1 Reis 20
hch (HCH) vs NVT
1 Hikɨ Weni-'Arari Tsiriya kwieyaritsie ti'aitame, yunaime yukuyaxi kaniwarukuxeɨrieni, kanayeyani Tsamariya tamienike hikɨ kiekari warie menayaxetɨkɨne meta mepeweiyakai hipatɨ te'aitamete xeitewiyari heimana tamamata heimana huta meyupaɨmetɨ, kawayutsixi mepɨwaruhapakai meta kaxetate kuyaxa miemete.
1 Por esse tempo, Ben-Hadade, rei da Síria, mobilizou seu exército com o apoio de 32 reis aliados e seus carros de guerra e cavalos. Eles cercaram Samaria e a atacaram.
2 Tsamariya kiekariyaritsie hipame kaniwarutanɨ'ani niuki tuayamete mɨpaɨ memɨteheitahɨawekɨ 'Akawi mɨti'aitame 'Ixaheri kwieyaritsie: «Mɨpaɨ kanaineni Weni-'Arari:
2 Ben-Hadade enviou mensageiros à cidade para dizer a Acabe, rei de Israel: “Assim diz Ben-Hadade:
3 “'Ahuru meta 'apɨrata katininepinitɨni, meta yaxeikɨa 'a'ɨitama metatsiere 'aniwema temari”».
3 ‘Sua prata e seu ouro são meus, bem como suas esposas e os melhores de seus filhos’”.
4 'Ixaheri kwieyaritsie ti'aitame niuki mɨpaɨ 'aneme kanenɨ'ani: «Kepemaine, nekutsiyari meta neti'aitɨwame, ne 'ahetsɨa nekanimiemetɨni, meta naime tita nemɨrexeiya».
4 “Está bem, ó meu senhor, o rei”, respondeu o rei de Israel. “Tudo que tenho é seu.”
5 Tawarita niuki tuayamete mekaniu'axɨani 'Akawi hetsɨa, mɨpaɨ mekatenitahɨawe: «Mɨpaɨ kanaineni Weni-'Arari: “Mɨpaɨ nepɨrenɨ'a pekenetsiyetuirieni 'ahuru 'apɨrata, 'a'ɨitama meta 'aniwema.
5 Pouco depois, os mensageiros voltaram e disseram: “Assim diz Ben-Hadade: ‘Já exigi que entregasse sua prata, seu ouro, suas esposas e seus filhos.
6 'Ayumieme, 'uxa'a 'epauka nepɨwaranunɨ'ani nete'uximayatsiriwamete 'aparatsiyuta memeutahaxɨanikɨ meta te'a'uximayatsiriwamete wakiita, mɨkɨ naime mepɨtewayetɨni tita waɨkawa mɨraye'atɨka, mɨkɨ mepɨte'anutɨni”».
6 Mas amanhã, a esta hora, enviarei meus oficiais para vasculharem seu palácio e as casas de seus oficiais e tomarem tudo que considerarem de valor’”.
7 'Ixaheri kwieyaritsie ti'aitame yunaime katiniwarutanɨ'airieni 'ukirawetsixi, mɨpaɨ katiniwarutahɨawe:
7 Então Acabe convocou todas as autoridades de Israel e lhes disse: “Vejam como esse homem quer nossa desgraça! Já concordei em lhe entregar minhas esposas, meus filhos, minha prata e meu ouro!”.
8 'Ukirawetsixi meta yunaitɨ kiekatari mɨpaɨ mekaniutiyuani:
8 “Não ceda a nenhuma outra exigência!”, aconselharam as autoridades e o povo.
9 'Ayumieme 'Akawi mɨpaɨ katiniwarutahɨawe Weni-'Arari nɨ'arimama:
9 Portanto, Acabe respondeu aos mensageiros de Ben-Hadade: “Digam ao meu senhor, o rei: ‘Eu lhe darei tudo que pediu da primeira vez, mas não posso aceitar sua última exigência’”. Os mensageiros voltaram a Ben-Hadade com essa resposta.
10 Hikɨ Weni-'Arari tawari niuki 'Akawi kanenɨ'airieni: «Mekenetsi'u'uximatɨani kakaɨyarixi, xɨka Tsamariyatsie 'etsiwa tumuanari 'uyuhayewa, xɨka nekuyaxima meyɨwaweni xeituiyari memanutunikɨ».
10 Então Ben-Hadade enviou a seguinte mensagem a Acabe: “Que os deuses me castiguem severamente se restar pó suficiente de Samaria para dar um punhado a cada um de meus soldados!”.
11 Peru 'Ixaheri kwieyaritsie ti'aitame mɨpaɨ katiniuta'ani: «Mɨpaɨ xeketenetahɨawi mɨpaɨ pɨkarekwikani 'akuxi karayu'iwawetɨ».
11 O rei de Israel respondeu: “O guerreiro que se arma com sua espada para lutar não deve se vangloriar como o guerreiro que já venceu”.
12 Kepauka Weni-'Arari, 'ikɨ niuki mɨ'atɨiriyarie, kani'iekaitɨni hipame te'aitamete wahamatɨa mematitekaitsie. Yapauka mɨkɨ mɨpaɨ katiniwaruta'aitɨani yukuyaxima: «Xekeneuyukuha'aritɨa». Hikɨ mɨkɨ mekaniyukuha'aritɨani mɨkɨ kiekari memɨtamienikɨ.
12 A resposta de Acabe chegou a Ben-Hadade e aos outros reis quando bebiam em suas tendas. “Preparem-se para atacar!”, ordenou Ben-Hadade a seus oficiais. E eles se prepararam para atacar a cidade.
13 Merikɨte 'ipaɨ katiniuyɨni, 'Ixaheri kwieyaritsie ti'aitame 'Akawi hɨxie kaninuani xewitɨ tewi Kakaɨyari niukameya, mɨpaɨ katinitahɨawe:
13 Enquanto isso, um profeta foi a Acabe, rei de Israel, e lhe disse: “Assim diz o S enhor : ‘Está vendo esse enorme exército inimigo? Hoje eu o entregarei em suas mãos. Com isso, você saberá que eu sou o S enhor ’”.
14 'Akawi mɨpaɨ katiniuta'iwauni:
14 Acabe perguntou: “Por meio de quem ele fará isso acontecer?”. O profeta respondeu: “Assim diz o S “Devemos atacar primeiro?”, perguntou Acabe. “Sim”, respondeu o profeta.
15 Hikɨ 'Akawi kaniwarukuha'aritɨani kuyaxi temari, mɨkɨ huta tsienituyari heimana xeitewiyari heimana tamamata heimana huta (232) mekaniyupaɨmekaitɨni. Meta hipame kuyaxi 'ixaheritsixi kaniwarukuha'aritɨani: mɨkɨ yunaitɨ mekaniyupaɨmekaitɨni 'atahuta miriyari (7.000).
15 Então Acabe convocou os 232 soldados dos comandantes das províncias. Em seguida, reuniu o restante do exército de Israel, cerca de sete mil homens.
16 Hikɨ tuka 'ayaku mekanayekɨne, mexi Weni-'Arari meta xeitewiyari heimana tamamata heimana huta te'aitamete mɨwara'iniekai yunaitɨ mehetarɨwekai mematiteitsie.
16 Por volta do meio-dia, quando Ben-Hadade e os 32 reis aliados ainda estavam em suas tendas, bebendo até ficarem bêbados,
17 Kuyaxi temari mekananuyetekaitɨni. Kepauka nenieremete Weni-'Arari muwanɨ'akai mɨpaɨ memɨte'itaxatɨa kename hipatɨ kuyaxi 'ahurawa mehahukai Tsamariya mehayenexɨaka,
17 o primeiro contingente, formado pelos soldados dos comandantes das províncias, saiu da cidade. Quando eles se aproximavam, os espiões de Ben-Hadade o avisaram: “Há alguns soldados vindo de Samaria”.
18 mɨpaɨ katiniuta'aita Weni-'Arari: «Xekeniwaretiwiya xepɨkawarekukukuyani, tsepa 'aixɨa 'iyari memɨkɨyɨa yatsepa memɨtatsikukwitɨwe».
18 Ele ordenou: “Quer tenham vindo em paz, quer para guerrear, tragam esses soldados com vida!”.
19 Kuyaxi temari kiekaritsie mekanayekɨne kuyaxi wahɨxie me'anuyetetɨ.
19 Os soldados dos comandantes das províncias de Acabe e todo o exército haviam saído para lutar.
20 Kuyaxi yuxexuitɨ yuxexuime mekaniwarukwini memɨwaraye'unie, hikɨ 'ana tsiriyatari mekaniyuta'una. 'Ixaheritsixi mekaniwaranukuweiya, matsi Weni-'Arari Tsiriya kwieyaritsie ti'aitame kaniuyuta'una hipame kawayutsixi wahetsie memutekai wahamatɨa.
20 Cada soldado israelita matou seu adversário sírio e, de repente, todo o exército sírio fugiu. Os israelitas os perseguiram, mas o rei Ben-Hadade e alguns dos cavaleiros fugiram a cavalo.
21 'Ixaheri kwieyaritsie ti'aitame kaniyemiekaitɨni wakwinetɨ, kawayutsixi wahetsie memutekai kaniwarukwini, meta kaxetate yuhetsiemieme kanayeitɨani, yemekɨ waɨkawa tsiriyutsixi mekaneuyehɨiyani.
21 O rei de Israel destruiu os outros cavalos e carros de guerra e massacrou os sírios.
22 'Arikeketa, kaninuani Kakaɨyari niukameya 'Ixaheri kwieyaritsie ti'aitame hetsɨa, mɨpaɨ katinitahɨawe: «Kayuwatɨ xeikɨa pepɨkatikani pemɨrayu'iwaxɨkɨ, keneyu'iyaritɨaka matsi kehepaɨ pemɨtiyurieni, karikɨ yurikata kaninuamɨkɨ ti'aitame Tsiriya kiekame».
22 Depois disso, o profeta disse ao rei Acabe: “Prepare-se para outro ataque. Comece a planejar desde já, pois o rei da Síria voltará na virada do ano”.
23 Merikɨtsɨ, Tsiriya kwieyaritsie ti'aitame parewiwamete mɨpaɨ mepɨte'eyemari'itɨa: «'Ixaheritsixi wakakaɨyarixi hɨritsie miemete mekanihɨkɨtɨni. 'Ayumieme waɨkawa mekanitɨrɨkawini tahetsiemieme. Xɨka tewarutakwini makuweritsie mana hɨrixɨa tekaniwara'iwawaweni.
23 Depois da derrota, os oficiais de Ben-Hadade lhe disseram: “Os deuses israelitas são deuses dos montes; por isso venceram. Mas podemos derrotá-los com facilidade nas planícies.
24 'Ekɨ 'ipaɨ ketineuyuri: Yunaime te'aitamete keniwarutipata hipame pɨta keniwaranuka'uitɨa 'ahetsɨa memɨte'uximaya.
24 Desta vez, porém, substitua os reis por outros comandantes.
25 Meta keniwarukuha'aritɨa kuyaxi meripaitɨ pemɨwarexeiyakai hepaɨ meyupaɨmeme, kawayutsixi meta kaxetate kuyaxa miemete yaxeikɨa paɨmeme, temɨwatakwinikɨ 'ixaheritsixi makuweritsie. Kanahekɨaka tekaniwara'iwakuni».
25 Reúna outro exército como o que o senhor perdeu. Dê-nos o mesmo número de cavalos e carros de guerra, e lutaremos contra os israelitas nas planícies. Certamente os derrotaremos!”. O rei Ben-Hadade fez conforme aconselharam.
26 Xeiwiyari 'anuyeyaku, yukuyaxima kaniwarukuha'aritɨani, mekanekɨne 'Apeki mɨrakutewatsie mana memɨwatakwinikɨ 'ixaheritsixi.
26 Na virada do ano, convocou o exército sírio e marchou novamente contra Israel, dessa vez em Afeque.
27 Meta ti'aitame 'Akawi yaxeikɨa yukuyaxima kaniwarukuha'aritɨani meta 'ikwai katiniwayetuirieni kepaɨmeme memɨteheuyehɨakai. Hikɨ mɨkɨta mekanayekɨne wahepa memɨwatakwinikɨ tsiriyutsixi, yatewa mekanikuyaxe wahɨxie. 'Ixaheritsixi 'etsimepɨyupaɨmekai, tsipuri xeitewayari 'etsimemɨyupaɨme wahepaɨ mepɨteyuxexeiyakai, peru tsiriyutsixi mepakutsekai makuweritsie.
27 Israel reuniu seu exército, organizou linhas de abastecimento e saiu para lutar. Mas, em comparação com o enorme exército sírio que cobria todo o campo, os israelitas pareciam dois pequenos rebanhos de cabras.
28 Tewi Kakaɨyari hetsɨa mieme kaninuani 'ixaheritsixi tiwa'aitɨwame hetsɨa mɨpaɨ katinitahɨawe: «Yawé mɨpaɨ kanaineni: “Tsiriyutsixi mɨpaɨ memɨteku'eriwakɨ kename Yawé kakaɨyari hɨritsie mieme hɨkɨ peru makuweritsie katixaɨ. Ne nepɨwayetuani mɨkɨ memɨyumɨire kuyaxi 'ahetsɨa, mɨpaɨ pemɨretimanikɨ kename ne Yawé nehɨkɨ”».
28 O homem de Deus foi ao rei de Israel e lhe disse: “Assim diz o S enhor : ‘Os sírios pensam que o S enhor é um deus dos montes, e não das planícies. Por isso, entregarei todo o enorme exército sírio em suas mãos. Então vocês saberão que eu sou o S enhor ’”.
29 'Atahuta tukari mekaniuyurieni yuhɨxie metitetɨ, 'ana 'atahutarieka tukaritsie mekanitsutɨani meyukwitɨwetɨ. Xeimieme 'ixaheritsixi xeitukaritsie mekaniwarukwini xeitsienituyari miriyari kuyaxi tsiriyutsixi yu'ɨkama memu'uwakai.
29 Os dois exércitos acamparam um de frente para o outro durante sete dias e, no sétimo dia, a batalha começou. Os israelitas mataram cem mil soldados de infantaria dos sírios em um só dia.
30 Hipatɨ kuyaxi mekaniyuta'unaxɨani 'Apeki kiekariyaritsie, peru mana kiekari kuraruyari wahetsie kaniu'une kaniwarukwini xeitewiyari heimana 'atahuta miriyari.
30 O restante fugiu para a cidade de Afeque, mas o muro caiu sobre eles e matou mais 27 mil. Ben-Hadade fugiu para a cidade e se escondeu num quarto secreto.
31 Hikɨ 'iparewiwamete mɨpaɨ mekatenitahɨawe: «Mɨpaɨ tepɨtemarie kename te'aitamete 'ixaheritsixi meteyukanenimaya. Hikɨmɨ 'Ixaheri kwieyaritsie ti'aitame hetsɨa tepɨtayetuani, tepeitawawirieni mɨtareuyehɨwirienikɨ. Heiwatɨ tiɨyɨme mereuyehɨwirieni kametsi'umieni».
31 Os oficiais de Ben-Hadade lhe disseram: “Senhor, ouvimos que os reis de Israel são misericordiosos. Vamos nos humilhar, usar panos de saco na cintura e cordas na cabeça e nos render ao rei de Israel. Talvez ele deixe o senhor viver”.
32 Hikɨ 'Ixaheri kwieyaritsie ti'aitame hɨxie mekaniyuyetuani, mɨpaɨ mekatenitawawirieni:
32 Então vestiram panos de saco e cordas, foram ao rei de Israel e suplicaram: “Seu servo Ben-Hadade diz: ‘Peço que me deixe viver!’”. O rei de Israel respondeu: “Ele ainda está vivo? Ele é meu irmão!”.
33 Hikɨ mɨkɨ teɨteri ti'aitame niukieya me'u'enieka 'aixɨa mainekaikɨ, mɨpaɨ mekaniutiyuani:
33 Os homens interpretaram isso como um bom sinal e, aproveitando essas palavras, responderam: “Sim, seu irmão Ben-Hadade!”. “Vão buscá-lo”, disse o rei de Israel. E, quando Ben-Hadade chegou, Acabe o convidou para subir em sua carruagem.
34 —Ne nepɨmatsiyetuirieni kiekarite nepaapa 'apaapa munawairiekai. Meta 'ekɨ pepɨyɨwe Ramatsiku kiekariyaritsie pemika'uitɨani hakewa mɨretuiyaka 'ahetsiemieme, nepaapa kemɨtiyurienekai Tsamariya kiekariyaritsie.
34 Ben-Hadade lhe disse: “Devolverei as cidades que meu pai tomou de seu pai, e você poderá estabelecer centros de comércio em Damasco, como meu pai fez em Samaria”. Acabe disse: “Sob essas condições, eu o libertarei”. Então os dois fizeram um acordo, e Ben-Hadade foi liberto.
35 Xewitɨ tewi Kakaɨyari niukametemama wanuiwaritsie miemetɨtɨ, Yawé yarehɨawekaku, xeime yu'iwa mɨpaɨ katiniutahɨawe:
35 Enquanto isso, o S enhor instruiu um dos membros de um grupo de profetas a dizer a outro: “Dê um soco em mim!”, mas o homem se recusou a fazê-lo.
36 Hikɨ 'ayumieme Kakaɨyari niukameya mɨpaɨ katinitahɨawe:
36 Então o profeta lhe disse: “Como você não obedeceu à voz do S enhor , um leão o matará assim que você sair daqui”. E, quando ele partiu, um leão o atacou e o matou.
37 Hikɨ 'arike mɨkɨ tewi Kakaɨyari niukameya xeime pɨtata hanukunakeka tewi mɨpaɨ katinitahɨawe: «Keneneutiwaxɨa» Yapauka mɨkɨ tewi kaneitiwaxɨani katinikwinitɨani.
37 Em seguida, o profeta se dirigiu a outro homem e disse: “Dê um soco em mim!”. O homem deu um soco no profeta e o feriu.
38 Hikɨ 'ana mɨkɨ Kakaɨyari niukameya kaneyani huyeta mana ti'aitame hekwewienike, kaneuyukunakaitɨni yuhɨxie 'ixurikikɨ.
38 O profeta colocou uma faixa de pano sobre os olhos para se disfarçar e esperou pelo rei junto à estrada.
39 Kepauka ti'aitame mana muyemiekai, Kakaɨyari niukameya mɨpaɨ katiniuhiwa hɨxiena:
39 Quando o rei ia passando, o profeta gritou: “Eu, seu servo, estava no meio da batalha acirrada quando, de repente, alguém me trouxe um prisioneiro e disse: ‘Vigie este homem. Se ele escapar, você morrerá ou pagará uma multa de 35 quilos de prata!’.
40 Neuxei ti'aitame, ne mexi 'akuxi xaɨtsie neheyeikakai, mɨkɨ tewi kanetayuni.
40 Contudo, enquanto eu estava ocupado fazendo outra coisa, o prisioneiro desapareceu”. “A culpa é sua”, respondeu o rei. “Você mesmo pronunciou sua condenação.”
41 Hikɨ 'ana, Kakaɨyari niukameya meuyukuhɨakai kaneuyukɨxɨna, 'anake 'Ixaheri kwieyaritsie ti'aitame Kakaɨyari niukameya kanetimani.
41 Então, sem demora, o profeta tirou a faixa dos olhos, e o rei de Israel reconheceu que era um dos profetas.
42 Hikɨ ti'aitame mɨpaɨ katiniutahɨawe:
42 O profeta lhe disse: “Assim diz o S enhor : ‘Uma vez que você poupou o homem que eu havia ordenado que fosse destruído, você deve morrer em lugar dele, e seu povo, em lugar do povo dele’”.
43 Hikɨ 'Ixaheri kwieyaritsie ti'aitame, nutuixietɨ meta ha'atɨ kanakunuani Tsamariya paitɨ yuparatsiyuta.
43 O rei de Israel foi para casa, em Samaria, indignado e aborrecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 20, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.