Mateus 26
Anweehd Me Nyaahn (LWO) vs ARA
1 Naa athum Jeacuue ke rob giih anaa adaahde ke robo cang yihr jo waahdhe e ngo arubo yihr gen kea,
1 Tendo Jesus acabado todos estes ensinamentos, disse a seus discípulos:
2 “Ngahyu kejea adoohnge nihn ariow cog ubeehn Yaan Amono. Abea yi yaay gihn nu e nuu uluom an, a ge adoohng ne dhaano utaahngo, kedea ugur gene an rih yaadh maa ariihw.”
2 Sabeis que, daqui a dois dias, celebrar-se-á a Páscoa; e o Filho do Homem será entregue para ser crucificado.
3 Yihdh nihn nu thiow e jo doong yaa lam maa jo doong paajo ge anaa amahdo paar ngaa duohng yaa lam me nyinge Kaaypaj
3 Então, os principais sacerdotes e os anciãos do povo se reuniram no palácio do sumo sacerdote, chamado Caifás;
4 ne gweehg dhe yooh me mag gene Jeacuu unahge e kwihj nyoge.
4 e deliberaram prender Jesus, à traição, e matá-lo.
5 Naa amad gene dhe yoohn nahg Jeacuu, e wudh gen adog gene ke paro maa akoohb gene, “Ngo keá mago yihdh nihn yaay bang gihn cwihnyo tooro bange ubeehn amahr yaa abeehn Jeruucalem uyug gene ajuohj ke nying gihn amage.”
5 Mas diziam: Não durante a festa, para que não haja tumulto entre o povo.
6 Cahng ni arumo Jeacuu anaa yi geen Bathany paar nyin moogo me nyinge Cimoan Udhoobo.
6 Ora, estando Jesus em Betânia, em casa de Simão, o leproso,
7 Noono e Jeacuu cam agwiir yihre upiihe ne cam. Nye kaano e dhaago moogo ake beehno e kaahn udhoohmo me yea ne mow me ngwaahy me ngiene teeg keraahyo. Naa awahnh dhaar ni bang Jeacuu e mown nu awoje wiih Jeacuu cang ne moar wiihe.
7 aproximou-se dele uma mulher, trazendo um vaso de alabastro cheio de precioso bálsamo, que lhe derramou sobre a cabeça, estando ele à mesa.
8 Naa aniid jo waahdhe gihn nu e ngo amaan gene maa arub gene ke rog gen kob gene, “Dhaar ni mow me ngiene teeg nyaahge oogo kaa nying gihn?
8 Vendo isto, indignaram-se os discípulos e disseram: Para que este desperdício?
9 Ngahda ngweehn me ne ngeewe oogo, beere ngiihny yoad ge ke paahngo yihr nyoge maa angoohng ne!”
9 Pois este perfume podia ser vendido por muito dinheiro e dar-se aos pobres.
10 Gihn arob jo waahdhe ke rog gen ngo angey Jeacuue maa arube kea, “Gihn ge giedu dhaar ni? Beehda gihn me beer ne cohg e naa atiihye yihra.
10 Mas Jesus, sabendo disto, disse-lhes: Por que molestais esta mulher? Ela praticou boa ação para comigo.
11 Yaa angoohng ge nyoge me beehdo kaa wun. Ge uromu ke muojo cahng moogo. Abea an, a buu ukwaay beehdo ke wun.
11 Porque os pobres, sempre os tendes convosco, mas a mim nem sempre me tendes;
12 Dhaar ni atiihy gihn me beer ne cohg naa amoone piny ne gwiir kuohma cahng ukoany an.
12 pois, derramando este perfume sobre o meu corpo, ela o fez para o meu sepultamento.
13 Awaahn ni, a rob athiir yihru kejea kwaad kuohn upuohny Ciig Beer yihdh gen ke bang upiny cang, e gihn ayug dhaar ni uke robo thiow ne par bang dhaar ni.”
13 Em verdade vos digo: Onde for pregado em todo o mundo este evangelho, será também contado o que ela fez, para memória sua.
14 Kaano e dhaano acielo kiin jo waahdh Jeacuu ge apaar wonge ariow me nyinge Juudo Yijkaariod acaa bang jo doong yaa lam ukoohbe kea,
14 Então, um dos doze, chamado Judas Iscariotes, indo ter com os principais sacerdotes, propôs:
15 “Gihn e nuu ucubu yihra nea dhe yoohn mag Jeacuu anyoadha yihru?” Maa akwaan gene ngiihny demaro dhaano aduuno wonge apaar yi cinge.
15 Que me quereis dar, e eu vo-lo entregarei? E pagaram-lhe trinta moedas de prata.
16 Noono, ke wong cahng nu, e Juudo ake thubo ke daahd dhe yooh me meehge Jeacuu kwahg piny yihr yaa ni.
16 E, desse momento em diante, buscava ele uma boa ocasião para o entregar.
17 Cahng umodho yihdh nihn Yaan Amono, e jo waahdh abeehn bang Jeacuu upeehy gene kejea, “Ngad puohny! Kee e ne daahdi nuu ugwiir wane ne kar piih yihri ne yug cam cahng Yaan Amono yea?”
17 No primeiro dia da Festa dos Pães Asmos, vieram os discípulos a Jesus e lhe perguntaram: Onde queres que te façamos os preparativos para comeres a Páscoa?
18 Kob Jeacuue, “Ne ngaa me nii buur geew kun caadi, cuu bange uteedu ngo yihre kejea, ‘Arob ngad puohny kea e daahd utiihye Yaan Amono paari tiehd keehd jo waahdhe. Arobe kejea cahng thone adoohng cahng.’ ”
18 E ele lhes respondeu: Ide à cidade ter com certo homem e dizei-lhe: O Mestre manda dizer: O meu tempo está próximo; em tua casa celebrarei a Páscoa com os meus discípulos.
19 Jo waahdh ge acidho muon ugwiir gene cam wa kaa arob Jeacuue yihr gen.
19 E eles fizeram como Jesus lhes ordenara e prepararam a Páscoa.
20 Ke wong thiehno arumo, e Jeacuu apiih wiih cam keehd joe kar ge apaar wonge ariow.
20 Chegada a tarde, pôs-se ele à mesa com os doze discípulos.
21 Nye kaa acahm gene cahmo, e Jeacuu ake rubo kea, “A rob gihn maa adiehr yihru! Dhaano acielo kiinu daahd uluome an.”
21 E, enquanto comiam, declarou Jesus: Em verdade vos digo que um dentre vós me trairá.
22 Naa alihng gene lum nu, e cwihny gen kuu amedo maa apeehy gene naa acielo acielo ke rog gen kob gene, “Ngahde padh an nye Ruohdh?”
22 E eles, muitíssimo contristados, começaram um por um a perguntar-lhe: Porventura, sou eu, Senhor?
23 Maa abeehr Jeacuue ngo kea, “Ngaa maa areg cinge yi wal keehd an e nuu uluom an.
23 E ele respondeu: O que mete comigo a mão no prato, esse me trairá.
24 A, ge adoohng ne dhaano utaahngo, a uthow wa kaa agweede yi kitaab Juog, abea ngaa luom an, a ge adoohng ne dhaano utaahngo unaa yi gihn me raaj ne waany, adhaahr ngweehn me bahnge ngo be ne nyuol.”
24 O Filho do Homem vai, como está escrito a seu respeito, mas ai daquele por intermédio de quem o Filho do Homem está sendo traído! Melhor lhe fora não haver nascido!
25 Noono, e Juudo ngaa uluom ngo ake rubo kea, “Padh an Ruohdh! Ngahda kare ne?” Kob Jeacuue, “Wa yih naa arob ngo ke dhii.”
25 Então, Judas, que o traía, perguntou: Acaso, sou eu, Mestre? Respondeu-lhe Jesus: Tu o disseste.
26 Kaano acahm gene cahmo, e Jeacuu amono akaabe batiene naa adooje ngo e ngo abanye maa acube ngo yihr jo waahdh e urubo kea, “Kaabu ngo kedea camu ngo. Gihn ni beehda kuohma.”
26 Enquanto comiam, tomou Jesus um pão, e, abençoando-o, o partiu, e o deu aos discípulos, dizendo: Tomai, comei; isto é o meu corpo.
27 Keehdo e kubaayo me yea ne koongo akaabe batiene naa amuohje koohr Juog e ngo acube yihr jo waahdh e urubo kea, “Maadhu ngo wu ke karu cang,
27 A seguir, tomou um cálice e, tendo dado graças, o deu aos discípulos, dizendo: Bebei dele todos;
28 bang gihn gihn ni beehda rema. Rem nweehd won ge awoj piny ke nying nyoge me thoohdh ke nying wii adhemuohme piny.
28 porque isto é o meu sangue, o sangue da [nova] aliança, derramado em favor de muitos, para remissão de pecados.
29 A teed athiir yihru. Koongo buu ucahga maadha keehdo uwahdhe cahng umaadha koohng nyaahn keehd wun yi Dhaahr Juog wura.”
29 E digo-vos que, desta hora em diante, não beberei deste fruto da videira, até aquele dia em que o hei de beber, novo, convosco no reino de meu Pai.
30 Batien kaa awahr gene Wahy Apoong Juog e ge aay ne ci wiih Good Ulihbe.
30 E, tendo cantado um hino, saíram para o monte das Oliveiras.
31 Kaano e Jeacuu arubo yihr gen kea, “Wu noono cang, wu ugoohd oogo riha uwiiu an piny wa kaa agweede yi kitaab Juog ke nyinga naa,
31 Então, Jesus lhes disse: Esta noite, todos vós vos escandalizareis comigo; porque está escrito:
32 “Abea batien ka ucahra yi thoo a umoon wong maalo nyumu yi piny Gaalili.”
32 Mas, depois da minha ressurreição, irei adiante de vós para a Galileia.
33 Gihn nu e Piihter arubo kea, “Keehd me paahr nyoge oogo rihi ugoohd gene, e a ke nguda, a be kuong paahr oogo rihi uwiia yihn piny!”
33 Disse-lhe Pedro: Ainda que venhas a ser um tropeço para todos, nunca o serás para mim.
34 Kob Jeacuue, “Adiehr e ne roba yihri. Tihn noon ni yi dewaahy tihn, maano e uthuonjieno poohd kuu akoohg, e yih ukweer ke an tiel adahg kejea a kwihyi.”
34 Replicou-lhe Jesus: Em verdade te digo que, nesta mesma noite, antes que o galo cante, tu me negarás três vezes.
35 Kob Piihtere, “A be kuong kweer ne weey weey kejea yih kwihya keehd me nahge thoo, e a uthow tiehd ke yihn.” Kedea ubeehn jo waahdhe cang urub gene kejea Jeacuu be kuong gene ke wii yi gihn me raaj.
35 Disse-lhe Pedro: Ainda que me seja necessário morrer contigo, de nenhum modo te negarei. E todos os discípulos disseram o mesmo.
36 Kaano e Jeacuu a'aay keehd jo waahdhe ucea ka me cuohn ne Gedhceama. Naa awahdh gene kaa ngo e Jeacuu ake rubo yihr jo waahdhe kea, “Piihu kan ne koar, a bar ne kwaj wong maalo ke me cahng kan.”
36 Em seguida, foi Jesus com eles a um lugar chamado Getsêmani e disse a seus discípulos: Assentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar;
37 Maa acuohne Piihter kedea waahd Jebeade kar ge ariow: Jeamij kedea Joon. Nye kaano e Jeacuu ree ayoade yi raahy cwihny me duohng kedea raahm aduulo me teeg.
37 e, levando consigo a Pedro e aos dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 Noono urube yihr yaan ni adahg kea, “Yaage! Aduuna urahmo cang ke raahm me wa a cej thoo. Doohngu kan ne koar an, abea wu keá neno.”
38 Então, lhes disse: A minha alma está profundamente triste até à morte; ficai aqui e vigiai comigo.
39 Noono arumo, e Jeacuu anyiig wong maalo ka me thiin, upahdhe wudh conge ukuule wiihe piny ne kwaj e urubo kea, “Abaa Wura! Nea kare nud kea kaab raahm gihn ni beehn riha. Abea keehd maano, e keá yugi wa ka daahda abea yug ngo wa kar cwihnyi ne daahdi.”
39 Adiantando-se um pouco, prostrou-se sobre o seu rosto, orando e dizendo: Meu Pai, se possível, passe de mim este cálice! Todavia, não seja como eu quero, e sim como tu queres.
40 Naa aduu Jeacuue bang jo waahdhe, e ge ayuude e ge ane twar ke niine. Maa atahnge Piihter urube yihr ngo kea, “Piihter! Kare tooro yihru ukuru keehd an, keehd ke kar caa acielo cog, e wu be neehne ne?
40 E, voltando para os discípulos, achou-os dormindo; e disse a Pedro: Então, nem uma hora pudestes vós vigiar comigo?
41 Wu keá neno abea kwahyu beere wu be tum atiihb ukeehge. Mare ngo athiir! Aduulo ngo teeg ngo rom guum abea kuohm e naa agoohg.”
41 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
42 Maa acahge aay keehdo ne kwaj Juog urube kobe, “Abaa Wura, nea kare tooro me kaabi raahm beehn riha kejea ngo dhiil pahdh wiiha kea yug ngo wa ka daahdi.”
42 Tornando a retirar-se, orou de novo, dizendo: Meu Pai, se não é possível passar de mim este cálice sem que eu o beba, faça-se a tua vontade.
43 Naa acahg Jeacuue duuo keehdo e yuud jo waahdhe giih adahg ge ane twar ke niine, bang gihn ge anaa agoohg niine ne cohg.
43 E, voltando, achou-os outra vez dormindo; porque os seus olhos estavam pesados.
44 Maa a'aay Jeacuue uwiie gen piny kaano ucea ne kwaj. Yi dahg kwaj e ngo aber kwaj gihre naa anuu umodho.
44 Deixando-os novamente, foi orar pela terceira vez, repetindo as mesmas palavras.
45 Naa aduue bang jo waahdh e arubo yihr gen kea, “Wu poohd niin gihn? Gihn me nenu ke nyinge keehdo tooro bang gihn caang cub an, a ge adoohng ne dhaano utaahngo yi cing nyoge me reje ngo abeehno.
45 Então, voltou para os discípulos e lhes disse: Ainda dormis e repousais! Eis que é chegada a hora, e o Filho do Homem está sendo entregue nas mãos de pecadores.
46 Yedhu maalo upahdho yooh. Ngaa aluom an e man awahnho!”
46 Levantai-vos, vamos! Eis que o traidor se aproxima.
47 Piow piow kaano apoohde e Jeacuu urubo nu, e Juudo ge beehda dhaano acielo keew jo Jeacuu ge apaar wonge ariow ake wahnho e ngo caahdh kaa nyoge maa aoohr ngaa duohng yaa lame maa jo doong paajo. Yaa ngo ge akaahn pale kedea belunge.
47 Falava ele ainda, e eis que chegou Judas, um dos doze, e, com ele, grande turba com espadas e porretes, vinda da parte dos principais sacerdotes e dos anciãos do povo.
48 Ngo anaa arob Juudo yihr jo abeehne ke gen kea, “Nea ngaa baahba ree ke maahdho e naa ngaa magu bang gihn e ne daahdu!”
48 Ora, o traidor lhes tinha dado este sinal: Aquele a quem eu beijar, é esse; prendei-o.
49 Kaa awahnh Juude e abaahb rih Jeacuu ke maahdho kobe, “Koohri ruohdh!”
49 E logo, aproximando-se de Jesus, lhe disse: Salve, Mestre! E o beijou.
50 Kob Jeacuu, “Laar gihn abeehni ke nyinge ke yugo goma.”
50 Jesus, porém, lhe disse: Amigo, para que vieste? Nisto, aproximando-se eles, deitaram as mãos em Jesus e o prenderam.
51 Gihn nu e dhaano acielo kiin jo waahdh pahle awuohdhe ke oogo ungole yihdh ubaahng me tiihyo paar ngad duohng yaa lam. Yihdh ngo angole piny ne thihb.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, sacou da espada e, golpeando o servo do sumo sacerdote, cortou-lhe a orelha.
52 Maa arub Jeacuue yihr nyin ni kea, “Duog pahli yi wode. Ngaa yuohdh pala oogo rih wad gen, e unahg pala e nuu nahg ngo thiow.
52 Então, Jesus lhe disse: Embainha a tua espada; pois todos os que lançam mão da espada à espada perecerão.
53 Kwihyi kejea nea an ne daahd ukony Wura an e kare nud yihre uoohre amahr deaj giih wuohdjuog me thoohdh me be kwaan rog gen yihra yi nyenij ne?
53 Acaso, pensas que não posso rogar a meu Pai, e ele me mandaria neste momento mais de doze legiões de anjos?
54 Abea kare tooro uruba kejea beehn wuohdjuoge ne kony an bang gihn, gihn agweed yi kitaab Juog dhiil pahdh kare wa kaa ateede.”
54 Como, pois, se cumpririam as Escrituras, segundo as quais assim deve suceder?
55 Anahg kaano e naa alog Jeacuue dhee bang yaa abeehn ne mag ngo ne rob kea, “A abeehdo ke wun kedea a na niidu niido e a caa yi laaro gihr Wod Juog ke nying nihn upuohnya nyoge puohnyo abea a kuu anaa amagu. Awaahn ni gihn ge beehnu banga e wu kaahn pale maa belunge kii cingu udoohnge wa a beehda ngaa maa apaahr oogo ne liny ke ukuumo?
55 Naquele momento, disse Jesus às multidões: Saístes com espadas e porretes para prender-me, como a um salteador? Todos os dias, no templo, eu me assentava [convosco] ensinando, e não me prendestes.
56 Gihn ayug ree awaahn ni beehda giih anaa agweed yaa agamloohngjuoge ge ne pahdh kar gen wa kaa agweed gen.” Kaano e jo waahdhe cang ge ake aay ke ngweej uwii gene Jeacuu piny.
56 Tudo isto, porém, aconteceu para que se cumprissem as Escrituras dos profetas. Então, os discípulos todos, deixando-o, fugiram.
57 Yaa anaa abeehn ne mag Jeacuu ngo abeehn gene ne kedh paar Kaaypaj ngad duohng yaa lam kaa amahd jo doong yaa lame kedea yaa loohng Juog yea.
57 E os que prenderam Jesus o levaram à casa de Caifás, o sumo sacerdote, onde se haviam reunido os escribas e os anciãos.
58 Piihter thiow anaa ke caahdho e buodh batien Jeacuu ke ka me baahr uwahdhe kaa amone paar Kaaypaj. Gihn nu e apiih buud acaakere giih koar Wod Juog ne maany ka ulug lug Jeacuu kii ngo.
58 Mas Pedro o seguia de longe até ao pátio do sumo sacerdote e, tendo entrado, assentou-se entre os serventuários, para ver o fim.
59 Jo doonge yihr yaa lam kedea yaa Akuud jo doong Judea cang ge ake daahd ke cuud me teed awuohj ayug Jeacuue keehd me nahge toohd, e ngo ke kihmo ke thoo.
59 Ora, os principais sacerdotes e todo o Sinédrio procuravam algum testemunho falso contra Jesus, a fim de o condenarem à morte.
60 Abea gahng ke cuude maa ayoad gene me luub gen roohm, keehd maa anaa abeehn nyoge me thoohdhe kob gen ge cuude.
60 E não acharam, apesar de se terem apresentado muitas testemunhas falsas. Mas, afinal, compareceram duas, afirmando:
61 “Nyin anaa alihng wane e urubo kejea yihre ne tee me thuohme Wod Juog gihr Jeruucalem piny kedea kea ngo geere geero batien nihn adahg.”
61 Este disse: Posso destruir o santuário de Deus e reedificá-lo em três dias.
62 Noono e Kaaypaj ayedh maalo urube yihr Jeacuu kea, “Gihn e bahnge wudh giih rob rihi ge be beehri. Gihn e naa adiehr kiin giih arob yaa ni rihi?”
62 E, levantando-se o sumo sacerdote, perguntou a Jesus: Nada respondes ao que estes depõem contra ti?
63 Abea Jeacuu aleng ne caaj.
63 Jesus, porém, guardou silêncio. E o sumo sacerdote lhe disse: Eu te conjuro pelo Deus vivo que nos digas se tu és o Cristo, o Filho de Deus.
64 Maa abeehr Jeacuue ngo kea, “Beehda yihn e naa arob ngo ke dhii. Abea a rob gihn maa athiir yihru, kejea ke wong cahng tihn uwahdhe cahng moogo, e a ge adoohng ne dhaano utaahngo, a uniidu e a apiih ukoom ruohdh ukwiihy Juog kedea a uniidu ge ubeehna wa daahr maaj kii lwahd ke yoohn Paar Maalo.”
64 Respondeu-lhe Jesus: Tu o disseste; entretanto, eu vos declaro que, desde agora, vereis o Filho do Homem assentado à direita do Todo-Poderoso e vindo sobre as nuvens do céu.
65 Maa abeehn Kaaypaje urahny cwihnye yi kwaad gihn arob Jeacuue rih Juog. Gihn nu e Kaaypaj ke ngude waahny ree ayieye ke oogo yi ngahye maa aloge dhee ne rob yihr yaa Akuud kobe, “Ngahda ngo alihngu kaa adhahle Juog kea e uroomo keehde. Naa awuohj moogo me cahgo ke daahdo yaage? Ngo alihngu cang kaa arube kea e uroomo ke Juog.
65 Então, o sumo sacerdote rasgou as suas vestes, dizendo: Blasfemou! Que necessidade mais temos de testemunhas? Eis que ouvistes agora a blasfêmia!
66 Nea maru e ukihm gihre beehda gihn?”
66 Que vos parece? Responderam eles: É réu de morte.
67 Nye wong kaano e ge apiih ne nguud yi wonge maa e ngo dhohng gene dhohngo kedea e ngo ke peehnyo naa,
67 Então, uns cuspiram-lhe no rosto e lhe davam murros, e outros o esbofeteavam, dizendo:
68 “Ngad Boadh nyoge! Caar ngaa adhoohng yihn!”
68 Profetiza-nos, ó Cristo, quem é que te bateu!
69 Noono ayug giih nu rog gen e Piihter anaa apiih yi laaro paar Kaaypaj maa abeehn nyaakowe maa baahng paan nu ke buude urube kea, “Yih noon ni, yih na ucaahdho keehd Jeacuu ngad Gaalili.”
69 Ora, estava Pedro assentado fora no pátio; e, aproximando-se uma criada, lhe disse: Também tu estavas com Jesus, o galileu.
70 Maa apiem Piihtere ngo ne rweej nyum nyoge cang kea, “Gihn nu rubi ke nyinge ngo kwihya.”
70 Ele, porém, o negou diante de todos, dizendo: Não sei o que dizes.
71 Kaano e Piihter a'aj maalo ucea dhe roog, maa aniid nyaakow moogo maa baahng paan nu ngo urube yihr nyoge kea, “Nyin ni beehda ngad Jeacuu ngad Naajaread.”
71 E, saindo para o alpendre, foi ele visto por outra criada, a qual disse aos que ali estavam: Este também estava com Jesus, o Nazareno.
72 E Piihter ree akuohnge udoge ree ke jaahyo kea, “Ngaan nu rubu ke nyinge ngo kwihya!”
72 E ele negou outra vez, com juramento: Não conheço tal homem.
73 Batien ka me thiin keehdo, e cuow mooge maa anaa acuunge buud gen ge abeehn bang Piihter urub gene kob gene, “Gihn me piemi tooro, kii robi now e nyoadh ngo kejea yih beehda dhaano acielo kiin yaa Jeacuu!”
73 Logo depois, aproximando-se os que ali estavam, disseram a Pedro: Verdadeiramente, és também um deles, porque o teu modo de falar o denuncia.
74 Maa apiem Piihtere ngo ne rweej ukuohnge ree kea, “Yaage! A rob adiehr nyum Juog. Ngadu noono rubu ke nyinge nu ngo kwihya!”
74 Então, começou ele a praguejar e a jurar: Não conheço esse homem! E imediatamente cantou o galo.
75 maa apar Piihter lum anaa ateed Jeacuue yihre kejea, “Tihn noon ni, yi dewaahy tihn, maano e uthuonjieno poohd kuu akoohg, e yih ukweer ke an tiel adahg kejea a kwihyi.” Gihn nu e Piihter acaa yi kalo ne lalo ke keej yej naa angeye deeh awuohj gihn atiihye.
75 Então, Pedro se lembrou da palavra que Jesus lhe dissera: Antes que o galo cante, tu me negarás três vezes. E, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.