Gênesis 24
ZƆƆZ O JOOWO (MUR) vs BKJ
1 Maje waanice Ibrayim izi matuwoc, ma amayun Jooi nɔɔnɔ laadun kaale o agɔɔn dook.
1 E Abraão era velho e bem avançado em idade; e o SENHOR havia abençoado Abraão em todas as coisas.
2 Mazi akɔ arɔɔŋ Aizak rociin, otowa Ibrayim gabaren onin adikir abal kaal ogin dook. Ma anek nɔɔnɔ nɛ, “Inoko karooŋnyin ineet tugu gi ci kaduwakin ce.
2 E Abraão disse ao servo mais velho de sua casa, que governava sobre tudo o que ele tinha: Rogo-te que ponhas tua mão debaixo da minha coxa;
3 — ausente —
3 e eu te farei jurar pelo SENHOR, o Deus do céu, e o Deus da terra, que tu não tomarás mulher para meu filho dentre as filhas dos cananeus, entre os quais eu habito;
4 — ausente —
4 mas irás à minha terra, e à minha parentela, e tomarás uma mulher para meu filho Isaque.
5 Ma abɛdɛkɛ gabarɛnti nɔɔnɔ anek nɛ, “Mã kajowai ŋɛɛrun ŋaa ŋinaante, ma ajura ŋaati akunakɛ Kanan ŋina, kutugu ku? Kiiya kitoon ŋɛɛrun kook kabaak ŋinaante?”
5 E o servo lhe disse: Se porventura a mulher não quiser seguir-me para esta terra, eu deixarei levar teu filho novamente para a terra de onde tu vieste?
6 Abɛdɛkɛ Ibrayim nɔɔnɔ anek nɛ, “Akɔm! Alaŋ karooŋnyin tugu nɔkɔ been nɛɛn.
6 E Abraão lhe disse: Cuida para que não leves meu filho para lá novamente.
7 Jook o tammu tadenu nɛɛn o aduŋnanan aneet bitaala ole o baaba been looce o atenok ogan. Ma aterkedekan niini aneet gi ci azi nɛ, Ŋaan kanyi dɔl ci dɔl cugun looc nico kizi cineeŋ. Zin zooze nico ŋaan itoonakin Jooi ineet toonnyai onin tamma ka kotonayin ineet nɔkɔ zɛɛ ma akɔ anyaai ŋɛɛran ŋaa cin ŋinaante.
7 O SENHOR Deus do céu, que me tirou da casa de meu pai, e da terra de minha parentela, e que falou comigo, e que jurou para mim, dizendo: À tua semente eu darei esta terra, ele enviará o seu anjo adiante de ti, e tu tomarás para o meu filho uma mulher de lá.
8 Mã ajura dole ci ajowa o, akɔmnin ineet gi cun. Maje naana alaŋ karooŋ toonek ŋɛɛran ŋinite.”
8 E se a mulher não quiser te seguir, então tu estarás livre deste meu juramento; somente não leves o meu filho para lá novamente.
9 Agama ni gabarɛnti zɔɔz ci aduwak Ibrayim nɔɔnɔ o.
9 E o servo colocou sua mão debaixo da coxa de Abraão, seu senhor, e jurou a ele acerca deste assunto.
10 Ma akɔyi niini nyakalɛt ceen amɔtɔ, ma akɔyi buk niini kaal ci abon kaale o Ibrayim abon dook. Itiŋgazɔ ni niini kibeen gabara oogi ɔɔtɔ looce o kazi Mesopatamiya, ma avɔ zɛɛ been kutur o abaai Nayor.
10 E o servo tomou dez camelos dos camelos do seu senhor, e partiu; pois todos os bens de seu senhor estavam em suas mãos. E ele se levantou, e foi à Mesopotâmia, para a cidade de Naor.
11 Mazi avɔ arum niigi kutur nice, itikte, ma anyek gabarɛnti nici nyakalɛt kataŋguzɔ loota ŋaati ajɔŋɔz ṯuuk ci anyak maamu ŋinaante. Aje lɔɔci izi yoman. Izi ŋino gɔɔn ka kivita kotogoci ŋaai maam ṯuuwa.
11 E ele fez seus camelos se ajoelharem fora da cidade, junto a um poço de água na hora da tarde, a hora em que as mulheres saem para tirar água.
12 Aŋarowɔ ni niini izi nɛ, “Jook o alaan onan Ibrayim, ɛɛlawan da. Nyan gi ci karooŋ o waanico. Yelizak bonat unun alaan onan Ibrayim.
12 E ele disse: Ó SENHOR Deus de meu senhor Abraão, rogo-te, dá-me bom êxito neste dia, e mostra bondade para com meu senhor Abraão.
13 Cinan aneet ŋaati kaavɛ ṯuuwe nico o. Mã anyak tedec dɔl ci avu agɔc maam ŋina,
13 Eis que eu estou em pé aqui junto ao poço de água; e as filhas dos homens da cidade saem para tirar água;
14 Kajin tedec codoi ŋaatineeŋ kanei nɛ, Nyan da maam ci kawudi. Mazi anekan nɛ, Orɛ maam kodɛ, ŋaan buk kagɔcai nyakalɛt cugun o maam, anyek koca nɔɔnɔ kizi dole ci aŋɛrai niina Aizak ka kizi ŋaa cin nɛɛn. Mã agooni gi nici kibil nɔkɔ, kagawin koca naana didi eyelizayu niina bonat unun alaan onan Ibrayim.”
14 E seja, pois, que a donzela a quem eu disser: Inclina o teu cântaro e beberei, e ela responder: Bebe, e também darei de beber aos teus camelos, essa seja a que designaste para o teu servo Isaque, e por ela saberei que tens misericórdia para com meu senhor.
15 Mazi ŋaan aŋaryɛ niini nɔkɔ, iiya dole ceen kabarzec kazi Rebeka iilaya iju ci maamu ɔɔwa. Niini tinati Bezuwel ween ŋɛɛrti Nayor ki ŋaa onin kazi Milka. Nayor niini gɔtɔni Ibrayim.
15 E aconteceu que, antes que ele terminasse de falar, eis que saiu Rebeca, que era nascida a Betuel, filho de Milca, esposa de Naor, irmão de Abraão, com seu cântaro sobre seu ombro.
16 Dole nici niini kabarzec ci alina ɔrɔɔt ɛlɛ, ma ŋaan aavi baala. Iiya ni ook niini ṯuuwa, ma abitiz iju.
16 E a donzela era muito formosa à vista, uma virgem, nem homem algum a conhecia, e ela desceu ao poço, e encheu seu cântaro, e subiu.
17 Odokonyozek ni gabarɛnti nici nɔɔnɔ, ma akɔ anek nɛ, “Nyan da maam ci kawudi.”
17 E o servo correu para encontrá-la, e disse: Permite-me, rogo-te, beber um pouco da água de teu cântaro.
18 Ma anek dole nɔɔnɔ nɛ, “Ija, kodɛ.” Ma adɔŋa maam, ma agamek nɔɔnɔ kowodɛ.
18 E ela disse: Bebe, meu senhor; e ela se apressou e abaixou seu cântaro sobre sua mão, e lhe deu de beber.
19 Mazi akɔ alal, enek dole nɔɔnɔ nɛ, “Nyan kanyaak buk nyakalɛt cugun o maam ka kuwude.”
19 E, acabando ela de lhe dar de beber, disse: Eu também tirarei água para os teus camelos, até que tenham bebido.
20 Ma aḏuutek maam abala, ma adɔkɔny akɔ anyaa maam oogi bodo, ma awodɛ nyakalɛta dook zɛɛ ma alal.
20 E ela se apressou e esvaziou o seu cântaro no cocho, e correu novamente para o poço para tirar água, e tirou para todos os seus camelos.
21 Maje gabarɛntɛ nici olla aŋaamnek niini nɔɔnɔ liŋliŋonte ci agɔɔn o arɔɔŋ ka kaga mã een dole ci aŋɛrak Jooi nɔɔnɔ o nɛɛn.
21 E o homem estava admirado de vê-la, e ficou em paz, para saber se o SENHOR havia feito prosperar sua viagem ou não.
22 Mazi akɔ odotiz Rebeka ŋaati awotzi nyakalɛt, aara gabarɛnti lawonyawoc ceen warki, ma arikɛ dole oŋec. Ma aborcɛkɛ bodo nɔɔnɔ warki ci appintik een ram azɛɛn.
22 E aconteceu que, quando os camelos haviam acabado de beber, que o homem tomou um brinco de ouro de meio shekel de peso, e dois braceletes para as mãos dela, do peso de dez shekels de ouro.
23 Ma ajin niini nɔɔnɔ anek nɛ, “Een dole ci ŋɛnɛ? Karooŋ kook kataŋu baalin ole cunooŋ o. Anyak ŋinti kɔɔŋɛ ŋinaante tɔ?”
23 E disse: De quem tu és filha? Dize-me, suplico-te. Há lugar na casa de teu pai para nos alojarmos?
24 Ma abɛdɛkɛ niini nɔɔnɔ anek nɛ, “Keen tinati Bezuwel ween ŋɛɛrti Nayor been Milka.
24 E ela lhe disse: Eu sou a filha de Betuel, filho de Milca, o que deu à luz a Naor.
25 Kanyaka artɛ ci adɔi ka kataŋguzɛ nyakalɛta been buk ci colai adak niigi. Ma buk anyak ŋinti ka ataŋguzɛ niiga.”
25 E ela disse além disso a ele: Nós temos tanto palha quanto forragem suficientes, e lugar para se alojar.
26 Oloca ni gabarɛnti ɔɔ, ma adiŋdiŋan Jook.
26 E o homem curvou sua cabeça, e adorou ao SENHOR.
27 Azi nɛ, “Kanaatin ineet Jook o alaan onan Ibrayim, eeci azoonɛ zɔɔz unun aterkedu niina kibeen alaan onan. Ma ayitanan buk aneet zɛɛ ma didi arumnyan atenok o Ibrayim.”
27 E ele disse: Bendito seja o SENHOR Deus de meu senhor Abraão, que não deixou desamparado meu senhor sem misericórdia e verdade. Eu estando no caminho, o SENHOR me conduziu à casa dos irmãos de meu senhor.
28 Ook ni odokonyozek Rebeka ceez o yaatin, ma akɔ aduwak nɔɔnɔ zoozok o arumonɛ niini ki gabaren e dook.
28 E a donzela correu, e contou aos da casa de sua mãe estas coisas.
29 Maje Rebeka anyak gɔtɔni ci kazi Leban.
29 E Rebeca tinha um irmão, e seu nome era Labão; e Labão correu até o homem, junto ao poço.
30 Mazi acin Leban warki ci anyak ŋɔɔnnya oŋeca o been ci anyak azeene o, ma azii niini buk zɔɔz ci tɛ aduwak ɛɛti nici ŋɔɔni o ŋaati aduwakɛ ŋɔɔnnya yaatin o, itiŋa niini ook gabarente o Ibrayim ŋaa ona aali nyakalɛt ṯuuwa e.
30 E aconteceu que, quando ele viu o brinco e os braceletes nas mãos de sua irmã, e quando ele ouviu as palavras de Rebeca, sua irmã, dizendo: Assim falou o homem comigo, que ele veio ao homem, e eis que ele estava em pé junto aos camelos diante do poço.
31 Ma akɔ anek nɔɔnɔ nɛ, “Ija, kɔɔtɔ ɔlɔ. Kacinin ineet een inoko eet ci amayukin Jooi. Aavi bitaala ŋina naa? Kanyei ŋinti ka tikɔi ole can e, ma anyak buk ŋinti ka kaavtiyɛ nyakalɛta.”
31 E ele disse: Vem, bendito do SENHOR. Por que estás em pé aí fora? Pois eu preparei a casa, e lugar para os camelos.
32 Anyaak ni Leban gabaren kɔrɔk onin, ma aku aara kaal dook nyakalɛtɛ, ma aavetek nyakalɛt artɛ ci adɔi ka kataŋguzei been artɛ ci colai ka kadayit, ma anyaa maam ci ka kotoonyci gabarɛnti been ɔl ogin ɔrkɔr zɔɔ.
32 E o homem entrou na casa, e ele desatou os seus camelos, e deu palha e forragem aos camelos, e água para lavar seus pés, e os pés dos homens que estavam com ele.
33 Ma anyaak niigi nɔɔgɔ dayiin. Mazi avu dayiin, anek gabarɛnti nɔɔgɔ nɛ, “Alaŋ rak kadake zɛɛ ma kaduwakuŋ igeet gi ci kakunɛ o.”
33 E foi posto alimento diante dele para comer, mas ele disse: Não comerei, até que eu tenha dito a minha incumbência. E ele disse: Fala.
34 Ma anek gabarɛnti nɔɔgɔ nɛ, “Keen naana gabaren ci Ibrayim ween gɔtɔni Nayor.
34 E ele disse: Eu sou o servo de Abraão.
35 Amayuwun Jooi nɔɔnɔ ɔrɔɔt ɛlɛ, ma anyek nɔɔnɔ kabalɔ kanyak ɛɛza ki tiin ki zigire ki nyakalɛt ki warki been gabara ci mac ki ci ŋai.
35 E o SENHOR abençoou meu senhor grandemente, e ele tornou-se grande; e ele lhe deu rebanhos, e gado, e prata, e ouro, e servos, e servas, e camelos e jumentos.
36 Itirak nɔɔnɔ Sara ween ŋaa onin ŋɛɛrin ŋaati izɔi matuwoc. Ma anyewun niini ŋɛɛrin nico kaal ogin anyak ɔlɔ dook.
36 E Sara, esposa de meu senhor, deu um filho a meu senhor quando ela já estava velha, e a ele deu ele tudo que possui.
37 Aricanekan zin alaani onanɛ aneeta anekan nɛ, Má acinai ŋɛɛran ŋaa cin modene ci Kanan karomena o.
37 E meu senhor me fez jurar, dizendo: Tu não tomarás mulher para meu filho dentre as filhas dos cananeus, em cuja terra eu habito;
38 Bitɔ ole o baaba een bor onan ka bitɔ cinak ŋɛɛran ŋaa cin ŋaatineeŋ.
38 mas tu irás à casa de meu pai, e à minha parentela, para tomar uma mulher para meu filho.
39 Ma kanei naana nɔɔnɔ nɛ, Mã ajura dole ŋaati kɔrkɔrana, kutugu ku?
39 E eu disse ao meu senhor: E se porventura a mulher não quiser me seguir.
40 Abɛdɛkan niini aneet anekan nɛ, Jooi o kazoonɛ naana zɔɔz onin ŋaan itoonakin ineet toonnyai ci orkoryu ki ineet ka kitiritin zɛɛ ma akɔ ajowai ŋɛɛran ŋaa ole ogan een bor o baaba ɛlɛ.
40 E ele me disse: O SENHOR, diante de quem eu ando, enviará seu anjo contigo, e prosperará o teu caminho; e tu tomarás uma mulher para meu filho da minha parentela, e da casa de meu pai.
41 Mã akɔ zɛɛ been bor onan, yo nuun ajurakin niigi ineet dole calaŋ anyaa, ɔkɔmawin koca ineet gi cun kina.
41 Então tu estarás livre deste meu juramento, quando fores à minha parentela; e se eles não te derem uma, estarás livre do meu juramento.
42 Mazi ona kaku karum ṯuuk nico waanico ŋina o, kiiya kijina Jook kanei nɛ, Manyi ween Jook o Ibrayim, tiritan. Nyan gi o karooŋ keronnye nico.
42 E eu vim neste dia para este poço, e disse: Ó SENHOR Deus de meu senhor Abraão, se agora tu fizeres prosperar o caminho em que eu ando,
43 Inoko acinan niina aneet kabil ṯuuk nico otoga ŋina. Zin mã aku dole ceen kabarzec ka kiiya kɔtɔgɔcɔ ṯuuwa ŋina, kanei tedec naana nɔɔnɔ nɛ, Nyan maam ci kawudi.
43 eis que estou em pé junto ao poço de água, e acontecerá que, quando uma virgem vier para tirar água, e eu disser a ela: Dá-me, rogo-te, um pouco de água de teu cântaro para beber,
44 Mazi agama niini, ma anyan maam kowodɛ, ma anyek buk nyakalɛt cigan o maam kuwude, izi koca niini ŋaa ci acinai niina ŋɛɛrti Ibrayim nɛɛn.
44 e ela me disser: Bebe tu, e eu tirarei também para teus camelos, seja esta a mulher que o SENHOR designou para o filho de meu senhor.
45 Mazi ŋaan kaŋaryɛ nɔkɔ, iiya Rebeka anyaa iju ɔɔwa, ma aku akɔ ṯuuwa ka kook kɔtɔgɔcɔ. Mazi kanei naana nɔɔnɔ nɛ, Nyan da maam ci kawudi,
45 E antes que eu tivesse acabado de falar em meu coração, eis que Rebeca veio com seu cântaro no seu ombro, e ela desceu ao poço e tirou água. E eu lhe disse: Permite-me que eu beba, rogo-te.
46 ɔdɔŋa didi niini maam, ma agamekan anekan nɛ, Orɛ, kodɛ. Ŋaan buk kanyaai nyakalɛt cugun o maam ka kuwude. Kowodɛ ni naana, ma awodoz niini nyakalɛt cigan o buk.
46 E ela se apressou, e baixou seu cântaro de seu ombro, e disse: Bebe, e eu darei de beber também aos teus camelos. Assim eu bebi, e ela fez os camelos beberem também.
47 Kijina ni naana nɔɔnɔ keneya nɛ, Baatun ŋɛnɛ? Ma abɛdɛkan niini anekan nɛ, Keen tinati Bezuwel ween ŋɛɛrti Nayor ki Milka. Mazi kakɔ kazii gi nico, karikɛ nɔɔnɔ lawonyawoc ceen warki oŋec, ma kaborcɛkɛ ci appintik een ram azɛɛn.
47 E eu lhe perguntei, e disse: De quem tu és filha? E ela disse: A filha de Betuel, filho de Naor, que Milca lhe deu, e eu coloquei o brinco sobre a sua face, e os braceletes nas suas mãos.
48 Koloca ni ɔɔ kidiŋdiŋana Jook o alaan onan Ibrayim giye o ayelzekan niini aneet gɔl zɛɛ ma kaku karum bor onin, ma kaku kajowai nɔɔnɔ tinati ŋɛɛrti gɔtɔnɔn ka kizi ŋaa ci ŋɛɛrin.
48 E eu curvei a minha cabeça, e adorei ao SENHOR, e bendisse ao SENHOR, Deus do meu senhor Abraão, que havia me conduzido no caminho certo para tomar a filha do irmão de meu senhor para seu filho.
49 Inoko zin mã agamanu zɔɔz nico, ma arooŋnyu utuguzek alaan onan Ibrayim gi ci abon, uduktayaŋ. Mã alaŋ agamanu, uduktayaŋ ka kaga naana gi ci kagoon.”
49 E agora, se quiserdes agir de forma bondosa e verdadeira com meu senhor, dizei-mo; e se não, dizei-mo, para que eu possa tornar para a direita ou para a esquerda.
50 Ɛbɛdɛkɛ ni Leban been Bezuwel nɔɔnɔ enektek nɛ, “Zɔɔz nici aku Joowa. Akɔm naaga gi ci ka kuduktawa.
50 Então Labão e Betuel responderam e disseram: A coisa procede do SENHOR; não podemos falar-te mal ou bem.
51 Rebeka ceeni. Biti nɔɔnɔ ka kook kizi ŋaa ci ŋɛɛrti alaan cun o, eeci aduwan Jooi o.”
51 Eis que Rebeca está diante de ti, toma-a e vai. E deixa que ela seja a mulher do filho de teu senhor, como o SENHOR disse.
52 Mazi azii gabarɛnti ci Ibrayim noko zɔɔz nico, oloca ɔɔ, ma adiŋdiŋan Jook.
52 E aconteceu que, quando o servo de Abraão ouviu as palavras deles, adorou ao SENHOR, curvando-se à terra.
53 Aara ni niini rumanɛ ci alina ki nyaziya been marakcak ceen warki, ma anyek dook Rebeka. Ma anyek buk niini gɔtɔni Rebeka been yaatin kaal ci ataalyai guruce ci meelik ɔrɔɔt.
53 E o servo trouxe joias de prata, e joias de ouro, e vestes e os deu a Rebeca, e ele deu coisas preciosas também ao seu irmão e à sua mãe.
54 Adaktɔ ni gabarɛnti ci Ibrayim noko been ɔl ogin ɔrkɔra. Ma oogin baalin ŋinaante. Mazi acinɛ niigi ŋeere, izi gabarɛnti nɛ, “Itoonteyaŋ gɔl kimiire kook alaane onan.”
54 E eles comeram e beberam, ele e os homens que estavam com ele, e passaram toda a noite. E se levantaram de manhã, e ele disse: Enviai-me a meu senhor.
55 Bar gɔtɔni Rebeka been yaatin azi nɛ, “Akɔm! Alaŋ awoyu. Karooŋnya rak koromtewa ki dole ɔlɔ ŋina iinya amɔtɔ. Enice ŋaan awoyu.”
55 E o irmão dela e a sua mãe disseram: Deixa que a donzela fique conosco alguns dias, pelo menos dez, e depois disso, ela irá.
56 Bar anek niini nɔɔgɔ nɛ, “Má alamnyetu gaga. Ma anyewun Jooi keroni can o kobona o, anycaŋ kimiire taman kook alaane onan.”
56 E ele lhes disse: Não me detenhais, vendo que o SENHOR tem prosperado o meu caminho. Enviai-me para que eu possa ir ao meu senhor.
57 Abɛdɛkɛ niigi nɔɔnɔ anek nɛ, “Nyet kutuyawa dole ka kijinta nɔɔnɔ ɛlɛ kuduwa gi cin.”
57 E eles disseram: Chamaremos a donzela, e perguntaremos de sua boca.
58 Utuya ni niigi Rebeka, ma avu ajin anek nɛ, “Arooŋ niina ɔtɔɔz been eet nico inoko?”
58 E eles chamaram Rebeca, e lhe disseram: Tu queres ir com este homem? E ela disse: Eu irei.
59 Anycek ni niigi Rebeka been ŋaa baal gɔɔn agam nɔɔnɔ kidikzɛta e ka korkorit ki nɔɔgɔ.
59 E eles enviaram Rebeca, sua irmã, e sua ama, e o servo de Abraão, e seus homens.
60 Ma amayuk niigi Rebeka anek nɛ, “Tɔ yaak. Bitɔ tira dɔl ci meelik gɛr. Ma abon amɔk katin dɔlya ci dɔl cugun modɛn.”
60 E eles abençoaram Rebeca, e lhe disseram: Tu és nossa irmã, seja a mãe de milhares de milhões, e que a tua semente possua o portão dos que te odeiam.
61 Acabtɔ ni Rebeka ki laŋotin, ma atɔɔt nyakalɛt, ma awɔ.
61 E Rebeca se levantou, e suas donzelas, e montaram em seus camelos, e seguiram o homem. E o servo tomou Rebeca, e foi pelo seu caminho.
62 Aje Aizak iinyaye niceke iiya abaak looce o kazi Kanan libire ci akɔ ki tɛnɛt e ajɔŋɔz ṯuuk o kazi Acinan Jooi Aneet.
62 E Isaque veio do caminho do poço Beer-Laai-Rói, pois ele habitava na terra do sul.
63 Ma iitene oman yomana mazi akɔ awɔ olla niini tuuwa ŋaati vɔɔr, acin nyakalɛt ci avu, ma akɔ arumek niini nɔɔgɔ gɔl.
63 E Isaque saiu para meditar no campo ao anoitecer. E ele levantou seus olhos, e viu, e eis que os camelos estavam vindo.
64 Mazi akɔ acin Rebeka Aizak, uduna niini nyakala.
64 E Rebeca levantou seus olhos, e quando ela viu Isaque, desceu do camelo,
65 Ma ajin gabaren ci Ibrayim o anek nɛ, “Eet ci ŋɛnɛ ci awoya ŋaati vɔɔr aku arumeket gɔl o?”
65 pois ela havia dito ao servo: Que homem é este que anda no campo ao nosso encontro? E o servo havia dito: É meu senhor. Por isso, ela tomou um véu e se cobriu.
66 Mazi aku Aizak, uduwak gabarɛnti nɔɔnɔ kaal o agooni dook.
66 E o servo contou a Isaque todas as coisas que ele havia feito.
67 Ooyi ni Aizak ŋaa cin o ceeze o yaatin Sara. Arɛɛz Aizak Rebeka ɔrɔɔt ɛlɛ. Ɛtɛɛdjai ni niini inoniinte o akoloni yaatin.
67 E Isaque a levou para a tenda de Sara, sua mãe, e tomou Rebeca, e ela se tornou sua esposa. E ele a amou, e Isaque foi confortado após a morte de sua mãe.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 24, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.