Mateus 13
Mam Comitancillo NT (MAM_COM) vs NVT
1 Ax qꞌijjo tetz Jesús tojjo ja, ex kubꞌ qe ttzi nijabꞌ.
1 Mais tarde, naquele mesmo dia, Jesus saiu de casa e sentou-se à beira-mar.
2 Tej tok tkaꞌyin kypon txqan xjal tkꞌatz, bꞌeꞌx okx toj jun tal bark, ex kubꞌ qe toj. Ayetzin kyeꞌ jniꞌ xjal i bꞌaj kyij ten ttzi aꞌ.
2 Logo, uma grande multidão se juntou ao seu redor. Então ele entrou num barco, sentou-se e ensinou o povo que permanecia na praia.
3 Ok ten xnaqꞌtzil nimku tumil noq kyukꞌa techil, ex tqꞌma: Jun maj, xiꞌ jun xjal awal triy.
3 Jesus contou várias parábolas, como esta: “Um lavrador saiu para semear.
4 Atzin teꞌ tok tchtoꞌn, at pon chitj toj bꞌe. I tzaj pichꞌ, ex bꞌeꞌx jaw kyskꞌoꞌn.
4 Enquanto espalhava as sementes pelo campo, algumas caíram à beira do caminho, e as aves vieram e as comeram.
5 Ex at pon chitj kyxol abꞌj, me quꞌn tuꞌn ntiꞌxix twutz txꞌotxꞌ antza, liwey ul twiꞌ.
5 Outras sementes caíram em solo rochoso e, não havendo muita terra, germinaram rapidamente,
6 Me atzaj teꞌ tok qꞌijil, bꞌeꞌx jaw tzqij, quꞌn nya nim xaꞌye tlokꞌ.
6 mas as plantas logo murcharam sob o calor do sol e secaram, pois não tinham raízes profundas.
7 Ex at pon chitj kyxol txꞌiꞌx. Me atzin txꞌiꞌx jun paqx tchꞌiy; atzin te triy noq jaw xkyꞌiꞌsix.
7 Outras sementes caíram entre espinhos, que cresceram e sufocaram os brotos.
8 Me anteꞌ pon chitj toj tbꞌanil txꞌotxꞌ, tbꞌanilx ele toj. At junjun tqan el jweꞌ kꞌaltwutz, ex junjuntl el ox kꞌal,ex junjuntl el lajaj toj kaꞌwnaq.
8 Ainda outras caíram em solo fértil e produziram uma colheita trinta, sessenta e até cem vezes maior que a quantidade semeada.
9 Ankye taj tuꞌn tkubꞌ tbꞌiꞌn nyola, in tkubꞌ tbꞌiꞌntz, tuꞌntzintla tkubꞌ tbꞌinchin.
9 Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”.
10 O ul laqꞌeꞌy awoꞌy, a t-xnaqꞌtzbꞌin, tkꞌatz, ex xi qqaniꞌn te: ¿Tiquꞌn nyoliꞌn kyukꞌaxjal noq kyukꞌa techil?
10 Os discípulos vieram e lhe perguntaram: “Por que o senhor usa parábolas quando fala ao povo?”.
11 Tzaj ttzaqꞌwin Jesús qeꞌy: Ma tzaj tyekꞌin Diosjo tumil kyeꞌy, tuꞌn tel kynikyꞌa tiꞌjjo a ewintaq ojtxe tiꞌjjo Tkawbꞌil Dios, a at toj kyaꞌj; quꞌn metziꞌn kyexjal nlay tzꞌel kynikyꞌ te.
11 Ele respondeu: “A vocês é permitido entender os segredos do reino dos céus, mas a outros não.
12 Tuꞌnpetziꞌn, ankyeꞌ xjal at tnimbꞌil wiꞌja, ktzajil qꞌoꞌn txqantl, tuꞌntzin tchꞌiyxixjo tnimbꞌil. Ex ankyeꞌ xjal noq nkaꞌmin tkꞌuꞌj tiꞌj tnimbꞌil, kyjaꞌpe k-elil qꞌiꞌne teꞌ chꞌin at.
12 Pois ao que tem, mais lhe será dado, e terá em grande quantia; mas do que nada tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Tuꞌnpetziꞌn, nchin yoliꞌn kyukꞌa techil kyukꞌaxjal. Quꞌn nchi kaꞌyin kywutz, me mi n-el kynikyꞌ weꞌy. Ex ntbꞌiꞌn kyẍkyin, me mi n-okx toj kywiꞌ.
13 É por isso que uso parábolas: eles olham, mas não veem; escutam, mas não ouvem nem entendem.
14 Quꞌn ikytzin kbꞌajiljo tzeꞌn tqꞌma Isaías, a yolil Tyol Dios ojtxe, tej tqꞌma:
14 “Cumpre-se, desse modo, a profecia de Isaías que diz: ‘Quando ouvirem o que digo, não entenderão. Quando virem o que faço, não compreenderão.
15 — ausente —
15 Pois o coração deste povo está endurecido; ouvem com dificuldade e têm os olhos fechados, de modo que seus olhos não veem, e seus ouvidos não ouvem, e seu coração não entende, e não se voltam para mim, nem permitem que eu os cure’.
16 Me kyꞌiwlinqexix kyeꞌ, tuꞌn nchi kaꞌyiꞌn kywutza, ex n-el kynikyꞌa te; ex nchi bꞌin kyẍkyiꞌn, ex n-okx toj kywiꞌy.
16 “Felizes, porém, são seus olhos, pois eles veem; e seus ouvidos, pois eles ouvem.
17 Quꞌn twutzxix kxel nqꞌmaꞌn kyeꞌy, qa nimjo yolil Tyol Dios ojtxe, ex nim xjal wen kyajtaq tuꞌn kylon teꞌ a kyeꞌ ma kyli jaꞌlin, ex tuꞌn kybꞌin teꞌ a kyeꞌ ma kybꞌi jaꞌlin, me mix bꞌaje ikyjo.
17 Eu lhes digo a verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês têm visto e ouvir o que vocês têm ouvido, mas não puderam.
18 Kybꞌintzjiꞌy tiꞌ t-xilin tiꞌjjo jun xjal xiꞌ awal.
18 “Agora, ouçam a explicação da parábola sobre o lavrador que saiu para semear.
19 Quꞌn ayetziꞌn nxi kybꞌiꞌn Tbꞌanil Tqanil tiꞌj Tkawbꞌil Dios, me mi n-el kynikyꞌ te, ikyqetziꞌn tzeꞌnku ijaj i kubꞌ tzꞌaq toj bꞌe. Jun paqx tzul tajaw il, tzeꞌnku jun pichꞌ, ex k-elil tiꞌn Tbꞌanil Tqanil, a kux awet toj kyanmin.
19 As sementes que caíram à beira do caminho representam os que ouvem a mensagem sobre o reino e não a entendem. Então o maligno vem e arranca a semente que foi lançada em seu coração.
20 Ex atzin ijaj, a kubꞌ tzꞌaq kyxol abꞌj, ikyqetziꞌn tzeꞌnqe xjal jun paqx nxi kynimin Tyol Dios ex tukꞌa tzaljbꞌil.
20 As que caíram no solo rochoso representam aqueles que ouvem a mensagem e, sem demora, a recebem com alegria.
21 Me quꞌn tuꞌn ntiꞌxix kykꞌuꞌj tiꞌj, mi nchi kujix toj kynimbꞌil. Qa akux saj jun tiꞌ toj kychwinqil, mo qa akux ẍi ok lipinxjal kyiꞌj noq tuꞌn tpajjo nyola, bꞌeꞌx kchi kꞌwel tzꞌaq toj kynimbꞌil.
21 Contudo, uma vez que não têm raízes profundas, não duram muito. Assim que enfrentam problemas ou são perseguidos por causa da mensagem, cedo desanimam.
22 Atzin ijajjo pon tzꞌaq toj txꞌiꞌx, ikytziꞌn tzeꞌn jun xjal n-ok tbꞌiꞌn nyola. Me oꞌkx nchi bꞌisin tiꞌj tkyaqiljo tkubꞌ twutz txꞌotxꞌ. Ex kyaj tuꞌn tten tkyaqil tiꞌchaqku tiꞌ kye ex jniꞌ kyqꞌinmil. Tuꞌntzintzjo anetziꞌn, n-el naje kynimbꞌil tiꞌj Dios, ikyxsin tzeꞌnku triy njaw chꞌiy toj txꞌiꞌx. Noq n-el xkyꞌiꞌsix ex ntiꞌ toj n-el.
22 As que caíram entre os espinhos representam outros que ouvem a mensagem, mas logo ela é sufocada pelas preocupações desta vida e pela sedução da riqueza, de modo que não produzem fruto.
23 Me atziꞌn ijaj, a kux awet toj tbꞌanil txꞌotxꞌ, ikytziꞌn tzeꞌnqe xjal nxi kynimin nyola, ex nkubꞌ kybꞌinchin tzeꞌnku nqꞌmaꞌn. Nchi chꞌiy toj kynimbꞌil, tzeꞌnku triy, a s-el jweꞌ kꞌaltwutz junjun, ex junjuntl el ox kꞌal,ex junjuntl el lajaj toj kaꞌwnaq.
23 E as que caíram em solo fértil representam os que ouvem e entendem a mensagem e produzem uma colheita trinta, sessenta e até cem vezes maior que a quantidade semeada”.
24 Ex xi tqꞌmaꞌn Jesús juntl techil. Chiꞌ kyjaluꞌn: A Tkawbꞌil Dios, a at toj kyaꞌj, ikytziꞌn tzeꞌnku jun ichin xiꞌ awal triy toj ttxꞌotxꞌ.
24 Esta foi outra parábola que Jesus contou: “O reino dos céus é como um agricultor que semeou boas sementes em seu campo.
25 Tej tok bꞌaj, bꞌeꞌx ajtz. Me tej qok yupj, ul jun ajqꞌoj, ex xi tchtoꞌntl jun wiq kꞌul toj triy, ex bꞌeꞌx oq.
25 Enquanto os servos dormiam, seu inimigo veio, semeou joio no meio do trigo e foi embora.
26 Me atzaj teꞌ chꞌiy triy, ex tbꞌaj weꞌje tunin, antza ele tnikyꞌtzajiltz qa attaq juntl wiq kꞌul toj.
26 Quando a plantação começou a crescer, o joio também cresceu.
27 Ayetziꞌn taqꞌniljo tajaw awal bꞌeꞌx i xiꞌ qꞌmalte, ex xi kyqꞌmaꞌn: Tata, ¿Mixsin ja tskꞌoꞌn toj tijaja, tej tok tawaꞌn? Quꞌn ¿Jaꞌtzin saje jun wiq kꞌul toj ikyjo tzeꞌnku triy?
27 “Os servos do agricultor vieram e disseram: ‘O campo em que o senhor semeou as boas sementes está cheio de joio. De onde ele veio?’.
28 Atzin te tajaw aqꞌuntl xi tqꞌmaꞌn: Atla jun ajqꞌoj xkubꞌ bꞌinchin teꞌ ikyjo wiꞌja. Xi kyqꞌmaꞌn taqꞌnil te: ¿Mej qa ma qoꞌxa xbꞌoqil teꞌ maꞌ kꞌul toj triy? chi chiꞌ.
28 “‘Um inimigo fez isso’, respondeu o agricultor. “‘Devemos arrancar o joio?’, perguntaram os servos.
29 Me ante tajaw aqꞌuntl xi tqꞌmaꞌn: Mina, quꞌn qa ma jatz xbꞌoqitjo nya wen kꞌul jaꞌlin, aku jatz lipe triy tiꞌj.
29 “‘Não’, respondeu ele. ‘Se tirarem o joio, pode acontecer de arrancarem também o trigo.
30 Qalaꞌ kyqꞌonkja ax tzqijkuj junx tukꞌa triy, tzmaxi kꞌaꞌ jatz skꞌetjo, aj tjaw joyit. Atzin te triy kxel kꞌuꞌyit teꞌ toj txꞌutxꞌ. Atzin teꞌ maꞌ kꞌul, kjawil kꞌlet, exsin kꞌwel patit tuꞌn qꞌaqꞌ.
30 Deixem os dois crescerem juntos até a colheita. Então, direi aos ceifeiros que separem o joio, amarrem-no em feixes e queimem-no e, depois, guardem o trigo no celeiro’”.
31 Ex kubꞌ tqꞌoꞌn Jesús juntl techil kyjaluꞌn: A Tkawbꞌil Dios toj kyaꞌj, ikytziꞌn t-xilin tzeꞌnku jun tal twutz mistas, aj tkux tawaꞌn jun xjal toj txꞌotxꞌ.
31 Então Jesus contou outra parábola: “O reino dos céus é como a semente de mostarda que alguém semeia num campo.
32 Quꞌn twutzxix a tal netzꞌxix kywutzjo txqantl twutz ijaj, me ajtzin tchꞌiy, jun tijx n-oke kywutzjo txqantl. Chꞌime njapin tzeꞌnku jun tze, a jaꞌ n-okxi kybꞌinchin pichꞌ kypaqbꞌil kyxol tqꞌobꞌ.
32 É a menor de todas as sementes, mas se torna a maior das hortaliças; cresce até se transformar em árvore, e vêm as aves e fazem ninho em seus galhos”.
33 Ex kubꞌ tqꞌoꞌn Jesús juntl techil kyjaluꞌn: A Tkawbꞌil Dios toj kyaꞌj, ikytziꞌn tzeꞌnkuꞌ ttxꞌamil wabꞌj, a nkux tqꞌoꞌn jun qya toj oxe malbꞌil jarin. Ex ajtzin tbꞌaj tsmoꞌn, tkyaqiljo tqꞌotjil wabꞌj ktxꞌamixil, ex nchꞌiy wen.
33 Jesus também contou a seguinte parábola: “O reino dos céus é como o fermento usado por uma mulher para fazer pão. Embora ela coloque apenas uma pequena quantidade de fermento em três medidas de farinha, toda a massa fica fermentada”.
34 Bꞌaj tqꞌmaꞌn Jesús tkyaqiljo lo kyexjal, noq kyukꞌa techil. Quꞌn ntiꞌtaq jun tiꞌ bꞌaj tqꞌmaꞌn, qa nya tukꞌa techil.
34 Jesus sempre usava histórias e comparações como essas quando falava às multidões. Na verdade, nunca lhes falava sem usar parábolas.
35 Bꞌajjo ikyjo, tuꞌntzin tjapiꞌn a qꞌumj tuꞌn yolil Tyol Dios ojtxe, tej tkubꞌ ttzꞌibꞌin:
35 Cumpriu-se, desse modo, o que foi dito por meio do profeta: “Eu lhes falarei por meio de parábolas; explicarei coisas escondidas desde a criação do mundo”.
36 Tbꞌajlinxiꞌ ikyjo, bꞌeꞌx i aj tchqꞌoꞌn Jesús xjal kyja. Ex okx tuja, a jaꞌ o tzaja laqꞌeꞌy tkꞌatz, a awoꞌy t-xnaqꞌtzbꞌin, ex xi qqꞌmaꞌn te: Chikyꞌbꞌintzjiy techil tiꞌjjo kꞌul nya wen toj triy.
36 Em seguida, deixando as multidões do lado de fora, Jesus entrou em casa. Seus discípulos lhe pediram: “Por favor, explique-nos a história do joio no campo”.
37 Ex tzaj ttzaqꞌwin Jesús qeꞌy: Atziꞌn awal triy, ayin wejiꞌy, a Tkꞌwal Ichin.
37 Jesus respondeu: “O Filho do Homem é o agricultor que planta as boas sementes.
38 Ante txꞌotxꞌ ayetziꞌn xjal tkyaqil. Atzin triy, ayetziꞌn nimil tiꞌj Tyol Dios. Ex atziꞌn kꞌul, ayetziꞌn xjal nya nimil, ayeꞌ ncheꞌx lipe tiꞌj tajaw il.
38 O campo é o mundo, e as boas sementes são o povo do reino. O joio são as pessoas que pertencem ao maligno,
39 Ex atzin te ajqꞌoj, a xi chtonte tyajil kꞌul toj triy, ax tajaw il. Atzin teꞌ joꞌj triy, atzin teꞌ aj tbꞌaj twutz txꞌotxꞌ te jun majx. Ex ayetziꞌn aqꞌnil mo joꞌl triy, ayetziꞌn t-angel Dios.
39 e o inimigo que plantou o joio no meio do trigo é o diabo. A colheita é o fim dos tempos, e os que fazem a colheita são os anjos.
40 Ikytziꞌn tzeꞌn kꞌul aj tjaw noq tuꞌn tokx toj qꞌaqꞌ tuꞌn ttzꞌeꞌy, ikytzin kbꞌajiljo, aj tbꞌaj tkyaqil twutz txꞌotxꞌ.
40 “Da mesma forma que o joio é separado e queimado no fogo, assim será no fim dos tempos.
41 Ex ayiꞌn, a Tkꞌwal Ichin, chi xel nchqꞌoꞌn n-angela, tuꞌn kyetz xbꞌoqitjo toj Tkawbꞌil Dios kykyaqiljo nchi bꞌinchin il, ex ayeꞌ nchi xmoxin kyiꞌj junjuntl tuꞌn tkubꞌ kybꞌinchin il.
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, e eles removerão do reino tudo que produz pecado e todos que praticam o mal
42 Ex kchi okix toj jun patbꞌil ma tij, ja njuline qꞌaqꞌ wen, ex antza okx chi juꞌchꞌilx kyste tuꞌn kyixkꞌoj, a mix kbꞌajilx.
42 e os lançarão numa fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Me ayetzin kyeꞌ, a kubꞌ kybꞌinchin tzeꞌnkuxjo ntqꞌmaꞌn Dios, ok kchi qoptzꞌajiyil kye tzeꞌnku tqan qꞌij toj Tkawbꞌil Dios, a kyTata. Ankyeꞌ at tẍkyiꞌn tuꞌn tok tbꞌiꞌn, in tok tbꞌiꞌn, ex in tkubꞌ tbꞌinchin tzeꞌnkuxjo ntqꞌmaꞌn.
43 Então os justos brilharão como o sol no reino de seu Pai. Quem é capaz de ouvir, ouça com atenção!”
44 A Tkawbꞌil Dios, a at toj kyaꞌj, ikytziꞌn tzeꞌnku jun qꞌinimil ewin toj jun txꞌotxꞌ. Jun ichin, qa ma knetjo qꞌinimil tuꞌn, bꞌeꞌx aku meltzꞌaj ewilte axsa. Maꞌx tzeꞌjix tiꞌj wen, ex noq tuꞌn ttzyetkuꞌ txꞌotxꞌ tuꞌn anetziꞌn, kbꞌaj xel tkꞌayin tkyaqiljo at te, tuꞌn ttzaj tlaqꞌoꞌn.
44 “O reino dos céus é como um tesouro escondido que um homem descobriu num campo. Em seu entusiasmo, ele o escondeu novamente, vendeu tudo que tinha e, com o dinheiro da venda, comprou aquele campo.”
45 Ex ikyxjo, a Tkawbꞌil Dios, a at toj kyaꞌj, tzeꞌnku jun kꞌayil njyoꞌn tiꞌj jun tal abꞌj tbꞌanilxix.
45 “O reino dos céus também é como um negociante que procurava pérolas da melhor qualidade.
46 Ajtzin tknet jun tuꞌn, a wiꞌyilxix wen, kbꞌaj xel tkꞌayin tkyaqiljo at te, noq tuꞌn tlaqꞌetku tal abꞌj tuꞌn.
46 Quando descobriu uma pérola de grande valor, vendeu tudo que tinha e, com o dinheiro da venda, comprou a tal pérola.”
47 Ex ikyxjo, a Tkawbꞌil Dios, a at toj kyaꞌj, tzeꞌnku jun pa te tzuybꞌil kyiẍ. Aj t-xi xoꞌyit toj aꞌ, tkyaqil wiq kyiẍ ntzyet tuꞌn.
47 “O reino dos céus é, ainda, como uma rede de pesca que foi lançada ao mar e pegou peixes de todo tipo.
48 Ajtzin tnoj, aye kyiẍil kjawitz kyiꞌn tzma ttzi aꞌ. Antza, kchi kꞌwele qeye skꞌol teꞌ kyiẍ. Ayetziꞌn wen, kchi xel kꞌuꞌyit toj chiꞌl; ex ayetziꞌn mina, chi xel kyxoꞌn.
48 Quando a rede estava cheia, os pescadores a arrastaram até a praia, sentaram-se e juntaram os peixes bons em cestos, jogando fora os ruins.
49 Ikytzin kbꞌajiljo, aj tjapin bꞌaj tkyaqil twutz txꞌotxꞌ. Kchi elitz t-angel Dios paꞌl kyeꞌ nya wenqe kyiꞌjjo a wen.
49 Assim será no fim dos tempos. Os anjos virão, separarão os perversos dos justos
50 Ayetziꞌn nya wenqe kchi xel xoꞌyit toj jun tij kꞌachbꞌil qꞌaqꞌ, a mixla kbꞌajilx, jaꞌ kchi oqꞌile, ex kchi juꞌchꞌile kyste tuꞌn kyixkꞌoj.
50 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 Tzaj tqanin Jesús qeꞌy, a awoꞌy t-xnaqꞌtzbꞌin: ¿Tzuntzin n-el kynikyꞌa tiꞌj tkyaqiljo lo? chiꞌ. Exsin xi qtzaqꞌwiꞌn: Tzun, qAjaw, qo chijiꞌy.
51 Vocês entendem todas essas coisas?” “Sim”, responderam eles.
52 Ex tzaj tqꞌmaꞌnl Jesús qeꞌy: Tuꞌnpetziꞌn, jun xnaqꞌtzil tiꞌj ojtxe kawbꞌil, aj qa ma txi lipe tiꞌjjo Tkawbꞌil Dios, a at toj kyaꞌj, k-okil tzeꞌnku jun tajaw ja, a at kabꞌe wiq tqꞌinimil, jun ojtxe qꞌinimil ex jun akꞌaj.
52 Então ele acrescentou: “Todo mestre da lei que se torna discípulo no reino dos céus é como o dono de uma casa que tira do seu tesouro verdades preciosas, tanto novas como velhas”.
53 Tej kybꞌaj tqꞌmaꞌn Jesús kykyaqiljo techil, bꞌeꞌx xiꞌ
53 Quando Jesus terminou de contar essas parábolas, deixou aquela região
54 tzma toj ttanim. Antza xi xkye tuꞌn t-xnaqꞌtzin kyoj muꞌẍ ja te kꞌulbꞌil. Ex tkyaqilxjal bꞌaj jaw kaꞌylaj, ex kyqꞌma: ¿Jaꞌtzila xbꞌaje t-xnaqꞌtzin xjaljo tkyaqiljo bꞌaꞌn tuꞌn? ¿Ex tzeꞌntzin tten nbꞌantjo tbꞌanil techil tipin tuꞌn ikyjo?
54 e voltou para Nazaré, cidade onde tinha morado. Enquanto ensinava na sinagoga, todos se admiravam e perguntavam: “De onde lhe vêm a sabedoria e o poder para realizar milagres?
55 ¿Ma nyapetzila a ttata, a jsol tzꞌlan? ¿Ma nya tnana, a Mariy? ¿Ma nyaqetzin titzꞌin Santyaw, Jse, Simun, ex Judas?
55 Não é esse o filho do carpinteiro? Conhecemos Maria, sua mãe, e também seus irmãos, Tiago, José, Simão e Judas.
56 ¿Ma nyaqetzin tanebꞌjo najleqe qxol? ¿Jaꞌtzin xbꞌante tkyaqiljo luꞌn tuꞌn? chi chiꞌ.
56 Todas as suas irmãs moram aqui, entre nós. Onde ele aprendeu todas essas coisas?”.
57 Quꞌn tuꞌn kyojtzqiꞌntaq, mix xi kynimine. Me xi tqꞌmaꞌn Jesús kye: Jaꞌchaqx taꞌ jun yolil Tyol Dios twutz txꞌotxꞌ, nxi qꞌoꞌnx toklin. Me qa tojx ttxꞌotxꞌ ex tojx tja ntiꞌx toklin.
57 E sentiam-se muito ofendidos. Então Jesus lhes disse: “Um profeta recebe honra em toda parte, menos em sua cidade e entre sua própria família”.
58 Nya nimku yekꞌbꞌil tipin bꞌant kyxol t-xjalil, quꞌn tuꞌn mix xi kynimine Tyol.
58 E, por causa da incredulidade deles, realizou ali apenas uns poucos milagres.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.