Gênesis 41
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs NVT
1 Ma vurte ci ooti irkitowa raman uwunozi alaani o Masiro kazi Vɛɛro, kizik abil niini liile o kazi Nil otoga.
1 Dois anos inteiros se passaram, e o faraó sonhou que estava em pé na margem do rio Nilo.
2 Ma acin tiin ci adii agirgir eleeti een torgɛrɛm aduŋna liila, ma avu agɛ dɔwɔna.
2 Em seu sonho, viu sete vacas gordas e saudáveis saírem do rio e começarem a pastar no meio dos juncos.
3 Ma bodo anowa tiin nicoko gɔnɔgja ogɛn ceen torgɛrɛm ci mɔdɔtik tuŋkar eleeti, ma avu ɛɛl liiltoga ŋaati ajɔŋɔz gɔnɔgi oke.
3 Em seguida, viu outras sete vacas saírem do Nilo. Eram feias e magras e pararam junto das vacas gordas à beira do rio.
4 Ma akuu tiina ci mɔdɔtik noko gɔnɔgi o adii e. Enico icinɛ alaani ooŋnyai.
4 Então as vacas feias e magras comeram as sete vacas gordas e saudáveis. Nessa parte do sonho, o faraó acordou.
5 Mazi bodo ɔɔŋ, uwunozɛ bodo. Enico acin niini kaaza ci labinu een torgɛrɛm ci appintik abiir kaŋayace codoi.
5 Depois, voltou a dormir e teve outro sonho. Dessa vez, viu sete espigas de trigo, cheias e boas, que cresciam em um só talo.
6 Ma bodo acin kaŋayace nico ɛlɛ kaaza ceen torgɛrɛm ci amuduwez, ma alɔŋnyai ŋoote ci abur.
6 Em seguida, apareceram mais sete espigas, mas elas eram murchas e ressequidas pelo vento do leste.
7 Ma akuu labina ci amuduwez noko gɔnɔgi ci appintik o. Icinɛ ni bodo alaani, ma abaaban wunozyak nicoko.
7 Então as espigas miúdas engoliram as sete espigas cheias e bem formadas. O faraó acordou novamente e percebeu que era um sonho.
8 Ma ŋeere abarit alaan ziniz kapuk kapuk. Giye nico itoon ni niini otok kook ŋaritɛ been ole o agɛny een arinya o Masiro ka kivitak niigi nɔɔnɔ. Ivita ni ɔl nicigi, ma aduwak niini nɔɔgɔ wunozyak cigin o. Bar akɔm ŋaatineeŋ eet ci oobek nɔɔnɔ kɛŋ ci wunozyak nicoko.
8 Na manhã seguinte, perturbado com os sonhos, o faraó chamou todos os magos e os sábios do Egito. Contou-lhes os sonhos, mas ninguém conseguiu interpretá-los.
9 Mazi akɔ acin gabarɛnti o gɔɔn aliŋliŋek alaan dayiin zɔɔz nico, enek niini alaan nɛ, “Waanico kaada gi o gɛr baal kagoon e.
9 Por fim, o chefe dos copeiros se pronunciou. “Hoje eu me lembrei do meu erro”, disse ao faraó.
10 Baale aborneket niina ageeta nɔŋ aneeta been gabaren baal gɔɔn aḏɔk ḏɔkɛn e. Ma areket ceez o cabiinto.
10 “Algum tempo atrás, o senhor se irou com o chefe dos padeiros e comigo e mandou prender-nos no palácio do capitão da guarda.
11 Ma baaline oman ceeze o cabiinto ŋinaante kuwunoztewa naaga dook.
11 Certa noite, o chefe dos padeiros e eu tivemos, cada um, um sonho, e cada sonho tinha o seu significado.
12 Maje logoti ween Ibiro een gabaren o Potivar acabje buk. Ma kaduwaka naaga nɔɔnɔ wunozyak cigaacak o. Oobeyet ni niini ageeta keŋti cigeec.
12 Estava conosco na prisão um rapaz hebreu que era escravo do capitão da guarda. Contamos a ele nossos sonhos, e ele explicou o que cada um significava.
13 Ma vurta eelit didi kaala nicigi dook ebaal oobeket niini ageeta e. Ma iiya didi imiirozekan niina aneeta liŋliŋɔn onan ebaal aduwan niini e, ma arui eet o aḏɔk ḏɔkɛn kadaak ebaal aduwakɛ niini nɔɔnɔ e.”
13 E tudo aconteceu exatamente como ele havia previsto. Fui restaurado ao meu cargo de chefe dos copeiros, e o chefe dos padeiros foi enforcado em público.”
14 Mazi azii Vɛɛro zɔɔz nico, itoonek Josev otok kiiya. Taman nɔkɔ anyaakta ɔl nɔɔnɔ ceeze o cabiinto. Akoca niini zɛɛr, ma aborcek rumanɛ ci colai. Iiyak ni alaan.
14 Na mesma hora, o faraó mandou chamar José, e ele foi trazido depressa da prisão. Depois de barbear-se e trocar de roupa, apresentou-se ao faraó.
15 Ma anek alaani nɔɔnɔ nɛ, “Kawunoze bilija, bar zin akɔm eet ci aduwakan kɛŋ ci wunozyak nicoko. Ma aduwakan ɔl azi nɛ, Oobei gɔɔn niina ɔl keŋti ci wunozyawu.”
15 Disse o faraó a José: “Tive um sonho esta noite e ninguém aqui conseguiu me dizer o que ele significa. Soube, porém, que ao ouvir um sonho você é capaz de interpretá-lo”.
16 Abɛdɛkɛ Josev nɔɔnɔ anek nɛ, “Alaŋ een aneeta nɛɛn ci kaga keŋti ci wunozyawu o, bar Jook nɛɛn o aduwakan aneet keŋti cigeec.”
16 José respondeu: “Essa capacidade não está em minhas mãos, mas Deus pode revelar o significado ao faraó e acalmá-lo”.
17 Oobek ni alaani nɔɔnɔ wunozak cigin o anek nɛ, “Kawunoze kizik kabil liil ci kazi Nil noko otoga.
17 Então o faraó contou o sonho a José: “Em meu sonho, eu estava em pé na margem do rio Nilo
18 Ma kacin tiin ci adii agirgir eleeti een torgɛrɛm aduŋna liila, ma avu agɛ liiltoga.
18 e vi sete vacas gordas e saudáveis saírem do rio e começarem a pastar no meio dos juncos.
19 Ma bodo anowa tiin nicoko gɔnɔgja ogɛn ci mɔdɔtik tuŋkarik ci ŋaan laadun kicin Masirɛ ŋina.
19 Em seguida, vi saírem do rio sete vacas feias e magras que pareciam doentes. Nunca vi animais tão horríveis em toda a terra do Egito.
20 Ma avu akuu tiina ci mɔdɔtik tuŋkarik noko gɔnɔgi ci adii agirgir eleeti o.
20 Essas vacas feias e magras comeram as sete vacas gordas.
21 Ma bar ŋaan mɔdɔtɛ nɔkɔ. Enico kizɛ bɛk kicinɛ.
21 Contudo, não parecia que haviam acabado de comer as outras vacas, pois continuavam tão magras e feias quanto antes. Então, acordei.
22 Mazi bodo atɛɛdanan ooŋnya, kuwunozɛ bodo kizik kacin kaaza ci labinu een torgɛrɛm aduŋna kaŋayace codoi.
22 “Em meu sonho, também vi sete espigas de trigo, cheias e boas, que cresciam em um só talo.
23 Bodo kaŋayace nico ɛlɛ aduŋna kaaza ceen torgɛrɛm ci amuduwez alɔŋa ŋooti ci abur.
23 Em seguida, apareceram outras sete espigas, mas elas eram murchas, miúdas e ressequidas pelo vento do leste.
24 Ma akuu kaaza nicigi gɔnɔgi ci appintik o. Mazi kaduwai wunozyak nicoko ŋarit kibeen ɔl ween arinya, bar akɔm ŋaatineeŋ ci oobekan keŋti cigeec kina.”
24 As espigas miúdas engoliram as sete espigas saudáveis. Contei os sonhos aos magos, mas ninguém foi capaz de dizer o que significam”.
25 Enek ni Josev alaan nɛ, “Wunozyawa nicigi dook ramana akati kɛŋ cineeŋ nɔɔgɔ dook gi codoi ṯɔr nɔkɔ. Ayelzakin Jooi ineet gi ci ka kutugu niini.
25 José respondeu: “Os dois sonhos do faraó significam a mesma coisa. Deus está dizendo ao faraó de antemão o que ele vai fazer.
26 Ma tiina ceen torgɛrɛm adii o akati kɛŋ cineeŋ irkitok ceen torgɛrɛm. Buk kaaza ci labinu appintik abiir o akati irkitok ceen torgɛrɛm noko. Nɔɔgɔ dook adoye kɛŋ cineeŋ, ma akati bonat ci loocu.
26 As sete vacas saudáveis e as sete espigas de trigo cheias representam sete anos de prosperidade.
27 Ma tiina ceen torgɛrɛm mɔdɔtik o been kaaza ci amudut o akati kɛŋ cineeŋ irkitok oogi bodo ceen torgɛrɛm ci anyayi lɔɔci tarjo ci appe ɔrɔɔt.
27 As sete vacas feias e magras e as sete espigas miúdas e ressequidas pelo vento do leste representam sete anos de fome.
28 Abil zin kiyo kaduwakin noko. Ayelzakin Jooi ineet gi ci ka kutugu niini katin.
28 “Acontecerá exatamente como eu descrevi, pois Deus revelou ao faraó de antemão o que ele vai fazer.
29 Anyak katin lɔɔci dayiin ci meelik irkitok torgɛrɛm Masirɛ ŋina.
29 Os próximos sete anos serão um período de grande prosperidade em toda a terra do Egito.
30 Ma vurte nice aku bodo tarjo ci appe irkitok torgɛrɛm kiliita ɔl nyɛrizi ci irkitok baal een torgɛrɛm e.
30 Depois, haverá sete anos de fome tão grande que toda essa prosperidade será esquecida no Egito, pois a fome destruirá a terra.
31 Eeci tarjo nica tarjo ci gɛr ɔrɔɔt.
31 A escassez de alimento será tão terrível que apagará até a lembrança dos anos de fartura.
32 Ayelzakin zin Jooi ineet kaal nicoko wunozyai lak ram o, eeci aga niini tiŋeere agɔɔn nɔkɔ didi. Ma anyek tiŋeere niini kaal nicoko kakatai kataman.
32 Quanto ao fato de terem sido dois sonhos parecidos, significa que esses acontecimentos foram decretados por Deus, e ele os fará ocorrer em breve.
33 Abon zin aŋɛra niina eet ceen arit agɛny ka kabal looc nico.
33 “Portanto, o faraó deve encontrar um homem inteligente e sábio e encarregá-lo de administrar o Egito.
34 Abona buk aŋɛra alaat ceen inyaati cugun ka kiyaŋtek ɔl lɛlɛn ci labinu codoi lelenete ween tur labine o abiirna lɔɔci nici dook. Tugu gi nico irkitowe ceen torgɛrɛm anyayi lɔɔci dayiin o.
34 O faraó também deve nomear supervisores sobre a terra, para que recolham um quinto de todas as colheitas durante os sete anos de fartura.
35 — ausente —
35 Encarregue-os de juntar todo o alimento produzido nos anos bons que virão e levá-lo para os armazéns do faraó. Mande-os estocar e guardar os cereais, para que haja mantimento nas cidades.
36 — ausente —
36 Desse modo, quando os sete anos de fome vierem sobre a terra do Egito, haverá comida suficiente. Assim, a fome não destruirá a terra”.
37 Agama ni Vɛɛro kibeen alaat o anowɔ ki nɔɔnɔ zɔɔz ci aduwak Josev nɔɔgɔ o.
37 O faraó e seus oficiais gostaram das sugestões de José.
38 Ma anek Vɛɛro ɔl nɛ, “Inoko kacin naana Josev anyak vɔŋiz o Joowo, ma akɔm eet oma ci abon kujuk nɔɔnɔ liŋliŋonte nico.
38 Por isso, o faraó perguntou aos oficiais: “Será que encontraremos alguém como este homem? Sem dúvida, há nele o espírito de Deus!”.
39 Enek ni niini Josev nɛ, “Inoko eyelizayin Jooi ineet kaal nicoko dook. Akɔm zin ŋina eet ci agɛny kujukin ineet.
39 Então o faraó disse a José: “Uma vez que Deus lhe revelou o significado dos sonhos, é evidente que não há ninguém tão inteligente ou sábio quanto você.
40 Inoko karooŋ kanyin ineet bal looc can o, ka ɔl ci looc can noko dook kiziiktin ineet. Akɔm eet ci ajukin ineet dɔyiza, bar aneeta doon o kadikir ŋaatun alaazɛta.
40 Ficará encarregado de minha corte, e todo o meu povo obedecerá às suas ordens. Apenas eu, que ocupo o trono, terei uma posição superior à sua”.
41 Inoko zin kanyin naana ineet izi alaan ci ɔl ci Masiro noko dook.”
41 O faraó acrescentou: “Eu o coloco oficialmente no comando de toda a terra do Egito”.
42 Aara ni alaani nyapokodec onin alaazetu, ma aborcɛkɛ Josev aziit. Ma aborcɛkɛ buk niini nɔɔnɔ rum ci alina, ma arikɛ kalbɛn ceen warki alɛm.
42 Então o faraó tirou do dedo o seu anel com o selo real e o pôs no dedo de José. Mandou vesti-lo com roupas de linho fino e pôs uma corrente de ouro em seu pescoço.
43 Ma anyek nɔɔnɔ kavool codoi kavoolete ogin agurut jɔmanɛ ka gɔɔn kɔtɔwi. Ma anyek buk nɔɔnɔ ɔl cigin abɛk ka gɔɔn kɔtɔɔzɔ nɔɔnɔ ɔɔwa kegerenycek ɔl, ma amadak ɔl gɔla ŋaati awɔyi niini. Izi ni Josev alaan ci abal Masir dook kizi niini inyaa ci Vɛɛro.
43 Também o fez andar na carruagem reservada para quem era o segundo no poder, e, por onde José passava, gritava-se a ordem: “Ajoelhem-se!”. Assim, o faraó colocou José no comando de todo o Egito
44 Ma anek Vɛɛro nɔɔnɔ nɛ, “Inoko keen naana ɔɔ. Een niina inyaa can. Akɔm zin eet calaŋ azii zɔɔz cun ole ci Masiro o dook.”
44 e lhe disse: “Eu sou o faraó, mas ninguém levantará a mão ou o pé em toda a terra do Egito sem a sua permissão”.
45 Akatek ni niini Josev zaar ci Masiro kazi Zavinat Pania. Ma arɔcak nɔɔnɔ ŋaa ci kazi Asenat ceen tinati Potiviri o gɔɔn arogomek joowanɛ o Masiro kuture o kazi Ilipoliz.
45 O faraó deu a José um nome egípcio: Zafenate-Paneia. Também lhe deu uma mulher, que se chamava Azenate. Ela era filha de Potífera, sacerdote de Om. Assim, José recebeu autoridade sobre todo o Egito.
46 Akana Josev liŋliŋɔn ci alaazetu noko ŋaati ɛɛnɛ nɔɔnɔ irkitowa eetoma kamɔtɔ (30). Itiŋa ni niini ole o alaano, ma eerononek kuturyok o Masiro dook ka kook kicin liŋliŋonok ŋinaante.
46 Tinha 30 anos quando começou a servir na corte do faraó, o rei do Egito. Depois de sair da presença do faraó, José foi inspecionar toda a terra do Egito.
47 Ma irkitowe o abon een torgɛrɛm anyawun lɔɔci dayiin ci meelik ɔrɔɔt ɛlɛ.
47 Como previsto, durante sete anos a terra produziu fartas colheitas.
48 Ma alota Josev labi ci meelik irkitowe ceen torgɛrɛm abon noko, ma itaŋ piimanɛ kuturyowɛ dook.
48 Ao longo desse tempo, José juntou todas as colheitas do Egito e armazenou nas cidades os cereais produzidos nos campos ao redor.
49 Ma itaŋ niini labi ci meelik ɔrɔɔt kotobtɔ meelitina kibeen kazac o liilu alaŋ kanim kekeebit.
49 Armazenou uma quantidade imensa de cereais, como a areia do mar. Por fim, parou de manter registros, pois havia demais para medir.
50 Mazi ŋaan kivita irkitowa o ka kanyayi lɔɔci tarjo o appe, itira Josev lɔgɔz cigin een ram ŋaawe onin kazi Asenat een tinati Potiviri o gɔɔn arogomek joowanɛ.
50 Durante esse tempo, antes do primeiro ano de fome, José e sua mulher, Azenate, filha de Potífera, sacerdote de Om, tiveram dois filhos.
51 Ma akanek niini ŋɛɛrin ceen abuu o zaar ci kazi Manasa. Kɛŋ cin kazi nɛ iliitayan, eeci iliitai Jooi nɔɔnɔ piryakzɛt onin kibeen baabani o abaabani niini kɔrɔk o baatin.
51 José chamou o filho mais velho de Manassés, pois disse: “Deus me fez esquecer todas as minhas dificuldades e toda a família de meu pai”.
52 Ma akanek ŋɛɛrin ci anowa gɔn ceen abuu o zaar ci kazi Iviram. Kɛŋ cin kazi nɛ mɛɛlɛ dɔlya, eeci anyek Jooi nɔɔnɔ dɔl looce baal apirnanɛ e.
52 José chamou o segundo filho de Efraim, pois disse: “Deus me fez prosperar na terra da minha aflição”.
53 Mazi aṯornɛkɛ irkitowa o abon een torgɛrɛm baal anyayi lɔɔci o Masiro nyɛriz e,
53 Por fim, terminaram os sete anos de colheitas fartas em toda a terra do Egito,
54 akatai bodo irkitowa ween torgɛrɛm ka kiiyai tarjo o appe baal aduwa Josev e. Anyayit ni loocowa dook tarjo ci appe ɔrɔɔt ɛlɛ. Ma anyak dayiin Masira doon.
54 e começaram os sete anos de fome, como José havia previsto. A fome também afetou as regiões vizinhas, mas havia alimento de sobra em todo o Egito.
55 Mazi akɔ akanai magiz Masirɛ, ivita ɔl o Masiro dook utuluzek alaan uneeŋ ka kanyek niini nɔɔgɔ dayiin. Enek ni Vɛɛro nɔɔgɔ nɛ, “Ɔɔtɔ ŋaati Josev ka ɔɔtɔ utuguz gi ci olla aduwakuŋ niini igeet.”
55 Depois de algum tempo, porém, a fome também se espalhou pelo Egito. Quando o povo clamou ao faraó para que lhe desse alimento, ele respondeu a todos os egípcios: “Dirijam-se a José e sigam as instruções dele”.
56 Maje magiz ɛbɛyɛ ɔrɔɔt ɛlɛ kadala looc o Masiro dook. Okolun ni Josev piimanɛ, ma ataalek ɔl o Masiro dook labi.
56 Quando faltou alimento em toda parte, José mandou abrir os armazéns e vendeu cereais aos egípcios, pois a fome era terrível em toda a terra do Egito.
57 Ma buk avunak ɔl loocowɛ dook Masir ka kivita kataalit niigi labi ŋaati Josev, eeci izi magiz appe kizi gɛrzɛ ɔrɔɔt loocowɛ dook.
57 Gente de todos os lugares ia ao Egito comprar cereais de José, pois a fome era terrível no mundo inteiro.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 41, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.