Gênesis 31
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs NTLH
1 Ma iitene oman iziik Jakob lɔgɔz o Leban anɔ nɛ, “Ooyi Jakob kaal o baatinai dook. Arɔkzɛt cinɛ o dook akunak nɔɔnɔ ŋaati baatinai.”
1 Jacó ficou sabendo que os filhos de Labão andavam dizendo o seguinte: — Jacó está tirando tudo o que é do nosso pai. É às custas do nosso pai que ele está ficando rico.
2 Ma buk acin Jakob Leban alaŋaan arɛɛz nɔɔnɔ kiyo baale e.
2 Jacó também notou que Labão já não se mostrava tão amigo como antes.
3 Enek ni Jooi Jakob nɛ, “Miire bitɔ looce o baatun been atenok ugun. Ŋaan kɔrkɔr naana ki ineet.”
3 Então o Senhor Deus disse a Jacó: — Volte para a terra dos seus pais, onde estão os seus parentes. Eu estarei com você.
4 Itoonek ni Jakob otok Recal been Leya ka kɔɔt kurumtɔ ki nɔɔnɔ ḏorta ŋaao ɛɛlni ɛɛzana oginɛ.
4 Aí Jacó mandou chamar Raquel e Leia para que viessem ao campo, onde ele estava com as suas ovelhas e cabras.
5 Ma akɔ anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Kaŋaamnɛ naana baatunooŋ alaŋaan areezan kiyo baale e. Bar zin Jooi o baaba ŋaan karomena kibeen aneet.
5 Quando chegaram, ele disse: — Tenho reparado que o pai de vocês já não se mostra tão meu amigo como antes; mas o Deus do meu pai tem estado comigo.
6 Agayu niiga kaliŋliŋonei naana baatunooŋ dɔyize onan dook.
6 Vocês sabem muito bem que tenho me esforçado muito, trabalhando para o pai de vocês.
7 Maje bar niini adakan aneet looc. Ma alabanan lak amɔtɔ kaale o ka waan kuruweyan niini aneet. Bar zin Jooi ŋaan kanyek nɔɔnɔ kutuguweyan aneet gi ci gɛr.
7 Mas ele me tem enganado e já mudou o meu salário umas dez vezes. Porém Deus não deixou que ele me prejudicasse.
8 Baale gɔɔn ma anekan Leban nɛ, Ɛɛzana ci buzen o dook kaal cugun aruwonekin ineet liŋliŋonte unun nɛɛn, bar ɛɛzana dook arita nyɔɔ ci buzen. Mazi acin niini gi nico, anekan bodo nɛ, Ɛɛzana ci labac o dook kaal cugun aruwonekin ineet liŋliŋonte unun nɛɛn. Ma azi nɔkɔ bar ɛɛzana dook arita nyɔɔ ci labacik.
8 Quando ele dizia: “Os cabritos com manchas serão o seu salário”, aí as fêmeas tinham crias manchadas. E, quando ele dizia: “Os cabritos listados serão o seu salário”, aí as crias saíam todas listadas.
9 Gole nico ɛŋɛrayan Jooi aneet ɛɛza nicoko ŋaati baatunooŋ kizi cigan.
9 Foi assim que Deus tirou os rebanhos do pai de vocês e os deu a mim.
10 Ma iinyaye o gɔɔn awɔyɔn ɛɛzana, kacin naana wunozyai kizik ɛɛzana ci macik awɔyi gɔnɔgi o iziti buzɛnɛ, ceegi labacɛ, maje ogɛn tulkɛtɛ.
10 — Um dia, quando os animais estavam no tempo do cruzamento, eu tive um sonho. Eu vi que os bodes que cobriam as fêmeas eram listados, malhados e manchados.
11 Ma anekan toonnyaiti ci Joowo wunozyai nɛ, Jakob. Ma kawɛ naana kazi nɛ, Woo.
11 O Anjo de Deus me chamou pelo nome, e eu respondi: “Aqui estou.”
12 Eneyan ni toonnyaiti ci Joowo noko nɛ, Cin di ɛɛza o macik awɔyi gɔnɔgi o dook iziti buzɛnɛ, ceegi labacɛ, maje ogɛn tulkɛtɛ. Kagoon naana gi nico o, eeci kacin kaal o gɛr agoonekin Leban ineet dook.
12 Então ele continuou: “Veja! Todos os bodes que estão cruzando são listados, malhados e manchados. Eu estou fazendo com que isso aconteça porque tenho visto o que Labão está fazendo com você.
13 Aneeta Jook baal kayelzakin ineet ɛlɛ ŋaao kazi Bezal e nɛɛn ŋaabaal adɔŋɛ bɛ kibil tɔp, ma aḏuute maal o kiŋiroco, ma kagɔɔni terkediin ki aneet e. Inoko zin lot kaal ugun ka miire bitɔ looce unun baal aritanɛ.”
13 Eu sou o Deus que apareceu a você em Betel, onde você me dedicou uma pedra, derramando azeite sobre ela, e onde você me fez uma promessa. Agora prepare-se, saia desta terra e volte para a terra onde você nasceu.”
14 Ma ɛbɛdɛkɛ Recal been Leya Jakob anek nɛ, “Akɔm gi ci ŋaan anyayeket baatinaaŋ ageeta.
14 Então Raquel e Leia responderam: — Não sobrou nada para herdarmos do nosso pai.
15 Inoko ataaloyet niini ageeta kiyo modɛna o, ma adawun kaal o aruyai ŋaatinaaŋ dook niini doon.
15 Ele nos trata como se fôssemos estrangeiras. Ele até nos vendeu e depois gastou todo o dinheiro que recebeu como pagamento.
16 Bar zin arɔkzɛt ci aara Jooi ŋaati baatinaaŋ, ma anyin ineet o arɔkzɛt cinaaŋ kibeen dɔl cigaacak o. Olla zin tugu gi ci arooŋ niina tugu eo aduwakin Jooi ineet, maje naaga kɔrkɔr ki ineet.”
16 Toda a riqueza que Deus tirou do nosso pai é nossa e dos nossos filhos. Portanto, faça tudo o que Deus mandou.
19 Ma akɔyi buk Recal joowanɛ o kɔrɔk o baatin. Agɔrɔz niini joowanɛ nicoko ŋaati aduŋni baatinɛ Leban akɔ azɛɛci ɛɛza ogin ima ḏorta.
19 Labão, o pai de Raquel, havia ido para outro lugar a fim de cortar a lã das suas ovelhas; e, enquanto ele estava fora, Raquel roubou as imagens dos deuses da casa dele.
20 Ma anik Jakob calaŋ aduwak Leban weet cin o.
20 Foi assim que Jacó, sem avisar que ia embora, enganou Labão, o arameu,
21 Ma akɔyi niini kaal ogin dook, ma ayiik. Ma akɔ abaayiz liil o kazi Yuparatiz, ma akɔ biyene o Gilid.
21 fugindo com tudo o que tinha. Atravessou o rio Eufrates e foi na direção da região montanhosa de Gileade.
22 Mazi akɔ een iinya iiyu, uduktak ɔl Leban niyi ci Jakob o.
22 Três dias depois Labão ficou sabendo que Jacó havia fugido.
23 Ooyi ni niini ɔl o kɔrɔk onin, ma aviri Jakob zooc iinya torgɛrɛm zɛɛ ma akɔ amɔda nɔɔnɔ biyene o Gilid.
23 Ele reuniu os seus parentes e foi atrás de Jacó. Sete dias depois, Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade.
24 Ma baaline nice ɛlɛ iiyak Jooi Leban wunozyai, ma anek nɔɔnɔ nɛ, “Gɛny! Má agoone Jakob gi ci agoone been nɛɛn.”
24 Naquela noite Deus apareceu num sonho a Labão, o arameu, e disse: — Cuidado! Não faça nada a Jacó.
25 Maje Jakob aal biyene o Gilid, ma aku Leban ki ɔl ogin, ma avu adɔdɔ buk niigi kɛɛmanɛ ugeec kɔjɔŋɔztɔ ki nɔɔnɔ ŋinaante nɔkɔ.
25 Labão alcançou Jacó na região montanhosa de Gileade, onde ele estava acampado. E Labão e os seus parentes acamparam no mesmo lugar.
26 Enek ni Leban Jakob nɛ, “Naa alabanan zɛɛ ma akɔyɛ bɛɛnyigan kiyo ŋaai ci agamnyi ɔrɔɔnta o naa?
26 Aí Labão disse a Jacó: — Por que foi que você me enganou, levando as minhas filhas como se fossem prisioneiras de guerra?
27 Naa alabanan, ma ani calaŋ aduwakan o naa? Inoko da waan duwayan kanyin waan ineet tɔ mayuwɛnta ŋaati abenin ɔl talniinta, ma aruwɛn kidoŋwana ki kidorɛt.
27 Por que você me enganou, fugindo desse jeito, sem me dizer nada? Se você tivesse falado comigo, eu teria preparado uma festa alegre de despedida, com canções acompanhadas de pandeiros e de liras .
28 Akɔ ma alaŋ buk bac anyan kamayuk dɔl ci dɔl cigan o been bɛɛnyigan ka kɔtɔɔzɔ yaak. Agoon niina gi ci kizik bar agɔɔn ɛɛti ci tarbal.
28 Você nem me deixou beijar os meus netos e as minhas filhas. O que você fez foi coisa de gente sem juízo.
29 Kanyei dɔyiz ci waan kagoonekin ineet gi ci gɛr, bar zin bilija alaman Jooi o baatun aneet, ma anekan nɛ, Gɛny! Má agoone Jakob gi ci agoone.
29 Eu poderia ter feito muito mal a vocês, mas na noite passada o Deus do seu pai me disse assim: “Cuidado! Não faça nada a Jacó.”
30 Inoko kagayin ŋɛdɛt ineet awɔ o, eeci arooŋ miirozek kɔrɔk unooŋ ɔrɔɔt ɛlɛ. Mazin akɔyɛ joowanɛ o kɔrɔk onan naa?”
30 Eu sei que você foi embora porque tinha saudades de casa. Mas por que foi que você roubou as imagens dos deuses da minha casa?
31 Abɛdɛkɛ Jakob nɔɔnɔ anek nɛ, “Kani o, eeci kaŋolinin naana ineet. Kabaaban kazi nɛ, Coma aamanan bɛɛnyugun.
31 Jacó respondeu: — Eu fiquei com medo, pois pensei que o senhor ia me tirar as suas filhas à força.
32 Mazin giye ci akati joowanɛ ugun, ija rɔɔŋɔ zɛɛ mazi ajowa ŋaatinaaŋ eet ci anyak nɔɔgɔ, ruk nɔɔnɔ kadaak. Mã anyak gi cun ŋina, abona adoma ageeta dook kɛbɛrɛn ŋina.” Azi Jakob nɔkɔ o, eeci alaŋ aga niini ɔgɔrɔza tɛ Recal joowanɛ o baatin o.
32 Mas, se o senhor achar as suas imagens com alguém aqui, essa pessoa será morta. Os nossos parentes são testemunhas: se o senhor encontrar aqui qualquer coisa que seja sua, pode levar. Acontece que Jacó não sabia que Raquel havia roubado as imagens.
33 Ook ni Leban ɔrɔɔŋɔ kɛɛmawe o Jakob, ma bodo akɔ arooŋnyi kɛɛmawe o Leya kibeen kɛɛmawete o ŋaai ween gabara een ram, ma ŋaan kojowa niini joowanɛ ogin. Ook ni bodo ɔrɔɔŋɔ kɛɛmawe o Recal.
33 Labão entrou na barraca de Jacó, depois na de Leia e depois na das duas escravas, porém não encontrou as suas imagens. Então foi para a barraca de Raquel.
34 Maje Recal arɔɔt joowanɛ ci kɔrɔk ci baatin o doŋowe o nyakalo, ma aavɛ niini doŋok nico loota. Ma arooŋnyi Leban zɛɛ been tɛr calaŋ ajowa.
34 Aí ele procurou em toda parte, porém não achou nada, pois Raquel havia posto as imagens numa sela de camelo e estava sentada em cima.
35 Ma anek Recal baatin nɛ, “Má abornekan nɔŋ baaba. Alaŋ kiŋaanekin je o, eeci kanyei maam ogaacak ŋaanu.” Ma arooŋnyi Leban, ma ŋaan kojowa joowanɛ ogin been nɛɛn.
35 Ela disse ao pai: — O senhor não fique zangado comigo por eu não me levantar, mas é que estou menstruada. Foi assim que Labão procurou as suas imagens, sem as encontrar.
36 Otobor ni Jakob nɔŋ ɔrɔɔt ɛlɛ, ma anek Leban nɛ, “Gerzitin can o inoo? Gitaz ci gɛrzɛ kagoonekin ineet ka virayan zooc o?
36 Aí Jacó ficou zangado. Ele disse a Labão: — O que foi que eu fiz de errado? Qual foi a
37 Inoko ɔrɔɔŋɔ kaale ogan dook. Mã anyak gi ci ajowa, arek looc bitaala ŋina ka kapaket ageet ɔl cugune o ki ɔl cigan o buk ŋɛnɛɛn ŋaatina ci alɛɛm.
37 Agora que mexeu em todas as minhas coisas, será que encontrou alguns objetos que são seus? Pois ponha esses objetos aqui, na frente dos meus parentes e dos seus, para que eles julguem qual de nós dois está com a razão.
38 Karomɛ naana ki ineet irkitok eetom, ma arit ɛɛzana ugune ɔrɔɔt. Ma ŋaan kadak naana mirkic codoi ɛɛzaye ugun been nɛɛn.
38 Durante os vinte anos que trabalhei para o senhor, as suas ovelhas e as suas cabras nunca tiveram abortos, e eu não comi um só carneiro do seu rebanho.
39 Baale gɔɔn mã adak kelegiti ɛɛz codoi ɛɛzaye ugun, karuwekin ŋabolo. Mã agɔrɔz agoryaiti ɛɛz codoi ɛɛzaye ugun, karuwekin ŋabolo.
39 Nunca lhe trouxe os animais que as feras mataram, mas eu mesmo pagava o prejuízo. O senhor me cobrava qualquer animal que fosse roubado de dia ou de noite.
40 Iinyaye niceke dook avacan kɔr, ma awudan laju calaŋ kajez ooŋnyak ŋaati kowawɛ ɛɛza ugun.
40 A minha vida era assim: de dia o calor me castigava, e de noite eu morria de frio. E quantas noites eu passei sem dormir!
41 Karomɛ naana ki ineet irkitok eetom. Ma kaliŋliŋonekin ineet irkitok amɔnki wec gole ci ka kiryi bɛɛnyugun. Irkitok tɔrkɔnɔm kuwaye ɛɛzaye ugun. Ma alabanan lak amɔtɔ ŋaati abalyɛ kaal o ka waan ruweyan aneet.
41 Fiquei vinte anos na sua casa. Trabalhei catorze anos para conseguir as suas duas filhas e seis anos para conseguir os seus animais. E, ainda por cima, o senhor mudou o meu salário umas dez vezes.
42 Baal da calaŋ karomena naana ki Jook o jijiya Ibrayim ki baaba Aizak, ɔtɔɔyan waan ole unun kɔkɔm gi ci kakɔyɛ kina. Bar zin Jooi icin piryakzɛt onan, ma acin liŋliŋɔn o kagoonekin naana ineet. Nɔɔnɔ zin nɛɛn baal agernyekin da ineet bilija ka calaŋ agoonekan gi ci gɛr e.”
42 Se o Deus dos meus antepassados — o Deus de Abraão, o Deus a quem Isaque temia — não tivesse estado comigo, o senhor teria me mandado embora com as mãos vazias. Mas Deus viu o meu sofrimento e o trabalho que tive e ontem à noite ele resolveu a questão.
43 Abarizek ni Leban Jakob enek nɛ, “Ŋaai cugune noko bɛɛnyigan gi. Dɔlya cigeec o kibeen ɛɛza akanan aneet. Kaal dook ci acin niina ŋina noko kaal cigan. Alaŋ zin naana inoko kataman gɔl ci ka kooyi nɔɔgɔ.
43 Labão respondeu a Jacó assim: — Estas filhas são minhas, os netos são meus, estes animais são meus, e tudo o que você está vendo é meu. Agora, como não posso fazer nada para ficar com as minhas filhas e com os filhos que elas tiveram,
44 Abon zin inoko naaga kagɔɔn ganɔn. Ija kataadizit biyɛn ci ka gɔɔn kaadai ganɔn cinai o.”
44 estou disposto a fazer um trato com você. Vamos fazer aqui um montão de pedras para que lembremos desse trato.
45 Odoma ni Jakob bɛ, ma arek looc kibil tɔp.
45 Então Jacó pegou uma pedra e a pôs de pé como se fosse um pilar.
46 Ma aduwak ɔl ogin kuluta biyɛn ka kataadizit, ma agɔɔn niigi nɔkɔ. Ivita ni niigi dook adaktɔ ŋaati ona ataadizɔn biyɛn o.
46 Depois disse aos seus parentes que ajuntassem e amontoassem pedras. Eles fizeram um montão de pedras e depois tomaram uma refeição ali do lado dele.
47 — ausente —
47 Labão pôs naquele lugar o nome de Jegar-Saaduta , e Jacó o chamou de Galeede .
48 — ausente —
48 Depois Labão disse: — Este montão de pedras servirá para que nós dois lembremos desse trato. Foi por isso que aquele lugar recebeu o nome de Galeede.
49 Ma azi bodo Leban nɛ, “Abon bai acinet Jooi, ma anyet ageet kuzuuti ganɔn cina o ŋaati kaŋɛrɔn noko.” Ma akanonek bodo ŋinite ɛlɛ zaara ci kazi Mizpa. Kɛŋ cin kazi nɛ vaaco ci cinento.
49 E também teve o nome de Mispa porque Labão disse: — Que o
50 Ma anek Leban Jakob nɛ, “Mã agidi niina bɛɛnyigan, karabɔŋ bar bodo arɔca ŋaai oogi, mayo nuun alaŋ kacinin naana ineet, ga nɔkɔ Jooi acinin ineet.
50 Se você maltratar as minhas filhas ou se você casar com outras mulheres, mesmo que eu não saiba o que está acontecendo, lembre que Deus está nos vigiando.
51 Cin di biyɛn ci ona kalot noko kibeen bɛ ona kanyi kibil tɔp e.
51 Aqui estão as pedras e o pilar que coloquei entre nós dois.
52 Niigi dook kɛɛk ci ka keŋeret ageet. Alaŋ naana kavardaŋ biyɛn nicoko ka kook kutuguweyin ineet gi ci gɛr. Ma buk niina alaŋ avardaŋa ka ija tuguweyan aneet gi ci gɛr.
52 O montão de pedras e o pilar são para lembrarmos desse trato. Eu nunca passarei para lá deste pilar para atacá-lo, e você não passará para cá deste montão de pedras e deste pilar para me atacar.
53 Abon bai Jooi o Ibrayim been Nayor apak zɔɔz cinai o.” Ma atɛɛt Jakob terkediin zaare o Jook o baatin Aizak ka kagantɔ niini kibeen Leban.
53 O Deus de Abraão e o Deus de Naor será juiz entre nós. Então Jacó fez um juramento em nome do Deus a quem Isaque, o seu pai,
54 Utugu ni niini todoyoi bɛ tadena. Ma awak ɔl ogin been ɔl o Leban dayiin, ma avu adake niigi dook, ma aavtiz ŋinaante zɛɛ ma aalnek tammu.
54 Ele ofereceu um animal em sacrifício ali na montanha e convidou os seus parentes para uma refeição. Naquela noite eles comeram e dormiram ali na montanha.
55 Ma ŋeere ococo Leban bɛɛnyigin ki dɔl ugeec ŋalyamɔ, ma amayuk nɔɔgɔ kɔtɔɔzɔ yaak kɔkɔm gi ci gɛr akunak. Ɔtɔɔ ni niini imiire ook ole onin.
55 Na manhã seguinte Labão se levantou bem cedo, beijou as suas filhas e os seus netos e os abençoou. E depois foi embora, voltando para a sua terra.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.