Mateus 5
Raraŋ Aetaniacna Kam Wembaŋ Laŋ (GAI) vs NAA
1 Na ma wattatnanna mina wɨt aniaca kɨpri, aintik ma taŋga takur ian nagaca mbiraca, mana iŋa raŋgairena ramtaɨra taŋga man ndambuŋa puniri. Iesusa takur ian nagaca mbiracrina|src="CN01700C.TIF" size="span" copy="Cook" ref="5.1"
1 Ao ver as multidões, Jesus subiu ao monte. Ele se assentou e os seus discípulos se aproximaram dele.
2 Karica Iesusa mana iŋa raŋgairena ramtaɨrmo ma gainda riptirina,
2 Então ele passou a ensiná-los. Jesus disse:
3 “Na meikramtaɨra lamŋirena mina Raraŋ Aetaniacna reik kocortanpembca, mina toŋtoŋgarap eacnande. Tamuŋna auŋna bubuoca anna minan.
3 — Bem-aventurados
4 “Na meikramtaɨra mandeaca aerenanna, mina toŋtoŋgarap eac, Raraŋ Aetaniaca mina kakadmaica wandoŋainande.
4 — Bem-aventurados
5 “Na meikramtaɨra ndorita irembca aŋgɨ ŋgep ŋgocortan, mitoco toŋtoŋgarap eac. Raraŋ Aetaniaca minmo gan tiacarpaikca muruŋa neaŋnande.
5 — Bem-aventurados os mansos,
6 “Na meikramtaɨra tɨp kirar wandoŋa mona toŋtoŋ aniacapnan, mina Raraŋ Aetaniacmo mataua raŋgairenan. Raraŋ Aetaniaca minmo toŋgorina reikca neaŋi mɨnna tɨknande.
6 — Bem-aventurados
7 “Na meikramtaɨra kabena meikramtaɨrmo kadmaica otacrenan, mitoco toŋgonande, Raraŋ Aetaniaca minmo kadmaica otacnande.
7 — Bem-aventurados
8 “Na meikramtaɨra nikinik iroar ratarapnan, mitoco toŋtoŋgarap eac. Mina Raraŋ Aetaniacmo watnande.
8 — Bem-aventurados
9 “Na meikramtaɨra kagrembca moa irikrenan, mitoco toŋtoŋgarap eac. Te, mina minmo Raraŋ Aetaniacna mombonik ndopnandet.
9 — Bem-aventurados
10 “Na meikramtaɨra tɨpemb kirarir wandoikca raŋgaica anna gɨgɨrar aŋgɨrenanna, mitoco toŋtoŋgarap eac. Tamuŋna auŋna bubuoca, anna minan.
10 — Bem-aventurados
11 “Na mina watrenanna, ne aukna tumbunna eac te, mina nenmo paparuna tɨpembca monandet, na mina nemo kam ŋgoreac ndop te, na mina nemo tɨp ŋgoreaca mo te. Ne toco toŋtoŋgarap eac.
11 — Bem-aventurados são vocês quando, por minha causa, os insultarem e os perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vocês.
12 Na ne toŋtoŋgar anikca moca werei. An opoik bagaraniaca Raraŋ Aetaniacna tamuŋna auŋ malambireke. Na an tɨpna kirara mina atua rambca morina ramtaɨrmo ainda morina.”
12 Alegrem-se e exultem, porque é grande a sua recompensa nos céus; pois assim perseguiram os profetas que viveram antes de vocês.
13 Karica Iesusa gaind mac mbopatna, “Ne gan tiacarpaikna mindaŋ toc. Na mindaŋa ndona tarar kecari te, aia mamo kaia moit? Ainta mindaŋa ma aiŋir kocor, na meikramtaɨra manmo aŋgɨra kecarica, mina man nambatta wɨtɨkca taŋrena.
13 — Vocês são o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 “Na ne gan tiacarpaikna tacna memetac toc, na ne gaind ndamŋi, auŋ aniac ianna takurmo tamuŋ ndeac te, ma iŋgorocna mɨnna wanaiŋ.
14 — Vocês são a luz do mundo. Não se pode esconder uma cidade situada no alto de um monte.
15 Na tacna memetac toco, mina wɨn aŋgɨca tacmo mba aŋgɨri taurkitndait, wanaiŋ ŋgoin. Mina gainda morena, tacmo tacna taupca tɨk te, ma an kac inik ndeacrena meikramtaɨrmo memetac neaŋnandet.
15 Nem se acende uma lamparina para colocá-la debaixo de um cesto, mas num lugar adequado onde ilumina bem todos os que estão na casa.
16 Ainda moca an tɨpna kirar mbuŋa nena memetaca kabena meikramtaɨrta lamnɨac ŋgoutmo metac te, nena morena tɨpemb kirarirta aiŋir laiŋmo mina watnandet. Na mina nena tamuŋna auŋna Aetna imo aŋgɨ ŋgepnande.”
16 Assim brilhe também a luz de vocês diante dos outros, para que vejam as boas obras que vocês fazem e glorifiquem o Pai de vocês, que está nos céus.
17 Karica Iesusa gaind mac mbopatna, “Ne gainda kai lamŋi teac, aku kɨprinanna Tɨp Wandɨkapa Raraŋ Aetaniacna rambca morina ramtaɨrta kambca mo kecarina mba kɨpri, wanaiŋ ŋgoin. Aku anna mo kecarina mba kɨpri, aku mana moi mɨnna tɨkna kɨprina.
17 — Não pensem que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, mas para cumprir.
18 Na aku nemo gidik ŋgoin aindopnandet, riac tamuŋapa gan tiacarpaikca eacraŋ te, Tɨp Wandɨkca tirca eacrinanna, ma mba iŋgorocitndai, wanaiŋ ŋgoin. An titrirpaikna emtemma mba maiitndai, mina muruŋ ŋgoinna eacnandet. Na an Tɨp Wandɨkca ma aind ndeac taŋca an reikca larui mainandet.
18 Porque em verdade lhes digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Ainda moca ramoot ianna an Raraŋ Aetaniaca Mosesmo neaŋrina Tɨp Wandɨkna kam teker emtemma, watca anmo reac kamaind ndopca ma raŋgai ŋgocor, na ma kabena meikramtaɨr motocmo mbopca mina ainda raŋgai te, an ramootta mana ia tamuŋna auŋna bubuocmo ma teker ŋgoin ndeacnande. Na ramootta ma an Raraŋ Aetaniac Mosesmo neaŋrina Tɨp Wandɨkca matau raŋgairaŋ te, kabena meikramtaɨrmo an kirara ripti te, an ramootta tamuŋna auŋna bubuocmo, ma i aniac aŋgɨnande.
19 Aquele, pois, que desrespeitar um destes mandamentos, ainda que dos menores, e ensinar os outros a fazer o mesmo, será considerado mínimo no Reino dos Céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no Reino dos Céus.
20 Na aku nemo gaindopnande, ne Raraŋ Aetaniacna toŋtoŋa raŋgai ŋgocor, na nena tɨpemb kirarir wandoikca Parisiarapa tɨpemb wandik tamŋirena ramtaɨrta kirarirmo kun ŋgocor, ne tamuŋna auŋna bubuoca mba mac mbukitndai.”
20 Porque eu afirmo que, se a justiça de vocês não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrarão no Reino dos Céus.
21 Karica Iesusa gaind mac mboprina, “Nena nicar ŋgamrira atua Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrina kamma, ne waracrinanna gaind, ‘Ne kabena meacramootmo kai mo menac teac. Na ramootta kabena ramootta mo menac te, ma ritri waparacna taupca taŋca mina manmo anna tɨkca ritri waparaca monande.’
21 — Vocês ouviram o que foi dito aos antigos: “Não mate.” E ainda: “Quem matar estará sujeito a julgamento.”
22 Na aku nemo aindopnande, ramootta ndona laiplacarmo ŋateca kaega mo te, ma ritri waparacna outta wɨtɨknande. Na ramootta ndona laiplacarmo kam ŋgoreac ndop te, ma ninik waŋna paŋan aniacna outta wɨtɨknande. Na ramootta ndona laiplacarmo aindop te, ‘U ŋaŋaŋaona ramoot ŋgoin.’ An ramoot, ma an menac ŋgocorta iarwara wɨrrena taca mbuknande.
22 Eu, porém, lhes digo que todo aquele que se irar contra o seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem insultar o seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem o chamar de tolo estará sujeito ao inferno de fogo.
23 “Ainda moca u ndona gɨmbamba mona reikmo aŋgɨca, an gɨmbamba morena taup naaŋgɨ kɨp te, na u lamŋirina, una laiplacarta ianna ma unmo makukap te,
23 Portanto, se você estiver trazendo a sua oferta ao altar e lá se lembrar que o seu irmão tem alguma coisa contra você,
24 u ndona gɨmbamba mo ndoprina reikmo, an gɨmbamba morena taupca tɨkcarica, taŋca ndona an laiplacara mandaia unmo makukapnanmo watca oŋgo an wandoŋaica iro wetwet aŋgɨ te, u mac nda taŋca Raraŋ Aetaniacmo gɨmbamba moca neaŋ.
24 deixe diante do altar a sua oferta e vá primeiro reconciliar-se com o seu irmão; e então volte e faça a sua oferta.
25 “Na ramoot ianna umo ritri waparaca mona mo te, na oŋgo taupca mandeba taŋraŋ te, u tawi ŋgoin motemma manapmo kam ndopi wandoŋai, moca ma unmo an ritri waparacna ramootna para tɨknandet, na ma umo kac ŋgoreacna ŋginaŋna aiŋa morena ramootna para tɨknande, na mina unmo kac ŋgoreaca tɨknande.
25 — Entre em acordo sem demora com o seu adversário, enquanto você está com ele a caminho, para que o adversário não entregue você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça, e você seja jogado na prisão.
26 Aintik aku umo gidik ŋgoinna aindopnande, u an kac ŋgoreac ndeaci taŋi mina umo mboprina opoik aniacna mɨn ŋgoinna oik te, mina umo watcarica u an kac ŋgoreac tɨkcarica larunandet.”
26 Em verdade lhe digo que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
27 Karica Iesusa gaind mac mambopat, “Nena nicar ŋgamrira atua Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrina kamma, ne waracrinanna gaind, ‘Atua mina mboprina kamma ne waracrinan, na ma gaindoprina, “Ne meikramtaɨra tɨpemb ŋgadudukara morena tɨpemb kirarira kai mo teac.”’
27 — Vocês ouviram o que foi dito: “Não cometa adultério.”
28 Na aku nemo gaindopnande, ramoot ianna meac ianmo watca ndona iro nikinik mbuŋa mana mona iro ŋgoreac aŋgɨ te, an ramootta ma meacramootna tɨp ŋgadudukca morena tɨp kirarmo ndona iro nikinik mbuŋa mamori.
28 Eu, porém, lhes digo: todo o que olhar para uma mulher com intenção impura, já cometeu adultério com ela no seu coração.
29 “Ainda moca una lamnɨac umbaia umo moca u tɨp ŋgoreacna makukca mo te, u mamo tarkica kecari. Na una tik umbum emtemma mo kecari te, na u tɨp ŋgoreacna makukca mo ŋgocor, anna laŋ, moca Raraŋ Aetaniaca una tik umbumma muruŋa menac ŋgocorta iarwara wɨrrena taca ke mbuk nari.
29 — Se o seu olho direito leva você a tropeçar, arranque-o e jogue-o fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que ter o corpo inteiro lançado no inferno.
30 Ainda moca una par umbaia unmo moca u tɨp ŋgoreacna makukna ŋgirik te, u man kataca kecari. Na u ndona tik umbum emtemma mo kecari te, na u tɨp ŋgoreaca mo ŋgocor, anna laŋ, moca Raraŋ Aetaniaca una tik umbumma muruŋa, menac ŋgocorta iarwara wɨrrena taca ke mbuk nari.”
30 E, se a sua mão direita leva você a tropeçar, corte-a e jogue-a fora. Pois é preferível você perder uma parte do seu corpo do que o corpo inteiro ir para o inferno.
31 Karica Iesusa gaind mac mambopat, “Nena nicar ŋgamrira ŋgaua Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrina kamma, ne waracrinanna gaind, ‘Ramoot ianna ndona meacmo oot mandacna mo te, ma manmo laŋtaŋgo kakatacna timbiŋ rapara moca manmo neaŋ!’
31 — Também foi dito: “Aquele que repudiar a sua mulher deve dar-lhe uma carta de divórcio.”
32 Na mandeaca aku nemo gaindopnandet, ramootta mana meaca, meacramootna tɨp ŋgadudukca morena tɨp kirara mo ŋgocora oot mandac te, ma laŋtaŋgona tɨpca mba raŋgairi. Aintik iŋmbaia an meaca kabena ramoot laŋgo te, an meaca ma meacramootna tɨp ŋgadudukna tɨp kirar mamori. Na ramootta, meac ianna ŋgaua mana kaŋgaitta mamo ootta mandaca eacrinanna laŋgo te, ma toco an laŋtaŋgona tɨpca mba raŋgairi, na an ramoot toco, an meacramootna tɨp ŋgadudukna tɨp kirar mamori.”
32 Eu, porém, lhes digo: quem repudiar a sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a se tornar adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério.
33 Karica Iesusa gaind mac mboprina, “Nena nicar ŋgamrira ŋgaua Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrina kamma, ne waracrinanna gaind, ‘U kammo u gidik ŋgoinna leac te, u an leacrina kammo gidik ŋgoinna raŋgai. Na reac ianna moca u kammo gidik ŋgoinna leac te, u anna raŋgaica Kacootna lamnɨacmo, u anmo wandoŋa mo.’
33 — Vocês também ouviram o que foi dito aos antigos: “Não faça juramento falso, mas cumpra rigorosamente para com o Senhor o que você jurou.”
34 Na aku nemo aindopnande, ne reac ianna moca ne kammo gidik ŋgoinna mo gagrana mo te, ne tamuŋna auŋna ia kai aca nena kammo moi gagrana mo teac. An tamuŋna auŋa anna Raraŋ Aetaniacna gagrirta ramoot paŋan mbiracrena taup.
34 Eu, porém, lhes digo: não jurem de modo nenhum; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 Na ne tiacarpaikna ia wanaiŋa kai aca nena kammo, moi gagrana mo teac. An tiacarpaikca anna Raraŋ Aetaniaca ndona ormo, an nambatta tɨkca wɨk aŋgɨrena. Na ne toco Ierusalemna ia wanaiŋa kai aca, nena kammo moi gagrana mo teac, Ierusalemma ma Gagrirta Ramoot Paŋan aniacna auŋ.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser a cidade do grande Rei.
36 Na ne ndorita paŋanna ia wanaiŋa kai aca nena kammo, moi gagrana mo teac, anna nena paŋanna lakoarmo, ne mana moi mbɨkit, co, gogokca mona mɨnna wanaiŋ.
36 Não jure pela sua cabeça, porque você não pode fazer com que um só cabelo fique branco ou preto.
37 Aintik ne gaind niŋgik ndop, anna laŋ, aku monandet, co, wanaiŋ, aku mba moit. Na kabena kamma an nambatta mbop te, anna Ramoot Ŋgoreaca ndo moa larurina kam.”
37 Que a palavra de vocês seja: Sim, sim; não, não. O que passar disto vem do Maligno.
38 Karica Iesusa gaind mac mboprina, “Nena nicar ŋgamrira ŋgaua Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrina kamma, ne waracrinanna gaind, ‘Ramoot ianna ramoot ianna lamnɨaca mo ŋgocrai te, ne toco rutica mana lamnɨaca mo ŋgocrai. Na ramoot ianna kabena ramootna ndar ianna pica witki te, ne toco rutica manan motoco pi witki.’
38 — Vocês ouviram o que foi dito: “Olho por olho, dente por dente.”
39 Na aku nemo gaindopnande, ramootta nemo tɨp ŋgoreaca morinanna, ne mamo kai ruti teac, kari ŋgoin. Ainda moca ramoot ianna nemo kapgɨn waŋembai ŋgap te, ne waŋembaina kapgɨn mac tɨk te, ma anmo mac apna.
39 Eu, porém, lhes digo: Não resistam ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça-lhe também a face esquerda.
40 Na ramoot ianna nena tik ŋgapaoc teker aŋgɨna moca, ma nenmo ritri waparaca tɨk te, ne an tik ŋgapaoc tekera neaŋ, na nena tik ŋgapaoc aniac motocmo neaŋ.
40 Se alguém quer processar você e tirar-lhe a túnica, deixe que leve também a capa.
41 Na ramoot ianna nemo gagraca ndona reacmo warkica tawanna taŋ ndop te, ne tawan acait motemma taŋ mandac.
41 Se alguém obrigar você a andar uma milha, vá com ele duas.
42 Na ramoot ianna, nenmo reac ianna digi te, ne manmo neaŋ. Na ramootta nenmo digica iŋmbai nena reacmo nda rutina digi te, ne manmo neaŋ, kai wawɨri teac.”
42 Dê a quem lhe pede e não volte as costas ao que quer lhe pedir emprestado.
43 Karica Iesusa gaind mac mbopatna, “Nena nicar ŋgamrira ŋgaua Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrina kamma, ne waracrinanna gaind, ‘Nena kamkabearmo matŋi te, nena puŋnaŋgepmo kai matŋi teac.’
43 — Vocês ouviram o que foi dito: “Ame o seu próximo e odeie o seu inimigo.”
44 Aintik aku nemo gaindopnande, ne ndorita puŋnaŋgeptanmo, ne minmo matŋi, na ne Raraŋ Aetaniacmo mbendeica ma nemo tɨp ŋgoreaca morena meikramtaɨrmo, ma mina moca kadmaina.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem pelos que perseguem vocês,
45 Ainda mo te, ne tamuŋna auŋna Raraŋ Aetaniacna mombonik koind teacnande. Na ma ramo moca, ra gaca meikramtaɨr laiŋapa meikramtaɨr ŋgorik tambat ndeacrena. Na ma riacna rapacrena puk motocmo moca an meikramtaɨr ŋgorikca tɨpemb wandoikca mba morinanapa meikramtaɨra tɨpemb wandoikca morenanmo irikrena.
45 para demonstrarem que são filhos do Pai de vocês, que está nos céus. Porque ele faz o seu sol nascer sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Na meikramtaɨra nenmo matŋirenanna, ne min tiŋgikca matŋiraŋ te, Raraŋ Aetaniaca nemo opoikca mba neaŋitndait. Na kitcartukar iurena ramtaɨr toco meikramtaɨra minmo matŋirenanna, mina min tiŋgikca matŋiraŋ te, Raraŋ Aetaniaca minmo opoikca mba neaŋitndait.
46 Porque, se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Os publicanos também não fazem o mesmo?
47 Na ne ndorita, kamkabear tiŋgikmo ra laŋ neaŋ te, Raraŋ Aetaniacna lamnɨaca watrenanna, anna ne Iudana meikramtaɨr wanaiŋnanta kirarir toc. Na Raraŋ Aetaniacna Iudana meikramtaɨr wanaiŋ toco, mina ainda morena.
47 E, se saudarem somente os seus irmãos, o que é que estão fazendo de mais? Os gentios também não fazem o mesmo?
48 Aintik ne meikramtaɨr wandoik laiŋ koind teac. Nena an tamuŋna auŋna Aet eacrena kirar wandoŋ laŋanna, ne toco aind ŋgoin ndeac.”
48 Portanto, sejam perfeitos como é perfeito o Pai de vocês, que está no céu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.