Mateus 13
Mam Comitancillo NT (MAM_COM) vs BKJ
1 Ax qꞌijjo tetz Jesús tojjo ja, ex kubꞌ qe ttzi nijabꞌ.
1 No mesmo dia, saindo Jesus de casa, sentou-se junto ao mar.
2 Tej tok tkaꞌyin kypon txqan xjal tkꞌatz, bꞌeꞌx okx toj jun tal bark, ex kubꞌ qe toj. Ayetzin kyeꞌ jniꞌ xjal i bꞌaj kyij ten ttzi aꞌ.
2 E grandes multidões se reuniram a ele, de modo que, entrando ele em um barco, assentou-se, e toda a multidão estava em pé na praia.
3 Ok ten xnaqꞌtzil nimku tumil noq kyukꞌa techil, ex tqꞌma: Jun maj, xiꞌ jun xjal awal triy.
3 E falou-lhes muitas coisas por parábolas, dizendo: Eis que um semeador saiu a semear;
4 Atzin teꞌ tok tchtoꞌn, at pon chitj toj bꞌe. I tzaj pichꞌ, ex bꞌeꞌx jaw kyskꞌoꞌn.
4 e quando ele semeava, algumas sementes caíram junto ao caminho, e vieram as aves e as devoraram.
5 Ex at pon chitj kyxol abꞌj, me quꞌn tuꞌn ntiꞌxix twutz txꞌotxꞌ antza, liwey ul twiꞌ.
5 Algumas caíram em lugares pedregosos, onde não havia muita terra; e imediatamente elas brotaram, porque não havia terra profunda.
6 Me atzaj teꞌ tok qꞌijil, bꞌeꞌx jaw tzqij, quꞌn nya nim xaꞌye tlokꞌ.
6 E quando o sol nasceu, queimaram-se; e porque não tinham raiz, elas murcharam-se.
7 Ex at pon chitj kyxol txꞌiꞌx. Me atzin txꞌiꞌx jun paqx tchꞌiy; atzin te triy noq jaw xkyꞌiꞌsix.
7 E outras caíram entre espinhos, e os espinhos cresceram e as sufocaram.
8 Me anteꞌ pon chitj toj tbꞌanil txꞌotxꞌ, tbꞌanilx ele toj. At junjun tqan el jweꞌ kꞌaltwutz, ex junjuntl el ox kꞌal,ex junjuntl el lajaj toj kaꞌwnaq.
8 Mas outras caíram em boa terra, e deram fruto, algumas cem vezes, outras a sessenta vezes e outras a trinta vezes.
9 Ankye taj tuꞌn tkubꞌ tbꞌiꞌn nyola, in tkubꞌ tbꞌiꞌntz, tuꞌntzintla tkubꞌ tbꞌinchin.
9 Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
10 O ul laqꞌeꞌy awoꞌy, a t-xnaqꞌtzbꞌin, tkꞌatz, ex xi qqaniꞌn te: ¿Tiquꞌn nyoliꞌn kyukꞌaxjal noq kyukꞌa techil?
10 E vieram os discípulos, e lhe perguntaram: Por que tu falas por parábolas?
11 Tzaj ttzaqꞌwin Jesús qeꞌy: Ma tzaj tyekꞌin Diosjo tumil kyeꞌy, tuꞌn tel kynikyꞌa tiꞌjjo a ewintaq ojtxe tiꞌjjo Tkawbꞌil Dios, a at toj kyaꞌj; quꞌn metziꞌn kyexjal nlay tzꞌel kynikyꞌ te.
11 Ele respondendo, disse-lhes: Porque a vós é dado conhecer os mistérios do reino do céu, mas a eles não lhes é dado.
12 Tuꞌnpetziꞌn, ankyeꞌ xjal at tnimbꞌil wiꞌja, ktzajil qꞌoꞌn txqantl, tuꞌntzin tchꞌiyxixjo tnimbꞌil. Ex ankyeꞌ xjal noq nkaꞌmin tkꞌuꞌj tiꞌj tnimbꞌil, kyjaꞌpe k-elil qꞌiꞌne teꞌ chꞌin at.
12 Porque àquele que tem, para ele se dará, e terá mais em abundância; mas àquele que não tem, até aquilo que tem lhe será tirado.
13 Tuꞌnpetziꞌn, nchin yoliꞌn kyukꞌa techil kyukꞌaxjal. Quꞌn nchi kaꞌyin kywutz, me mi n-el kynikyꞌ weꞌy. Ex ntbꞌiꞌn kyẍkyin, me mi n-okx toj kywiꞌ.
13 Portanto lhes falo por parábolas; porque eles vendo, não veem; e ouvindo, não ouvem nem compreendem.
14 Quꞌn ikytzin kbꞌajiljo tzeꞌn tqꞌma Isaías, a yolil Tyol Dios ojtxe, tej tqꞌma:
14 E neles se cumpre a profecia de Isaías, que diz: Ouvindo, ouvireis, e não compreendereis, e, vendo, vereis, e não percebereis.
15 — ausente —
15 Porque o coração deste povo está endurecido, e os seus ouvidos surdos para ouvir, e eles fecharam seus olhos; para que em nenhum momento vejam com os seus olhos, e ouçam com os seus ouvidos, e compreendam com o seu coração, e se convertam, e eu os cure.
16 Me kyꞌiwlinqexix kyeꞌ, tuꞌn nchi kaꞌyiꞌn kywutza, ex n-el kynikyꞌa te; ex nchi bꞌin kyẍkyiꞌn, ex n-okx toj kywiꞌy.
16 Mas, abençoados são os vossos olhos, porque eles veem, e os vossos ouvidos, porque eles ouvem.
17 Quꞌn twutzxix kxel nqꞌmaꞌn kyeꞌy, qa nimjo yolil Tyol Dios ojtxe, ex nim xjal wen kyajtaq tuꞌn kylon teꞌ a kyeꞌ ma kyli jaꞌlin, ex tuꞌn kybꞌin teꞌ a kyeꞌ ma kybꞌi jaꞌlin, me mix bꞌaje ikyjo.
17 Porque em verdade eu vos digo que muitos profetas e homens justos desejaram ver estas coisas que vós vedes, e não o viram; e ouvir estas coisas que vós ouvis, e não o ouviram.
18 Kybꞌintzjiꞌy tiꞌ t-xilin tiꞌjjo jun xjal xiꞌ awal.
18 Escutai vós, portanto, a parábola do semeador.
19 Quꞌn ayetziꞌn nxi kybꞌiꞌn Tbꞌanil Tqanil tiꞌj Tkawbꞌil Dios, me mi n-el kynikyꞌ te, ikyqetziꞌn tzeꞌnku ijaj i kubꞌ tzꞌaq toj bꞌe. Jun paqx tzul tajaw il, tzeꞌnku jun pichꞌ, ex k-elil tiꞌn Tbꞌanil Tqanil, a kux awet toj kyanmin.
19 Quando alguém ouve a palavra do reino, e não a compreende, então vem o perverso, e afasta o que foi semeado no seu coração; este é o que recebeu a semente junto do caminho.
20 Ex atzin ijaj, a kubꞌ tzꞌaq kyxol abꞌj, ikyqetziꞌn tzeꞌnqe xjal jun paqx nxi kynimin Tyol Dios ex tukꞌa tzaljbꞌil.
20 Mas o que recebeu a semente em lugares pedregosos, é o que ouve a palavra, e logo a recebe com alegria;
21 Me quꞌn tuꞌn ntiꞌxix kykꞌuꞌj tiꞌj, mi nchi kujix toj kynimbꞌil. Qa akux saj jun tiꞌ toj kychwinqil, mo qa akux ẍi ok lipinxjal kyiꞌj noq tuꞌn tpajjo nyola, bꞌeꞌx kchi kꞌwel tzꞌaq toj kynimbꞌil.
21 mas ele não tem raiz em si mesmo, apenas dura um tempo; pois quando vem tribulação ou perseguição por causa da palavra, imediatamente se esmorece.
22 Atzin ijajjo pon tzꞌaq toj txꞌiꞌx, ikytziꞌn tzeꞌn jun xjal n-ok tbꞌiꞌn nyola. Me oꞌkx nchi bꞌisin tiꞌj tkyaqiljo tkubꞌ twutz txꞌotxꞌ. Ex kyaj tuꞌn tten tkyaqil tiꞌchaqku tiꞌ kye ex jniꞌ kyqꞌinmil. Tuꞌntzintzjo anetziꞌn, n-el naje kynimbꞌil tiꞌj Dios, ikyxsin tzeꞌnku triy njaw chꞌiy toj txꞌiꞌx. Noq n-el xkyꞌiꞌsix ex ntiꞌ toj n-el.
22 E também o que recebeu a semente entre espinhos é o que ouve a palavra, mas os cuidados deste mundo e o engano das riquezas, sufocam a palavra, e ela fica infrutífera.
23 Me atziꞌn ijaj, a kux awet toj tbꞌanil txꞌotxꞌ, ikytziꞌn tzeꞌnqe xjal nxi kynimin nyola, ex nkubꞌ kybꞌinchin tzeꞌnku nqꞌmaꞌn. Nchi chꞌiy toj kynimbꞌil, tzeꞌnku triy, a s-el jweꞌ kꞌaltwutz junjun, ex junjuntl el ox kꞌal,ex junjuntl el lajaj toj kaꞌwnaq.
23 Mas o que recebeu a semente em boa terra é o que ouve a palavra e compreende-a; e também dá fruto, e um produz cem vezes, outro sessenta vezes, e outro trinta vezes.
24 Ex xi tqꞌmaꞌn Jesús juntl techil. Chiꞌ kyjaluꞌn: A Tkawbꞌil Dios, a at toj kyaꞌj, ikytziꞌn tzeꞌnku jun ichin xiꞌ awal triy toj ttxꞌotxꞌ.
24 Apresentou-lhes outra parábola, dizendo: O reino do céu é semelhante a um homem que semeou boa semente no seu campo.
25 Tej tok bꞌaj, bꞌeꞌx ajtz. Me tej qok yupj, ul jun ajqꞌoj, ex xi tchtoꞌntl jun wiq kꞌul toj triy, ex bꞌeꞌx oq.
25 Mas, enquanto dormiam os homens, veio o seu inimigo, e semeou joio no meio do trigo, e seguiu o seu caminho.
26 Me atzaj teꞌ chꞌiy triy, ex tbꞌaj weꞌje tunin, antza ele tnikyꞌtzajiltz qa attaq juntl wiq kꞌul toj.
26 Mas, quando o caule cresceu e produziu fruto, apareceu também o joio.
27 Ayetziꞌn taqꞌniljo tajaw awal bꞌeꞌx i xiꞌ qꞌmalte, ex xi kyqꞌmaꞌn: Tata, ¿Mixsin ja tskꞌoꞌn toj tijaja, tej tok tawaꞌn? Quꞌn ¿Jaꞌtzin saje jun wiq kꞌul toj ikyjo tzeꞌnku triy?
27 Assim, os servos do dono da casa vieram, e disseram a ele: Senhor, tu não semeaste boa semente no teu campo? De onde então vem esse joio?
28 Atzin te tajaw aqꞌuntl xi tqꞌmaꞌn: Atla jun ajqꞌoj xkubꞌ bꞌinchin teꞌ ikyjo wiꞌja. Xi kyqꞌmaꞌn taqꞌnil te: ¿Mej qa ma qoꞌxa xbꞌoqil teꞌ maꞌ kꞌul toj triy? chi chiꞌ.
28 E ele disse-lhes: Um inimigo é quem fez isso. E os servos lhe disseram: Queres, então, que vamos e o colhamos?
29 Me ante tajaw aqꞌuntl xi tqꞌmaꞌn: Mina, quꞌn qa ma jatz xbꞌoqitjo nya wen kꞌul jaꞌlin, aku jatz lipe triy tiꞌj.
29 Ele, porém, disse: Não; para que, ao colher o joio, não arranqueis também o trigo com ele.
30 Qalaꞌ kyqꞌonkja ax tzqijkuj junx tukꞌa triy, tzmaxi kꞌaꞌ jatz skꞌetjo, aj tjaw joyit. Atzin te triy kxel kꞌuꞌyit teꞌ toj txꞌutxꞌ. Atzin teꞌ maꞌ kꞌul, kjawil kꞌlet, exsin kꞌwel patit tuꞌn qꞌaqꞌ.
30 Deixai-os crescer juntos até a colheita; e, no tempo da colheita, eu direi aos ceifeiros: Colhei juntos primeiro o joio, e amarrai-o em fardos para ser queimado, mas o trigo recolhei no meu celeiro.
31 Ex kubꞌ tqꞌoꞌn Jesús juntl techil kyjaluꞌn: A Tkawbꞌil Dios toj kyaꞌj, ikytziꞌn t-xilin tzeꞌnku jun tal twutz mistas, aj tkux tawaꞌn jun xjal toj txꞌotxꞌ.
31 Apresentou-lhes outra parábola, dizendo: O reino do céu é semelhante a um grão de semente de mostarda, que um homem tomou, e semeou no seu campo.
32 Quꞌn twutzxix a tal netzꞌxix kywutzjo txqantl twutz ijaj, me ajtzin tchꞌiy, jun tijx n-oke kywutzjo txqantl. Chꞌime njapin tzeꞌnku jun tze, a jaꞌ n-okxi kybꞌinchin pichꞌ kypaqbꞌil kyxol tqꞌobꞌ.
32 Que, na verdade, é o menor que todas as sementes; mas quando crescido, é o maior entre as hortaliças, e torna-se uma árvore, de modo que vêm as aves do céu, e se aninham nos seus ramos.
33 Ex kubꞌ tqꞌoꞌn Jesús juntl techil kyjaluꞌn: A Tkawbꞌil Dios toj kyaꞌj, ikytziꞌn tzeꞌnkuꞌ ttxꞌamil wabꞌj, a nkux tqꞌoꞌn jun qya toj oxe malbꞌil jarin. Ex ajtzin tbꞌaj tsmoꞌn, tkyaqiljo tqꞌotjil wabꞌj ktxꞌamixil, ex nchꞌiy wen.
33 Outra parábola lhes disse: O reino do céu é semelhante ao fermento, que uma mulher tomou e escondeu em três medidas de farinha, até ficar tudo levedado.
34 Bꞌaj tqꞌmaꞌn Jesús tkyaqiljo lo kyexjal, noq kyukꞌa techil. Quꞌn ntiꞌtaq jun tiꞌ bꞌaj tqꞌmaꞌn, qa nya tukꞌa techil.
34 Todas estas coisas falou Jesus à multidão por parábolas, e sem parábolas ele não lhes falava.
35 Bꞌajjo ikyjo, tuꞌntzin tjapiꞌn a qꞌumj tuꞌn yolil Tyol Dios ojtxe, tej tkubꞌ ttzꞌibꞌin:
35 Para que pudesse se cumprir o que fora dito pelo profeta, dizendo: Eu abrirei a minha boca em parábolas; proferirei coisas mantidas em segredo desde a fundação do mundo.
36 Tbꞌajlinxiꞌ ikyjo, bꞌeꞌx i aj tchqꞌoꞌn Jesús xjal kyja. Ex okx tuja, a jaꞌ o tzaja laqꞌeꞌy tkꞌatz, a awoꞌy t-xnaqꞌtzbꞌin, ex xi qqꞌmaꞌn te: Chikyꞌbꞌintzjiy techil tiꞌjjo kꞌul nya wen toj triy.
36 Então Jesus despedindo a multidão, entrou na casa. E vieram até ele os seus discípulos, dizendo: Explica-nos a parábola do joio do campo.
37 Ex tzaj ttzaqꞌwin Jesús qeꞌy: Atziꞌn awal triy, ayin wejiꞌy, a Tkꞌwal Ichin.
37 E ele, respondendo, disse-lhes: O que semeia a boa semente é o Filho do homem;
38 Ante txꞌotxꞌ ayetziꞌn xjal tkyaqil. Atzin triy, ayetziꞌn nimil tiꞌj Tyol Dios. Ex atziꞌn kꞌul, ayetziꞌn xjal nya nimil, ayeꞌ ncheꞌx lipe tiꞌj tajaw il.
38 o campo é o mundo; a boa semente são os filhos do reino; mas o joio são os filhos do perverso;
39 Ex atzin te ajqꞌoj, a xi chtonte tyajil kꞌul toj triy, ax tajaw il. Atzin teꞌ joꞌj triy, atzin teꞌ aj tbꞌaj twutz txꞌotxꞌ te jun majx. Ex ayetziꞌn aqꞌnil mo joꞌl triy, ayetziꞌn t-angel Dios.
39 o inimigo, que o semeou, é o diabo; a colheita é o fim do mundo; e os ceifeiros são os anjos.
40 Ikytziꞌn tzeꞌn kꞌul aj tjaw noq tuꞌn tokx toj qꞌaqꞌ tuꞌn ttzꞌeꞌy, ikytzin kbꞌajiljo, aj tbꞌaj tkyaqil twutz txꞌotxꞌ.
40 Portanto, como o joio é colhido e queimado no fogo, assim acontecerá no fim deste mundo.
41 Ex ayiꞌn, a Tkꞌwal Ichin, chi xel nchqꞌoꞌn n-angela, tuꞌn kyetz xbꞌoqitjo toj Tkawbꞌil Dios kykyaqiljo nchi bꞌinchin il, ex ayeꞌ nchi xmoxin kyiꞌj junjuntl tuꞌn tkubꞌ kybꞌinchin il.
41 O Filho do Homem enviará os seus anjos, e eles colherão do seu reino tudo que escandaliza, e os que praticam a iniquidade;
42 Ex kchi okix toj jun patbꞌil ma tij, ja njuline qꞌaqꞌ wen, ex antza okx chi juꞌchꞌilx kyste tuꞌn kyixkꞌoj, a mix kbꞌajilx.
42 e lançá-los-ão na fornalha de fogo; ali haverá pranto e ranger de dentes.
43 Me ayetzin kyeꞌ, a kubꞌ kybꞌinchin tzeꞌnkuxjo ntqꞌmaꞌn Dios, ok kchi qoptzꞌajiyil kye tzeꞌnku tqan qꞌij toj Tkawbꞌil Dios, a kyTata. Ankyeꞌ at tẍkyiꞌn tuꞌn tok tbꞌiꞌn, in tok tbꞌiꞌn, ex in tkubꞌ tbꞌinchin tzeꞌnkuxjo ntqꞌmaꞌn.
43 Então os justos brilharão como o sol no reino de seu Pai. Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
44 A Tkawbꞌil Dios, a at toj kyaꞌj, ikytziꞌn tzeꞌnku jun qꞌinimil ewin toj jun txꞌotxꞌ. Jun ichin, qa ma knetjo qꞌinimil tuꞌn, bꞌeꞌx aku meltzꞌaj ewilte axsa. Maꞌx tzeꞌjix tiꞌj wen, ex noq tuꞌn ttzyetkuꞌ txꞌotxꞌ tuꞌn anetziꞌn, kbꞌaj xel tkꞌayin tkyaqiljo at te, tuꞌn ttzaj tlaqꞌoꞌn.
44 Novamente, o reino do céu é semelhante a um tesouro escondido no campo, que um homem achou e escondeu; e, por causa da sua alegria, vai, vende tudo quanto tem, e compra aquele campo.
45 Ex ikyxjo, a Tkawbꞌil Dios, a at toj kyaꞌj, tzeꞌnku jun kꞌayil njyoꞌn tiꞌj jun tal abꞌj tbꞌanilxix.
45 Novamente, o reino do céu é semelhante a um homem negociante, que busca boas pérolas.
46 Ajtzin tknet jun tuꞌn, a wiꞌyilxix wen, kbꞌaj xel tkꞌayin tkyaqiljo at te, noq tuꞌn tlaqꞌetku tal abꞌj tuꞌn.
46 E, tendo encontrado uma pérola de grande preço, foi e vendeu tudo quanto tinha, e comprou-a.
47 Ex ikyxjo, a Tkawbꞌil Dios, a at toj kyaꞌj, tzeꞌnku jun pa te tzuybꞌil kyiẍ. Aj t-xi xoꞌyit toj aꞌ, tkyaqil wiq kyiẍ ntzyet tuꞌn.
47 Novamente, o reino do céu é semelhante a uma rede lançada ao mar, recolhendo de toda a espécie.
48 Ajtzin tnoj, aye kyiẍil kjawitz kyiꞌn tzma ttzi aꞌ. Antza, kchi kꞌwele qeye skꞌol teꞌ kyiẍ. Ayetziꞌn wen, kchi xel kꞌuꞌyit toj chiꞌl; ex ayetziꞌn mina, chi xel kyxoꞌn.
48 E, estando cheia, puxam para a praia; e, assentando-se, ajuntam os bons em cestos, mas lançam para longe os ruins.
49 Ikytzin kbꞌajiljo, aj tjapin bꞌaj tkyaqil twutz txꞌotxꞌ. Kchi elitz t-angel Dios paꞌl kyeꞌ nya wenqe kyiꞌjjo a wen.
49 Assim será no fim do mundo; os anjos virão, e separarão os perversos dentre os justos,
50 Ayetziꞌn nya wenqe kchi xel xoꞌyit toj jun tij kꞌachbꞌil qꞌaqꞌ, a mixla kbꞌajilx, jaꞌ kchi oqꞌile, ex kchi juꞌchꞌile kyste tuꞌn kyixkꞌoj.
50 e lançá-los-ão na fornalha de fogo; ali haverá pranto e ranger de dentes.
51 Tzaj tqanin Jesús qeꞌy, a awoꞌy t-xnaqꞌtzbꞌin: ¿Tzuntzin n-el kynikyꞌa tiꞌj tkyaqiljo lo? chiꞌ. Exsin xi qtzaqꞌwiꞌn: Tzun, qAjaw, qo chijiꞌy.
51 E disse-lhes Jesus: Tens compreendido todas estas coisas? Disseram-lhe eles: Sim, Senhor.
52 Ex tzaj tqꞌmaꞌnl Jesús qeꞌy: Tuꞌnpetziꞌn, jun xnaqꞌtzil tiꞌj ojtxe kawbꞌil, aj qa ma txi lipe tiꞌjjo Tkawbꞌil Dios, a at toj kyaꞌj, k-okil tzeꞌnku jun tajaw ja, a at kabꞌe wiq tqꞌinimil, jun ojtxe qꞌinimil ex jun akꞌaj.
52 Então ele disse-lhes: Portanto, todo o escriba que é instruído acerca do reino do céu é semelhante a um homem que é chefe da família, e tira do seu tesouro coisas novas e velhas.
53 Tej kybꞌaj tqꞌmaꞌn Jesús kykyaqiljo techil, bꞌeꞌx xiꞌ
53 E aconteceu que, quando Jesus havia concluído estas parábolas, partiu dali.
54 tzma toj ttanim. Antza xi xkye tuꞌn t-xnaqꞌtzin kyoj muꞌẍ ja te kꞌulbꞌil. Ex tkyaqilxjal bꞌaj jaw kaꞌylaj, ex kyqꞌma: ¿Jaꞌtzila xbꞌaje t-xnaqꞌtzin xjaljo tkyaqiljo bꞌaꞌn tuꞌn? ¿Ex tzeꞌntzin tten nbꞌantjo tbꞌanil techil tipin tuꞌn ikyjo?
54 E, chegando à sua terra, ele ensinava-os na sinagoga deles, de modo que eles se maravilhavam, e diziam: De onde veio a este homem sabedoria, e estas obras poderosas?
55 ¿Ma nyapetzila a ttata, a jsol tzꞌlan? ¿Ma nya tnana, a Mariy? ¿Ma nyaqetzin titzꞌin Santyaw, Jse, Simun, ex Judas?
55 Não é este o filho do carpinteiro? E não se chama sua mãe Maria, e seus irmãos Tiago, e José, e Simão, e Judas?
56 ¿Ma nyaqetzin tanebꞌjo najleqe qxol? ¿Jaꞌtzin xbꞌante tkyaqiljo luꞌn tuꞌn? chi chiꞌ.
56 E suas irmãs, não estão todas elas entre nós? De onde então tem este homem todas essas coisas?
57 Quꞌn tuꞌn kyojtzqiꞌntaq, mix xi kynimine. Me xi tqꞌmaꞌn Jesús kye: Jaꞌchaqx taꞌ jun yolil Tyol Dios twutz txꞌotxꞌ, nxi qꞌoꞌnx toklin. Me qa tojx ttxꞌotxꞌ ex tojx tja ntiꞌx toklin.
57 E eles se ofendiam dele. Mas Jesus lhes disse: Não há profeta sem honra, a não ser na sua própria terra e na sua própria casa.
58 Nya nimku yekꞌbꞌil tipin bꞌant kyxol t-xjalil, quꞌn tuꞌn mix xi kynimine Tyol.
58 E ele não fez ali muitas obras poderosas, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.