Lucas 6
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs NAA
1 Ma iitene o yubzento kazi Sabit ɔtɔɔ Yesu, ma akɔ abatak manɛɛn ci labinu. Ma aduula nuyawa oginɛ labi, ma aŋinya azɛɛnɛn, ma adak.
1 Aconteceu que, num sábado, Jesus passava pelas searas, e os seus discípulos colhiam e comiam espigas, debulhando-as com as mãos.
2 Mazi acin ɔl o Parici nɔɔgɔ agɔɔn nɔkɔ, ijinit enektek nɛ, “Agoonu gi calaŋ aziikneket lotinowa kutuguz iitene nico o naa?”
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: — Por que vocês fazem o que não é lícito aos sábados?
3 Ma abɛdɛkɛ Yesu nɔɔgɔ anek nɛ, “Ŋaan da niiga ekeebit waragewe o Joowo zɔɔz baal agɔɔn alaani o kazi Devid kibeen ɔl ogin ɔrkɔr waanbaal adayi nɔɔgɔ magiz e?
3 Jesus tomou a palavra e disse:
4 Iitene nice akɔ niini ceeze o Joowo, ma akɔ adoma ḏɔkɛn o gɔɔn ataabi ɔl Jook, ma adak, ma anyek buk oogi ɔl ogin ɔrkɔr. Agayu niiga waanice ḏɔkɛn niceke alaŋ ɛɛti ci gaga adak, bar adak alaata o agam ceez nice doon.
4 Como entrou na casa de Deus e, pegando os pães da proposição, comeu e deu também aos que estavam com ele, pães que não lhes era lícito comer, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 Mazin naana Ŋɛɛrti Eeto keen Manyi ci iiten o yubzento nɛɛn.”
5 Então Jesus lhes disse:
6 Bodo iitene ceen Sabit oman ook Yesu ceeze ci lotento, ma akɔ adɛmɛz ɔl ŋinaante. Maje ɛɛti ci dɔkɔm aziiti ci azo o aavi buk ŋinaante.
6 Aconteceu que, em outro sábado, Jesus entrou na sinagoga e começou a ensinar. Estava ali um homem que tinha a mão direita ressequida.
7 Ma adɛt ɔl o Parici kibeen alaat o gɔɔn ademzek ɔl lotinok o Mosis Yesu ka kicinit karabɔŋ arogoz niini ɔl iitene ceen Sabit o, eeci arɔɔŋ niigi gɔl ci ka kagamti nɔɔnɔ.
7 Os escribas e os fariseus observavam Jesus, procurando ver se ele faria uma cura no sábado, a fim de acharem de que o acusar.
8 Maje Yesu aga baabanok cigeecik o nɔkɔ, ma anek niini eet ci dɔkɔm aziiti noko nɛ, “Tiŋa jena. Ija. Bil ɔl kɔrgɛna ŋaato.” Itiŋawa ni ɛɛti, ma aku abil ɔl kɔrgɛna.
8 Mas Jesus, conhecendo os pensamentos deles, disse ao homem da mão ressequida: E ele, levantando-se, ficou em pé.
9 Enek ni Yesu nɔɔgɔ nɛ, “Kajinuŋ di igeet. Ma lotinowa ogaac aziikneket kutuguz naa iitene ceen Sabit o? Kutuguz kaal ci abon, yo da kutuguz kaal ci gɛr? Korogozit eet, yo kuruyit da kadaak?”
9 Então Jesus disse a eles:
10 Ma agɛlɛm niini nɔɔgɔ dook. Ma anek eet ci dɔkɔm aziiti o nɛ, “Zɔlan aziit cun o.” Mazi azɔlan niini aziit, obona aziiti oninɛ labak.
10 Então Jesus, olhando para todos que estavam ao seu redor, disse ao homem: Ele assim o fez, e a mão lhe foi restaurada.
11 Bar enico otoborit niigi nɔŋ ɔrɔɔt, ma abaaban niigi dook gi ci ka kutuguzek Yesu.
11 Mas eles se encheram de furor e discutiam entre si quanto ao que fariam contra Jesus.
12 Ma iitene oman ook Yesu bɛ tadena ka kook kaŋarowɔ. Ma akɔ adica baalin dook ŋaryiinta ŋinaante.
12 Naqueles dias, Jesus se retirou para o monte, a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.
13 Mazi akɔ aaliz tammu, otowa niini nuyak ogin, ma aŋɛra ŋaatineeŋ ɔl ceen amɔtɔ ram, ma akanek nɔɔgɔ zaar ci kazi toonnyak.
13 E, quando amanheceu, chamou a si os seus discípulos e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 — ausente —
14 Simão, a quem acrescentou o nome de Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 — ausente —
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 — ausente —
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que se tornou traidor.
17 Mazi abada Yesu kibeen nuyak ogin bɛ tadena, iiya ibil niini ŋaaten raco. Ma avunak nɔɔnɔ nuyawa ci meel nuyawe ogin. Maje buk ŋinaante anyak ɔl ci meel avunak nɔɔnɔ looce o kazi Judiya, kibeen Jerusalɛma, kibeen kuture o kazi Tayor been Sidon o abil liiltoga.
17 E, descendo com eles do monte, Jesus parou num lugar plano onde se encontravam muitos discípulos seus e grande multidão do povo, de toda a Judeia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom,
18 Avunak niigi Yesu ka kiiya kiziiyit zɔɔz onin. Ma buk arɔɔŋ ka korogoztɛ niigi moorizowe ugeec. Buk ɔl o agit voŋizowa o Loryento avunak nɔɔnɔ, ma arogoz niini nɔɔgɔ.
18 que vieram para o ouvir e para ser curados de suas doenças. Também os atormentados por espíritos imundos eram curados.
19 Ma arawɔnɛ ɔl dook nɔɔnɔ ŋaati uumi, eeci anyak dɔyiz ci aduŋna alye cin o ci arogni ɔl dook.
19 E todos da multidão procuravam tocar em Jesus, porque dele saía poder; e curava todos.
20 Ma agɛlɛm Yesu nuyak ogin, ma anek nɛ, “Amayuktewu niiga o amaanu, eeci baliin o Joowo izi cunooŋ.
20 Então, olhando para os seus discípulos, Jesus lhes disse:
21 Amayuktewu niiga o adakuŋ magizeeti inoko, eeci katin anyernu. Amayuktewu niiga o aluyu inoko, eeci katin ararnu.
21 — Bem-aventurados são vocês
22 Amayuktewu niiga ŋaati amarninuŋ ɔl igeet, ma atookuŋ, ma adomnyuŋ, ma anekuŋ nɛ, Eeginu gɛrzɛtɛ giye o atuyaŋ niiga aneet Ŋɛɛrti Eeto.
22 — Bem-aventurados são vocês quando as pessoas os odiarem, expulsarem da sua companhia, insultarem e rejeitarem o nome de vocês como indigno, por causa do Filho do Homem.
23 Ataltɔ zin ma avunakuŋ kaal ci ɛɛl nɔkɔ. Iitene nice orogomit talniinta, eeci itaŋonekuŋ igeet vɔyita ci appe ɔrɔɔt tamma. Eeci buk baale jijitigeec agoonek nyakaŋanɛt kaal nicoko.
23 Alegrem-se naquele dia e exultem, porque grande é a recompensa de vocês no céu; porque os pais dessas pessoas fizeram o mesmo com os profetas.
24 Bar zin izi nɔŋa wole ŋaatunooŋ igeet ɔl o eeginu botoro inoko, eeci uulawu niiga arɔkzɛt unooŋ loota ŋina.
24 — Mas ai de vocês, os ricos,
25 Izi nɔŋa wole ŋaatunooŋ igeet o anyernu inoko, eeci katin adakuŋ magizeeti. Izi nɔŋa wole ŋaatunooŋ igeet o ararnu inoko, eeci katin aluyu tildik tildik.
25 — Ai de vocês
26 Izi nɔŋa wole ŋaatunooŋ igeeta o gɔɔn adiŋdiŋanuŋ ɔl dook inoko, eeci baale buk jijitigeec adiŋdiŋan nyakaŋanɛt o voloŋo nɔkɔ.”
26 — Ai de vocês, quando todos os elogiarem, porque os pais dessas pessoas fizeram o mesmo com os falsos profetas!
27 Ma anek Yesu nɔɔgɔ nɛ, “Inoko zin kanekuŋ nɛ, Ereezit ɔl o amarninuŋ igeet. Utuguzek niiga nɔɔgɔ kaal ci abon.
27 — Digo, porém, a vocês que me ouvem: amem os seus inimigos, façam o bem aos que odeiam vocês.
28 Abaricek niiga ɔl o gɔɔn atoryuŋ utugeti ci amadi. Buk ijintek Jook ɔl o gɔɔn agoonekuŋ kaal ci gɛr.
28 Abençoem aqueles que os amaldiçoam, orem pelos que maltratam vocês.
29 Mã arukin ɛɛti voret co, towek bodo voret co. Mã akɔyi ɛɛti rum cun malkinto, má abornei nɔŋ, bar anyek bodo rum oma labak.
29 Ao que lhe bate numa face, ofereça também a outra; e, ao que lhe tirar a capa, deixe que leve também a túnica.
30 Anyek ɔl dook kaal ci olla ala niigi ŋaatun. Mã akɔyi ɛɛti gi cun, má bodo ajin ka kabadakin.
30 Dê a todo o que lhe pedir alguma coisa; e, se alguém levar o que é seu, não exija que seja devolvido.
31 Utuguz ɔl juruŋ kiyo buk arooŋnyu niiga nɔɔgɔ kutuguzuŋ igeet juruŋ o.
31 Façam aos outros o mesmo que vocês querem que eles façam a vocês.
32 Mã areezu niiga ɔl o gɔɔn areezuŋ igeet doon, utuguzu koca niiga gitaz ci abon o? Akɔm kina! Eeci ɔl o oŋenu arɛɛz buk niigi ɔl o gɔɔn arɛɛz nɔɔgɔ.
32 — Se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Porque até os pecadores amam aqueles que os amam.
33 Mã agooneku kaal ci abon ɔl o gɔɔn agoonekuŋ igeet kaal ci abon doon, utuguzu niiga gitaz ci abon o? Akɔm kina! Eeci ɔl o baciinowu agɔɔn gɔɔn buk niigi nɔkɔ. Alaŋ zin niiga ka waan eelit kiyo niigi o.
33 Se fizerem o bem aos que lhes fazem o bem, que recompensa terão? Até os pecadores fazem isso.
34 Mã anyeku ŋabolo ɔl o ka tiŋeere bodo kabadakuŋ igeet kaal nicoko doon, utuguzu koca niiga gitaz ci abon o? Akɔm kina! Eeci ɔl o oŋenu anyek buk niigi gɔnɔgi o oŋenu ŋabolɛt ka bodo tiŋeere kabadakɛ nɔɔgɔ.
34 E, se emprestam àqueles de quem esperam receber, que recompensa terão? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Bar zin naana karooŋnyuŋ igeet ereezit ɔl o amarninuŋ. Utuguzek nɔɔgɔ kaal ci abon. Anycek ɔl ŋabolɛt labak. Má zin bar bodo areyu nɔɔgɔ ka kabadakuŋ, eeci ŋaan tiŋeere aruwonekuŋ igeet vɔyita ci appe, ka buk iziti niiga dɔl ci Jook o tammo. Arɛɛz niini ɔl o alaŋ anyek nɔɔnɔ zany kibeen buk ɔl o agɔɔn kaal o gɛr.
35 Vocês, porém, amem os seus inimigos, façam o bem e emprestem, sem esperar nada em troca; vocês terão uma grande recompensa e serão filhos do Altíssimo. Pois ele é bondoso até para os ingratos e maus.
36 Abon awucnekuŋ ɔl igeet kiyo buk awucneku niiga Jook ween baatunooŋ o.”
36 Sejam misericordiosos, como também é misericordioso o Pai de vocês.
37 Ma amɛna Yesu demziinte onin azi nɛ, “Má apayeku ɔl gerzitin karabɔŋ akanu ɔl oogi zɔɔza, ka buk calaŋ apayekuŋ Jooi igeet gerzitin. Otoŋit ɔl o gɔɔn agoonekuŋ igeet kaal ci gɛr, ka buk kotoŋeyuŋ Jooi igeet kaal o gɛr agoonu.
37 — Não julguem e vocês não serão julgados; não condenem e vocês não serão condenados; perdoem e serão perdoados;
38 Anycek ɔl kaal labak, ka buk kanyuŋ Jooi igeet kaal o arooŋnyu. Ma kaala ci anyuŋ Jooi igeet o mɛɛlɛ ɔrɔɔt kujuk kaal o anyeku niiga ɔl oogi. Mã ayabzaku eet kaal kizi kidicɛ, ayabzakuŋ buk Jooi igeet kaal kizi kidicɛ. Mazi ayabzaku eet kaal kizi mɛɛlɛ, ayabzakuŋ buk Jooi igeet kaal kizi mɛɛlɛ.”
38 deem e lhes será dado; boa medida, prensada, sacudida e transbordante será dada a vocês; porque com a medida com que tiverem medido vocês serão medidos também.
39 Ma aduwak Yesu nɔɔgɔ zɔɔz ci anek nɛ, “Akɔm laadun eet ci ruben buk ci ayit gɔɔn ci ruben kiyo niini o. Mã agɔɔn niini nɔkɔ, iinak koca niigi dook look.
39 Jesus lhes contou também uma parábola:
40 Akɔm gɔɔn laadun eet ci ŋaan adɛmzɛ ci adikir kujuk alaan o adɛmɛz nɔɔnɔ. Bar zin ma idica niini demziin onin, ŋaan aku atobɔ niini buk kibeen alaan o adɛmɛz nɔɔnɔ.
40 — O discípulo não está acima do seu mestre; todo aquele, porém, que for bem-instruído será como o seu mestre.
41 Naa zin rican gi ci abil keberece ci gotonon o, ma bar alaŋ abaaban rak gi ci appe abil keberece cun o?
41 — Por que você vê o cisco no olho do seu irmão, mas não repara na trave que está no seu próprio olho?
42 Ku anei gon oma nɛ, Jai kaarawin gi ci anyei kebereca o, ma gi ci appe abil keberece cun o alaŋ rak aara naa? Zin niina ci adiŋdiŋan ɛlɛ vɔlɔŋa o aara rak gi ci appe abil keberece cun o ɔɔwa, zɛɛ mazi icinɔ juruŋ, bitɔ zin aara gi ci abil keberece ci gotonon e.”
42 Como você poderá dizer a seu irmão: “Deixe, irmão, que eu tire o cisco que está no seu olho”, se você não repara na trave que está no seu próprio olho? Hipócrita! Tire primeiro a trave do seu olho e então você verá claramente para tirar o cisco que está no olho do seu irmão.
43 Ma azi bodo Yesu nɛ, “Akɔm gɔɔn laadun kɛɛt ci abon ci abiirna kɛbɛrɛ ci gɛr. Alaŋ buk kɛɛt ci gɛrzɛ abiirna kɛbɛrɛ ci abon.
43 — Não há árvore boa que dê mau fruto, nem árvore má que dê bom fruto.
44 Gɔɔn laadun kaga naaga kɛɛt keberene ogin abiirna. Alaŋ ɛɛti adoca keberec ci moneeco keete ceen karadac, ma alaŋ buk adoca ɛɛti gɛmɛnyɔ keene ceen bila.
44 Porque cada árvore é conhecida pelos frutos que produz. Porque não se colhem figos de ervas daninhas, nem se apanham uvas dos espinheiros.
45 Ma ɛɛti ci abon aduwa kaal ci abon kaale o anyak niini zinize onin abon. Maje ɛɛti ci gɛrzɛ aduwa kaal ci gɛr kaale o anyak niini zinize onin gɛr. Eeci ɔtɔgi aduwa kaal o anyak ziniz eecitɔ.”
45 A pessoa boa tira o bem do bom tesouro do coração, e a pessoa má tira o mal do mau tesouro; porque a boca fala do que está cheio o coração.
46 Ma azi bodo Yesu nɛ, “Ma dim gɔɔn niiga awuyaŋ aneet aziyu nɛ, Manyi, Manyi, maje ŋaato alaŋ arooŋnyu utuguz kaal o kaduwakuŋ o naa?
46 — Por que vocês me chamam “Senhor, Senhor!”, e não fazem o que eu mando?
47 — ausente —
47 Eu vou mostrar a vocês a quem é semelhante todo aquele que vem a mim, ouve as minhas palavras e as pratica.
48 — ausente —
48 Esse é semelhante a um homem que, ao construir uma casa, cavou, abriu profunda vala e lançou o alicerce sobre a rocha. Quando veio a enchente, as águas bateram contra aquela casa e não a puderam abalar, por ter sido bem-construída.
49 Maje ɛɛti ci azii zɔɔz onan, ma alaŋ azooni, atobɔ niini kibeen eet ci ɛɛnyɛt ceez cin kɔkɔm zɔɔrɛn, ma alaŋ aruwek azanɛ looc kodoyit, ma alaŋ buk iitir ceez kitiirwani ka kɔdɔk. Mazi aku tawani, aruyi ceez nico looc enico ɛlɛ, ma oyoki kuulalɛ ɔrɔɔt ɛlɛ.”
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que construiu uma casa sobre a terra, sem alicerces, e, quando as águas bateram contra ela, logo desabou; e aconteceu que foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.