Mateus 26
Kalagan (KQE) vs NVT
1 Pagkatapos ni Isa magindo sang kariko sinyan, yagalaong yan sang mga inindowan nan,
1 Quando Jesus terminou de falar todas essas coisas, disse a seus discípulos:
2 “Kyakatigaman mayo na dowang allaw dakman aw madatung da yang Pakaradyaan ng Paglabay. Sinyan na wakto adakupun da ako na Anak ng Manosiya antak alansang adto sang kros.”
2 “Como vocês sabem, a Páscoa começa daqui a dois dias, e o Filho do Homem será entregue para ser crucificado”.
3 Na, sarta yagalaong si Isa sinyan, yanagkatipon yang mga pangoo ng mga imam aw yang mga pangoo ng mga Yahodi adto sang baay ni Kayapas na yan yang Dakowa na Imam.
3 Naquela mesma hora, os principais sacerdotes e líderes do povo estavam reunidos na residência de Caifás, o sumo sacerdote,
4 Yanagbaaw-baaw silan daw monono yang pagdakup nilan kang Isa na di akatigaman ng mga otaw aw monono yang pagpatay kanan.
4 tramando uma forma de prender Jesus em segredo e matá-lo.
5 Yagalaong silan, “Di gaid natun yani inangun sang wakto ng pakaradyaan kay basin magakasamok yang mga otaw.”
5 “Mas não durante a festa da Páscoa, para não haver tumulto entre o povo”, concordaram entre eles.
6 Ansinyan sarta adto sang longsod ng Bitani silan Isa, kyomadto silan sang baay ni Simon, yang otaw na sanglaun sangaon.
6 Enquanto isso, Jesus estava em Betânia, na casa de Simão, o leproso.
7 Nang yanagkan silan, aon dyomatung na bobay na yagadaa ng tagbi na lasakanan na ininang ng bato na alabastro na yamapono ng paballo na labi na mahalaga. Ansinyan dyomood yan kang Isa aw obowi nan ng paballo yang oo nan.
7 Quando ele estava à mesa, uma mulher entrou com um frasco de alabastro contendo um perfume caro e derramou o perfume sobre a cabeça dele.
8 Pagkita sinyan ng mga inindowan ni Isa, yamadaman silan aw yagalaong silan, “Kanogon sinyan na paballo!
8 Ao ver isso, os discípulos ficaram indignados. “Que desperdício!”, disseram.
9 Madyaw pa aw byabarigya inyan ng dakowa na kantidad aw yang alin atag adto sang mga miskinan.”
9 “O perfume poderia ter sido vendido por um alto preço, e o dinheiro, dado aos pobres!”
10 Na, kyakatigaman ni Isa daw ono yang pyagabaawan nilan, agaw yagalaong yan kanilan, “Nanga sa pyagakasamok mayo yani na bobay? Madyaw yang ininang nan kanak.
10 Jesus, sabendo do que falavam, disse: “Por que criticam esta mulher por ter feito algo tão bom para mim?
11 Kay yang mga miskinan abay mayo kaupud, awgaid ako, di ako magapabilin adi kamayo.
11 Vocês sempre terão os pobres em seu meio, mas nem sempre terão a mim.
12 Yobowan nan ako ng paballo antak andamun nan yang kanak lawas sang kanak paglubung.
12 Ela derramou este perfume em mim a fim de preparar meu corpo para o sepultamento.
13 Sang bunna-bunna pagalaong ko kamayo na maskin wain adi sining donya apayapat yang Madyaw na Gogodanun, amagogod oman yani na ininang nan silbi tadumanan kanan.”
13 Eu lhes garanto: onde quer que as boas-novas sejam anunciadas pelo mundo, o que esta mulher fez será contado, e dela se lembrarão”.
14 Pagkatapos sinyan, si Yodas Iskariyot na sambok sang sampoo aw dowa na sahabat ni Isa, kyomadto yan sang mga pangoo ng mga imam
14 Então Judas Iscariotes, um dos Doze, foi aos principais sacerdotes
15 aw yagalaong yan kanilan, “Pila yang atag mayo kanak kong ipagtraydor ko kamayo si Isa?” Na, yabayadan dayon nilan yan ng 30 ka bok na sapi na pilak.
15 e perguntou: “Quanto vocês me pagarão se eu lhes entregar Jesus?”. E eles lhe deram trinta moedas de prata.
16 Aw sikun sinyan yamanganap da si Yodas ng wakto na madyaw ipadakup kanilan si Isa.
16 Daquele momento em diante, Judas começou a procurar uma oportunidade para trair Jesus.
17 Ansinyan pagdatung ng pukas na allaw ng Pakaradyaan ng Pan na way Labadora, dyomood kang Isa yang mga inindowan nan aw yagaosip silan, “Wain yang karim mo na andamun nami yang kanatun pagkan para sang Pakaradyaan ng Paglabay?”
17 No primeiro dia da Festa dos Pães sem Fermento, os discípulos vieram a Jesus e perguntaram: “Onde quer que preparemos a refeição da Páscoa?”.
18 Tyomobag si Isa, “Kadto kamo sang syodad aw paglaonga mayo yang otaw na makita mayo ansan na ‘Yagalaong yang kanami goro na masaid da yang wakto na pyagakahanda kanan ng Tohan. Magakandori da yan adto sang kanmo baay para sang Pakaradyaan ng Paglabay upud sang mga inindowan nan.’ ”
18 Ele respondeu: “Assim que entrarem na cidade, verão determinado homem. Digam-lhe: ‘O Mestre diz: Meu tempo chegou e comerei em sua casa a refeição da Páscoa, com meus discípulos’”.
19 Ansinyan tyotoman da ng mga inindowan yang sogo kanilan ni Isa aw pyagaandam da nilan yang pagkan para sang kandori.
19 Então os discípulos fizeram como Jesus os havia instruído e ali prepararam a refeição da Páscoa.
20 Pagkagabi disinyan imingkod si Isa sang lamisa upud sang sampoo aw dowa na mga sahabat nan.
20 Ao anoitecer, Jesus estava à mesa com os doze discípulos.
21 Sarta yanagpangan silan, yagalaong si Isa, “Sang bunna-bunna pagalaong ko kamayo na aon sangka otaw kamayo na magatraydor kanak.”
21 Enquanto comiam, disse: “Eu lhes digo a verdade: um de vocês vai me trair”.
22 Na, labi da yang karido nilan aw yang matag-isa kanilan yagaosip kanan, “Kay Dato, ako ba yang pyagalaong mo?”
22 Muito aflitos, eles protestaram, um após o outro: “Certamente não serei eu, Senhor!”.
23 Tyomobag si Isa, “Yang sangka otaw kamayo na yagadarit ng pan disining ladya upud kanak, yan yang magatraydor kanak.
23 Jesus respondeu: “Um de vocês que acabou de comer da mesma tigela comigo vai me trair.
24 Amatay ako na Anak ng Manosiya magonawa sang yamakasorat sang Kitab. Awgaid kallat sidtong otaw na magatraydor kanak. Madyaw pa kong wa yan akaotaw.”
24 O Filho do Homem deve morrer, como as Escrituras declararam há muito tempo. Mas que terrível será para aquele que o trair! Para esse homem seria melhor não ter nascido”.
25 Ansinyan yagaosip kanan si Yodas na yan yang magatraydor kanan, “Kay Goro, ako ba yang pyagalaong mo?”
25 Judas, aquele que o trairia, também disse: “Certamente não serei eu, Rabi!”. E Jesus respondeu: “É como você diz”.
26 Adon, sarta yanagpangan pa silan, kyomamang si Isa ng pan aw yamanginsokor sang Tohan. Pagkatapos, pyagapingas-pingas nan yang pan aw atagan sang mga inindowan nan aw laong nan, “Dawata mayo yani aw kana mayo kay yani yang kanak lawas.”
26 Enquanto comiam, Jesus tomou o pão e o abençoou. Em seguida, partiu-o em pedaços e deu aos discípulos, dizendo: “Tomem e comam, porque este é o meu corpo”.
27 Ansinyan kyomamang yan ng inmanan aw pagkatapos manginsokor sang Tohan yatag nan kanilan aw laong nan, “Inuma mayo yani, obos mayo.
27 Então tomou o cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois, entregou-o aos discípulos e disse: “Cada um beba dele,
28 Kay yani yang kanak dogo na yagaatag ng kasigorowan sang pyagapasadan na ininang ng Tohan sang manosiya. Moboos yang kanak dogo antak maampon yang madaig na mga otaw sikun sang mga dosa nilan.
28 porque este é o meu sangue, que confirma a aliança. Ele é derramado como sacrifício para perdoar os pecados de muitos.
29 Pagalaong ko kamayo na sikun adon di da ako iminum sining tumuk ng grips taman sang wakto na iminum da ako ng bago na inmanun upud kamayo adto sang pyagadatowan ng kanak Ama.”
29 Prestem atenção ao que eu lhes digo: não voltarei a beber vinho até aquele dia em que, com vocês, beberei vinho novo no reino de meu Pai”.
30 Pagkatapos sinyan, yanagkanta silan ng pagpoji adto sang Tohan aw kyomadto da silan sang Butay ng Jayton.
30 Então cantaram um hino e saíram para o monte das Oliveiras.
31 Ansinyan yagalaong si Isa sang mga inindowan nan, “Adon na gabi magadaagan yang kariko mayo sabap kanak aw mibiya kamo kanak. Kay aon yamakasorat sang Kitab na yagalaong,
31 No caminho, Jesus disse: “Esta noite todos vocês me abandonarão, pois as Escrituras dizem: ‘Deus ferirá e as ovelhas do rebanho serão dispersas’.
32 Awgaid,” laong ni Isa, “pagkatapos ko mabowi oman amaona ako kamayo adto sang Jalil.”
32 Mas, depois de ressuscitar, irei adiante de vocês à Galileia”.
33 Ansinyan yagalaong si Pitros kang Isa, “Maskin ibiyaan kaw ng kariko nilan, awgaid ako, di ako mibiya kanmo.”
33 Pedro declarou: “Pode ser que todos os outros o abandonem, mas eu jamais o abandonarei”.
34 Yagalaong kanan si Isa, “Sang bunna-bunna pagalaong ko kanmo na sang di pa magatagaok yang laboyo adon na gabi, makatoo kaw maglaong na wa kaw ikilaa kanak.”
34 Jesus respondeu: “Eu lhe digo a verdade: esta mesma noite, antes que o galo cante, você me negará três vezes”.
35 Awgaid yagalaong oman si Pitros, “Di ako magalaong na wa ta kaw ikilaa maskin pa apatayun ako upud kanmo.” Na, maynan oman yang pyaglaongan ng kadaigan na mga inindowan.
35 Pedro, no entanto, insistiu: “Mesmo que eu tenha de morrer ao seu lado, jamais o negarei!”. E todos os outros discípulos disseram o mesmo.
36 Ansinyan kyomadto si Isa aw yang mga inindowan nan sang sambok na tanumanan na tyatawag ng Gitsimani. Pagdatung nilan ansan, yagalaong si Isa sang mga inindowan nan, “Pagingkod kamo ansini sarta magadowaa ako adto sang onaan.”
36 Então Jesus foi com eles a um lugar chamado Getsêmani e disse: “Sentem-se aqui enquanto vou ali orar”.
37 Tapos, pyagaagad nan si Pitros aw yang dowangka otaw na mga anak ni Sibidi. Ansinyan yamarido da yang ginawa ni Isa aw mabugat yang pangatayan nan.
37 Levou consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu e começou a ficar triste e angustiado.
38 Laong nan kanilan, “Labi da yang karido ng ginawa ko na maynang amatay da ako. Ansini da gaid kamo aw ayaw kamo magkatoog. Pagbantay kamo upud kanak.”
38 “Minha alma está profundamente triste, a ponto de morrer”, disse ele. “Fiquem aqui e vigiem comigo.”
39 Ansinyan kyomadto si Isa sang onaan aw syomojod yan sang lopa kay magadowaa. Laong nan, “O kay Ama, aw mapakay, ayaw pagtogoti na amagi ako sining madatung na kasikotan. Awgaid dili ng karim ko yang amatoman kondi yang karim mo.”
39 Ele avançou um pouco, curvou-se com o rosto no chão e orou: “Meu Pai! Se for possível, afasta de mim este cálice. Contudo, que seja feita a tua vontade, e não a minha”.
40 Ansinyan byomarik yan adto sang toongka otaw na mga inindowan nan aw yadatungan nan silan na yamangkatoog. Pyopokaw nan silan aw yagalaong yan kang Pitros, “Nanga, wa kamo makabantay upud kanak na maskin sangka oras da gaid?
40 Depois, voltou aos discípulos e os encontrou dormindo. “Vocês não puderam vigiar comigo nem por uma hora?”, disse ele a Pedro.
41 Pagbantay aw pagdowaa kamo antak di kamo madaa ng satsat. Sa suud ng pangatayan mayo karim mayo mangagad sang Tohan, awgaid sabap ng maloya yang lawas mayo madari kamo madaa ng satsat.”
41 “Vigiem e orem para que não cedam à tentação, pois o espírito está disposto, mas a carne é fraca.”
42 Ansinyan pyomanaw da oman si Isa aw yagadowaa da oman yan. Laong nan, “O kay Ama, kong kinaanglan na amagi ako sining kasikotan, yang karim mo yang amatoman.”
42 Então os deixou pela segunda vez e orou: “Meu Pai! Se não for possível afastar de mim este cálice sem que eu o beba, faça-se a tua vontade”.
43 Pagkatapos, byomarik da oman yan sang mga inindowan nan aw kikita nan na yamangkatoog da oman silan kay labi da yang katodtod nilan.
43 Quando voltou pela segunda vez, encontrou-os dormindo de novo, pois não conseguiam manter os olhos abertos.
44 Ansinyan pyomanaw da oman yan aw yagadowaa yan ng ikatoo na maynan oman yang pyaglaongan nan.
44 Foi orar pela terceira vez, dizendo novamente as mesmas coisas.
45 Pagkatapos magdowaa, byomarik da oman yan sang mga inindowan nan aw yagalaong yan kanilan, “Yabay pa gaid kamo matoog aw magpatana? Osto da kay dyomatung da yang wakto na adakupun ako na Anak ng Manosiya ng baradosa na mga otaw.
45 Em seguida, voltou aos discípulos e lhes disse: “Como é que vocês ainda dormem e descansam? Vejam, chegou a hora. O Filho do Homem está para ser entregue nas mãos de pecadores.
46 Anda, bangon da kamo kay mapanaw da kita. Idi da yang otaw na magatraydor kanak.”
46 Levantem-se e vamos. Meu traidor chegou”.
47 Nang yagatiyab pa si Isa, dyomatung si Yodas na sambok sang sampoo aw dowa na mga sahabat. Madaig yang mga otaw na yumupud kanan na aon daa na mga lodyo aw mga bobonal. Syosogo silan ng mga pangoo ng mga imam aw yang mga pangoo ng mga Yahodi.
47 Enquanto Jesus ainda falava, Judas, um dos Doze, chegou com uma grande multidão armada de espadas e pedaços de pau. Tinham sido enviados pelos principais sacerdotes e líderes do povo.
48 Na, pyagalaong silan dadaan ni Yodas na yan yang magatraydor kang Isa daw ono yang inangun nan silbi tanda kanilan. Laong nan, “Yang otaw na aukan ko, yan yang pyagaanap mayo. Dakupa da mayo.”
48 O traidor havia combinado com eles um sinal: “Vocês saberão a quem devem prender quando eu o cumprimentar com um beijo”.
49 Agaw pagdatung ni Yodas, dyomood dayon yan kang Isa aw maglaong, “Assalamo alaykom, kay Goro.” Aw yaukan nan si Isa.
49 Então Judas veio diretamente a Jesus. “Saudações, Rabi!”, exclamou ele, e o beijou.
50 Yagalaong kanan si Isa, “Kay lagi, inanga da yang kyakanian mo.”
50 Jesus disse: “Amigo, faça de uma vez o que veio fazer”. Então os outros agarraram Jesus e o prenderam.
51 Na, isa sang mga kaupdanan ni Isa yagagabot ng lodyo aw tibasa nan yang sogowanun ng Dakowa na Imam aw yamapotol yang sangkilid na taringa nan.
51 Um dos que estavam com Jesus puxou a espada e feriu o servo do sumo sacerdote, cortando-lhe a orelha.
52 Yagalaong kanan si Isa, “Barikan yang lodyo mo sang tagob kay yang magagamit ng lodyo, lodyo oman yang makamatay kanan.
52 “Guarde sua espada”, disse Jesus. “Os que usam a espada morrerão pela espada.
53 Wa mo kadi akatigami na makapangayo ako ng tabang sang kanak Ama aw ansinyan apadaan nan ako ng libo-libo na mga malaikat?
53 Você não percebe que eu poderia pedir a meu Pai milhares de anjos para me proteger, e ele os enviaria no mesmo instante?
54 Awgaid kong inangun ko yan, monono da yang pagtoman sang yamakasorat sang Kitab na yagalaong na dait mainang yang kariko sini?”
54 Se eu o fizesse, porém, como se cumpririam as Escrituras, que descrevem o que é necessário que agora aconteça?”
55 Ansinyan yagalaong si Isa sang mga otaw, “Ono, tolisan ba ako na kinaanglan kamo magdaa ng lodyo aw bobonal sang pagdakup mayo kanak? Matag allaw adto ako magaingkod sang Baay ng Tohan aw yagaindo, awgaid wa mayo ako adakupa.
55 Em seguida, Jesus disse à multidão: “Por acaso sou um revolucionário perigoso para que venham me prender com espadas e pedaços de pau? Por que não me prenderam no templo? Ali estive todos os dias, ensinando.
56 Awgaid yamaitabo yang kariko sini antak matoman yang syosorat ng mga nabi sang Kitab.” Ansinyan yagabiya kanan yang kariko ng mga inindowan nan aw yanagdaagan silan.
56 Mas tudo isto está acontecendo para que se cumpram as palavras dos profetas registradas nas Escrituras”. Nesse momento, todos os discípulos o abandonaram e fugiram.
57 Pagkatapos sinyan dyadaa si Isa nidtong mga otaw na yagadakup kanan adto sang baay ni Kayapas na yan yang Dakowa na Imam. Yanagkatipon ansan yang mga magiindoway ng Hokoman aw yang mga pangoo ng mga Yahodi.
57 Então os que haviam prendido Jesus o levaram para a casa de Caifás, o sumo sacerdote, onde estavam reunidos os mestres da lei e os líderes do povo.
58 Na, si Pitros, yosonod yan kang Isa awgaid sang mawat-awat gaid taman sang pamanag ng baay ng Dakowa na Imam. Ansinyan syomuud yan sang pamanag aw imingkod upud sang mga gowardya antak katigaman nan daw ono yang akatamanan ni Isa.
58 Enquanto isso, Pedro seguia Jesus de longe, até chegar ao pátio do sumo sacerdote. Entrou ali, sentou-se com os guardas e esperou para ver o que aconteceria.
59 Yang mga pangoo ng mga imam aw yang kariko ng mga opisyales sang Hokmanan ng mga Yahodi, yamanganap silan ng ebidensya na maskin dili ng bunna antak maakosar aw mapatay nilan si Isa.
59 Lá dentro, os principais sacerdotes e todo o conselho dos líderes do povo tentavam encontrar testemunhas que mentissem a respeito de Jesus, para que pudessem condená-lo à morte.
60 Awgaid way kikita nilan na dosa maskin madaig yang kyomaon kanilan aw yagalaong ng dili ng bunna makapantag kanan.
60 Embora muitos estivessem dispostos a dar falso testemunho, não puderam usar o depoimento de ninguém. Por fim, apresentaram-se dois homens,
61 na yagalaong, “Yani na otaw yagalaong na mapakay nan gubaun yang Baay ng Tohan aw apaindugun oman nan sa suud ng toong allaw.”
61 que declararam: “Este homem disse: ‘Sou capaz de destruir o templo de Deus e reconstruí-lo em três dias’”.
62 Ansinyan imindug yang Dakowa na Imam aw yagalaong yan kang Isa, “Ono yang akatobag mo sining mga otaw na yagaoman kanmo?”
62 Então o sumo sacerdote se levantou e disse a Jesus: “Você não vai responder a essas acusações? O que tem a dizer em sua defesa?”.
63 Awgaid wa otobag si Isa.
63 Jesus, porém, permaneceu calado. O sumo sacerdote lhe disse: “Exijo em nome do Deus vivo que nos diga se é o Cristo, o Filho de Deus”.
64 Tyomobag kanan si Isa, “Na, pyagalaong da mo. Awgaid pagalaong ko sang kariko mayo na sang madatung na mga allaw makita mayo ako na Anak ng Manosiya na yagaingkod apit sang karinto ng Tohan na Labi na Mabarakat. Aw makita oman mayo na mabarik ako adi sang donya sikun sang langit na pyagalibotan ng gabon.”
64 Jesus respondeu: “É como você diz. Eu lhes digo que, no futuro, verão o Filho do Homem sentado à direita do Deus Poderoso e vindo sobre as nuvens do céu”.
65 Pagdungug sinyan ng Dakowa na Imam, lyalasi nan yang kanan dagom sabap sang kadaman nan aw laong nan, “Astaga! Yagalaong yan na magonawa kono yan sang Tohan! Di da kita kinaanglan ng kadaigan pa na saksi. Dyudungug da mayo adon yang kanan pyaglaongan na magonawa kono yan sang Tohan!
65 Então o sumo sacerdote rasgou as vestes e disse: “Blasfêmia! Que necessidade temos de outras testemunhas? Todos ouviram a blasfêmia.
66 Na, ono da yang hokom mayo?”
66 Qual é o veredicto?”. “Culpado!”, responderam. “Ele merece morrer!”
67 Ansinyan tyotobadan nilan yang parangay ni Isa aw sontoka nilan. Aon oman kadaigan na yagasampal kanan
67 Então começaram a cuspir no rosto de Jesus e a dar-lhe socos. Alguns lhe davam tapas
68 aw yagalaong silan, “Kong ikaw yang Almasi, paglaonga kami daw sino yang yagasampal kanmo!”
68 e zombavam: “Profetize para nós, Cristo! Quem foi que lhe bateu desta vez?”.
69 Ansinyan sarta yagaingkod si Pitros adto sang pamanag, dyomood kanan yang sambok na sogowanun na bobay aw yagalaong yan, “Ikaw inagad oman ni Isa na taga Jalil.”
69 Enquanto isso, Pedro estava sentado do lado de fora, no pátio. Uma criada foi até ele e disse: “Você é um dos que estavam com Jesus, o galileu”.
70 Awgaid yagadili sinyan si Pitros sang atobangan ng kariko ng mga otaw ansan aw laong nan, “Wa ako akatigam daw ono yang pyagalaong mo.”
70 Mas Pedro o negou diante de todos. “Não sei do que você está falando”, disse.
71 Pagkatapos kyomadto yan sang powertaan ng pamanag aw yakakita kanan yang sambok oman na sogowanun na bobay aw yagalaong yan sang mga otaw na yagaindug ansan, “Yani na otaw, inagad ni Isa na taga Nasarit.”
71 Mais tarde, junto ao portão, outra criada o viu e disse aos que estavam ali: “Este homem estava com Jesus de Nazaré”.
72 Awgaid yagadili oman si Pitros. Yagasapa yan aw laong nan, “Wa ako ikilaa sinyan na otaw!”
72 Novamente, Pedro o negou, dessa vez com juramento. “Nem mesmo conheço esse homem!”, disse ele.
73 Pagkatugun-tugun sinyan dyomood kanan yang mga otaw na yagaindug ansan aw laong nilan, “Bunna sagaw na kaupdanan kaw nilan kay makilaa sang tono ng kanmo pyaglaongan na ikaw taga Jalil.”
73 Pouco depois, alguns dos outros ali presentes vieram a Pedro e disseram: “Você deve ser um deles; percebemos pelo seu sotaque galileu”.
74 Ansinyan yagasapa oman si Pitros aw laong nan, “Isiksaun ako ng Tohan kong di ako maglaong ng bunna. Wa ako ikilaa sinyan na otaw!”
74 Pedro jurou: “Que eu seja amaldiçoado se estiver mentindo. Não conheço esse homem!”. Imediatamente, o galo cantou.
75 Ansinyan kyakadumduman ni Pitros yang pyagalaong kanan ni Isa na laong nan, “Sang di pa magatagaok yang laboyo, makatoo kaw maglaong na wa kaw ikilaa kanak.” Na, lyomogwa da si Pitros aw bali na pagtiyao nan.
75 Então Pedro se lembrou das palavras de Jesus: “Antes que o galo cante, você me negará três vezes”. E saiu dali, chorando amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.