Gênesis 31
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs NVI
1 Ma iitene oman iziik Jakob lɔgɔz o Leban anɔ nɛ, “Ooyi Jakob kaal o baatinai dook. Arɔkzɛt cinɛ o dook akunak nɔɔnɔ ŋaati baatinai.”
1 Jacó, porém, ouviu falar que os filhos de Labão estavam dizendo: "Jacó tomou tudo que o nosso pai tinha e juntou toda a sua riqueza à custa do nosso pai".
2 Ma buk acin Jakob Leban alaŋaan arɛɛz nɔɔnɔ kiyo baale e.
2 E Jacó percebeu que a atitude de Labão para com ele já não era a mesma de antes.
3 Enek ni Jooi Jakob nɛ, “Miire bitɔ looce o baatun been atenok ugun. Ŋaan kɔrkɔr naana ki ineet.”
3 E o Senhor disse a Jacó: "Volte para a terra de seus pais e de seus parentes, e eu estarei com você".
4 Itoonek ni Jakob otok Recal been Leya ka kɔɔt kurumtɔ ki nɔɔnɔ ḏorta ŋaao ɛɛlni ɛɛzana oginɛ.
4 Então Jacó mandou chamar Raquel e Lia para virem ao campo onde estavam os seus rebanhos,
5 Ma akɔ anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Kaŋaamnɛ naana baatunooŋ alaŋaan areezan kiyo baale e. Bar zin Jooi o baaba ŋaan karomena kibeen aneet.
5 e lhes disse: "Vejo que a atitude do seu pai para comigo não é mais a mesma, mas o Deus de meu pai tem estado comigo.
6 Agayu niiga kaliŋliŋonei naana baatunooŋ dɔyize onan dook.
6 Vocês sabem que trabalhei para seu pai com todo o empenho,
7 Maje bar niini adakan aneet looc. Ma alabanan lak amɔtɔ kaale o ka waan kuruweyan niini aneet. Bar zin Jooi ŋaan kanyek nɔɔnɔ kutuguweyan aneet gi ci gɛr.
7 mas ele tem me feito de tolo, mudando o meu salário dez vezes. Contudo, Deus não permitiu que ele me prejudicasse.
8 Baale gɔɔn ma anekan Leban nɛ, Ɛɛzana ci buzen o dook kaal cugun aruwonekin ineet liŋliŋonte unun nɛɛn, bar ɛɛzana dook arita nyɔɔ ci buzen. Mazi acin niini gi nico, anekan bodo nɛ, Ɛɛzana ci labac o dook kaal cugun aruwonekin ineet liŋliŋonte unun nɛɛn. Ma azi nɔkɔ bar ɛɛzana dook arita nyɔɔ ci labacik.
8 Se ele dizia: ‘As crias salpicadas serão o seu salário’, todos os rebanhos geravam filhotes salpicados; e se ele dizia: ‘As que têm listras serão o seu salário’, todos os rebanhos geravam filhotes com listras.
9 Gole nico ɛŋɛrayan Jooi aneet ɛɛza nicoko ŋaati baatunooŋ kizi cigan.
9 Foi assim que Deus tirou os rebanhos de seu pai e os deu a mim.
10 Ma iinyaye o gɔɔn awɔyɔn ɛɛzana, kacin naana wunozyai kizik ɛɛzana ci macik awɔyi gɔnɔgi o iziti buzɛnɛ, ceegi labacɛ, maje ogɛn tulkɛtɛ.
10 "Na época do acasalamento, tive um sonho em que olhei e vi que os machos que fecundavam o rebanho tinham listras, eram salpicados e malhados.
11 Ma anekan toonnyaiti ci Joowo wunozyai nɛ, Jakob. Ma kawɛ naana kazi nɛ, Woo.
11 O anjo de Deus me disse no sonho: ‘Jacó! ’ Eu respondi: ‘Eis-me aqui! ’
12 Eneyan ni toonnyaiti ci Joowo noko nɛ, Cin di ɛɛza o macik awɔyi gɔnɔgi o dook iziti buzɛnɛ, ceegi labacɛ, maje ogɛn tulkɛtɛ. Kagoon naana gi nico o, eeci kacin kaal o gɛr agoonekin Leban ineet dook.
12 Então ele disse: ‘Olhe e veja que todos os machos que fecundam o rebanho têm listras, são salpicados e malhados, porque tenho visto tudo o que Labão lhe fez.
13 Aneeta Jook baal kayelzakin ineet ɛlɛ ŋaao kazi Bezal e nɛɛn ŋaabaal adɔŋɛ bɛ kibil tɔp, ma aḏuute maal o kiŋiroco, ma kagɔɔni terkediin ki aneet e. Inoko zin lot kaal ugun ka miire bitɔ looce unun baal aritanɛ.”
13 Sou o Deus de Betel, onde você ungiu uma coluna e me fez um voto. Saia agora desta terra e volte para a sua terra natal’ ".
14 Ma ɛbɛdɛkɛ Recal been Leya Jakob anek nɛ, “Akɔm gi ci ŋaan anyayeket baatinaaŋ ageeta.
14 Raquel e Lia disseram a Jacó: "Temos ainda parte na herança dos bens de nosso pai?
15 Inoko ataaloyet niini ageeta kiyo modɛna o, ma adawun kaal o aruyai ŋaatinaaŋ dook niini doon.
15 Não nos trata ele como estrangeiras? Não apenas nos vendeu como também gastou tudo o que foi pago por nós!
16 Bar zin arɔkzɛt ci aara Jooi ŋaati baatinaaŋ, ma anyin ineet o arɔkzɛt cinaaŋ kibeen dɔl cigaacak o. Olla zin tugu gi ci arooŋ niina tugu eo aduwakin Jooi ineet, maje naaga kɔrkɔr ki ineet.”
16 Toda a riqueza que Deus tirou de nosso pai é nossa e de nossos filhos. Portanto, faça tudo quanto Deus lhe ordenou".
17 — ausente —
17 Então Jacó ajudou seus filhos e suas mulheres a montar nos camelos,
18 — ausente —
18 e conduziu todo o seu rebanho, junto com todos os bens que havia acumulado em Padã-Arã, para ir à terra de Canaã, à casa de seu pai Isaque.
19 Ma akɔyi buk Recal joowanɛ o kɔrɔk o baatin. Agɔrɔz niini joowanɛ nicoko ŋaati aduŋni baatinɛ Leban akɔ azɛɛci ɛɛza ogin ima ḏorta.
19 Enquanto Labão tinha saído para tosquiar suas ovelhas, Raquel roubou de seu pai os ídolos do clã.
20 Ma anik Jakob calaŋ aduwak Leban weet cin o.
20 Foi assim que Jacó enganou a Labão, o arameu, fugindo sem lhe dizer nada.
21 Ma akɔyi niini kaal ogin dook, ma ayiik. Ma akɔ abaayiz liil o kazi Yuparatiz, ma akɔ biyene o Gilid.
21 Ele fugiu com tudo o que tinha e, atravessando o Eufrates, foi para os montes de Gileade.
22 Mazi akɔ een iinya iiyu, uduktak ɔl Leban niyi ci Jakob o.
22 Três dias depois, Labão foi informado de que Jacó tinha fugido.
23 Ooyi ni niini ɔl o kɔrɔk onin, ma aviri Jakob zooc iinya torgɛrɛm zɛɛ ma akɔ amɔda nɔɔnɔ biyene o Gilid.
23 Tomando consigo os homens de sua família, perseguiu Jacó por sete dias e o alcançou nos montes de Gileade.
24 Ma baaline nice ɛlɛ iiyak Jooi Leban wunozyai, ma anek nɔɔnɔ nɛ, “Gɛny! Má agoone Jakob gi ci agoone been nɛɛn.”
24 Então, de noite, Deus veio em sonho a Labão, o arameu, e o advertiu: "Cuidado! Não diga nada a Jacó, não lhe faça promessas nem ameaças".
25 Maje Jakob aal biyene o Gilid, ma aku Leban ki ɔl ogin, ma avu adɔdɔ buk niigi kɛɛmanɛ ugeec kɔjɔŋɔztɔ ki nɔɔnɔ ŋinaante nɔkɔ.
25 Labão alcançou Jacó, que estava acampado nos montes de Gileade. Então Labão e os homens se acamparam ali também.
26 Enek ni Leban Jakob nɛ, “Naa alabanan zɛɛ ma akɔyɛ bɛɛnyigan kiyo ŋaai ci agamnyi ɔrɔɔnta o naa?
26 Ele perguntou a Jacó: "Que foi que você fez? Não só me enganou como também raptou minhas filhas como se fossem prisioneiras de guerra.
27 Naa alabanan, ma ani calaŋ aduwakan o naa? Inoko da waan duwayan kanyin waan ineet tɔ mayuwɛnta ŋaati abenin ɔl talniinta, ma aruwɛn kidoŋwana ki kidorɛt.
27 Por que você me enganou, fugindo em segredo, sem avisar-me? Eu teria celebrado a sua partida com alegria e cantos, ao som dos tamborins e das harpas.
28 Akɔ ma alaŋ buk bac anyan kamayuk dɔl ci dɔl cigan o been bɛɛnyigan ka kɔtɔɔzɔ yaak. Agoon niina gi ci kizik bar agɔɔn ɛɛti ci tarbal.
28 Você sequer me deixou beijar meus netos e minhas filhas para despedir-me deles. Você foi insensato.
29 Kanyei dɔyiz ci waan kagoonekin ineet gi ci gɛr, bar zin bilija alaman Jooi o baatun aneet, ma anekan nɛ, Gɛny! Má agoone Jakob gi ci agoone.
29 Tenho poder para prejudicá-los; mas, na noite passada, o Deus do pai de vocês me advertiu: ‘Cuidado! Não diga nada a Jacó, não lhe faça promessas nem ameaças’.
30 Inoko kagayin ŋɛdɛt ineet awɔ o, eeci arooŋ miirozek kɔrɔk unooŋ ɔrɔɔt ɛlɛ. Mazin akɔyɛ joowanɛ o kɔrɔk onan naa?”
30 Agora, se você partiu porque tinha saudade da casa de seu pai, por que roubou meus deuses? "
31 Abɛdɛkɛ Jakob nɔɔnɔ anek nɛ, “Kani o, eeci kaŋolinin naana ineet. Kabaaban kazi nɛ, Coma aamanan bɛɛnyugun.
31 Jacó respondeu a Labão: "Tive medo, pois pensei que você tiraria suas filhas de mim à força.
32 Mazin giye ci akati joowanɛ ugun, ija rɔɔŋɔ zɛɛ mazi ajowa ŋaatinaaŋ eet ci anyak nɔɔgɔ, ruk nɔɔnɔ kadaak. Mã anyak gi cun ŋina, abona adoma ageeta dook kɛbɛrɛn ŋina.” Azi Jakob nɔkɔ o, eeci alaŋ aga niini ɔgɔrɔza tɛ Recal joowanɛ o baatin o.
32 Quanto aos seus deuses, quem for encontrado com eles não ficará vivo. Na presença dos nossos parentes, veja você mesmo se está aqui comigo qualquer coisa que lhe pertença, e, se estiver, leve-a de volta". Ora, Jacó não sabia que Raquel os havia roubado.
33 Ook ni Leban ɔrɔɔŋɔ kɛɛmawe o Jakob, ma bodo akɔ arooŋnyi kɛɛmawe o Leya kibeen kɛɛmawete o ŋaai ween gabara een ram, ma ŋaan kojowa niini joowanɛ ogin. Ook ni bodo ɔrɔɔŋɔ kɛɛmawe o Recal.
33 Então Labão entrou na tenda de Jacó, e nas tendas de Lia e de suas duas servas, mas nada encontrou. Depois de sair da tenda de Lia, entrou na tenda de Raquel.
34 Maje Recal arɔɔt joowanɛ ci kɔrɔk ci baatin o doŋowe o nyakalo, ma aavɛ niini doŋok nico loota. Ma arooŋnyi Leban zɛɛ been tɛr calaŋ ajowa.
34 Raquel tinha colocado os ídolos dentro da sela do seu camelo e estava sentada em cima. Labão vasculhou toda a tenda, mas nada encontrou.
35 Ma anek Recal baatin nɛ, “Má abornekan nɔŋ baaba. Alaŋ kiŋaanekin je o, eeci kanyei maam ogaacak ŋaanu.” Ma arooŋnyi Leban, ma ŋaan kojowa joowanɛ ogin been nɛɛn.
35 Raquel disse ao pai: "Não se irrite, meu senhor, por não poder me levantar em sua presença, pois estou com o fluxo das mulheres". Ele procurou os ídolos, mas não os encontrou.
36 Otobor ni Jakob nɔŋ ɔrɔɔt ɛlɛ, ma anek Leban nɛ, “Gerzitin can o inoo? Gitaz ci gɛrzɛ kagoonekin ineet ka virayan zooc o?
36 Jacó ficou irado e queixou-se a Labão: "Qual foi meu crime? Que pecado cometi para que você me persiga furiosamente?
37 Inoko ɔrɔɔŋɔ kaale ogan dook. Mã anyak gi ci ajowa, arek looc bitaala ŋina ka kapaket ageet ɔl cugune o ki ɔl cigan o buk ŋɛnɛɛn ŋaatina ci alɛɛm.
37 Você já vasculhou tudo o que me pertence. Encontrou algo que lhe pertença? Então coloque tudo aqui na frente dos meus parentes e dos seus, e que eles julguem entre nós dois.
38 Karomɛ naana ki ineet irkitok eetom, ma arit ɛɛzana ugune ɔrɔɔt. Ma ŋaan kadak naana mirkic codoi ɛɛzaye ugun been nɛɛn.
38 "Vinte anos estive com você. Suas ovelhas e cabras nunca abortaram, e jamais comi um só carneiro do seu rebanho.
39 Baale gɔɔn mã adak kelegiti ɛɛz codoi ɛɛzaye ugun, karuwekin ŋabolo. Mã agɔrɔz agoryaiti ɛɛz codoi ɛɛzaye ugun, karuwekin ŋabolo.
39 Eu nunca levava a você os animais despedaçados por feras; eu mesmo assumia o prejuízo. E você pedia contas de todo animal roubado de dia ou de noite.
40 Iinyaye niceke dook avacan kɔr, ma awudan laju calaŋ kajez ooŋnyak ŋaati kowawɛ ɛɛza ugun.
40 O calor me consumia de dia, e o frio, de noite, e o sono fugia dos meus olhos.
41 Karomɛ naana ki ineet irkitok eetom. Ma kaliŋliŋonekin ineet irkitok amɔnki wec gole ci ka kiryi bɛɛnyugun. Irkitok tɔrkɔnɔm kuwaye ɛɛzaye ugun. Ma alabanan lak amɔtɔ ŋaati abalyɛ kaal o ka waan ruweyan aneet.
41 Foi assim nos vinte anos em que fiquei em sua casa. Trabalhei para você catorze anos em troca de suas duas filhas e seis anos por seus rebanhos, e dez vezes você alterou o meu salário.
42 Baal da calaŋ karomena naana ki Jook o jijiya Ibrayim ki baaba Aizak, ɔtɔɔyan waan ole unun kɔkɔm gi ci kakɔyɛ kina. Bar zin Jooi icin piryakzɛt onan, ma acin liŋliŋɔn o kagoonekin naana ineet. Nɔɔnɔ zin nɛɛn baal agernyekin da ineet bilija ka calaŋ agoonekan gi ci gɛr e.”
42 Se o Deus de meu pai, o Deus de Abraão, o Temor de Isaque, não estivesse comigo, certamente você me despediria de mãos vazias. Mas Deus viu o meu sofrimento e o trabalho das minhas mãos e, na noite passada, ele manifestou a sua decisão".
43 Abarizek ni Leban Jakob enek nɛ, “Ŋaai cugune noko bɛɛnyigan gi. Dɔlya cigeec o kibeen ɛɛza akanan aneet. Kaal dook ci acin niina ŋina noko kaal cigan. Alaŋ zin naana inoko kataman gɔl ci ka kooyi nɔɔgɔ.
43 Labão respondeu a Jacó: "As mulheres são minhas filhas, os filhos são meus, os rebanhos são meus. Tudo o que você vê é meu. Que posso fazer por essas minhas filhas ou pelos filhos que delas nasceram?
44 Abon zin inoko naaga kagɔɔn ganɔn. Ija kataadizit biyɛn ci ka gɔɔn kaadai ganɔn cinai o.”
44 Façamos agora, eu e você, um acordo que sirva de testemunho entre nós dois".
45 Odoma ni Jakob bɛ, ma arek looc kibil tɔp.
45 Então Jacó tomou uma pedra e a colocou de pé como coluna.
46 Ma aduwak ɔl ogin kuluta biyɛn ka kataadizit, ma agɔɔn niigi nɔkɔ. Ivita ni niigi dook adaktɔ ŋaati ona ataadizɔn biyɛn o.
46 E disse aos seus parentes: "Juntem algumas pedras". Eles apanharam pedras e as amontoaram. Depois comeram ali, ao lado do monte de pedras.
47 — ausente —
47 Labão o chamou Jegar-Saaduta, e Jacó o chamou Galeede.
48 — ausente —
48 Labão disse: "Este monte de pedras é uma testemunha entre mim e você, no dia de hoje". Por isso foi chamado Galeede.
49 Ma azi bodo Leban nɛ, “Abon bai acinet Jooi, ma anyet ageet kuzuuti ganɔn cina o ŋaati kaŋɛrɔn noko.” Ma akanonek bodo ŋinite ɛlɛ zaara ci kazi Mizpa. Kɛŋ cin kazi nɛ vaaco ci cinento.
49 Foi também chamado Mispá, porque ele declarou: "Que o Senhor nos vigie, a mim e a você, quando estivermos separados um do outro.
50 Ma anek Leban Jakob nɛ, “Mã agidi niina bɛɛnyigan, karabɔŋ bar bodo arɔca ŋaai oogi, mayo nuun alaŋ kacinin naana ineet, ga nɔkɔ Jooi acinin ineet.
50 Se você maltratar minhas filhas ou menosprezá-las, tomando outras mulheres além delas, ainda que ninguém saiba, lembre-se de que Deus é testemunha entre mim e você".
51 Cin di biyɛn ci ona kalot noko kibeen bɛ ona kanyi kibil tɔp e.
51 Disse ainda Labão a Jacó: "Aqui estão este monte de pedras e esta coluna que coloquei entre mim e você.
52 Niigi dook kɛɛk ci ka keŋeret ageet. Alaŋ naana kavardaŋ biyɛn nicoko ka kook kutuguweyin ineet gi ci gɛr. Ma buk niina alaŋ avardaŋa ka ija tuguweyan aneet gi ci gɛr.
52 São testemunhas de que não passarei para o lado de lá para prejudicá-lo, nem você passará para o lado de cá para prejudicar-me.
53 Abon bai Jooi o Ibrayim been Nayor apak zɔɔz cinai o.” Ma atɛɛt Jakob terkediin zaare o Jook o baatin Aizak ka kagantɔ niini kibeen Leban.
53 Que o Deus de Abraão, o Deus de Naor, o Deus do pai deles, julgue entre nós". Então Jacó fez um juramento em nome do Temor de seu pai Isaque.
54 Utugu ni niini todoyoi bɛ tadena. Ma awak ɔl ogin been ɔl o Leban dayiin, ma avu adake niigi dook, ma aavtiz ŋinaante zɛɛ ma aalnek tammu.
54 Ofereceu um sacrifício no monte e chamou os parentes que lá estavam para uma refeição. Depois de comerem, passaram a noite ali.
55 Ma ŋeere ococo Leban bɛɛnyigin ki dɔl ugeec ŋalyamɔ, ma amayuk nɔɔgɔ kɔtɔɔzɔ yaak kɔkɔm gi ci gɛr akunak. Ɔtɔɔ ni niini imiire ook ole onin.
55 Na manhã seguinte, Labão beijou seus netos e suas filhas e os abençoou, e depois voltou para a sua terra.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.