Marcos 14
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs ARC
1 Inoko eelit iinya raman ci ka kulutɔi ɔl ka kadakti dayiin o aadanɛ vardaŋinɛt. Buk iiteni nici iiten o gɔɔn adayi niigi ḏɔkɛn calaŋ amokcar. Orooŋit ni alaata o ceez o Joowo kibeen ɔl o demziinto gɔl ci ka kagamti Yesu ka kuruyit nɔɔnɔ kadaak kɔkɔm eet ci aga.
1 E, dali a dois dias, era a Páscoa e a Festa dos Pães Asmos; e os principais dos sacerdotes e os escribas buscavam como o prenderiam com dolo e o matariam.
2 Ma anɔ nɛ, “Alaŋ abon ŋaati kagɔɔni nɔkɔ iitene ci aadanɛ ɔl vardaŋinɛt o, eeci koca ayoket ɔl.”
2 Mas eles diziam: Não na festa, para que, porventura, se não faça alvoroço entre o povo.
3 Maje Yesu aavi kuture o kazi Bezani adake ole o Saiman baal anyak mɔɔriz o gidaŋ e. Mazi ŋaan adake nɔkɔ, iiyak nɔɔnɔ ŋaa oman anyaa ketezewoc ci anyak karacoc o kazi narat ci ataalyai guruce ci meelik ɔrɔɔt. Ma alip ŋaa nici ketezewoc inyaa, ma aḏuutɛkɛ niini Yesu karacoc nico ɔɔ.
3 E, estando ele em Betânia assentado à mesa, em casa de Simão, o leproso, veio uma mulher que trazia um vaso de alabastro, com unguento de nardo puro, de muito preço, e, quebrando o vaso, lho derramou sobre a cabeça.
4 Bar ŋinaante otoborit ɔl ogɛn nɔŋ, ma anɔ nɛ, “Mayo aminaŋi laadun karacoc gaga naa?
4 E alguns houve que em si mesmos se indignaram e disseram: Para que se fez este desperdício de unguento?
5 Abon waan ataalinɛ karacoc nico ka kojowa guruc ci meelik ka kanyek ɔl ci amaat.” Ozoozit ni niigi ŋaa nico ɔrɔɔt, ma arɔɔŋ kanyaaktak nɔɔnɔ alyaan.
5 Porque podia vender-se por mais de trezentos dinheiros e dá-lo aos pobres. E bramavam contra ela.
6 Ma bar anek Yesu nɔɔgɔ nɛ, “Amilanu ŋaa nico zɔɔza gaga naa? Otoŋit nɔɔnɔ. Agoonekan niini aneet gi ci abon.
6 Jesus, porém, disse: Deixai-a, para que a molestais? Ela fez-me boa obra.
7 Aromenu niiga kibeen ɔl ci amaat o ŋina. Mã arooŋnyu itiritit nɔɔgɔ, ŋaan atiritu, maje naana alaŋaan bodo kaavɛ ŋaatunooŋ been nɛɛn.
7 Porque sempre tendes os pobres convosco e podeis fazer-lhes bem, quando quiserdes; mas a mim nem sempre me tendes.
8 Ma ŋaa nici agɔɔn gi ci anim niini kutugu. Aḏuutekan niini aneet karacoc o ka kidimdiman dawiin onan ma ŋaan kadaak o.
8 Esta fez o que podia; antecipou-se a ungir o meu corpo para a sepultura.
9 Didilɛ kaduwakuŋ igeet, tiŋeere loocowe o uuwayi ɔl kaviyak o Joowo dook, aduwa buk ɔl gi ci abon agɔɔn ŋaa nicini noko, ma aada ɔl nɔɔnɔ giye nico.”
9 Em verdade vos digo que, em todas as partes do mundo onde este evangelho for pregado, também o que ela fez será contado para sua memória.
10 Ɔtɔɔ ni Judaz Iskariyot ween nuyai codoi nuyawe ween amɔtɔ ram ook alaate o adikir ceeze o Joowo ka kook kuduwak nɔɔgɔ gɔl ci agami niigi Yesu.
10 E Judas Iscariotes, um dos doze, foi ter com os principais dos sacerdotes para lho entregar.
11 Mazi avɔ azii niigi gi nico, ataltɔ ɔrɔɔt ɛlɛ, ma anek niigi nɔɔnɔ nɛ, “Mã aduwaket gɔl ci kagamnya Yesu, kanyin koca guruc.” Orooŋun ni Judaz gɔl ci ka kɛyɛlɛkɛ nɔɔgɔ Yesu.
11 E eles, ouvindo- o, alegraram-se e prometeram dar-lhe dinheiro; e buscava como o entregaria em ocasião oportuna.
12 Ma iitene o oowu iinyaye o gɔɔn adayi ɔl o Juz ḏɔkɛn o alaŋ amokcar, otodoŋit niigi nyɔɔ ci ka kaadai vardaŋinɛt. Ma ajin nuyawa Yesu anek nɛ, “Koota yo ŋaaḏaŋ ka koota kidimdimanta dayiin ci kaadanɛ vardaŋinɛt?”
12 E, no primeiro dia da Festa dos Pães Asmos, quando sacrificavam a Páscoa, disseram-lhe os discípulos: Aonde queres que vamos fazer os preparativos para comer a Páscoa?
13 Otowa ni Yesu nuyak ram, ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Ɔɔtɔ Jerusalɛma. Avɔ arumonu tedec ŋinaante kibeen eet ci anyak maam ija. Oneec zin nɔɔnɔ.
13 E enviou dois dos seus discípulos e disse-lhes: Ide à cidade, e um homem que leva um cântaro de água vos encontrará; segui-o.
14 Mazi akɔ arum ɛɛti ci anuyu noko kɔrɔk, enektek eet ci korgu o nɛ, Anekin gayoiti nɛ, Abil ceez ci ka koota kadakta ki nuyak ogan dayiin o kaadanɛ vardaŋinɛt ŋaaḏaŋ?
14 E, onde quer que entrar, dizei ao senhor da casa: O Mestre diz: Onde está o aposento em que hei de comer a Páscoa com os meus discípulos?
15 Ŋinaante ŋaan ayelekuŋ niini ceez ci ɛɛnyci gɔn tadena ci anyak kaal dook o karɔɔŋ naaga kadakti dayiin. Ɔɔtɔ zin utuguz dayiin cigaac ŋinaante.”
15 E ele vos mostrará um grande cenáculo mobilado
16 Ma iŋaaz nuyawa avɔ Jerusalɛma, ma avɔ didi ajowa kaal dook e ona aduwakɛ Yesu nɔɔgɔ e. Ma adimdiman niigi dayiin o aadanɛ vardaŋinɛt.
16 E, saindo os seus discípulos, foram à cidade, e acharam como lhes tinha dito, e prepararam a Páscoa.
17 Ma yomana ivita Yesu kibeen nuyak ween amɔtɔ ram ɔɔtɔ ŋaa ona agooninɛ dayiin e.
17 E, chegada a tarde, foi com os doze.
18 Mazi avɔ adake, enek niini nɔɔgɔ nɛ, “Didilɛ kaduwakuŋ igeet, ataalinan tiŋeere ɛɛti codoi ŋaatunooŋ igeet ɛlɛ ci kazɔlɔ noko.”
18 E, quando estavam assentados a comer, disse Jesus: Em verdade vos digo que um de vós, que comigo come, há de trair-me.
19 Ma abaaban nuyawa gi nico zinzeetinɛ ɔrɔɔt ɛlɛ, ma anek gɔɔn ceeni Yesu nɛ, “Ci aduwa o aneeta gi? Aneeta gi?”
19 E eles começaram a entristecer-se e a dizer-lhe um após outro: Porventura, sou eu, Senhor? E outro: Porventura, sou eu, Senhor?
20 Ma anek Yesu nɔɔgɔ nɛ, “Ɛɛti codoi ŋaatunooŋ igeet ci eeginu amɔtɔ ram kazɔlɔ kodooce codoi noko akɔ tiŋeere ataalinan aneet.
20 Mas ele, respondendo, disse-lhes: É um dos doze, que mete comigo a mão no prato.
21 Mazin naana Ŋɛɛrti Eeto ŋaan kadaai eo aduwan waragɛ o Joowo laadun. Bar zin nɔŋ ci kol eete ci ataalinan aneeta Ŋɛɛrti Eeto alaatɛ o. Maya da bar niini ŋaati alaŋ aritan been nɛɛn.”
21 Na verdade o Filho do Homem vai, como dele está escrito, mas ai daquele homem por quem o Filho do Homem é traído! Bom seria para o tal homem não haver nascido.
22 Mazi ŋaan adake niigi nɔkɔ, odoma Yesu ḏokoc, ma anyek Jook zany, ma atɛɛt ḏokoc nico, ma aŋerek nɔɔgɔ anek nɛ, “Adayit. Nicini ɛlɛ onan nɛɛn.”
22 E, comendo eles, tomou Jesus pão, e, abençoando-o, o partiu, e deu-lh o, e disse: Tomai, comei, isto é o meu corpo.
23 Bodo adoma diic ci anyak nyaan, ma anyek Jook zany, ma anyek nɔɔgɔ kowodit.
23 E, tomando o cálice e dando graças, deu-lh o; e todos beberam dele.
24 Ma anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Nicigi biye ogan aḏuuti ka kojokta ɔl ci meel bonat. Ma biyeta nici idica terkediin baal aterkedek Jooi ɔl ogin aŋɛra niini e.
24 E disse-lhes: Isto é o meu sangue, o
25 Didilɛ kaduwakuŋ igeet, alaŋ bodo kawudi nyaan nico nɔkɔ zɛɛ ma kakɔ kawudi nyaan ci colai baliinte o Joowo.”
25 Em verdade vos digo que não beberei mais do fruto da vide, até àquele Dia em que o beber novo, no Reino de Deus.
26 Ebenit ni niigi enico beniin ci Joowo, ma awɔ avɔ biye o kazi Kiŋiroc.
26 E, tendo cantado o hino, saíram para o monte das Oliveiras.
27 Ma anek Yesu nɔɔgɔ nɛ, “Niiga dook aviryu tedec otoŋteyaŋ looc. Eeci azi Jooi waragewe onin nɛ, Karui tiŋeere eet o towawiinto kazaantɛ ɛɛzana.
27 E disse-lhes Jesus: Todos vós esta noite vos escandalizareis em mim, porque escrito está: Ferirei o pastor, e as ovelhas se dispersarão.
28 Zin tiŋeere mã kitiŋa naana daayiza, kakɔ Galiliya ɔɔwa ŋaatunooŋ. Ŋaan zin kavɔ karumɔ ki igeet ŋinaante.”
28 Mas, depois que eu houver ressuscitado, irei adiante de vós para a Galileia.
29 Ma anek Pitɔr nɔɔnɔ nɛ, “Mayo nuun avir ɔl dook, alaŋ naana kavir ŋaatun kotoŋeyin looc been nɛɛn.”
29 E disse-lhe Pedro: Ainda que todos se escandalizem, nunca, porém, eu.
30 Ma anek Yesu Pitɔr nɛ, “Didilɛ kaduwakin ineet, adaŋnye tija zɛɛ been lak iiyu iŋaan kɔrɔk toloci lak ram.”
30 E disse-lhe Jesus: Em verdade te digo que hoje, nesta noite, antes que o galo cante duas vezes, três vezes me negarás.
31 Maje bar Pitɔr aduv ɔrɔɔt azi nɛ, “Mayo nuun ka kadaayit ki ineet, alaŋ bai kadaŋnye nɔkɔ been nɛɛn.” Ma aduwa buk nuyawa dook zɔɔz nico.
31 Mas ele disse com mais veemência: Ainda que me seja necessário morrer contigo, de modo nenhum te negarei. E da mesma maneira diziam todos também.
32 Mazi avunak niigi ŋino kazi Gezemani, enek Yesu nuyak nɛ, “Aavtiz ŋina. Kakɔ rak naana kaŋaryɛ ŋaate.”
32 E foram a um lugar chamado Getsêmani, e disse aos seus discípulos: Assentai-vos aqui, enquanto eu oro.
33 Ma akɔyi niini Pitɔr ki Jemis ki Jɔn. Ma akunak nɔɔnɔ inoni ci appe ɔrɔɔt.
33 E tomou consigo a Pedro, e a Tiago, e a João e começou a ter pavor e a angustiar-se.
34 Ma anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Kanyei naana ziniza inoni ci appe ɔrɔɔt ci ajonini daayizi. Aavtiz zin niiga ŋina ebeyit eleeti ŋaryiinta.”
34 E disse-lhes: A minha alma está profundamente triste até a morte; ficai aqui e vigiai.
35 Ma iicak niini kidicilim, ma abayek ɛlɛ looc, ma ajin Jook ka kozooti nɔɔnɔ calaŋ apirna daayiza.
35 E, tendo ido um pouco mais adiante, prostrou-se em terra; e orou para que, se fosse possível, passasse dele aquela hora.
36 Ma ajin Jook azi nɛ, “Baaba, aboke kaala dook ŋaatun. Nyɛyi zin piryakzɛt ci ka kiiyayan noko ŋaatan. Bar zin tugu eo arɔɔŋɛ niina, alaŋ een eo karɔɔŋɛ naana.”
36 E disse: Aba, Pai, todas
37 Mazi abada ŋaryiinta, amada nuyak ween iiyu e oogin. Ma anek niini Pitɔr nɛ, “Saiman, ooginu naa? Akɔmnekuŋ ŋaati abeyinu ŋaryiinta ziit codoi ṯɔr nɔkɔ?
37 E, chegando, achou-os dormindo e disse a Pedro: Simão, dormes? Não podes vigiar uma hora?
38 Iziti vililɛ. Aŋaruyɔ ka calaŋ acinanuŋ Loryen zinzeeti zɛɛ ma agoonu oŋɛ. Eeci zinzeeti ugooc arɔɔŋ kutuguzɔ kaal ci abon, maje bar eleeti cugooc o alaŋ anyak dɔyiz.”
38 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; o espírito, na verdade,
39 Bodo amiiri niini, ma akɔ aŋaryɛ aduwa zɔɔz we ɛlɛ.
39 E foi outra vez e orou, dizendo as mesmas palavras.
40 Mazi abadaak nuyak, amada nɔɔgɔ oogin bodo, eeci adoŋ niigi ɔrɔɔt. Mazi iiŋka niini nɔɔgɔ, alaŋ aga niigi gi ci ka kuduktak nɔɔnɔ.
40 E, voltando, achou-os outra vez dormindo, porque os seus olhos estavam carregados, e não sabiam o que responder-lhe.
41 Ma akɔ bodo ŋaryiin zɛɛ mazi abada ŋaryiinta eceen lak iiyu o, amada nuyak bodo oogin. Ma anek nɔɔgɔ nɛ, “Ŋaan dim ooginu ayubuzu nɔkɔ? Odot zin. Iiya ziiti o ka kipirai. Inoko kanyozozeya naana Ŋɛɛrti Eeto ɔl o oŋenu.
41 E voltou terceira vez e disse-lhes: Dormi agora e descansai. Basta; é chegada a hora. Eis que o Filho do Homem vai ser entregue nas mãos dos pecadores.
42 Itiŋgaz! Kɔtɔɔz! Icinit di, eet o ka kataaloyan nica izi ajɔn.”
42 Levantai-vos, vamos; eis que está perto o que me trai.
43 Mazi ŋaan azɔɔz Yesu nɔkɔ, urum Judaz Iskariyot looc. Ɔrkɔra niini ki kɔlɛ ci anyak kabazwa ci wuntik kibeen kɛɛn ceen ŋolonɛt. Ma ɔl nicoko itoona alaata o adikir ceeze o Joowo ki ɔl o demziinto kibeen ɔl o baayizo titiny.
43 E logo, falando ele ainda, veio Judas, que era um dos doze, da parte dos principais dos sacerdotes, e dos escribas, e dos anciãos, e, com ele, uma grande multidão com espadas e porretes.
44 Maje Judaz uyene uduwak ɔl nicoko gi ci anek nɛ, “Ɛɛti ci kakɔ ŋaatin, ma kacoco nɔɔnɔ ŋalyamoc zaawinta o, eet ci arooŋnyu o nɛɛn. Agamit nɔɔnɔ, ma abeku juruŋ ka calaŋ avir ŋaatunooŋ.”
44 Ora, o que o traía tinha-lhes dado um sinal, dizendo: Aquele que eu beijar, esse é; prendei-o e levai- o com segurança.
45 Iiya ni Judaz, ma akɔ ŋaati Yesu, ma azaa niini Yesu azi nɛ, “Gayoi.” Ma acoco nɔɔnɔ ŋalyamoc.
45 E, logo que chegou, aproximou-se dele e disse-lhe: Rabi, Rabi. E beijou-o.
46 Ma avu ɔl ci ona ɔrkɔra ki nɔɔnɔ o, ma agam Yesu.
46 E lançaram-lhe as mãos e o prenderam.
47 Ovoca ni ɛɛti codoi ole o aavtiz ŋinaante kabaz tibila, ma aruk gabaren ci alaan o adikir ceeze o Joowo kɛtɛɛda itat, por.
47 E um dos que ali estavam presentes, puxando da espada, feriu o servo do sumo sacerdote e cortou-lhe uma orelha.
48 Ma anek Yesu nɔɔgɔ nɛ, “Akɔ ma avunakaŋ kabazwani ki ŋolonɛtɛ kiyo avunaku eet ceen agoryai o naa?
48 E, respondendo Jesus, disse-lhes: Saístes com espadas e porretes a prender-me, como a um salteador?
49 Tup nɔkɔ gɔɔn karomɛ ki igeet ceeze o Joowo adikir ŋaati kadɛmzinɛ, ma ŋaan agamtaŋ niiga aneet. Bar zin inoko gi o aduwa waragɛ o Joowo baale didi ibil tɔ.”
49 Todos os dias estava convosco ensinando no templo, e não me prendestes; mas isto é para que as Escrituras se cumpram.
50 Zin ivirit nuyawa dook otoŋtek Yesu doon looc.
50 Então, deixando-o, todos fugiram.
51 Ma ano logoti codoi Yesu. Maje logoti nici amalik rum codoi ṯɔr nɔkɔ. Mazi arɔɔŋ kagamit ɔl nɔɔnɔ,
51 E um jovem o seguia, envolto em um lençol sobre o corpo nu. E lançaram-lhe as mãos,
52 bar ibica niini nɔɔgɔ kodotek rum cin malkinto o looc, ma adɔkɔny ŋaḏinyiny nɔkɔ.
52 mas ele, largando o lençol, fugiu nu.
53 Ma avɔyi ɔl Yesu korge o alaan o adikir ceeze o Joowo. Ma alotai alaata o ceez o Joowo kibeen ɔl o demziinto ki ɔl o baayizo titiny.
53 E levaram Jesus ao sumo sacerdote, e ajuntaram-se todos os principais dos sacerdotes, e os anciãos, e os escribas.
54 Maje Pitɔr ano Yesu rɛɛna, ma akɔ kaluwawe o kɔrɔk o alaan o adikir. Ma akɔ aavɛ goo aromɛ niini kibeen ɔl o abɛk kɔrɔk o alaano.
54 E Pedro o seguiu de longe até dentro do pátio do sumo sacerdote e estava assentado com os servidores, aquentando-se ao lume.
55 — ausente —
55 E os principais dos sacerdotes e todo o concílio buscavam algum testemunho contra Jesus, para o matar, e não o achavam.
56 — ausente —
56 Porque muitos testificavam falsamente contra ele, mas os testemunhos não eram coerentes.
57 — ausente —
57 E, levantando-se alguns, testificavam falsamente contra ele, dizendo:
58 — ausente —
58 Nós ouvimos-lhe dizer: Eu derribarei este templo, construído por mãos de homens, e em três dias edificarei outro, não feito por mãos de homens.
59 Buk bodo molokwana ci ɔl nicoko o alaŋ atobɔ.
59 E nem assim o testemunho deles era coerente.
60 Itiŋa ni alaani o adikir ceeze o Joowo, ma ajin Yesu anek nɛ, “Akɔm dim niina gi ci abariz kaale ci aduwa ɔl nicigi noko?”
60 E, levantando-se o sumo sacerdote no Sinédrio, perguntou a Jesus, dizendo: Nada respondes? Que testificam estes contra ti?
61 Maje Yesu ajaki, kɔkɔm gi ci abariz. Bodo ajin alaani nɔɔnɔ anek nɛ, “Een niina Kiristo ween Ŋɛɛrti Joowo nɛɛn?”
61 Mas ele calou-se e nada respondeu. O sumo sacerdote lhe tornou a perguntar e disse-lhe: És tu o Cristo, Filho do Deus Bendito?
62 Ma abɛdɛkɛ Yesu nɔɔnɔ anek nɛ, “Aneet nɛɛn. Iiten oma acinaŋ aneet Ŋɛɛrti Eeto kaavɛ libire o azo o Jook o Adɔi, ma ŋaan acinaŋ katin niiga aneet ŋaati kakunɛ diizwani tammu tadena.”
62 E Jesus disse-lhe: Eu o sou, e vereis o Filho do Homem assentado à direita do Todo-Poderoso e vindo sobre as nuvens do céu.
63 Enico ɛrɛɛc alaani nici rum onin maany bornɛt nɔŋa, ma azi nɛ, “Alaŋaan bodo karɔɔŋ bacok ci ka kuduktayet gi ci gɛr agɔɔn ɛɛti nici.
63 E o sumo sacerdote, rasgando as suas vestes, disse: Para que necessitamos de mais testemunhas?
64 Inoko iziiktu niiga momoz cin amomozi niini Jook o. Mayo zin inoko apayeku niiga nɔɔnɔ naa?”
64 Vós ouvistes a blasfêmia; que vos parece? E todos o consideraram culpado de morte.
65 Ma oortek ɔl ogɛn ŋaatineeŋ nɔɔnɔ amot, maje ɔl ogɛnɛ abuŋ nɔɔnɔ kɛbɛrɛ ruma, ma aruk, ma bodo ajin anek nɛ, “Ɔl cigaŋ ci arukin o?” Ma anyek niigi nɔɔnɔ ɔl o beyiinto, ma aruk niigi buk nɔɔnɔ.
65 E alguns começaram a cuspir nele, e a cobrir-lhe o rosto, e a dar-lhe punhadas, e a dizer-lhe: Profetiza. E os servidores davam-lhe bofetadas.
66 Maje Pitɔr ŋaan aavi kaluwawa nɔkɔ. Iiya ni dole ci aliŋliŋonek alaan o adikir.
66 E, estando Pedro embaixo, no átrio, chegou uma das criadas do sumo sacerdote;
67 Mazi acin Pitɔr ŋaati aavɛ goo noko, ɛgɛlɛm niini nɔɔnɔ ɔrɔɔt, ma anek nɛ, “Orkoryu ri buk gɔɔn niina kibeen Yesu ci Nazarɛt noko.”
67 e, vendo a Pedro, que estava se aquentando, olhou para ele e disse: Tu também estavas com Jesus, o Nazareno.
68 Bar adaŋnyi niini azi nɛ, “Alaŋ kazii zɔɔz ci aduwa o.” Ma adun niini akɔ abil araan tatoga. Taman nɔkɔ ɔrɔk toloci.
68 Mas ele negou-o, dizendo: Não o conheço, nem sei o que dizes. E saiu fora ao alpendre, e o galo cantou.
69 Mazi acin dole bodo Pitɔr, uduwak ɔl ci aavtiz ŋinaante enek nɛ, “Ɛɛti nici nuyai ci Yesu.”
69 E a criada, vendo-o outra vez, começou a dizer aos que ali estavam: Este é um dos tais.
70 Bar Pitɔr adaŋnyi bodo.
70 Mas ele o negou outra vez. E, pouco depois, os que ali estavam disseram outra vez a Pedro: Verdadeiramente, tu és um deles, porque és também galileu.
71 Enico uduwa Pitɔr ŋaati itooni Jook gi ci azi nɛ, “Kaduwa naana gi ci kaleem. Alaŋ kaga eet ci aduwanu o. Mã kalabanuŋ, adakan koca Jooi.”
71 E ele começou a imprecar e a jurar: Não conheço esse homem de quem falais.
72 Taman nɔkɔ ɔrɔk toloci bodo, ma aada Pitɔr zɔɔz baal aduwak Yesu nɔɔnɔ baal anek nɛ, “Adaŋnyan tiŋeere niina aneet lak iiyu iŋaan kɔrɔk toloci lak ram e.” Mazi aada niini zɔɔz nico, utulu ɔrɔɔt ɛlɛ.
72 E o galo cantou segunda vez. E Pedro lembrou-se da palavra que Jesus lhe tinha dito: Antes que o galo cante duas vezes, três vezes me negarás tu. E, retirando-se dali, chorou.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Marcos 14, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.