Daniel 2
guz (GUZ) vs NVI
1 Ase omwaka o kabere bw’okogamba kwa Nebukadinesaro ere akarota chindoto; ase ayio agachandeka ase ebirengererio biaye, tarara chitoro.
1 No segundo ano de seu reinado, Nabucodonosor teve sonhos; sua mente ficou tão perturbada que ele não conseguia dormir.
2 Erio omorwoti agachiika ng’a abaringoria na abaragori, na abarogi, amo n’Abakalidayo bamanyete oborogi, barentwe, erinde bamoteebie chindoto chiaye. Ase ayio abanto abwo bonsi bagaacha ase obosio bwaye.
2 Por isso o rei convocou os magos, os encantadores, os feiticeiros e os astrólogos para que lhe dissessem o que ele havia sonhado. Quando eles vieram e se apresentaram ao rei,
3 Ere akabateebia, “Narotete chindoto, na ebirengererio biane nigo bichandegete, Ninganetie monteebie chindoto chiria.”
3 ele lhes disse: "Tive um sonho que me perturba e quero saber o que significa".
4 Abakalidayo baria bagateebia omorwoti ase omonwa bw’Ekearamaiki, “Aye omorwoti ochie kare! Toteebie intwe abasomba bao chindoto echio, na intwe ntonyare kogoteebia engencho yaye.”
4 Então os astrólogos responderam em aramaico ao rei: "Ó rei, vive para sempre! Conta o sonho aos teus servos, e nós o interpretaremos".
5 Omorwoti akabairaneria, akabateebia, Amang’ana ane tari koonchoka, na motanteebeti chindoto chiane amo nengencho yaye, nigo morabutoranwe ekiimo ase ekiimo, ne chinyomba chiaino nchitagorwe chibe amatombe.
5 O rei respondeu aos astrólogos: "Esta é a minha decisão: Se vocês não me disserem qual foi o meu sonho e não o interpretarem, farei que vocês sejam cortados em pedaços e que as suas casas se tornem montes de entulho.
6 Korende komoranteebie chindoto chiria amo nengencho yaye, rirorio nimbae ebiegwa, na eng’eria, na amasikani amanene. Bono nteebie chindoto chiria amo nengencho yaye.’
6 Mas, se me revelarem o sonho e o interpretarem, eu lhes darei presentes e recompensas e grandes honrarias. Por isso, revelem-me o sonho e a sua interpretação".
7 Bakairaneria omorwoti eria kabere, “Aye omorwoti, toteebie intwe abasomba bao chindoto chiria, na intwe ntogoteebie engencho yaye.”
7 Mas eles tornaram a dizer: "Conte o rei o sonho a seus servos, e nós o interpretaremos".
8 Omorwoti akairaneria, akabateebia, “Ekeene, namanyire ng’a nigo moganetie koegwa chingaki, ekiagera mwamanyire ng’a amang’ana ane tari koonchoka.
8 Então o rei respondeu: "Já descobri que vocês estão tentando ganhar tempo, pois sabem da minha decisão.
9 Korende motanteebeti chindoto chiria, ogochika nkore okomo gwoka narure igoro yaino. Mwabeire mokobwatana ase ogonteebia oborimo na amang’ana y’obong’ainereria, mosemeretie ng’a chingaki nchionchorwe. Ase ayio goika monteebie aya narotete, erio nario ndamanye ng’a mwamanyire engencho yaye moyenteebie.”
9 Se não me contarem o sonho, todos vocês receberão a mesma sentença; pois vocês combinaram enganar-me com mentiras, esperando que a situação mudasse. Contem-me o sonho, e saberei que vocês são capazes de interpretá-lo para mim".
10 Abakalidayo baria bakairaneria omorwoti, bakamoteebia, “Monto onde tari ase ense eye oranyare koorokia ring’ana erio aye omorwoti oganetie komanya, ekiagera omorwoti onde tari, nonya ore omonene mono, gose ore nokobua kore naki, oboririe egento kenga buna ekio korwa ase abaringoria, gose abaragori, gose korwa ase Abakalidayo bamanyete oborogi.
10 Os astrólogos responderam ao rei: "Não há homem na terra que possa fazer o que o rei está pedindo! Nenhum rei, por maior e mais poderoso que tenha sido, chegou a pedir uma coisa dessas a nenhum mago, encantador ou astrólogo.
11 Egento eke aye omorwoti kwaboririe nigo kere egekong’u mono, na onde tari oranyare gokeorokia ase omorwoti otatiga chinyasae, na echio tichimenyeti amo na Mwanyabaanto.”
11 O que o rei está pedindo é difícil demais; ninguém pode revelar isso ao rei, senão os deuses, e eles não vivem entre os mortais".
12 Ase engencho y’amang’ana ayio, omorwoti akaba nendamwamu na ekeririanda ekenene, agachiika ng’a abang’aini bonsi ba Babiloni basirigwe.
12 Isso deixou o rei tão irritado e furioso que ele ordenou a execução de todos os sábios da Babilônia.
13 Ase ayio ogochika gokaruegwa ng’a abanto abwo bonsi baitwe, na Danieli amo na baria bamwabo barigigwe baitwe boigo.
13 E assim foi emitido o decreto para que fossem mortos os sábios; os encarregados saíram à procura de Daniel e dos seus amigos, para que também fossem mortos.
14 Ekero Arioki, omochiki bw’abarendi b’omorwoti, agendete ng’a aite abanto abang’aini ba Babiloni, Danieli agakwana nere ore nobong’aini na obomanyi bw’amasikani,
14 Arioque, o comandante da guarda do rei, já se preparava para matar os sábios da Babilônia, quando Daniel dirigiu-se a ele com sabedoria e bom senso.
15 akamobooria, “Nase ki omorwoti arure ogochika ogotindi iga?” Erio Arioki agateebia Danieli amang’ana onsi.
15 Ele perguntou ao oficial do rei: "Por que o rei emitiu um decreto tão severo? " Arioque explicou o motivo a Daniel.
16 Danieli akagenda ase obosio bw’omorwoti, akamosaba amoe engaki achiche komoteebia engencho ye chindoto chiria.
16 Diante disso, Daniel foi pedir ao rei que lhe desse um prazo, e ele daria a interpretação.
17 Erio Danieli akairana gochia inka, agateebia Hanania, na Mishaeli, na Asaria, abamwabo, amang’ana aria,
17 Daniel voltou para casa, contou o problema aos seus amigos Hananias, Misael e Azarias,
18 akabateebia ng’a basabe Nyasae ore igoro abarorere amaabera, aborokie obobisi boria, erinde ere omonyene na baria bamwabo tibasirigwa amo nabaanto baria abang’aini bande ba Babiloni.
18 e lhes pediu que rogassem ao Deus dos céus que tivesse misericórdia acerca desse mistério, para que ele e seus amigos não fossem executados com os outros sábios da Babilônia.
19 Erio obobisi boria bokamaanorwa ase Danieli ase okorora kwa botuko. Ase ayio Danieli akamotogia Nyasae ore igoro, agateeba:
19 Então o mistério foi revelado a Daniel de noite, numa visão. Daniel louvou o Deus dos céus
20 “Erieta ria Nyasae ritogigwe goika kare na kare!
20 e disse: "Louvado seja o nome de Deus para todo o sempre; a sabedoria e o poder a ele pertencem.
21 Ere nigo akoonchora ebiro ne chingaki;
21 Ele muda as épocas e as estações; destrona reis e os estabelece. Dá sabedoria aos sábios e conhecimento aos que sabem discernir.
22 Nigo akoorokia ay’obobisi bwa ime,
22 Revela coisas profundas e ocultas; conhece o que jaz nas trevas, e a luz habita com ele.
23 Aye Nyasae bwe chisokoro chiane,
23 Eu te agradeço e te louvo, ó Deus dos meus antepassados; tu me deste sabedoria e poder, e me revelaste o que te pedimos, revelaste-nos o sonho do rei".
24 Ase engencho eyio Danieli akagenda ase Arioki, oria omorwoti achorete ng’a aite abanto abang’aini ba Babiloni, akamoteebia, “Tobaisa goita abang’aini ba Babiloni; ng’ire ase obosio bw’omorwoti, imoteebie engencho ye chindoto chiria.”
24 Então Daniel foi falar com Arioque, a quem o rei tinha nomeado para executar os sábios da Babilônia, e lhe disse: "Não execute os sábios. Leve-me ao rei, e eu interpretarei para ele o sonho que teve".
25 Erio bwango Arioki akaira Danieli ase obosio bw’omorwoti, akamoteebia, “Nanyorire omonto korwa ase egati yabooswa baria b’Abayuda oranyare kogoteebia aye omorwoti engencho ye chindoto chiao.”
25 Imediatamente Arioque levou Daniel ao rei e disse: "Encontrei um homem entre os exilados de Judá que pode dizer ao rei o significado do sonho".
26 Omorwoti akaboria Danieli, oria orogetwe Beli‐Tesasari, “Inee! Aye nonyare gonteebia chindoto echio narotete na engencho yaye?”
26 O rei perguntou a Daniel, também chamado Beltessazar: "Você é capaz de contar-me o que vi no meu sonho e interpretá-lo? "
27 Danieli akairaneria omorwoti, akamoteebia, “Onde tari ase abanto abang’aini, gose abaragori, gose abaringoria, gose abanto bamanyete igoro ye ching’enang’eni oranyare koorokia obobisi obo aye omorwoti kwaboririe,
27 Daniel respondeu: "Nenhum sábio, encantador, mago ou adivinho é capaz de revelar ao rei o mistério sobre o qual ele perguntou,
28 korende Nyasae ore igoro nere oranyare koorokia obobisi. Nere orakomanyie aye omorwoti Nebukadinesaro amang’ana agochia gokorekana ase amatuko agochi‐gocha. Chindoto chiao na okorora kwarora, ekero kwaraire borere, nachio echi.
28 mas existe um Deus nos céus que revela os mistérios. Ele mostrou ao rei Nabucodonosor o que acontecerá nos últimos dias. O sonho e as visões que passaram por tua mente quando estavas deitado foram os seguintes:
29 “Aye omorwoti, ekero kwaraire borere bwao, okarengereria amang’ana agochia gokorekana ase amatuko agochi‐gocha, na ere oria okoorokia obobisi nigo agokomanyia amang’ana agochia gokorekana.
29 "Quando estavas deitado, ó rei, tua mente se voltou para as coisas futuras, e aquele que revela os mistérios te mostrou o que vai acontecer.
30 Bono obobisi obo bwamaanoirwe ase inde, tari ng’a inche nigo imbwate obong’aini goetania abanto bande bonsi bare moyo, korende ng’a aye omorwoti omanyigwe engencho ye chindoto chiria, naende onyare komanya ebirengererio bire ase omoyo oo.
30 Quanto a mim, esse mistério não me foi revelado porque eu tenha mais sabedoria do que os outros homens, mas para que tu ó rei, saibas a interpretação e entendas o que passou pela tua mente.
31 “Aye omorwoti, ase okorora kwao okarora omogwekano omonene mono, oteneine ase obosio bwao. Omogwekano oyio nigo orenge omotambe, okomeka‐meka noborabu obonene, na okororekana kwaye nigo kwarenge gw’okoondokia.
31 "Tu olhaste, ó rei, e diante de ti estava uma grande estátua: uma estátua enorme, impressionante, e sua aparência era terrível.
32 Omotwe bw’omogwekano oria nigo oroisetigwe korwa ase etaabu engiya mono; egekuba kiaye na amaboko aye nigo biaroisetigwe korwa ase chifeta, na enda yaye na amariagati aye nigo biaroisetigwe korwa ase chitaai.
32 A cabeça da estátua era feita de ouro puro, o peito e o braço eram de prata, o ventre e os quadris eram de bronze,
33 Amagoro aye nigo aroisetigwe korwa ase ebioma, na ebisanyi bi’amagoro nigo biarenge ekeng’ese ki’ebioma, na ekeng’ese ki’amaroba.
33 as pernas eram de ferro, e os pés eram em parte de ferro e em parte de barro.
34 Ekero kwarigereretie okarora rigena rigotegoka ritakuniri namaboko a Mwanyabaanto, rigaaka amagoro y’omogwekano oria arenge ay’ebioma na amaroba, rikayasamunyora akaba ebisamunye.
34 Enquanto estavas observando, uma pedra soltou-se, sem auxílio de mãos, atingiu a estátua nos pés de ferro e de barro e os esmigalhou.
35 Erio ebioma biria, na amaroba, ne chitaai, ne chifeta, ne chitaabu, bionsi ebio bigasamunyoranwa, bikaba buna omoiruro ore ase ekeooreri ekero ki’egura‐gura. Omwaga okairurukia ebinto biria gochia aare nonya nokoba kwabo tikwarorekana aande. Korende rigena riria riaagete omogwekano oria rigakiina, rikaba egetunwa ekenene kegaichora ase ense engima.
35 Então o ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro foram despedaçados, viraram pó, como o pó da debulha do trigo na eira durante o verão. O vento os levou sem deixar vestígio. Mas a pedra que atingiu a estátua tornou-se uma montanha e encheu a terra toda.
36 “Oko nakwo okorota kwarotete, na bono intwe ntogoteebie aye omorwoti engencho yaye.
36 "Foi esse o sonho, e nós o interpretaremos para o rei.
37 Aye omorwoti nigo ore omonene goetania abarwoti bande. Nyasae ore igoro okoeire oborwoti, na okobua, ne chinguru, na obonene,
37 Tu, ó rei, és rei de reis. O Deus dos céus te tem dado domínio, poder, força e glória;
38 naende obekire Mwanyabaanto ase amaboko ao obagambere aande onsi ase bamenyete; okobekire ogambere boigo ching’iti chi’ense ne chinyoni chionsi; na omotwe oria bw’etaabu kwarooche n’oro aye.
38 nas tuas mãos ele colocou a humanidade, os animais selvagens e as aves do céu. Onde quer que vivam, ele fez de ti o governante deles todos. Tu és a cabeça de ouro.
39 Korwa magega yao oborwoti bonde bore oboke ase obwao mbooroke, na magega y’oborwoti obwo, obonde bwa gatato bore obw’etai mbooroke, na borobwo mbogambere ense yonsi.
39 "Depois de ti surgirá um outro reino, inferior ao teu. Em seguida surgirá um terceiro reino, reino de bronze, que governará sobre toda a terra.
40 Naende oborwoti bwa kane mbooroke, bore obokong’u buna ekioma kegoaka na gosenyenta ebinto bionsi. Buna koreng’ana ekioma kegosenyenta ebinto, oborwoti boria nabo borasenyente na gosiria onsi.
40 Finalmente, haverá um quarto reino, forte como o ferro, pois o ferro quebra e destrói tudo; e assim como o ferro a tudo despedaça, também ele destruirá e quebrará todos os outros.
41 Na buna kwarooche ebisanyi na ebiara bi’amagoro biarenge ekeng’ese ki’amaroba na ekeng’ese ki’ebioma, engencho yaye nero eye: Oborwoti obwo mbwatananekane. Korende chinsemo chinde chire chinkong’u buna ekioma nachibe ime ase oborwoti obwo, buna koreng’ana kwarora ekioma keburukaine namaroba.
41 Como viste, os pés e os dedos eram em parte de barro e em parte de ferro. Isso quer dizer que esse será um reino dividido, mas ainda assim terá um pouco da força do ferro, embora tenhas visto ferro misturado com barro.
42 Na buna ebiara bi’amagoro biarenge ekeng’ese ki’ebioma na ekeng’ese ki’amaroba, naboigo oborwoti boria borabe obokong’u ensemo eyemo, na ensemo ende obworo.
42 Assim como os dedos eram em parte de ferro e em parte de barro, também esse reino será em parte forte e em parte frágil.
43 Buna kwarora ekioma keria keburukaine namaroba, naboigo abanto barasang’anane ase okonyuomerana, korende tibakonyara kobwatana amo buna koreng’ana ekioma getari kobwatana namaroba.
43 E, como viste, o ferro estava misturado com o barro. Isso quer dizer que se procurará fazer alianças políticas por meio de casamentos, mas essa união não se firmará, assim como o ferro não se mistura com o barro.
44 Ase amatuko y’abarwoti abwo Nyasae ore igoro narente oborwoti botanyare gosarigwa, gose okobua kw’oborwoti obwo tibokoegwa egesaku kende. Obwo mbosenyente amarwoti onsi na koyasiria, na borobwo obonyene mbogenderere kobao goika kare na kare,
44 "Na época desses reis, o Deus dos céus estabelecerá um reino que jamais será destruído e que nunca será dominado por nenhum outro povo. Destruirá todos esses reinos e os exterminará, mas esse reino durará para sempre.
45 buna koreng’ana kwarooche rigena rigotegoka rinyene korwa ase egetunwa, ritategoiri namaboko ya Mwanyabaanto, ne rigena riria rigaaka na gosamunyora ekioma, na etai, na amaroba, na efeta, na etaabu. Nyasae ore omonene okomanyirie aye omorwoti amang’ana agochi‐gocha. Chindoto chiao nechi’ekeene, na engencho yaye nagotebirie ney’ekeene.”
45 Esse é o significado da visão da pedra que se soltou de uma montanha, sem auxílio de mãos, pedra que esmigalhou o ferro, o bronze, o barro, a prata e o ouro. "O Deus poderoso mostrou ao rei o que acontecerá no futuro. O sonho é verdadeiro, e a interpretação é fiel".
46 Erio Nebukadinesaro omorwoti akagwa inse maumama, akaorokia amasikani ase Danieli, agachiika ng’a ekeng’wanso na ubani biruegwe ase Danieli.
46 Então o rei Nabucodonosor caiu prostrado diante de Daniel, prestou-lhe honra e ordenou que lhe fosse apresentada uma oferta de cereal e incenso.
47 Omorwoti agateebia Danieli, “Ekeene, Nyasae oino nere Nyasae ore igoro ye chinyasae chionsi, n’Omonene bw’abarwoti, naende nere okomaanora obobisi. Namanyire aya, ekiagera aye kwamaanoire obobisi obo.”
47 O rei disse a Daniel: "Não há dúvida de que o seu Deus é o Deus dos deuses, o Senhor dos reis e aquele que revela os mistérios, pois você conseguiu revelar esse mistério".
48 Erio omorwoti akaa Danieli amasikani amanene, na ebiegwa ebinene ebinge, naende akamobeka akaba omogambi igoro ase orogongo rwonsi rwa Babiloni na omoteneneri omonene igoro y’abang’aini bonsi ba Babiloni.
48 Então o rei colocou Daniel num alto cargo e o cobriu de presentes. Ele o designou governante de toda a província da Babilônia e o encarregou de todos os sábios da província.
49 Danieli akaboria Nebukadinesaro, na ere akabeeka Sadaraka, na Meshaka, na Abedi‐Nego, bakaba abanene igoro ase amang’ana y’orogongo rwa Babiloni, korende Danieli akabeera ase enyomba y’omorwoti.
49 Além disso, a pedido de Daniel, o rei nomeou Sadraque, Mesaque e Abede-Nego administradores da província da Babilônia, enquanto o próprio Daniel permanecia na corte do rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.