Lucas 9
Alacatlatzala Mixtec New Testament (MIM) vs NAA
1 Ñii ki̱vi̱ ta̱Jesús ka̱na ra u̱xu̱ o̱vi̱ naxíka xíꞌin ra, ta ki̱xaa̱ na no̱o̱ ra, ta ta̱xi ra ndee̱ xíꞌin nda̱yí ndaꞌa̱ na ña tava na níma̱ ndiva̱ꞌa ña sáxo̱ꞌvi̱ inka̱ ni̱vi, ta ta̱xi ra ndee̱ xíꞌin nda̱yí ndaꞌa̱ na ña sandaꞌa na ndiꞌi no̱o̱ kue̱ꞌe̱.
1 Tendo Jesus convocado os doze, deu-lhes poder e autoridade sobre todos os demônios e para curar doenças.
2 Ta ti̱ꞌví ra na ko̱ꞌo̱n na ka̱ꞌa̱n ndoso na xa̱ꞌa̱ yichi̱ ña xáꞌnda chiño Ndios, ta sandaꞌa na ni̱vi na ndeé ndóꞌo.
2 Também os enviou a pregar o Reino de Deus e a curar os enfermos.
3 Ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin na, káchí ra saá:
3 E disse-lhes:
4 Tá ni̱xaa̱ ndó inka̱ ñoo, ta veꞌe no̱o̱ nakiꞌin va̱ꞌa na ndóꞌó, kundo̱o ndó nda̱ to̱nda̱a ki̱vi̱ kee ndó ñoo nayóꞌo.
4 Na casa em que vocês entrarem, fiquem ali até saírem daquele lugar.
5 Tá yóo ñii ñoo no̱o̱ o̱n xi̱in ni̱vi nakiꞌin va̱ꞌa na ndóꞌó, ta saá kee ndó ñoo yóꞌo ta ko̱ꞌo̱n ndó, ta sakisin ndó xa̱ꞌa̱ ndó ña nako̱yo yaa̱. Saá sanáꞌa káxín ndó ndí nayóꞌo nákuiso na kua̱chi no̱o̱ Ndios, chi o̱n xi̱in na koni̱ so̱ꞌo na to̱ꞌon ra ―káchí ta̱Jesús xíꞌin na.
5 E onde quer que não receberem vocês, ao saírem daquela cidade sacudam o pó dos pés em testemunho contra eles.
6 Ta saá ke̱e naxíka xíꞌin ta̱Jesús, ta kua̱ꞌa̱n na ndiꞌi ñoo, ta káꞌa̱n na xíꞌin ni̱vi to̱ꞌon ñava̱ꞌa xa̱ꞌa̱ yichi̱ Ndios, ta sa̱ndaꞌa na ni̱vi na ndeé ndóꞌo.
6 Então, saindo, percorriam todas as aldeias, anunciando o evangelho e fazendo curas por toda parte.
7 Ta ta̱rey Herodes, xi̱ni̱ so̱ꞌo ra xa̱ꞌa̱ ndiꞌi ñava̱ꞌa ña ke̱ꞌé ta̱Jesús, ta o̱n vása xíni̱ ra yukía̱ kúu to̱ꞌon ña ndixa xa̱ꞌa̱ ta̱Jesús. Saá chi sava ni̱vi káꞌa̱n na siꞌa:
7 Ora, o tetrarca Herodes soube de tudo o que se passava e ficou perplexo, porque alguns diziam: “João ressuscitou dentre os mortos.”
8 Ta inka̱ na káꞌa̱n:
8 Outros diziam: “Elias apareceu.” E ainda outros diziam: “Um dos antigos profetas ressuscitou.”
9 Ta ta̱rey Herodes ni̱ka̱ꞌa̱n ra:
9 Herodes, porém, disse: — Eu mandei decapitar João. Quem, então, é este a respeito do qual tenho ouvido tais coisas? E se esforçava para vê-lo.
10 Ta ndi̱kó u̱xu̱ o̱vi̱ naapóstol na ti̱ꞌví ta̱Jesús, ta na̱xaa̱ na no̱o̱ ra, ta nda̱to̱ꞌon na xíꞌin ra ndiꞌi ña ke̱ꞌé na. Ta saá ta̱Jesús ka̱na ra nayóꞌo ña ko̱ꞌo̱n na xíꞌin ra inka̱ xiiña no̱o̱ o̱n ko̱ó ni̱vi, ta ni̱xaa̱ na yatin ñoo Betsaida.
10 Ao regressarem, os apóstolos relataram a Jesus tudo o que tinham feito. Ele, levando-os consigo, retirou-se à parte para uma cidade chamada Betsaida.
11 Ta saá ni̱vi xi̱ni̱ so̱ꞌo na míchí kua̱ꞌa̱n ta̱Jesús, ta ke̱e na kua̱ꞌa̱n na sa̱ta̱ ra. Ta ki̱xaa̱ na no̱o̱ ra, ta ta̱Jesús na̱kiꞌin va̱ꞌa ra na. Sánáꞌa ra na xa̱ꞌa̱ yichi̱ ña xáꞌnda chiño Ndios, ta sa̱ndaꞌa ra ni̱vi na ndeé ndóꞌo.
11 Mas as multidões souberam disso e o seguiram. Acolhendo-as, Jesus lhes falava a respeito do Reino de Deus e socorria os que tinham necessidade de cura.
12 Ta xa ni̱kuaa ní kúu ña, ta saá ni̱to̱nda̱a yatin na u̱xu̱ o̱vi̱ xíka xíꞌin ta̱Jesús, ta ni̱ka̱ꞌa̱n na xíꞌin ra:
12 Mas o dia estava chegando ao fim. Então os doze se aproximaram de Jesus e disseram: — Despeça a multidão, para que, indo às aldeias e campos ao redor, se hospedem e encontrem alimento; pois estamos aqui em lugar deserto.
13 Ta nda̱kuii̱n ta̱Jesús, ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin naxíka xíꞌin ra:
13 Jesus, porém, lhes disse: Os discípulos responderam: — Não temos mais que cinco pães e dois peixes, a não ser que nós mesmos vamos e compremos comida para todo este povo.
14 Chi yóo kua̱ꞌa̱ ní ni̱vi, nda̱ o̱ꞌo̱n mil ta̱a ndóo. Ta ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Jesús xíꞌin naxíka xíꞌin ra:
14 Porque estavam ali cerca de cinco mil homens. Então Jesus disse aos seus discípulos:
15 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n na xíꞌin ni̱vi, ta xi̱kundo̱o ndiꞌi na.
15 Eles atenderam, fazendo com que todos se assentassem.
16 Ta saá ki̱ꞌin ta̱Jesús o̱ꞌo̱n si̱ta̱ va̱ꞌa xíꞌin o̱vi̱ tia̱ká, ta xi̱to ndaa ra ñoyívi ni̱no, ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra, káchí ra saá:
16 E Jesus, pegando os cinco pães e os dois peixes, erguendo os olhos para o céu, os abençoou, partiu e deu aos discípulos para que os distribuíssem entre o povo.
17 Ta na̱ni ña xi̱xi ndiꞌi ni̱vi nda̱ ni̱xaa ini na. Tá ndi̱ꞌi xi̱xi na, ta naxíka xíꞌin ta̱Jesús na̱kiꞌin na u̱xu̱ o̱vi̱ chikiva si̱ta̱ va̱ꞌa xíꞌin tia̱ká ña ki̱ndo̱o ndoso, chi ni̱‑kundeé nani̱vi kuxu ndiꞌi na ña.
17 Todos comeram e se fartaram; e dos pedaços que sobraram foram recolhidos doze cestos.
18 Ta saá ñii ki̱vi̱ ta̱Jesús káꞌa̱n matóꞌón ra xíꞌin Ndios, ta ndasaá kuiti naxíka xíꞌin ra yóo na xíꞌin ra. Tá ndi̱ꞌi ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Jesús, ta ni̱nda̱ka̱ to̱ꞌon ra na:
18 E aconteceu que, enquanto Jesus estava orando em particular, achavam-se presentes os discípulos, a quem perguntou:
19 Ta nda̱kuii̱n na, káchí na saá:
19 Eles responderam: — Uns dizem que é João Batista; outros dizem que é Elias; e ainda outros dizem que um dos antigos profetas ressuscitou.
20 Ta ta̱Jesús ni̱nda̱ka̱ to̱ꞌon ra na:
20 Então Jesus perguntou: Respondendo, Pedro disse: — O Cristo de Deus.
21 Ta ta̱Jesús ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin na:
21 Jesus, porém, advertindo-os, mandou que a ninguém declarassem tal coisa,
22 Ta ta̱Jesús ni̱ka̱ꞌa̱n ka̱ ra xíꞌin naxíka xíꞌin ra, káchí ra siꞌa:
22 dizendo:
23 Tá ndi̱ꞌi ni̱ka̱ꞌa̱n ra ñayóꞌo, ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin ndiꞌi ni̱vi na ndóo yatin:
23 Jesus dizia a todos:
24 Ndiꞌi ni̱vi na ndasaá kuiti ndúkú ña kutaku̱ va̱ꞌa na ñoyívi yóꞌo, ta o̱n xi̱in na xo̱ꞌvi̱ na xa̱ꞌa̱ i̱, ta nayóꞌo o̱n kuchiño na kutaku̱ na xíꞌin Ndios. Ta ni̱vi na o̱n vása ndíꞌi ini ndukú kutaku̱ va̱ꞌa na ñoyívi yóꞌo, xa̱ꞌa̱ ña kundiko̱n na yi̱ꞌi̱, nayóꞌo kúu ni̱vi na kutaku̱ xíꞌin i̱.
24 Pois quem quiser salvar a sua vida a perderá; e quem perder a vida por minha causa, esse a salvará.
25 Tá kómí ni̱vi ndiꞌi ñakuíká ñoyívi yóꞌo, ta o̱n vása táku̱ ndinoꞌo na no̱o̱ Ndios, ta nda̱ ma̱ni̱ kúu ña.
25 De que adianta uma pessoa ganhar o mundo inteiro, se vier a perder-se ou causar dano a si mesma?
26 Ta ni̱vi na kúkaꞌan no̱o̱ xa̱ꞌa̱ yi̱ꞌi̱, ta kúkaꞌan no̱o̱ na xa̱ꞌa̱ to̱ꞌon i̱ no̱o̱ inka̱ ni̱vi, ta saá yi̱ꞌi̱, ta̱a ta̱ ki̱xi no̱o̱ Ndios, kukaꞌan no̱o̱ i̱ xa̱ꞌa̱ nayóꞌo no̱o̱ Ndios ki̱vi̱ ña ndikó i̱ ñoyívi yóꞌo xíꞌin ndiꞌi ndee̱ ña va̱ꞌa ña yéꞌe ña kómí Yivá i̱ Ndios xíꞌin naángel yi̱i̱, na kixaa̱ xíꞌin i̱.
26 Pois quem se envergonhar de mim e das minhas palavras, dele se envergonhará o Filho do Homem, quando vier na sua glória e na glória do Pai e dos santos anjos.
27 Ndixa káꞌa̱n i̱ xíꞌin ndó, sava ndóꞌó na ndóo vitin, kutaku̱ ka̱ ndó ña kivi koni ndó ñava̱ꞌa káꞌno no̱o̱ xáꞌnda chiño Ndios.
27 Em verdade lhes digo que alguns dos que aqui se encontram não passarão pela morte até que vejam o Reino de Deus.
28 Ni̱yaꞌa yatin o̱na̱ ki̱vi̱, ta na̱ka̱xin ta̱Jesús u̱ni̱ ta̱xíka xíꞌin ra, ta̱Pedro, ta̱Jacobo xíꞌin ta̱Juan, ta kua̱ꞌa̱n na xíꞌin ra ñii yuku̱ síkón, ña ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin Ndios.
28 Cerca de oito dias depois de proferidas estas palavras, Jesus levou consigo Pedro, João e Tiago e subiu ao monte com o propósito de orar.
29 Tá mií káꞌa̱n ra xíꞌin Ndios, ta na̱sama no̱o̱ ta̱Jesús, ta nátaxa tiko̱to̱ ra, ndu̱yaa ní ña.
29 E aconteceu que, enquanto ele orava, a aparência do seu rosto se transfigurou e a roupa dele ficou de um branco brilhante.
30 Ta saá ni̱ti̱vi ta̱Moisés xíꞌin ta̱Elías, ndáto̱ꞌon na xíꞌin ta̱Jesús.
30 E eis que dois homens falavam com ele: eram Moisés e Elias,
31 Ta ñii káꞌno ña náyeꞌe, ta xi̱no nduu ndiꞌi ña no̱o̱ yíta na káꞌa̱n xíꞌin ta̱Jesús. Ni̱ka̱ꞌa̱n na ndasaá koo kee ra ñoyívi yóꞌo, chi xa yatin to̱nda̱a ki̱vi̱ ña nakuita nani̱vi ñoo Jerusalén ta kaꞌni na ra.
31 que apareceram em glória e falavam da morte de Jesus, que ele estava para cumprir em Jerusalém.
32 Vará ta̱Pedro xíꞌin inka̱ o̱vi̱ natáꞌan ra kóni ní na ku̱su̱n na, ta saá ni, ku̱chiño na xi̱ndito na, ta xi̱ni na ñakáꞌno náyeꞌe, ta xi̱no nduu ña ta̱Jesús xíꞌin o̱vi̱ ta̱a na yóo xíꞌin ra.
32 Pedro e seus companheiros estavam caindo de sono; mas, conservando-se acordados, viram a glória de Jesus e os dois homens que estavam com ele.
33 Tá xa yatin ko̱ꞌo̱n na o̱vi̱ yóꞌo, ta ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Pedro xíꞌin ta̱Jesús:
33 Quando estes começaram a se afastar de Jesus, Pedro lhe disse: — Mestre, bom é estarmos aqui. Façamos três tendas: uma para o senhor, outra para Moisés e outra para Elias. Porém, Pedro não sabia o que estava dizendo.
34 Tá káꞌa̱n ka̱ ta̱Pedro, ta no̱o ñii vi̱ko̱ chée nda̱ no̱o̱ ñíndichi ra xíꞌin nata̱a yóꞌo, ta ni̱saꞌvi ndiꞌi na ti̱xin vi̱ko̱, ta ni̱yi̱ꞌví ní na.
34 Enquanto assim falava, veio uma nuvem e os envolveu. E ficaram com medo ao entrar na nuvem.
35 Ta ti̱xin vi̱ko̱ yóꞌo ki̱xi to̱ꞌon ña ni̱ka̱ꞌa̱n Ndios, káchí ra saá:
35 E dela veio uma voz que dizia: — Este é o meu Filho, o meu eleito; escutem o que ele diz!
36 Tá xi̱ni̱ so̱ꞌo na to̱ꞌon yóꞌo, ta ni̱‑xini ka̱ na o̱vi̱ ta̱a ta̱ ni̱ka̱ꞌa̱n xíꞌin ta̱Jesús, nda̱ ñii la̱á kuiti ta̱Jesús ñíndichi no̱o̱ na. Ta naxíka xíꞌin ta̱Jesús o̱n vása ní‑ndato̱ꞌon ya̱chi̱ na xíꞌin nda̱ ñii ni̱vi xa̱ꞌa̱ ña xi̱ni nayóꞌo.
36 Depois daquela voz, perceberam que Jesus estava sozinho. Eles ficaram calados e, naqueles dias, não contaram nada a ninguém a respeito do que tinham visto.
37 Ta ni̱ti̱vi inka̱ ki̱vi̱, ta ndi̱kó ta̱Jesús va̱xi noo ra yuku̱ xíꞌin ta̱Pedro, ta̱Juan, xíꞌin ta̱Jacobo, ta na̱kutáꞌan na xíꞌin kua̱ꞌa̱ ní ni̱vi na ki̱xaa̱ no̱o̱ na.
37 No dia seguinte, quando eles desceram do monte, uma grande multidão veio ao encontro de Jesus.
38 Ta ñii ta̱táꞌan nani̱vi yóꞌo, xíꞌin ndiꞌi ndee̱ ra ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin ta̱Jesús:
38 E eis que, do meio da multidão, surgiu um homem, dizendo em alta voz: — Mestre, peço que o senhor olhe o meu filho, porque é o único que tenho.
39 ta kua̱ꞌa̱ ní yichi̱ ñaníma̱ ndiva̱ꞌa tíin ña ra, ta ndáꞌyi ní ra, ta ndeé ní sákisin ña ra, ta̱nda̱ kée chikiño yuꞌu̱ ra. Sátakuéꞌe̱ ní ña ra, ta o̱n xi̱in ña saña ña ra.
39 Um espírito se apodera dele, e, de repente, o menino grita, e o espírito o convulsiona até espumar; e dificilmente o deixa, depois de o ter maltratado.
40 Ta xa xa̱ku ndáꞌví i̱ no̱o̱ naxíka xíꞌin ún tava na níma̱ ndiva̱ꞌa yóꞌo, ta o̱n vása ní‑kuchiño na ―káchí ra.
40 Pedi aos seus discípulos que o expulsassem, mas eles não puderam.
41 Ta nda̱kuii̱n ta̱Jesús, ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin na:
41 Jesus exclamou:
42 Ta ki̱xaa̱ ta̱loꞌo yatin no̱o̱ ta̱Jesús, ta níma̱ ndiva̱ꞌa tuku ti̱in ña ra, ta sa̱kana ña ra no̱o̱ ñoꞌo̱, ta kini ní sa̱kisin ña ra nda̱ kée ndaꞌa̱ ra xíꞌin xa̱ꞌa̱ ra. Ta ta̱Jesús xa̱ꞌnda chiño ra no̱o̱ níma̱ ndiva̱ꞌa ña kee ña. Ta ñaníma̱ ndiva̱ꞌa yóꞌo ke̱e ña, ta xa̱ndi̱ko̱n ndu̱va̱ꞌa ta̱loꞌo, ta ta̱Jesús na̱taxi ra ta̱loꞌo yóꞌo ndaꞌa̱ yivá ra.
42 Quando o menino estava se aproximando, o demônio o atirou no chão e o convulsionou; mas Jesus repreendeu o espírito imundo, curou o menino e o entregou ao pai.
43 Ta ndiꞌi ni̱vi na̱kaꞌnda ní ini na, chi xi̱ni na ñandee̱ káꞌno kómí Ndios.
43 E todos ficaram maravilhados com a majestade de Deus. Como todos estavam admirados com tudo o que Jesus fazia, ele disse aos seus discípulos:
44 ―Chikaa̱ va̱ꞌa so̱ꞌo ndó to̱ꞌon ña káꞌa̱n i̱ xíꞌin ndó vitin. Ñii ki̱vi̱ ña va̱xi ñii ta̱a nataxi ra yi̱ꞌi̱, ta̱ kúu ta̱a ta̱ ki̱xi no̱o̱ Ndios, ndaꞌa̱ ni̱vi ―káchí ta̱Jesús.
44 — Prestem bem atenção nas seguintes palavras: o Filho do Homem está para ser entregue nas mãos dos homens.
45 Ta naxíka xíꞌin ra o̱n vása ní‑kunda̱a̱ ini na yukía̱ káchí to̱ꞌon ña ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin na, saá chi o̱n vása ní‑taxi ya̱chi̱ Ndios ña kunda̱a̱ ini na. Ta yíꞌví ní na nda̱ka̱ to̱ꞌon na ra yukía̱ kóni kachí ña káꞌa̱n ra.
45 Eles, porém, não entendiam isso, e lhes foi encoberto para que não o compreendessem. E temiam fazer perguntas a Jesus a respeito deste assunto.
46 Ñii ki̱vi̱ naxíka xíꞌin ta̱Jesús ki̱xáꞌá na náa na xíꞌin táꞌan na xa̱ꞌa̱ yu kúu ta̱ káꞌno ka̱ no̱o̱ ndiꞌi na.
46 Surgiu entre os discípulos uma discussão sobre qual deles seria o maior.
47 Ta xíni̱ ndiꞌi ta̱Jesús yukía̱ xáni ini na, ta ka̱na ra ñii ta̱loꞌo, ta ki̱xaa̱ ra xi̱kundichi ra sii̱n ta̱Jesús.
47 Mas Jesus, sabendo o que se passava no coração deles, pegou uma criança, colocou-a junto de si
48 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin naxíka xíꞌin ra:
48 e lhes disse:
49 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Juan xíꞌin ta̱Jesús:
49 João tomou a palavra e disse: — Mestre, vimos certo homem que expulsava demônios em seu nome, mas nós o proibimos de fazer isso, porque não segue conosco.
50 Ta nda̱kuii̱n ta̱Jesús, ni̱ka̱ꞌa̱n ra:
50 Mas Jesus lhe disse:
51 Ta xa va̱xi ki̱vi̱ ndikó ta̱Jesús ko̱ꞌo̱n ra ñoyívi ni̱no, ta chi̱kaa̱ ini ra ko̱ꞌo̱n ra ñoo Jerusalén.
51 E aconteceu que, ao se completarem os dias em que seria elevado ao céu, Jesus manifestou, no semblante, a firme resolução de ir para Jerusalém.
52 Ta saá ti̱ꞌví ra sava na xíka chiño no̱o̱ ra, ná ko̱ꞌo̱n na ñii ñoo estado Samaria ña kasa ndivi na ña xaa̱ ra.
52 E enviou mensageiros que fossem na frente. Indo eles, entraram numa aldeia de samaritanos para lhe preparar pousada.
53 Ta nañoo kán ni̱‑xiin na nakiꞌin na ta̱Jesús, chi xíni̱ na ndí kóni ra ko̱ꞌo̱n ra ñoo Jerusalén.
53 Mas não o receberam, porque o aspecto dele era de quem, decisivamente, ia para Jerusalém.
54 Ta o̱vi̱ ta̱a ta̱xíka xíꞌin ta̱Jesús, ta̱Jacobo xíꞌin ta̱Juan, xi̱ni na ndí ni̱‑xiin ni̱vi nañoo Samaria yóꞌo nakiꞌin va̱ꞌa na ta̱Jesús, ta ni̱ka̱ꞌa̱n nata̱a yóꞌo xíꞌin ta̱Jesús:
54 Vendo isto, os discípulos Tiago e João perguntaram: — Senhor, quer que mandemos descer fogo do céu para os consumir?
55 Ta ndi̱kó koo ta̱Jesús, ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin na:
55 Mas Jesus, voltando-se, os repreendeu.
56 chi o̱n si̱ví xa̱ꞌa̱ ña sandiꞌi i̱ xa̱ꞌa̱ ni̱vi kúu ña ki̱xaa̱ i̱ ñoyívi yóꞌo, ta yi̱ꞌi̱, ta̱a ta̱ ki̱xi no̱o̱ Ndios, ta̱ va̱xi saka̱ku ni̱vi kúu i̱ ―káchí ra.
56 E seguiram para outra aldeia.
57 Kua̱ꞌa̱n ta̱Jesús xíꞌin naxíka xíꞌin ra yichi̱, ta na̱kutáꞌan na xíꞌin ñii ta̱a, ta ni̱ka̱ꞌa̱n ra xíꞌin ta̱Jesús siꞌa:
57 Enquanto seguiam pelo caminho, alguém disse a Jesus: — Vou segui-lo para onde quer que o senhor for.
58 Ta nda̱kuii̱n ta̱Jesús, ni̱ka̱ꞌa̱n ra:
58 Mas Jesus lhe respondeu:
59 Ta saá ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Jesús xíꞌin inka̱ ta̱a:
59 A outro Jesus disse: Mas ele respondeu: — Senhor, deixe-me ir primeiro sepultar o meu pai.
60 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n ta̱Jesús xíꞌin ra:
60 Mas Jesus insistiu:
61 Ta ni̱ka̱ꞌa̱n inka̱ ta̱a, káchí ra saá xíꞌin ta̱Jesús:
61 Outro lhe disse: — Senhor, quero segui-lo, mas permita que antes disso eu me despeça das pessoas da minha casa.
62 Ta saá nda̱kuii̱n ta̱Jesús, káchí ra:
62 Mas Jesus lhe respondeu:
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.