Daniel 2
guz (GUZ) vs NVT
1 Ase omwaka o kabere bw’okogamba kwa Nebukadinesaro ere akarota chindoto; ase ayio agachandeka ase ebirengererio biaye, tarara chitoro.
1 Certa noite, no segundo ano de seu reinado, Nabucodonosor teve sonhos tão perturbadores que não conseguiu mais dormir.
2 Erio omorwoti agachiika ng’a abaringoria na abaragori, na abarogi, amo n’Abakalidayo bamanyete oborogi, barentwe, erinde bamoteebie chindoto chiaye. Ase ayio abanto abwo bonsi bagaacha ase obosio bwaye.
2 Chamou seus magos, encantadores, feiticeiros e astrólogos e exigiu que lhe dissessem o que ele havia sonhado. Quando se apresentaram ao rei,
3 Ere akabateebia, “Narotete chindoto, na ebirengererio biane nigo bichandegete, Ninganetie monteebie chindoto chiria.”
3 ele disse: “Tive um sonho que muito me perturbou e preciso saber o que significa”.
4 Abakalidayo baria bagateebia omorwoti ase omonwa bw’Ekearamaiki, “Aye omorwoti ochie kare! Toteebie intwe abasomba bao chindoto echio, na intwe ntonyare kogoteebia engencho yaye.”
4 Então os astrólogos responderam ao rei em aramaico: “Que o rei viva para sempre! Conte-nos o sonho e nós lhe diremos o que ele significa”.
5 Omorwoti akabairaneria, akabateebia, Amang’ana ane tari koonchoka, na motanteebeti chindoto chiane amo nengencho yaye, nigo morabutoranwe ekiimo ase ekiimo, ne chinyomba chiaino nchitagorwe chibe amatombe.
5 O rei, porém, disse aos astrólogos: “Estou falando sério! Se não me disserem qual foi o sonho e o que ele significa, vocês serão despedaçados, e suas casas, transformadas em montes de escombros!
6 Korende komoranteebie chindoto chiria amo nengencho yaye, rirorio nimbae ebiegwa, na eng’eria, na amasikani amanene. Bono nteebie chindoto chiria amo nengencho yaye.’
6 Mas, se me disserem qual foi o sonho e o que ele significa, lhes darei muitos presentes, muitas recompensas e honras. Portanto, digam-me qual foi o sonho e o que ele significa!”.
7 Bakairaneria omorwoti eria kabere, “Aye omorwoti, toteebie intwe abasomba bao chindoto chiria, na intwe ntogoteebie engencho yaye.”
7 Eles disseram novamente: “Ó rei, conte-nos o sonho e então lhe diremos o que ele significa”.
8 Omorwoti akairaneria, akabateebia, “Ekeene, namanyire ng’a nigo moganetie koegwa chingaki, ekiagera mwamanyire ng’a amang’ana ane tari koonchoka.
8 O rei respondeu: “Sei o que estão fazendo! Estão tentando ganhar tempo, pois sabem que falo sério quando digo:
9 Korende motanteebeti chindoto chiria, ogochika nkore okomo gwoka narure igoro yaino. Mwabeire mokobwatana ase ogonteebia oborimo na amang’ana y’obong’ainereria, mosemeretie ng’a chingaki nchionchorwe. Ase ayio goika monteebie aya narotete, erio nario ndamanye ng’a mwamanyire engencho yaye moyenteebie.”
9 ‘Se não me contarem qual foi o sonho, estão condenados!’. Por isso, conspiraram para me dizer mentiras, na esperança de que mudarei de ideia. Digam-me, porém, qual foi o sonho e então saberei que podem explicar o que ele significa”.
10 Abakalidayo baria bakairaneria omorwoti, bakamoteebia, “Monto onde tari ase ense eye oranyare koorokia ring’ana erio aye omorwoti oganetie komanya, ekiagera omorwoti onde tari, nonya ore omonene mono, gose ore nokobua kore naki, oboririe egento kenga buna ekio korwa ase abaringoria, gose abaragori, gose korwa ase Abakalidayo bamanyete oborogi.
10 Os astrólogos responderam ao rei: “Não há ninguém, em toda terra, capaz de dizer ao rei qual foi seu sonho! E nenhum rei, por maior e mais poderoso que fosse, pediu algo assim a um mago, encantador ou astrólogo!
11 Egento eke aye omorwoti kwaboririe nigo kere egekong’u mono, na onde tari oranyare gokeorokia ase omorwoti otatiga chinyasae, na echio tichimenyeti amo na Mwanyabaanto.”
11 É impossível cumprir a exigência do rei. Ninguém, exceto os deuses, pode dizer qual foi seu sonho, e os deuses não vivem entre os mortais”.
12 Ase engencho y’amang’ana ayio, omorwoti akaba nendamwamu na ekeririanda ekenene, agachiika ng’a abang’aini bonsi ba Babiloni basirigwe.
12 O rei ficou furioso e ordenou que todos os sábios da Babilônia fossem executados.
13 Ase ayio ogochika gokaruegwa ng’a abanto abwo bonsi baitwe, na Danieli amo na baria bamwabo barigigwe baitwe boigo.
13 E, por causa do decreto do rei, foram enviados homens para encontrar Daniel e seus amigos e matá-los.
14 Ekero Arioki, omochiki bw’abarendi b’omorwoti, agendete ng’a aite abanto abang’aini ba Babiloni, Danieli agakwana nere ore nobong’aini na obomanyi bw’amasikani,
14 Quando Arioque, comandante da guarda do rei, veio matá-los, Daniel se dirigiu a ele com sabedoria e prudência.
15 akamobooria, “Nase ki omorwoti arure ogochika ogotindi iga?” Erio Arioki agateebia Danieli amang’ana onsi.
15 Perguntou-lhe: “Por que o rei publicou um decreto tão severo?”, e Arioque lhe contou o que havia acontecido.
16 Danieli akagenda ase obosio bw’omorwoti, akamosaba amoe engaki achiche komoteebia engencho ye chindoto chiria.
16 Daniel foi ver o rei de imediato e pediu mais tempo para comunicar o significado do sonho.
17 Erio Danieli akairana gochia inka, agateebia Hanania, na Mishaeli, na Asaria, abamwabo, amang’ana aria,
17 Em seguida, Daniel voltou para casa e contou a seus amigos Hananias, Misael e Azarias o que havia acontecido.
18 akabateebia ng’a basabe Nyasae ore igoro abarorere amaabera, aborokie obobisi boria, erinde ere omonyene na baria bamwabo tibasirigwa amo nabaanto baria abang’aini bande ba Babiloni.
18 Pediu que suplicassem ao Deus dos céus que tivesse misericórdia deles e lhes revelasse o segredo, para que não fossem mortos com os outros sábios da Babilônia.
19 Erio obobisi boria bokamaanorwa ase Danieli ase okorora kwa botuko. Ase ayio Danieli akamotogia Nyasae ore igoro, agateeba:
19 Naquela noite, o segredo foi revelado a Daniel numa visão. Então Daniel louvou o Deus dos céus
20 “Erieta ria Nyasae ritogigwe goika kare na kare!
20 e disse: “Louvado seja o nome de Deus para todo o sempre, pois a ele pertencem a sabedoria e o poder.
21 Ere nigo akoonchora ebiro ne chingaki;
21 Ele muda o curso dos acontecimentos; remove reis de seus tronos e põe outros no lugar. Dá sabedoria aos sábios e conhecimento aos eruditos.
22 Nigo akoorokia ay’obobisi bwa ime,
22 Revela coisas profundas e misteriosas e sabe o que está escondido nas trevas, embora ele seja cercado de luz.
23 Aye Nyasae bwe chisokoro chiane,
23 Eu te agradeço e te louvo, ó Deus de meus antepassados, pois me deste sabedoria e força. Tu me mostraste o que te pedimos; revelaste o que o rei exigiu”.
24 Ase engencho eyio Danieli akagenda ase Arioki, oria omorwoti achorete ng’a aite abanto abang’aini ba Babiloni, akamoteebia, “Tobaisa goita abang’aini ba Babiloni; ng’ire ase obosio bw’omorwoti, imoteebie engencho ye chindoto chiria.”
24 Então Daniel foi falar com Arioque, a quem o rei havia ordenado que executasse os sábios da Babilônia. “Não mate os sábios”, disse. “Leve-me ao rei e eu interpretarei o sonho dele.”
25 Erio bwango Arioki akaira Danieli ase obosio bw’omorwoti, akamoteebia, “Nanyorire omonto korwa ase egati yabooswa baria b’Abayuda oranyare kogoteebia aye omorwoti engencho ye chindoto chiao.”
25 Sem demora, Arioque levou Daniel ao rei e disse: “Encontrei um dos exilados de Judá que dirá ao rei o significado do sonho!”.
26 Omorwoti akaboria Danieli, oria orogetwe Beli‐Tesasari, “Inee! Aye nonyare gonteebia chindoto echio narotete na engencho yaye?”
26 O rei disse a Daniel (também chamado Beltessazar): “Você pode mesmo me dizer qual foi meu sonho e o que ele significa?”.
27 Danieli akairaneria omorwoti, akamoteebia, “Onde tari ase abanto abang’aini, gose abaragori, gose abaringoria, gose abanto bamanyete igoro ye ching’enang’eni oranyare koorokia obobisi obo aye omorwoti kwaboririe,
27 Daniel respondeu: “Não existem sábios, encantadores, magos nem adivinhos capazes de revelar o segredo do rei.
28 korende Nyasae ore igoro nere oranyare koorokia obobisi. Nere orakomanyie aye omorwoti Nebukadinesaro amang’ana agochia gokorekana ase amatuko agochi‐gocha. Chindoto chiao na okorora kwarora, ekero kwaraire borere, nachio echi.
28 Mas há um Deus nos céus que revela segredos, e ele mostrou ao rei Nabucodonosor o que acontecerá no futuro. Agora lhe direi qual foi o sonho e as visões que o rei teve enquanto estava deitado em sua cama.
29 “Aye omorwoti, ekero kwaraire borere bwao, okarengereria amang’ana agochia gokorekana ase amatuko agochi‐gocha, na ere oria okoorokia obobisi nigo agokomanyia amang’ana agochia gokorekana.
29 “Enquanto o rei dormia, sonhou com acontecimentos futuros. Aquele que revela segredos lhe mostrou o que acontecerá.
30 Bono obobisi obo bwamaanoirwe ase inde, tari ng’a inche nigo imbwate obong’aini goetania abanto bande bonsi bare moyo, korende ng’a aye omorwoti omanyigwe engencho ye chindoto chiria, naende onyare komanya ebirengererio bire ase omoyo oo.
30 E eu sei o segredo de seu sonho não porque sou mais sábio que os outros, mas porque Deus deseja que o rei entenda o que se passava em seu coração.
31 “Aye omorwoti, ase okorora kwao okarora omogwekano omonene mono, oteneine ase obosio bwao. Omogwekano oyio nigo orenge omotambe, okomeka‐meka noborabu obonene, na okororekana kwaye nigo kwarenge gw’okoondokia.
31 “Em sua visão, ó rei, havia à sua frente uma enorme estátua brilhante, e a aparência dela era assustadora.
32 Omotwe bw’omogwekano oria nigo oroisetigwe korwa ase etaabu engiya mono; egekuba kiaye na amaboko aye nigo biaroisetigwe korwa ase chifeta, na enda yaye na amariagati aye nigo biaroisetigwe korwa ase chitaai.
32 A cabeça da estátua era feita de ouro puro. O peito e os braços eram de prata, a barriga e os quadris eram de bronze,
33 Amagoro aye nigo aroisetigwe korwa ase ebioma, na ebisanyi bi’amagoro nigo biarenge ekeng’ese ki’ebioma, na ekeng’ese ki’amaroba.
33 as pernas eram de ferro, e os pés, uma mistura de ferro e barro cozido.
34 Ekero kwarigereretie okarora rigena rigotegoka ritakuniri namaboko a Mwanyabaanto, rigaaka amagoro y’omogwekano oria arenge ay’ebioma na amaroba, rikayasamunyora akaba ebisamunye.
34 Enquanto o rei observava, uma pedra foi cortada de uma montanha, mas não por mãos humanas. Ela atingiu os pés de ferro e barro e os despedaçou.
35 Erio ebioma biria, na amaroba, ne chitaai, ne chifeta, ne chitaabu, bionsi ebio bigasamunyoranwa, bikaba buna omoiruro ore ase ekeooreri ekero ki’egura‐gura. Omwaga okairurukia ebinto biria gochia aare nonya nokoba kwabo tikwarorekana aande. Korende rigena riria riaagete omogwekano oria rigakiina, rikaba egetunwa ekenene kegaichora ase ense engima.
35 Toda a estátua se desintegrou em minúsculos pedaços de ferro, barro, bronze, prata e ouro. Então o vento levou tudo, como se fosse palha na eira. Mas a pedra que derrubou a estátua se tornou uma grande montanha que cobriu toda a terra.
36 “Oko nakwo okorota kwarotete, na bono intwe ntogoteebie aye omorwoti engencho yaye.
36 “Esse foi o sonho. Agora, direi ao rei o que ele significa.
37 Aye omorwoti nigo ore omonene goetania abarwoti bande. Nyasae ore igoro okoeire oborwoti, na okobua, ne chinguru, na obonene,
37 Ó rei, o senhor é o maior de todos os reis. O Deus dos céus lhe deu soberania, poder, força e honra.
38 naende obekire Mwanyabaanto ase amaboko ao obagambere aande onsi ase bamenyete; okobekire ogambere boigo ching’iti chi’ense ne chinyoni chionsi; na omotwe oria bw’etaabu kwarooche n’oro aye.
38 Ele o fez governante de todo o mundo habitado e pôs até os animais selvagens e as aves debaixo de seu controle. O senhor é a cabeça de ouro.
39 Korwa magega yao oborwoti bonde bore oboke ase obwao mbooroke, na magega y’oborwoti obwo, obonde bwa gatato bore obw’etai mbooroke, na borobwo mbogambere ense yonsi.
39 “Quando, porém, seu reino chegar ao fim, outro reino, inferior ao seu, se levantará em seu lugar. Depois que esse reino tiver caído, o terceiro reino, representado pelo bronze, se levantará para governar o mundo.
40 Naende oborwoti bwa kane mbooroke, bore obokong’u buna ekioma kegoaka na gosenyenta ebinto bionsi. Buna koreng’ana ekioma kegosenyenta ebinto, oborwoti boria nabo borasenyente na gosiria onsi.
40 Depois dele haverá o quarto reino, forte como o ferro. Esse reino esmagará e despedaçará todos os impérios anteriores, como o ferro esmaga e despedaça tudo que ele atinge.
41 Na buna kwarooche ebisanyi na ebiara bi’amagoro biarenge ekeng’ese ki’amaroba na ekeng’ese ki’ebioma, engencho yaye nero eye: Oborwoti obwo mbwatananekane. Korende chinsemo chinde chire chinkong’u buna ekioma nachibe ime ase oborwoti obwo, buna koreng’ana kwarora ekioma keburukaine namaroba.
41 Os pés e os dedos que o rei viu, uma mistura de ferro e barro cozido, mostram que esse reino será dividido. Como ferro misturado com barro, ele terá um tanto da força do ferro.
42 Na buna ebiara bi’amagoro biarenge ekeng’ese ki’ebioma na ekeng’ese ki’amaroba, naboigo oborwoti boria borabe obokong’u ensemo eyemo, na ensemo ende obworo.
42 Algumas partes serão fortes como o ferro, mas outras serão fracas como o barro.
43 Buna kwarora ekioma keria keburukaine namaroba, naboigo abanto barasang’anane ase okonyuomerana, korende tibakonyara kobwatana amo buna koreng’ana ekioma getari kobwatana namaroba.
43 A mistura de ferro e barro também mostra que esses reinos tentarão se fortalecer ao formar alianças entre si por meio de casamentos. Contudo, não permanecerão unidos, da mesma forma que o ferro não se une ao barro.
44 Ase amatuko y’abarwoti abwo Nyasae ore igoro narente oborwoti botanyare gosarigwa, gose okobua kw’oborwoti obwo tibokoegwa egesaku kende. Obwo mbosenyente amarwoti onsi na koyasiria, na borobwo obonyene mbogenderere kobao goika kare na kare,
44 “Enquanto esses reis estiverem no poder, o Deus dos céus estabelecerá um reino que jamais será destruído ou conquistado. Reduzirá os outros reinos a nada e permanecerá para sempre.
45 buna koreng’ana kwarooche rigena rigotegoka rinyene korwa ase egetunwa, ritategoiri namaboko ya Mwanyabaanto, ne rigena riria rigaaka na gosamunyora ekioma, na etai, na amaroba, na efeta, na etaabu. Nyasae ore omonene okomanyirie aye omorwoti amang’ana agochi‐gocha. Chindoto chiao nechi’ekeene, na engencho yaye nagotebirie ney’ekeene.”
45 Esse é o significado da pedra cortada da montanha, mas não por mãos humanas, que despedaçou a estátua de ferro, bronze, barro, prata e ouro. O grande Deus está mostrando ao rei o que acontecerá no futuro. O sonho é verdadeiro, e seu significado é certo”.
46 Erio Nebukadinesaro omorwoti akagwa inse maumama, akaorokia amasikani ase Danieli, agachiika ng’a ekeng’wanso na ubani biruegwe ase Danieli.
46 Então o rei Nabucodonosor se curvou à frente dele e ordenou que o povo oferecesse sacrifícios e queimasse incenso diante de Daniel.
47 Omorwoti agateebia Danieli, “Ekeene, Nyasae oino nere Nyasae ore igoro ye chinyasae chionsi, n’Omonene bw’abarwoti, naende nere okomaanora obobisi. Namanyire aya, ekiagera aye kwamaanoire obobisi obo.”
47 O rei lhe disse: “Verdadeiramente, seu Deus é o maior de todos os deuses, Senhor dos reis e revelador de mistérios, pois você conseguiu revelar esse segredo”.
48 Erio omorwoti akaa Danieli amasikani amanene, na ebiegwa ebinene ebinge, naende akamobeka akaba omogambi igoro ase orogongo rwonsi rwa Babiloni na omoteneneri omonene igoro y’abang’aini bonsi ba Babiloni.
48 O rei colocou Daniel em um cargo elevado e lhe deu muitos presentes valiosos. Nomeou-o governador de toda a província da Babilônia e chefe de todos os sábios.
49 Danieli akaboria Nebukadinesaro, na ere akabeeka Sadaraka, na Meshaka, na Abedi‐Nego, bakaba abanene igoro ase amang’ana y’orogongo rwa Babiloni, korende Danieli akabeera ase enyomba y’omorwoti.
49 A pedido de Daniel, nomeou Sadraque, Mesaque e Abede-Nego para cuidarem de todos os negócios da província da Babilônia, enquanto Daniel permaneceu na corte do rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.