaram muito contentes e prometeram dar dinheiro a ele. Assim Judas começou a procurar uma oportunidade para entregar Jesus.
12 Ma iitene o oowu iinyaye o gɔɔn adayi ɔl o Juz ḏɔkɛn o alaŋ amokcar, otodoŋit niigi nyɔɔ ci ka kaadai vardaŋinɛt. Ma ajin nuyawa Yesu anek nɛ, “Koota yo ŋaaḏaŋ ka koota kidimdimanta dayiin ci kaadanɛ vardaŋinɛt?”
12 No primeiro dia da Festa dos Pães sem Fermento , em que os judeus matavam carneirinhos para comemorarem a Páscoa , os discípulos perguntaram a Jesus: — Onde é que o senhor quer que a gente prepare o jantar da Páscoa para o senhor?
13 Otowa ni Yesu nuyak ram, ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Ɔɔtɔ Jerusalɛma. Avɔ arumonu tedec ŋinaante kibeen eet ci anyak maam ija. Oneec zin nɔɔnɔ.
13 Então Jesus enviou dois discípulos com a seguinte ordem:
14 Mazi akɔ arum ɛɛti ci anuyu noko kɔrɔk, enektek eet ci korgu o nɛ, Anekin gayoiti nɛ, Abil ceez ci ka koota kadakta ki nuyak ogan dayiin o kaadanɛ vardaŋinɛt ŋaaḏaŋ?
14 e digam ao dono da casa em que ele entrar que o Mestre manda perguntar: “Onde fica a sala em que eu e os meus discípulos vamos comer o jantar da Páscoa?”
15 Ŋinaante ŋaan ayelekuŋ niini ceez ci ɛɛnyci gɔn tadena ci anyak kaal dook o karɔɔŋ naaga kadakti dayiin. Ɔɔtɔ zin utuguz dayiin cigaac ŋinaante.”
15 Então ele mostrará a vocês no andar de cima uma sala grande, mobiliada e arrumada para o jantar. Preparem ali tudo para nós.
16 Ma iŋaaz nuyawa avɔ Jerusalɛma, ma avɔ didi ajowa kaal dook e ona aduwakɛ Yesu nɔɔgɔ e. Ma adimdiman niigi dayiin o aadanɛ vardaŋinɛt.
16 Os dois discípulos foram até a cidade e encontraram tudo como Jesus tinha dito. Então prepararam o jantar da Páscoa.
17 Ma yomana ivita Yesu kibeen nuyak ween amɔtɔ ram ɔɔtɔ ŋaa ona agooninɛ dayiin e.
17 Quando anoiteceu, Jesus chegou com os doze discípulos.
18 Mazi avɔ adake, enek niini nɔɔgɔ nɛ, “Didilɛ kaduwakuŋ igeet, ataalinan tiŋeere ɛɛti codoi ŋaatunooŋ igeet ɛlɛ ci kazɔlɔ noko.”
18 Enquanto estavam à mesa, no meio do jantar, ele disse:
19 Ma abaaban nuyawa gi nico zinzeetinɛ ɔrɔɔt ɛlɛ, ma anek gɔɔn ceeni Yesu nɛ, “Ci aduwa o aneeta gi? Aneeta gi?”
19 Eles ficaram tristes e, um por um, começaram a perguntar: — O senhor não está achando que sou eu, está?
20 Ma anek Yesu nɔɔgɔ nɛ, “Ɛɛti codoi ŋaatunooŋ igeet ci eeginu amɔtɔ ram kazɔlɔ kodooce codoi noko akɔ tiŋeere ataalinan aneet.
20 Jesus respondeu:
21 Mazin naana Ŋɛɛrti Eeto ŋaan kadaai eo aduwan waragɛ o Joowo laadun. Bar zin nɔŋ ci kol eete ci ataalinan aneeta Ŋɛɛrti Eeto alaatɛ o. Maya da bar niini ŋaati alaŋ aritan been nɛɛn.”
21 Pois o
22 Mazi ŋaan adake niigi nɔkɔ, odoma Yesu ḏokoc, ma anyek Jook zany, ma atɛɛt ḏokoc nico, ma aŋerek nɔɔgɔ anek nɛ, “Adayit. Nicini ɛlɛ onan nɛɛn.”
22 Enquanto estavam comendo, Jesus pegou o pão e deu graças a Deus. Depois partiu o pão e o deu aos discípulos, dizendo:
23 Bodo adoma diic ci anyak nyaan, ma anyek Jook zany, ma anyek nɔɔgɔ kowodit.
23 Em seguida, pegou o cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois passou o cálice aos discípulos, e todos beberam do vinho.
24 Ma anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Nicigi biye ogan aḏuuti ka kojokta ɔl ci meel bonat. Ma biyeta nici idica terkediin baal aterkedek Jooi ɔl ogin aŋɛra niini e.
24 Então Jesus disse:
25 Didilɛ kaduwakuŋ igeet, alaŋ bodo kawudi nyaan nico nɔkɔ zɛɛ ma kakɔ kawudi nyaan ci colai baliinte o Joowo.”
25 Eu afirmo a vocês que isto é verdade: nunca mais beberei deste vinho até o dia em que beber com vocês um vinho novo no
26 Ebenit ni niigi enico beniin ci Joowo, ma awɔ avɔ biye o kazi Kiŋiroc.
26 Então eles cantaram canções de louvor e foram para o monte das Oliveiras.
27 Ma anek Yesu nɔɔgɔ nɛ, “Niiga dook aviryu tedec otoŋteyaŋ looc. Eeci azi Jooi waragewe onin nɛ, Karui tiŋeere eet o towawiinto kazaantɛ ɛɛzana.
27 E Jesus disse aos discípulos:
28 Zin tiŋeere mã kitiŋa naana daayiza, kakɔ Galiliya ɔɔwa ŋaatunooŋ. Ŋaan zin kavɔ karumɔ ki igeet ŋinaante.”
28 Mas, depois que eu for ressuscitado, irei adiante de vocês para a Galileia.
29 Ma anek Pitɔr nɔɔnɔ nɛ, “Mayo nuun avir ɔl dook, alaŋ naana kavir ŋaatun kotoŋeyin looc been nɛɛn.”
29 Então Pedro disse a Jesus: — Eu nunca abandonarei o senhor, mesmo que todos o abandonem!
30 Ma anek Yesu Pitɔr nɛ, “Didilɛ kaduwakin ineet, adaŋnye tija zɛɛ been lak iiyu iŋaan kɔrɔk toloci lak ram.”
30 Mas Jesus lhe disse:
31 Maje bar Pitɔr aduv ɔrɔɔt azi nɛ, “Mayo nuun ka kadaayit ki ineet, alaŋ bai kadaŋnye nɔkɔ been nɛɛn.” Ma aduwa buk nuyawa dook zɔɔz nico.
31 Mas Pedro repetia com insistência: — Eu nunca vou dizer que não o conheço, mesmo que eu tenha de morrer com o senhor! E todos os outros discípulos disseram a mesma coisa.
32 Mazi avunak niigi ŋino kazi Gezemani, enek Yesu nuyak nɛ, “Aavtiz ŋina. Kakɔ rak naana kaŋaryɛ ŋaate.”
32 Jesus e os discípulos foram a um lugar chamado Getsêmani. E Jesus lhes disse:
33 Ma akɔyi niini Pitɔr ki Jemis ki Jɔn. Ma akunak nɔɔnɔ inoni ci appe ɔrɔɔt.
33 Então Jesus foi, levando consigo Pedro, Tiago e João. Aí ele começou a sentir uma grande tristeza e aflição
34 Ma anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Kanyei naana ziniza inoni ci appe ɔrɔɔt ci ajonini daayizi. Aavtiz zin niiga ŋina ebeyit eleeti ŋaryiinta.”
34 e disse a eles:
35 Ma iicak niini kidicilim, ma abayek ɛlɛ looc, ma ajin Jook ka kozooti nɔɔnɔ calaŋ apirna daayiza.
35 Ele foi um pouco mais adiante, ajoelhou-se, encostou o rosto no chão e pediu a Deus que, se possível, afastasse dele aquela hora de sofrimento.
36 Ma ajin Jook azi nɛ, “Baaba, aboke kaala dook ŋaatun. Nyɛyi zin piryakzɛt ci ka kiiyayan noko ŋaatan. Bar zin tugu eo arɔɔŋɛ niina, alaŋ een eo karɔɔŋɛ naana.”
36 Ele orava assim:
37 Mazi abada ŋaryiinta, amada nuyak ween iiyu e oogin. Ma anek niini Pitɔr nɛ, “Saiman, ooginu naa? Akɔmnekuŋ ŋaati abeyinu ŋaryiinta ziit codoi ṯɔr nɔkɔ?
37 Depois voltou e encontrou os três discípulos dormindo. Então disse a Pedro:
38 Iziti vililɛ. Aŋaruyɔ ka calaŋ acinanuŋ Loryen zinzeeti zɛɛ ma agoonu oŋɛ. Eeci zinzeeti ugooc arɔɔŋ kutuguzɔ kaal ci abon, maje bar eleeti cugooc o alaŋ anyak dɔyiz.”
38 Vigiem e orem para que não sejam tentados. É fácil querer resistir à tentação; o difícil mesmo é conseguir.
39 Bodo amiiri niini, ma akɔ aŋaryɛ aduwa zɔɔz we ɛlɛ.
39 Jesus foi outra vez e orou, dizendo as mesmas palavras.
40 Mazi abadaak nuyak, amada nɔɔgɔ oogin bodo, eeci adoŋ niigi ɔrɔɔt. Mazi iiŋka niini nɔɔgɔ, alaŋ aga niigi gi ci ka kuduktak nɔɔnɔ.
40 Em seguida, voltou ao lugar onde os discípulos estavam e os encontrou de novo dormindo. Eles estavam com muito sono e não conseguiam ficar com os olhos abertos. E não sabiam o que responder a Jesus.
41 Ma akɔ bodo ŋaryiin zɛɛ mazi abada ŋaryiinta eceen lak iiyu o, amada nuyak bodo oogin. Ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Ŋaan dim ooginu ayubuzu nɔkɔ? Odot zin. Iiya ziiti o ka kipirai. Inoko kanyozozeya naana Ŋɛɛrti Eeto ɔl o oŋenu.
41 Quando voltou pela terceira vez, Jesus perguntou:
42 Itiŋgaz! Kɔtɔɔz! Icinit di, eet o ka kataaloyan nica izi ajɔn.”
42 Levantem-se, e vamos embora. Vejam! Aí vem chegando o homem que está me traindo!
43 Mazi ŋaan azɔɔz Yesu nɔkɔ, urum Judaz Iskariyot looc. Ɔrkɔra niini ki kɔlɛ ci anyak kabazwa ci wuntik kibeen kɛɛn ceen ŋolonɛt. Ma ɔl nicoko itoona alaata o adikir ceeze o Joowo ki ɔl o demziinto kibeen ɔl o baayizo titiny.
43 Jesus ainda estava falando, quando chegou Judas, um dos doze discípulos. Vinha com ele uma multidão armada com espadas e porretes, que tinha sido mandada pelos chefes dos sacerdotes, pelos mestres da Lei e pelos líderes judeus.
44 Maje Judaz uyene uduwak ɔl nicoko gi ci anek nɛ, “Ɛɛti ci kakɔ ŋaatin, ma kacoco nɔɔnɔ ŋalyamoc zaawinta o, eet ci arooŋnyu o nɛɛn. Agamit nɔɔnɔ, ma abeku juruŋ ka calaŋ avir ŋaatunooŋ.”
44 O traidor tinha combinado com eles um sinal. Ele tinha dito: “Prendam e levem bem seguro o homem que eu beijar, pois é ele.”
45 Iiya ni Judaz, ma akɔ ŋaati Yesu, ma azaa niini Yesu azi nɛ, “Gayoi.” Ma acoco nɔɔnɔ ŋalyamoc.
45 Logo que chegou perto de Jesus, Judas disse: — Mestre! E o beijou.
46 Ma avu ɔl ci ona ɔrkɔra ki nɔɔnɔ o, ma agam Yesu.
46 Então eles pegaram Jesus e o prenderam.
47 Ovoca ni ɛɛti codoi ole o aavtiz ŋinaante kabaz tibila, ma aruk gabaren ci alaan o adikir ceeze o Joowo kɛtɛɛda itat, por.
47 Mas um dos que estavam ali tirou a espada, atacou um empregado do Grande Sacerdote e cortou uma orelha dele.
48 Ma anek Yesu nɔɔgɔ nɛ, “Akɔ ma avunakaŋ kabazwani ki ŋolonɛtɛ kiyo avunaku eet ceen agoryai o naa?
48 Então Jesus disse para aquela gente:
49 Tup nɔkɔ gɔɔn karomɛ ki igeet ceeze o Joowo adikir ŋaati kadɛmzinɛ, ma ŋaan agamtaŋ niiga aneet. Bar zin inoko gi o aduwa waragɛ o Joowo baale didi ibil tɔ.”
49 Eu estava com vocês todos os dias, ensinando no pátio do Templo, e vocês não me prenderam. Mas isso está acontecendo para se cumprir o que as
50 Zin ivirit nuyawa dook otoŋtek Yesu doon looc.
50 Então todos os discípulos abandonaram Jesus e fugiram.
51 Ma ano logoti codoi Yesu. Maje logoti nici amalik rum codoi ṯɔr nɔkɔ. Mazi arɔɔŋ kagamit ɔl nɔɔnɔ,
51 Um jovem, enrolado num lençol, seguia Jesus. Alguns tentaram prendê-lo,
52 bar ibica niini nɔɔgɔ kodotek rum cin malkinto o looc, ma adɔkɔny ŋaḏinyiny nɔkɔ.
52 mas ele largou o lençol e fugiu nu.
53 Ma avɔyi ɔl Yesu korge o alaan o adikir ceeze o Joowo. Ma alotai alaata o ceez o Joowo kibeen ɔl o demziinto ki ɔl o baayizo titiny.
53 Em seguida, levaram Jesus até a casa do Grande Sacerdote , onde estavam reunidos os chefes dos sacerdotes, alguns líderes dos judeus e alguns mestres da Lei.
54 Maje Pitɔr ano Yesu rɛɛna, ma akɔ kaluwawe o kɔrɔk o alaan o adikir. Ma akɔ aavɛ goo aromɛ niini kibeen ɔl o abɛk kɔrɔk o alaano.
54 Pedro seguiu Jesus de longe e entrou no pátio da casa do Grande Sacerdote. Ele sentou-se perto do fogo, com os guardas, para se esquentar.
55 — ausente —
55 Os chefes dos sacerdotes e todo o Conselho Superior estavam procurando encontrar alguma acusação contra Jesus a fim de o condenarem à morte. Mas não conseguiram nenhuma.
56 — ausente —
56 Muitos diziam mentiras contra ele, mas as suas histórias não combinavam umas com as outras.
57 — ausente —
57 Alguns se levantaram e acusaram Jesus com mentiras. Eles diziam:
58 — ausente —
58 — Nós ouvimos quando ele disse: “Vou destruir este Templo que foi construído por seres humanos e, em três dias, levantarei outro que não será construído por seres humanos.”
59 Buk bodo molokwana ci ɔl nicoko o alaŋ atobɔ.
59 Mesmo assim as suas histórias não combinavam umas com as outras.
60 Itiŋa ni alaani o adikir ceeze o Joowo, ma ajin Yesu anek nɛ, “Akɔm dim niina gi ci abariz kaale ci aduwa ɔl nicigi noko?”
60 Aí o Grande Sacerdote se levantou no meio de todos e perguntou a Jesus: — Você não vai se defender dessa acusação?
61 Maje Yesu ajaki, kɔkɔm gi ci abariz. Bodo ajin alaani nɔɔnɔ anek nɛ, “Een niina Kiristo ween Ŋɛɛrti Joowo nɛɛn?”
61 Mas Jesus ficou calado e não respondeu nada. Então o Grande Sacerdote tornou a perguntar: — Você é o
62 Ma abɛdɛkɛ Yesu nɔɔnɔ anek nɛ, “Aneet nɛɛn. Iiten oma acinaŋ aneet Ŋɛɛrti Eeto kaavɛ libire o azo o Jook o Adɔi, ma ŋaan acinaŋ katin niiga aneet ŋaati kakunɛ diizwani tammu tadena.”
62 Jesus respondeu:
63 Enico ɛrɛɛc alaani nici rum onin maany bornɛt nɔŋa, ma azi nɛ, “Alaŋaan bodo karɔɔŋ bacok ci ka kuduktayet gi ci gɛr agɔɔn ɛɛti nici.
63 Aí o Grande Sacerdote rasgou as suas próprias roupas e disse: — Não precisamos mais de testemunhas!
64 Inoko iziiktu niiga momoz cin amomozi niini Jook o. Mayo zin inoko apayeku niiga nɔɔnɔ naa?”
64 Vocês ouviram esta blasfêmia contra Deus! Então, o que resolvem? Todos estavam contra Jesus e aí o condenaram à morte.
65 Ma oortek ɔl ogɛn ŋaatineeŋ nɔɔnɔ amot, maje ɔl ogɛnɛ abuŋ nɔɔnɔ kɛbɛrɛ ruma, ma aruk, ma bodo ajin anek nɛ, “Ɔl cigaŋ ci arukin o?” Ma anyek niigi nɔɔnɔ ɔl o beyiinto, ma aruk niigi buk nɔɔnɔ.
65 Então alguns começaram a cuspir nele. Cobriam o rosto dele, davam bofetadas nele e perguntavam: — Quem foi que bateu em você? Adivinhe! E também os guardas o pegaram e lhe deram bofetadas.
66 Maje Pitɔr ŋaan aavi kaluwawa nɔkɔ. Iiya ni dole ci aliŋliŋonek alaan o adikir.
66 Pedro ainda estava lá embaixo no pátio, quando apareceu uma das empregadas do Grande Sacerdote .
67 Mazi acin Pitɔr ŋaati aavɛ goo noko, ɛgɛlɛm niini nɔɔnɔ ɔrɔɔt, ma anek nɛ, “Orkoryu ri buk gɔɔn niina kibeen Yesu ci Nazarɛt noko.”
67 Ela viu Pedro se esquentando perto do fogo, olhou bem para ele e disse: — Você também estava com Jesus de Nazaré.
68 Bar adaŋnyi niini azi nɛ, “Alaŋ kazii zɔɔz ci aduwa o.” Ma adun niini akɔ abil araan tatoga. Taman nɔkɔ ɔrɔk toloci.
68 Mas ele negou, dizendo: — Eu não o conheço. Não sei do que é que você está falando. E saiu para o corredor. Naquele momento, o galo cantou.
69 Mazi acin dole bodo Pitɔr, uduwak ɔl ci aavtiz ŋinaante enek nɛ, “Ɛɛti nici nuyai ci Yesu.”
69 Quando a empregada viu Pedro ali, começou a dizer aos que estavam perto: — Este homem é um deles.
70 Bar Pitɔr adaŋnyi bodo.
70 Mas ele negou outra vez. Pouco depois, as pessoas que estavam ali disseram de novo a Pedro: — Não há dúvida de que você é um deles, pois você também é da Galileia.
71 Enico uduwa Pitɔr ŋaati itooni Jook gi ci azi nɛ, “Kaduwa naana gi ci kaleem. Alaŋ kaga eet ci aduwanu o. Mã kalabanuŋ, adakan koca Jooi.”
71 Aí Pedro disse: — Juro que não conheço esse homem de quem vocês estão falando! Que Deus me castigue se não estou dizendo a verdade!
72 Taman nɔkɔ ɔrɔk toloci bodo, ma aada Pitɔr zɔɔz baal aduwak Yesu nɔɔnɔ baal anek nɛ, “Adaŋnyan tiŋeere niina aneet lak iiyu iŋaan kɔrɔk toloci lak ram e.” Mazi aada niini zɔɔz nico, utulu ɔrɔɔt ɛlɛ.
72 Naquele instante o galo cantou pela segunda vez, e Pedro lembrou que Jesus lhe tinha dito: “Antes que o galo cante duas vezes, você dirá três vezes que não me conhece.” Então Pedro caiu em si e começou a chorar.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Marcos 14, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.