Lucas 22
KAYAKNU NAI Tituanak Bau (GAW) vs NVT
1 Aria meṯid hobul laa, hobul amup̱a ag bret yis iiṯa laṯeb, hobul amuam onig Pasowa, amu beḵunu miag dayeye,
1 A Festa dos Pães sem Fermento, também chamada de Páscoa, se aproximava.
2 mana meṯak danab oḵai, ḏo mehuqak danab ele ag danab ah baḏadna ap̱ig. “Ig aṯem heta, Jesus qep̱ut mauhḵu,” aon madip̱ig.
2 Os principais sacerdotes e mestres da lei tramavam uma forma de matar Jesus, mas tinham medo da reação do povo.
3 Ag anam maṯieg amu Satan nug Judas Iskariot, nug oop̱a noum. Nug amu ip̱uniṯak awak danab tuelp amunu laip̱u.
3 Então Satanás entrou em Judas Iscariotes, um dos Doze,
4 Satan nug oop̱a no amu Nug uḵe, mana meṯak danab oḵai, mana meṯak lag gumaknu daup iḵi aḏi ele nug ib adeḵup̱a Jesus awa, ag ep̱elagp̱a meḵunu nai madip̱ig.
4 e ele foi aos principais sacerdotes e aos capitães da guarda do templo para combinar a melhor maneira de lhes entregar Jesus.
5 Nug anam he, ag gamalag ahe, men doḏo laa meṯaglagnu nai qagap̱ig.
5 Eles ficaram muito satisfeitos e lhe prometeram dinheiro.
6 Ag anam aeg, Judas nug men doḏo aoḵu amunu oo ena dayeye, nug deḏ laa danab ah ameg naḏi ag Jesus ele ii daap̱eg, nug Jesus awa, danab nug ele nai madip̱ig amu ag ep̱elagp̱a meḵunu ib maṯiom.
6 Judas concordou e começou a procurar uma oportunidade de trair Jesus, para que o prendessem quando as multidões não estivessem por perto.
7 Aria Pasowa meṯid hobulnu babaiṯaknu deḏ beum. Kayak Nug anuḵa ag deḏ amup̱a Pasowanu sipsip naḵud aqaglagnu ḏo meum.
7 Chegou o dia da Festa dos Pães sem Fermento, quando o cordeiro pascal era sacrificado.
8 Amu deḏ amu be, Jesus Nug Petrus Johanes ele he uḏieh, amelahp̱a aum. “A goya, Pasowa ihinig bap̱aidpeḏ, ig laḵunig,” awa aum.
8 Jesus mandou Pedro e João na frente e disse: “Vão e preparem a refeição da Páscoa, para que a comamos juntos”.
9 Nug anam a amu a Nug amegp̱a apiḏ. “Adep̱a bap̱aidḵunihnu oot daaṯe?” aoya oḏ medapiḏ?
9 “Onde o senhor quer que a preparemos?”, perguntaram.
10 Oḏ meṯaeh, Nug amelahp̱a aum. “Doyeḏ! A goya, ab oḵaip̱a nopeḏ, danab laa nug nip̱ud, le am bak ele, amu mawa doa, a uḏalah teeb amu a nug dim lamidpeḏ, nug lag laa oop̱a nob amu a lag amup̱a ele noiḏ!
10 Ele respondeu: “Logo que vocês entrarem em Jerusalém, um homem carregando uma vasilha de água virá ao seu encontro. Sigam-no. Na casa onde ele entrar,
11 Noya lag mameg amegp̱a inam aiḏ! ‘Ip̱uniṯak danab ihinig Nug nahipnu inam aum. “Da dahilad ip̱uniṯak awak danab ele ig na lautp̱a oo aṯenp̱a Pasowa laḵunig?” ’ aoya aḵulah
11 digam ao dono: ‘O Mestre pergunta: Onde fica o aposento no qual comerei a refeição da Páscoa com meus discípulos?’.
12 A anam ap̱eḏ, geha nug lag oo oḵai aṯan, balal dayak aben ele ip̱uanateb, a lag oo amup̱a Pasowanu e babaiṯeḏ!” awa aum.
12 Ele os levará a uma sala grande no andar superior, que já estará arrumada. Preparem ali a refeição”.
13 Aria a goya, Jesus amelahp̱a aum amubiaib anidya, a amup̱a aaḵu Pasowa bap̱aidpiḏ.
13 Eles foram e encontraram tudo como Jesus tinha dito, e ali prepararam a refeição da Páscoa.
14 Pasowa babaiṯeh, haen male, Jesus Nug nuhiḵud ip̱uniṯak awak danab tuelp ele ag balalp̱a daap̱ig.
14 Quando chegou a hora, Jesus e seus apóstolos tomaram lugar à mesa.
15 Daanna, Nug amelagp̱a aum. “Da ag ele Pasowa e imu tatam laḵunignu ool huanak daaṯe. Aria dimp̱a da guiṯak maoḵul.
15 Jesus disse: “Estava ansioso para comer a refeição da Páscoa com vocês antes do meu sofrimento.
16 Da ag amelagp̱a aṯem. Da ag ele e Pasowa baula paha ii lamata. Dayebeb uḵeb, Kayaknu ḏo maḏoḏp̱a keeke imu gogp̱a teeb amu da baula laḵul,” awa aum.
16 Pois eu lhes digo agora que não voltarei a comê-la até que ela se cumpra no reino de Deus”.
17 Nug anam awowa, Nug hai goḵoḏ laa awa, Nug Kayak unuqiṯowa aum. “Ag imu aon panin aweg!
17 Então tomou um cálice de vinho e agradeceu a Deus. Depois, disse: “Tomem isto e partilhem entre vocês.
18 Da ag amelagp̱a aṯem. Da baula grep lep̱u paha ii lapa. Iiṯa, haen uḵeb, dimp̱a Kayaknu ḏo maḏoḏ beeb, da eḏue laḵul,” awa aum.
18 Pois não beberei vinho outra vez até que venha o reino de Deus”.
19 Nug anam awowa, Nug bret awa, Kayak unuqiṯowa, pane ne, pania madaṯa Nug aum. “Imu amu da beḏul, da amup̱a ag ehanadḵulnu madaṯem. Ag dahilnu dab meḵulagnu kobol imu heig!” awa aum.
19 Tomou o pão e agradeceu a Deus. Depois, partiu-o e o deu aos discípulos, dizendo: “Este é o meu corpo, entregue por vocês. Façam isto em memória de mim”.
20 Ag e lana malona, dimp̱a Nug hai goḵoḏ awa madaṯa aum. “Hai goḵoḏ imup̱a da tituanak bau heṯem. Da tiil ag ehanadḵunu gokaḏṯem.
20 Depois da ceia, Jesus tomou o cálice de vinho e disse: “Este é o cálice da nova aliança, confirmada com o meu sangue, que é derramado como sacrifício por vocês.
21 Amge iiḵud anṯeg! Danab da kekeḏ ep̱elagp̱a meiḏḵu ele amu nug da ele oh iiḵu balalp̱a daaṯem.
21 “Mas aqui, partilhando da mesa conosco, está o homem que vai me trair.
22 Danab Beḵalag da, da Kayak anuḵa aum amubia mauhḵul amge danab nug da kekeḏ ep̱elagp̱a meiḏḵu ele amu, nuhignu am gadonnab,” awa aum.
22 Pois foi determinado que o Filho do Homem deve morrer. Mas que aflição espera aquele que o trair!”
23 Nug anam a amu ag ahan, aḵa aḵa nug oḏ meṯan ap̱ig. “Aun nug kobol amu heḵu?” aon ap̱ig.
23 Os discípulos perguntavam uns aos outros qual deles faria uma coisa dessas.
24 Amu hewona, ip̱uniṯak awak danab ag ahilag dab makp̱a, ag oolagp̱anu aun nug am anuqak amunu aḏaeg be, maṯin aeg ona aeg do heegeg
24 Depois, começaram a discutir entre si qual deles era o mais importante.
25 amu Jesus Nug ag amelagp̱a aum. “Iiṯa aḏi danab ag ahilḵad king waalagp̱a daaṯeb amu king ag danab amu dilag aḏi heḵulagnu aṯeb amu ag heṯeb. Ag nai amu uuglagnu ib iiṯa
25 Jesus lhes disse: “Neste mundo, os reis e os grandes homens exercem poder sobre o povo e, no entanto, são chamados de seus benfeitores.
26 amge ag dahilad daaṯeb ele amu, ag am anam iiṯa. Ag oolagp̱a danab aun nug anuqak daaṯe amu nug amu danab dimnab daaṯe bia dayaḏ! Aun nug iḵi daaṯe amu nug ahilag uḏat nid dayaḏ!” awa aum.
26 Entre vocês, porém, será diferente. Que o maior entre vocês ocupe a posição inferior, e o líder seja o servo.
27 Nug anam awowa Nug baula aum. “Wannu kobolp̱a amu aun nug am anuqak? Laa nug balalp̱a dayaya e laṯe, nug am anuqakṯe, o iiṯa begbeg nug laa balalp̱a daaṯeb ele, nug ag e madaṯe amu, nug am anuqaktai? Iiṯa. Laa balalp̱a e laṯe, danab amuam anuqak daaṯe amge da amu ag oolagp̱a begbeg bia ag ehanaṯen daaṯem amunu amup̱a ag dooṯeb, danab nug anuqak daaḵu, nug begbeg bia dayaḏ!
27 Quem é mais importante, o que está à mesa ou o que serve? Não é aquele que está à mesa? Mas não aqui! Pois eu estou entre vocês como quem serve.
28 Aria haen ug diigdiig dahil beum amu ag da ele daadmut, ag da ii uuiḏp̱ig.
28 “Vocês permaneceram comigo durante meu tempo de provação.
29 — ausente —
29 E, assim como meu Pai me concedeu um reino, eu agora lhes concedo o direito de
30 — ausente —
30 comer e beber à minha mesa, em meu reino. Vocês se sentarão em tronos e julgarão as doze tribos de Israel”.
31 Jesus Nug nai amu maṯiowa Nug Simon onig diia, baula aum. “Simon, Simon, na doye! Satan nug matu ag ahilag oop̱a genab doyak am g̱agaṯag o g̱agaṯag iiṯa anṯaknu, ug madaḵunu Kayak oḏ meṯom
31 Então o Senhor disse: “Simão, Simão, Satanás pediu para peneirar cada um de vocês como trigo.
32 amge da na ehaniṯen, oop̱a genab doyak nahip amu iiṯa ii memanu Kayak unuqidmi. Amu geha na eḏun g̱agaṯag daanna, na laipad g̱agaṯag daaglagnu ehanaṯe!” awa aum.
32 Contudo, supliquei em oração por você, Simão, para que sua fé não vacile. Portanto, quando tiver se arrependido e voltado para mim, fortaleça seus irmãos”.
33 Nug anam a, Petrus nug Jesus amegp̱a, “Naḏi da na ele mani guiṯakp̱a goḏa, oh mauhḵunihnu ug ii dooṯem. Heḵulnuib dooṯem,” awa aum.
33 Pedro disse: “Senhor, estou pronto a ir para a prisão, e até a morrer ao seu lado”.
34 Amge Jesus Nug aum. “Petrus, da na amenp̱a aṯem, tuqan imup̱a na dahilnu, ‘Da Nug ii dooṯem,’ aon, haen ewam batak aḵut. Na haen ewam anam ap̱e, dimp̱a matuk dawai nug gaaḵu,” awa aum.
34 Jesus, porém, respondeu: “Pedro, vou lhe dizer uma coisa: hoje, antes que o galo cante, você negará três vezes que me conhece”.
35 Jesus Nug Petrus amegp̱a nai amu awowa, Nug nai baula tuḏiṯa ip̱uniṯak awak danab tuelp amelagp̱a aum. “Anuḵa da hei, ag gonana amu men doḏo inaknu hogot, baṯam, baelag gaḏa ele ii aḵan gop̱ig, haen amup̱a amu ag keeke laanu tutu mak doop̱igte o iiṯa?” oḏ maṯom. Oḏ maṯe amu ag, “Iiṯa,” ap̱ig.
35 Em seguida, Jesus lhes perguntou: “Quando eu os enviei para anunciar as boas-novas sem dinheiro, sem bolsa de viagem e sem sandálias extras, alguma coisa lhes faltou?”. “Não”, responderam eles.
36 Ag anam aeg, Nug ag amelagp̱a inam aum. “Amge gemu danab nug men doḏo inak hogot amu baṯam ele aoḵu. Danab nug qep elab iiṯa, nug lamen nuhig awa meeb, danab laa men doḏo medap̱eg, nug qep elab awaḏ!
36 Então ele disse: “Agora, porém, peguem dinheiro e uma bolsa de viagem. E, se não tiverem uma espada, vendam sua capa e comprem uma.
37 Aḏinu? Kayak naip̱a nai laa daaṯe. Nai amuam inam. ‘Ag Nug danab nau ele laip̱u qag maadḵulag.’ Nai amu daaṯe amunu da ag amelagp̱a aṯem, keeke amu geha dahilp̱a beḵu. Ao genab, nai oh Kayak naip̱a dahilnu daaṯe amu gemu meu oḵu,” awa aum.
37 Pois é necessário que se cumpra esta profecia a meu respeito: ‘Ele foi contado entre os rebeldes’. Sim, tudo que os profetas escreveram a meu respeito se cumprirá”.
38 Nug a amu ag ap̱ig. “Naḏi, na anṯe! Ig amu qep elab aḏit iiḵu,” aon ap̱ig. Aon aeg Nug ag amelagp̱a, “Aaḵu elele,” awa aum.
38 Eles responderam: “Senhor, temos aqui duas espadas”. “É suficiente”, disse ele.
39 Nug anam awowa, Nug dimiṯim noa, Nug haen kuḏum heṯom bia Nug Olipnu qaukop̱a uḵom. Nug ugeḵe, nuhiḵud ip̱uniṯak awak danab ag Nug dim lamidp̱ig.
39 Então, acompanhado de seus discípulos, Jesus foi, como de costume, ao monte das Oliveiras.
40 Uḵa Nug qaukop̱a ta amu ip̱uniṯak awak danab amelagp̱a aum. “Satan ag eeḏaṯeb, ag eheḏ gomananu amu ag unuqiṯeg!”
40 Ao chegar, disse: “Orem para que vocês não cedam à tentação”.
41 Nug amelagp̱a anam anana, uuaṯa nakok piḏe waum, danab men doḏo maoe goṯe amubia. Wana gategp̱a wan ya, dup noa, unuqiṯa aum.
41 Afastou-se a uma distância como de um arremesso de pedra, ajoelhou-se e orou:
42 “O Mame, ug oh da maoḵul ele, amuam lep̱u mua eheḏ hai goḵoḏp̱a daaṯe bia amu na ib laa anidna ap̱e, da le hai goḵoḏ amup̱anu amu da ii laap̱a amge na da ool daaṯe imuib aib dim lamidme. Iiṯa na oot niiṯe amuib dim lamidḵut,” awa aum.
42 “Pai, se queres, afasta de mim este cálice. Contudo, que seja feita a tua vontade, e não a minha”.
43 [Nug unuqiṯe, engel laa hab aṯannu na, g̱agaṯag meṯa ehaniṯom.
43 Então apareceu um anjo do céu, que o fortalecia.
44 Jesus Nug beḏup̱a ug nau, mauhak bia doyaya, Nug g̱agaṯag unuqiṯeṯe, heḏi tiig bia na, wanp̱a noum.]
44 Ele orou com ainda mais fervor, e sua angústia era tanta que seu suor caía na terra como gotas de sangue.
45 Nug unuqiṯa mala, aha hibaiṯa, nuhiḵud ip̱uniṯak awak danab gumaṯa wana, ag oolag ug naḏi ele amu ag beḏulag ug meṯe niiegeg anaṯom.
45 Por fim, ele se levantou, voltou aos discípulos e os encontrou dormindo, exaustos de tristeza.
46 Anaṯa Nug amelagp̱a aum. “Ag aḏinu niiṯeb? Satan ag eeḏaṯeb, ag eheḏ gomananu amu ag ahan unuqiṯeg!” awa aum.
46 “Por que vocês dormem?”, perguntou ele. “Levantem-se e orem para que não cedam à tentação.”
47 Jesus nai amu amelagp̱a anana dayeye, danab ameg naḏi uḏip̱ig. Judas, nug am ip̱uniṯak awak danab tuelp oolagp̱anu, nug anuqa uḏia, Jesus ootuqidḵunu gumiṯa uḵom.
47 Enquanto Jesus ainda falava, chegou uma multidão conduzida por Judas, um dos Doze. Ele se aproximou de Jesus e o cumprimentou com um beijo.
48 Uḵe amu Jesus aum. “Judas, na Danab Beḵalag da, da ootuqiṯakp̱a awiḏna kekeḏ ep̱elagp̱a meiḏṯemte,” awa aum?
48 Jesus, porém, lhe disse: “Judas, com um beijo você trai o Filho do Homem?”.
49 Jesus Nug Judas amegp̱a anam aawo, ip̱uniṯak awak danab ag Jesus ele daanna, laa ag aḏi heḵulagnu heeg anidna, Jesus amegp̱a ap̱ig. “Naḏi ig qep elab imup̱a aqadp̱ut mauhḵulagte?” aon ap̱ig.
49 Quando aqueles que estavam com Jesus viram o que ia acontecer, disseram: “Senhor, devemos lutar? Trouxemos as espadas!”.
50 Ag anam awona, ag oolagp̱anu laa aha, qep nuhig awa, mana meṯak danab dilag iḵi, nuhig begbeg laa daug naḏiap hoiyom.
50 E um deles feriu o servo do sumo sacerdote, cortando-lhe a orelha direita.
51 Jesus Nug ip̱uniṯak awak danab nug anam he anṯa, Nug aum. “Kobol amu uueg!” awa aum. Anana Nug danab amu nug daug nakok aḏe, daug eḏua dayom bia tuaḏiom.
51 Mas Jesus disse: “Basta!”. E, tocando a orelha do homem, curou-o.
52 Jesus Nug amu hewowa, Nug mana meṯak danab oḵai, mana meṯak lag gumaknu iḵi danab, amu Juda iḵi danab, ag Nug aḏaglagnu uḏip̱ig, Nug amu dilag aum. “Da yabhok danabte daaṯem amunu ag qep elab amu daḏib ele aon aḏailḵulagnu uḏip̱ig?
52 Então Jesus se dirigiu aos principais sacerdotes, aos capitães da guarda do templo e aos líderes do povo que tinham vindo buscá-lo: “Por acaso sou um revolucionário perigoso para que venham me prender com espadas e pedaços de pau?
53 Deḏ oh da ag ele mana meṯak lag oop̱a daamut amge ag ii aḏailp̱ig amge haen imu amu ahilag haen amu Satan nug uḏat nuhig ahilagp̱a heṯe,” awa aum.
53 Por que não me prenderam no templo? Todos os dias eu estava ali, ensinando. Mas esta é a hora de vocês, o tempo em que reina o poder das trevas”.
54 Jesus Nug nai amu amelagp̱a ana male, ag Nug aḏan, aon gop̱ig. Ag Nug aon, mana meṯak danab dilag iḵi laugp̱a uḵaeg, Petrus nug dim lamaṯa uḵom amge nug nakok piḏe dim lamaṯa uḵom.
54 Então eles o prenderam e o levaram à casa do sumo sacerdote. Pedro o seguiu de longe.
55 Amu danab ag lag amunu haḏapp̱a ab ilan uḏigna daaegeg, Petrus ele oh daap̱ig.
55 Os guardas acenderam uma fogueira no meio do pátio e sentaram-se em volta, e Pedro sentou-se com eles.
56 Daaegeg, uḏat hak nid ahin laa Petrus ab uḏiḵa dayeye anṯa, ah amu nug Petrus neeḵiṯaṯa, “Danab imu nug Jesus ele oipiḏ,” awa aum.
56 Uma criada o notou à luz da fogueira e começou a olhar fixamente para ele. Por fim, disse: “Este homem era um dos seguidores de Jesus!”.
57 Ah nug aum amge Petrus nug amegp̱a aum. “Iiṯa, da Nug ii dooṯem,” awa aum.
57 Mas Pedro negou, dizendo: “Mulher, eu nem o conheço!”.
58 Nug anam awowa, nakok dayeye amu danab laa nug Petrus anṯa, nug amegp̱a, “Na ele nuhig danab laa,” awa aum. Amge Petrus nug amegp̱a aum. “Da am iiṯanab,” awa aum.
58 Pouco depois, um homem olhou para ele e disse: “Você também é um deles!”. “Não sou!”, retrucou Pedro.
59 Nug anam a, dimp̱a aua laip̱u uḵe, danab laa nug Petrusnu inam aum. “Danab umu nug amu Galelia danab amunu genabnab, nug Jesus ele oh oipiḏ,” awa aum.
59 Cerca de uma hora mais tarde, outro homem afirmou: “Com certeza esse aí também estava com ele, pois também é galileu!”.
60 Nug anam aum amge Petrus nug aum. “Danab, da na nai amu ame amu da ii dooṯem!” Nug anam aawo, matuk dawai paha gayom.
60 Pedro, porém, respondeu: “Homem, eu não sei do que você está falando”. E, no mesmo instante, o galo cantou.
61 Anam he, Naḏi Nug eḏua Petrus neeḵiṯe, nug ameg qewoya, Petrus aaḵu Jesusnu nai, “Tuqan imup̱a na dahilnu, ‘Da Nug ii dooṯem,’ aon, haen ewam batak aḵut. Na haen ewam anam ap̱e, dimp̱a matuk dawai nug gaaḵu,” nai amu Petrus daugp̱a doum.
61 Então o Senhor se voltou e olhou para Pedro. E Pedro se lembrou das palavras dele: “Hoje, antes que o galo cante, você me negará três vezes”.
62 Nai amu daugp̱a do, aaḵu Petrus dimiṯim uḵa, oo doyak huanak ele gayom.
62 E Pedro saiu dali, chorando amargamente.
63 Amu danab ag Jesus aḏap̱ig ele amu, ag Nug aon aon qeṯan, Nug maḵuḏp̱ig.
63 Os guardas encarregados de Jesus começaram a zombar dele e a bater nele.
64 Ag ele lamenp̱a ameg qaḵan, ep̱elagp̱a Nug iḏu owona amu ag ap̱ig. “Kayak na ehaniṯeb, aun nug na oiṯom ap̱e dootu!” aon ap̱ig.
64 Vendaram seus olhos e diziam: “Profetize para nós! Quem foi que lhe bateu desta vez?”.
65 Ag anam henan, ag Nug aon aon qedap̱ig.
65 E o insultavam de muitas outras maneiras.
66 Ag anam heegeg, aam be, Israel iḵi danab, mana meṯak danab oḵai amu ḏo mehuqak danab ele ag uḏin qag meeg, ag Jesus aon gona, ag noolagp̱a meeg dayom.
66 Ao amanhecer, todos os líderes do povo se reuniram, incluindo os principais sacerdotes e os mestres da lei. Jesus foi conduzido à presença desse conselho,
67 “Nug ap̱a dayeye amu ag Nug oḏ medap̱ig. Na amenigp̱a a! Na amu Kristuste o iiṯa?” aon ap̱ig. Aeg amu Nug ag amelagp̱a aum. “Da ag amelagp̱a ap̱i amu ag genab ii doomna,” awa aum.
67 e eles perguntaram: “Diga-nos, você é o Cristo?”. Jesus respondeu: “Se eu lhes disser, de modo algum acreditarão em mim.
68 Anana Nug aum. “Da keeke laanu oḏ madaḵul amu ag nai dahil amu nob eḏun ii aḵulag
68 E, se eu lhes fizer uma pergunta, não responderão.
69 amge dimp̱a Danab Beḵalag da, da Kayak g̱agaṯag oh ele amu, da Nug ep̱eg naḏiapp̱a, amuam anuqak aben, amup̱a daaḵul,” awa aum.
69 Mas, de agora em diante, o Filho do Homem se sentará à direita do Deus Poderoso”.
70 Jesus anam a amu ag oh ap̱ig. “Aaḵu amunu na amu Kayak beḵate?” aon ap̱ig. Aeg amu Nug amelagp̱a aum, “Ag anam aṯeb,” awa aum.
70 Todos gritaram: “Então você afirma que é o Filho de Deus?”. E ele respondeu: “Vocês dizem que eu sou”.
71 Anam a amu ag ap̱ig. “Ig danab laala danab imu eheḏ heumnu maṯiglagnu ii maṯimta. Nug nuḵa Nug oḏep̱a aawo, ig nuhig nai aaḵu doomut,” aon ap̱ig.
71 “Que necessidade temos de outras testemunhas?”, disseram eles. “Nós mesmos o ouvimos de sua boca!”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.