1 Samuel 17
mfo (MFO) vs ARA
1 Mẹ wọ, wa aPhilistiya ado for s'egbong. Bẹ ayeri agbong-nọng pabẹ atzobha ka Soko k'ẹkhọma cha Juda. Wa bẹ attima ibhingabe sabẹ k'Ẹphẹs-Damim, kw'owobh k'ottem kwa Soko ọmaana Azeka.
1 Ajuntaram os filisteus as suas tropas para a guerra, e congregaram-se em Socó, que está em Judá, e acamparam-se entre Socó e Azeca, em Efes-Damim.
2 Wa Saul ọmaana anọng p'Israẹl attima ibhingabe sabẹ k'ẹttẹri ch'Ela, bẹ atzari ọkpaama kwabẹ bi bẹ arima aPhilistiya abẹ.
2 Porém Saul e os homens de Israel se ajuntaram, e acamparam no vale de Elá, e ali ordenaram a batalha contra os filisteus.
3 Wa aPhilistiya abe k'egbegbeho dani, anọng p'Israẹl abe k'egbegbeho ndongo, akhe ẹttẹr m'ottem.
3 Estavam estes num monte do lado dalém, e os israelitas, no outro monte do lado daquém; e, entre eles, o vale.
4 Okkengitza wani kw'okpen Golayat, kw'ofon Gat, ofona k'ibhingabe s'aPhilistiya oyin k'iyaan. Kẹ wa odumi ebe ọyọhnga ndọhkhi ọhawani.
4 Então, saiu do arraial dos filisteus um homem guerreiro, cujo nome era Golias, de Gate, da altura de seis côvados e um palmo.
5 Wa kẹ ọfọr ikpo sa brons k'eho, obiro ọfọra egbong-nya cha bẹ atzim brons asi, py'epyiri ashẹkẹl nnọhna jobh obhiri mfa obhiri arọbh jobh.
5 Trazia na cabeça um capacete de bronze e vestia uma couraça de escamas cujo peso era de cinco mil siclos de bronze.
6 Ka mmo, okhe ekpo-pya-mmo pya brons, ka nnam, obiro orena ọkhọhn kw'ode brons.
6 Trazia caneleiras de bronze nas pernas e um dardo de bronze entre os ombros.
7 Ẹkhọhnmma ch'oyuk kwẹ eroni mach'irokka, epyiri ashẹkẹl ẹnọhna obhiri arọbh jobh. Otzim-ọkhọhnkpa kwẹ, otzima ọkhọhnkpa ochẹ-ẹ eden.
7 A haste da sua lança era como o eixo do tecelão, e a ponta da sua lança, de seiscentos siclos de ferro; e diante dele ia o escudeiro.
8 Wa Golayat obe, obiro ọkpẹbh ngaan agbong-nọng p'Israẹl amọng, ọbọbh bi, “Ode yan kwa bọng ayini k'iyaan abe k'odik bi, bọng arima egbong o? Kaam wọ nde okkenggitza kw'aPhilistiya, bọbọng biphyir ade atzọhmnọng pa Saul. Bọng dekha ejinọng-dim chabọng oyin ka, ẹhakha ekwu erim-m abẹ.
8 Parou, clamou às tropas de Israel e disse-lhes: Para que saís, formando-vos em linha de batalha? Não sou eu filisteu, e vós, servos de Saul? Escolhei dentre vós um homem que desça contra mim.
9 Idikha kẹ ofha orim-m abẹ, obiro ofhu-m, maman biphyir on-ode abira pabọng, yina, idikha kaam nnyọhng-ẹ mkpaan, mbiri mfhẹ-ẹ, maman óde abitta pabọng, bọbọng án-ade abira paman.”
9 Se ele puder pelejar comigo e me ferir, seremos vossos servos; porém, se eu o vencer e o ferir, então, sereis nossos servos e nos servireis.
10 Mẹ wọ e, oPhilistiya-jinọng nwa oben bi, “Mayina, kaam nkkaar agbong-nọng p'Israẹl ẹmma. Bọng nang-m ojinọng kwa morima ayok abẹ.”
10 Disse mais o filisteu: Hoje, afronto as tropas de Israel. Dai-me um homem, para que ambos pelejemos.
11 Mada Saul omaana anọng p'Israẹl biphyir abhaang ọmma-kkakkaari kw'oPhilistiya-jinọng nwa ọm-ọnang bẹ, ojora bẹ, bẹ afọni ẹkpẹkpa biphyir.
11 Ouvindo Saul e todo o Israel estas palavras do filisteu, espantaram-se e temeram muito.
12 Devid kẹ wa ode nnwa kwa Jẹsẹ, kw'ofon k'obhon kw'Ẹphrat ka Bẹtẹlẹhẹm k'ẹkhọma cha Juda. Wa Jẹsẹ ọkhaam va p'ijinọng azenanttaan, obiro ode ọnọng kw'ọkk'ọtzama k'ogbe kwa Saul ọdabhi ẹvaar.
12 Davi era filho daquele efrateu de Belém de Judá cujo nome era Jessé, que tinha oito filhos; nos dias de Saul, era já velho e adiantado em anos entre os homens.
13 Wa acheden va p'ijinọng attaan pa Jẹsẹ atzọni Saul abẹ atza egbong. Ocheden okpen Eliyab, ojemẹ okpena Abinadab, ottong attaan okpena Shama.
13 Apresentaram-se os três filhos mais velhos de Jessé a Saul e o seguiram à guerra; chamavam-se: Eliabe, o primogênito, o segundo, Abinadabe, e o terceiro, Samá.
14 Iwa Devid wọ ode okpong-nnam kw'ayok biphyir. Ayok mbanga anọng attaan p'akk'abara, bọ iwa atzọni Saul abẹ atza egbong,
14 Davi era o mais moço; só os três maiores seguiram Saul.
15 yina, wa Devid ọm-ọtza ka Saul ọkpa nnam otza okkeri arukhimaan p'otte ka Bẹtẹlẹhẹm.
15 Davi, porém, ia a Saul e voltava, para apascentar as ovelhas de seu pai, em Belém.
16 K'iwu arọbh afa oPhilistiya-jinọng nwa om-ofona k'ibhingabe sabẹ, okwu okkaar ẹmma ọnang anọng p'Israẹl.
16 Chegava-se, pois, o filisteu pela manhã e à tarde; e apresentou-se por quarenta dias.
17 Wa Jẹsẹ oben nnwa kwẹ Devid bi, “Yoma ẹgbangbang-dim ch'abọkpa-bhabha attara ka brẹd jobh, atzima achena abagbaanatte ẹbhar-ẹbhar k'ibhingabe sabẹ.
17 Disse Jessé a Davi, seu filho: Leva, peço-te, para teus irmãos um efa deste trigo tostado e estes dez pães e corre a levá-los ao acampamento, a teus irmãos.
18 Kọ biri tzọhka abukpa k'obe jobh anang odenho kwabẹ. Abira atza are eden cha bẹ awobh kẹ, akpa nnam akwu agbaakh-m.
18 Porém estes dez queijos, leva-os ao comandante de mil; e visitarás teus irmãos, a ver se vão bem; e trarás uma prova de como passam.
19 Wa bẹ awobh kẹ da Saul owobh, ttara agbong-nọng p'Israẹl biphyir kẹnya ẹttẹri ch'Ela, am-arima aPhilistiya abẹ.”
19 Saul, e eles, e todos os homens de Israel estão no vale de Elá, pelejando com os filisteus.
20 K'ekpekpebha Devid otte arukhimaan p'om-okkeri ọbọhk ọnang ọnọng kw'om-okkeri etzirakpo, ofona ọtza osi macha Jẹsẹ okk'obena. Wa opyiri k'ibhingabe da agbong-nọng am-ayin k'iyaan abe k'ọkpaama, bẹ am-awuri egbongmọng.
20 Davi, pois, no dia seguinte, se levantou de madrugada, deixou as ovelhas com um guarda, carregou-se e partiu, como Jessé lhe ordenara; e chegou ao acampamento quando já as tropas saíam para formar-se em ordem de batalha e, a gritos, chamavam à peleja.
21 Wa anọng p'Israẹl ọmaana aPhilistiya am-atzari akpaama, akkeri ayok itzitzikha.
21 Os israelitas e filisteus se puseram em ordem, fileira contra fileira.
22 Wa Devid ọtzọkha ekpo py'otzim ọgbaara ọnọng kw'om-okkeri egbongkpo, ọrọbh ochina k'egbong-dam ọtza okhebha agbaanotte pẹ kẹ, orima bẹ.
22 Davi, deixando o que trouxera aos cuidados do guarda da bagagem, correu à batalha; e, chegando, perguntou a seus irmãos se estavam bem.
23 Mada Devid otzim-om-ọgbaak atzim ttara bẹ, Golayat kw'ode okkenggitza kwa Philistiya kw'ofon Gat oyin okwu obe m'akpaama. Ọkpẹbh amọng p'ọm-ọkpẹbh, Devid obe kẹ ọbhaanga.
23 Estando Davi ainda a falar com eles, eis que vinha subindo do exército dos filisteus o duelista, cujo nome era Golias, o filisteu de Gate; e falou as mesmas coisas que antes falara, e Davi o ouviu.
24 Mada anọng p'Israẹl are ojinọng nwa, ojora f'ideden osi bẹ biphyir, bẹ atzọr akpa nnam.
24 Todos os israelitas, vendo aquele homem, fugiam de diante dele, e temiam grandemente,
25 Mẹ wọ, anọng p'Israẹl an-am-aben ayok bi, “Bọng am-are da ojinọng nwa om-oyin k'iyaan ogbe kpenamkpen o? Om-oyin okwu ọkkaara anọng p'Israẹl ẹmma e. Ọnọng kw'ofhu ojinọng nwa, ọvaarnọng ọ́nang-ẹ ikkọr s'ideden, óbiro ọ́nang-ẹ ominanwa kwẹ k'ọbada, óbiro ọ́rọbha otte kw'ọnọng nwuma k'atasi ọnanang k'Israẹl.”
25 e diziam uns aos outros: Vistes aquele homem que subiu? Pois subiu para afrontar a Israel. A quem o matar, o rei o cumulará de grandes riquezas, e lhe dará por mulher a filha, e à casa de seu pai isentará de impostos em Israel.
26 Mẹ wọ, Devid ọbọbh ajinọng p'abe abaang-ẹ bi, “Mbọng fa bẹ ási ánang ọnọng kw'ofhu oPhilistiya nwa, kw'óbiro ọ́rọbha anọng p'Israẹl ka mgbar nna o? Anyi wọ ode oPhilistiya nwa kw'oni ọkpakkọrikkọr osi, ọm-ọkkaara agbong-nọng p'Ibinọkpaabyi kw'orukhi akpen ẹmma o?”
26 Então, falou Davi aos homens que estavam consigo, dizendo: Que farão àquele homem que ferir a este filisteu e tirar a afronta de sobre Israel? Quem é, pois, esse incircunciso filisteu, para afrontar os exércitos do Deus vivo?
27 Bẹ abira agbaakh-ẹ mach'ira bẹ akk'am-agbaakha bi, “Ma wọ ode ọttọhk fa bẹ ási ánang ọnang kw'ófhu ojinọng nwa.”
27 E o povo lhe repetiu as mesmas palavras, dizendo: Assim farão ao homem que o ferir.
28 Mada Eliyab kw'ode ọgbaanọtte kwa Devid kw'ideden, ọbhaang da Devid om-ọgbaak atzim ọmaana ajinọng mba, ettem epyibh-ẹ etzima etzor-ẹ, ọbọbh-ẹ bi, “Mbọng vọ otzim-ọ okwu ma o? Kọ atte arukhimaan p'an-akkọri ọbọhk k'ibe s'anọng anarukhi anang anyi bi, okker o? Kaam nnong odem kw'age for, abira apyibh achibhi kẹ, akwu bi akwu are egbong nda e.”
28 Ouvindo-o Eliabe, seu irmão mais velho, falar àqueles homens, acendeu-se-lhe a ira contra Davi, e disse: Por que desceste aqui? E a quem deixaste aquelas poucas ovelhas no deserto? Bem conheço a tua presunção e a tua maldade; desceste apenas para ver a peleja.
29 Mẹ wọ, Devid ọbọbh bi, “Bọng odik wọ kwa nso o, ode bi, kaambi atzim bọ, nningi mgbaak o?”
29 Respondeu Davi: Que fiz eu agora? Fiz somente uma pergunta.
30 Devid on-obina ọjẹ-ẹ mẹ, ochina k'ọnọng ọdọdọk ọgbaak odik nwuma wani, ajinọng mbuma abira anang-ẹ ebhina nduma dani ch'ira ayok anang-ẹ.
30 Desviou-se dele para outro e falou a mesma coisa; e o povo lhe tornou a responder como dantes.
31 Wa bẹ abhaanga odik kwa Devid ọgbaakhi, bẹ afona atza agbaak Saul. Saul e, ọtzọhm bẹ ayeri Devid achen-ẹ.
31 Ouvidas as palavras que Davi falara, anunciaram-nas a Saul, que mandou chamá-lo.
32 Devid oben Saul bi, “Tte ọnọng manda wani oning-ẹ ojor okhuri oPhilistiya-jinọng nwa, kaam ọtzọhmnọng kwọ ńda ọtza nda nnim-ẹ abẹ.”
32 Davi disse a Saul: Não desfaleça o coração de ninguém por causa dele; teu servo irá e pelejará contra o filisteu.
33 Saul on-obhina Devid bi, “Atta o, kọ atzima ade nnwa-nnwa e, kọ ẹfa kakhaam ch'atza arima oPhilistiya-jinọng nnwa abẹ e, kẹ ọkk'ọttẹwọr k'edikkobh chẹ om-orima nnima e.”
33 Porém Saul disse a Davi: Contra o filisteu não poderás ir para pelejar com ele; pois tu és ainda moço, e ele, guerreiro desde a sua mocidade.
34 Yina, Devid obhina Saul bi, “Kaam ọtzọhmnọng kwọ, mmi nkkeri arukhimaan p'otte kwaam. Ogbe kw'ekye ekwu, obiro ode okyenyam wọ okwu bi, ọkwu ọbọkha orukhimaan wani k'arukhimaan pa ndim,
34 Respondeu Davi a Saul: Teu servo apascentava as ovelhas de seu pai; quando veio um leão ou um urso e tomou um cordeiro do rebanho,
35 kaam e, ngwubh chẹ maa mbọkha chẹ k'iphyubha, nnọbha orukhimaan k'ẹmma chẹ, mbiri nttum chẹ mfhu.
35 eu saí após ele, e o feri, e livrei o cordeiro da sua boca; levantando-se ele contra mim, agarrei-o pela barba, e o feri, e o matei.
36 Kaam ọtzọhmnọng kwọ nkk'ekye, ọmaana okyenyam ifha, mando wọ kw'óde ttara oPhilistiya-jinọng nwa kw'oni ọkpakkọrikkọ osi, okhuri bi, kẹ okk'agbong-nọng p'Ibinọkpaabyi kw'orukhi akpen olukhi kpọng-kpọng.
36 O teu servo matou tanto o leão como o urso; este incircunciso filisteu será como um deles, porquanto afrontou os exércitos do Deus vivo.
37 Ọvaar Ibinọkpaabyi kw'iwa ọrọbh-m ka mbọhk s'ekye, ọmaana ka mbọhk s'okyenyam, kẹ ọ́rọbh-m ọ́rọbha ka mbọhk s'oPhilistiya-jinọng nwa.”
37 Disse mais Davi: O Senhor me livrou das garras do leão e das do urso; ele me livrará das mãos deste filisteu. Então, disse Saul a Davi: Vai-te, e o Senhor seja contigo.
38 Saul ọtzọkha ọnọhma-baba kwẹ ọfọra Devid. Ọtzọkha egbong-nya chẹ, ọmaana ikpo s'ide brons ọfọra k'eho.
38 Saul vestiu a Davi da sua armadura, e lhe pôs sobre a cabeça um capacete de bronze, e o vestiu de uma couraça.
39 Devid ọtzọkha ọkkaangkkaang kwa Saul ọdaabh k'erin, mada okhong bi orenga, kofha orenga, okhuri da ekpo mbya ẹn-ẹkpaang.
39 Davi cingiu a espada sobre a armadura e experimentou andar, pois jamais a havia usado; então, disse Davi a Saul: Não posso andar com isto, pois nunca o usei. E Davi tirou aquilo de sobre si.
40 Mẹ wọ, ọtzọkha ochikhura kwẹ, ochina k'ehekha otzekha atza azen p'akwọhng-ọkwọhnga k'ẹttẹri, okhe bẹ k'ẹkpa ch'ọbhaak, obiro ọtzọkha ibhar-atza sẹ otzima k'ọbọhk orenga otzor oPhilistiya-jinọng nwuma ka for.
40 Tomou o seu cajado na mão, e escolheu para si cinco pedras lisas do ribeiro, e as pôs no alforje de pastor, que trazia, a saber, no surrão; e, lançando mão da sua funda, foi-se chegando ao filisteu.
41 Ayongi mẹ, oPhilistiya-jinọng nwa, otzim-ọkhọnkpa kwẹ om-orenga k'itzitzikha otzor Devid ka for.
41 O filisteu também se vinha chegando a Davi; e o seu escudeiro ia adiante dele.
42 Mada oPhilistiya-jinọng nwa ore bi, Devid ode nnwa-nnwa, kw'ojibhi odikkobh obiro ojibh ka for, ọn-ọrẹ-ẹ ọkhara.
42 Olhando o filisteu e vendo a Davi, o desprezou, porquanto era moço ruivo e de boa aparência.
43 Oben Devid bi, “Ngeri ẹpfa k'itzitzikha sọ ọ, kw'atzim nchi bi, akwa arim-m abẹ?” Mẹ wọ, oPhilistiya-jinọng nwa otzima che p'akha pẹ ọsaakhi Devid.
43 Disse o filisteu a Davi: Sou eu algum cão, para vires a mim com paus? E, pelos seus deuses, amaldiçoou o filisteu a Davi.
44 OPhilistiya-nọng nwa oben bi, “Renga baang-m ka, mbọkh-ọ, ndọkha ayaara pọ pa for nnang ọnọhn f'ẹrọng, ọmaana nden s'ẹtzam.”
44 Disse mais o filisteu a Davi: Vem a mim, e darei a tua carne às aves do céu e às bestas-feras do campo.
45 Devid e, obhina oPhilistiya-jinọng nwa bi, “Kọ atzim ọkkangkkaang, ọmaana oyuk ttara ọkhọhn bi, akwu arim-m abẹ, yina, kaam nkwu ttara che ch'Ọvaar Ibinọkpaabyi kw'Ẹfa biphyir, kw'ode Ibinọkpaabyi kw'agbong-nọng p'Israẹl, pa kọ am-akkaara ẹmma.
45 Davi, porém, disse ao filisteu: Tu vens contra mim com espada, e com lança, e com escudo; eu, porém, vou contra ti em nome do Senhor dos Exércitos, o Deus dos exércitos de Israel, a quem tens afrontado.
46 Mẹ wọ, mayina, Ọvaar Ibinọkpaabyi ọ́tzọkh-ọ ókhe-m ka mbọhk, ifha kaam ḿfhọ-ọ, ḿbiri ḿkpaara eho chọ. Mayina, kaam ńdọkha abukhi p'agbong-nọng mba p'aPhilistiya ńnang ọnọhn f'ẹrọng, ọmaana nden s'ẹtzam, ifha ọyagbin biphyir óronga bi, Ibinọkpaabyi kw'anọng p'Israẹl owobh kẹ.
46 Hoje mesmo, o Senhor te entregará nas minhas mãos; ferir-te-ei, tirar-te-ei a cabeça e os cadáveres do arraial dos filisteus darei, hoje mesmo, às aves dos céus e às bestas-feras da terra; e toda a terra saberá que há Deus em Israel.
47 Anọng mba biphyir p'atzobh ma, aronga bi, ọkkangkkaang ọmaana ọkhọhn araang p'Ọvaar Ibinọkpaabyi om-otzima ọkkaana anọng, da erima nda ede ch'Ọvaar Ibinọkpaabyi, kẹ wọ ọ́tzọkha bọng ókhe man ka mbọhk.”
47 Saberá toda esta multidão que o Senhor salva, não com espada, nem com lança; porque do Senhor é a guerra, e ele vos entregará nas nossas mãos.
48 Mada oPhilistiya-jinọng nwa oreng ọbaanga bi orima Devid abẹ, Devid ọn-ọrọbh otzor-ẹ ka for k'ọkpaama.
48 Sucedeu que, dispondo-se o filisteu a encontrar-se com Davi, este se apressou e, deixando as suas fileiras, correu de encontro ao filisteu.
49 Devid ọnọhma ọbọhk k'ẹkpa chẹ ọrọbha ọtza okhe k'ibhar-atza sẹ, ọtzọbh oPhilistiya-jinọng nwa m'itzitzikha-ttem. Ọtza nwuma otzor-otzor ọnwẹ-ẹ k'itzitzikha-ttem, otto okhubha itzitzikha m'irerek.
49 Davi meteu a mão no alforje, e tomou dali uma pedra, e com a funda lha atirou, e feriu o filisteu na testa; a pedra encravou-se-lhe na testa, e ele caiu com o rosto em terra.
50 Mẹ wọ, wa Devid otzima ibhar-atza sẹ-sẹ ọmaana ọtza okhema oPhilistiya-jinọng nwa, kaambi da iwa oni ọkkangkkaang otzim, wa okhebha mẹ ọfhẹ-ẹ.
50 Assim, prevaleceu Davi contra o filisteu, com uma funda e com uma pedra, e o feriu, e o matou; porém não havia espada na mão de Davi.
51 Devid ottima ẹbhar otza okhebh-ẹ kẹ da otto, ọrọbha ọkkangkkaang kw'oPhilistiya-jinọng nwuma k'ọpa kwẹ. Mẹ wọ, otzima ọkkangkkang nwuma ọkpaar-ẹ eho bi tteng.
51 Pelo que correu Davi, e, lançando-se sobre o filisteu, tomou-lhe a espada, e desembainhou-a, e o matou, cortando-lhe com ela a cabeça. Vendo os filisteus que era morto o seu herói, fugiram.
52 Mẹ wọ, ajinọng p'Israẹl ọmaana pa Juda am-awuri amọng, achina ororo akhubh aPhilistiya ka nnam maa, bẹ atza apyiri k'ebhonho cha Gat, ọmaana mbaakhamma s'Ẹkrọn. Abukhi pabẹ ayima m'ọkkadeden kw'achin Sharayim maa apyiri Gat ọmaana Ẹkrọn.
52 Então, os homens de Israel e Judá se levantaram, e jubilaram, e perseguiram os filisteus, até Gate e até às portas de Ecrom. E caíram filisteus feridos pelo caminho, de Saaraim até Gate e até Ecrom.
53 Mada anọng p'Israẹl akpa nnam kẹ da bẹ akhubhi aPhilistiya, bẹ atzima ẹkhakhaama ch'ẹhaabh-ọhaabh cha bẹ achi ọgbọm atzima afona k'ibhingabe s'aPhilistiya, akhuna.
53 Então, voltaram os filhos de Israel de perseguirem os filisteus e lhes despojaram os acampamentos.
54 Wa Devid otzima eho ch'oPhilistiya-jinọng nwuma, ọbhana ka Jẹrusalẹm, ọtzọkha egbongkpo py'oPhilistiya-jinọng nwa, ohok k'ikhira sẹ.
54 Tomou Davi a cabeça do filisteu e a trouxe a Jerusalém; porém as armas dele pô-las Davi na sua tenda.
55 Mada Saul ore da Devid om-ofona bi, otza orima oPhilistiya-jinọng nwa abẹ, wa ọbọbh Abnẹr kw'ode odenho kw'agbong-nọng bi, “Odikkobh nwa ode nnwa kw'anyi o?”
55 Quando Saul viu sair Davi a encontrar-se com o filisteu, disse a Abner, o comandante do exército: De quem é filho este jovem, Abner? Respondeu Abner: Tão certo como tu vives, ó rei, não o sei.
56 Mẹ wọ, ọvaarnọng oben bi, “Rọhng atza aronga ọnọng kw'ode otte kw'odikkobh nnwa nwa.”
56 Disse o rei: Pergunta, pois, de quem é filho este jovem.
57 Mada Devid ofon kẹ da ofhu oPhilistiya-jinọng nwa okhuna bi, kpaar, Abnẹr otzim-ẹ k'ọbọhk ochena Saul, da otzim-otzim eho ch'oPhilistiya-jinọng nwa ma mbọhk.
57 Voltando Davi de haver ferido o filisteu, Abner o tomou e o levou à presença de Saul, trazendo ele na mão a cabeça do filisteu.
58 Mẹ wọ e, Saul ọbọbh-ẹ bi, “Odikkobh, kọ ade nnwa kw'anyi?”
58 Então, Saul lhe perguntou: De quem és filho, jovem? Respondeu Davi: Filho de teu servo Jessé, belemita.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Samuel 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.