Mateus 5
Raraŋ Aetaniacna Kam Wembaŋ Laŋ (GAI) vs ARA
1 Na ma wattatnanna mina wɨt aniaca kɨpri, aintik ma taŋga takur ian nagaca mbiraca, mana iŋa raŋgairena ramtaɨra taŋga man ndambuŋa puniri. Iesusa takur ian nagaca mbiracrina|src="CN01700C.TIF" size="span" copy="Cook" ref="5.1"
1 Vendo Jesus as multidões, subiu ao monte, e, como se assentasse, aproximaram-se os seus discípulos;
2 Karica Iesusa mana iŋa raŋgairena ramtaɨrmo ma gainda riptirina,
2 e ele passou a ensiná-los, dizendo:
3 “Na meikramtaɨra lamŋirena mina Raraŋ Aetaniacna reik kocortanpembca, mina toŋtoŋgarap eacnande. Tamuŋna auŋna bubuoca anna minan.
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 “Na meikramtaɨra mandeaca aerenanna, mina toŋtoŋgarap eac, Raraŋ Aetaniaca mina kakadmaica wandoŋainande.
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados.
5 “Na meikramtaɨra ndorita irembca aŋgɨ ŋgep ŋgocortan, mitoco toŋtoŋgarap eac. Raraŋ Aetaniaca minmo gan tiacarpaikca muruŋa neaŋnande.
5 Bem-aventurados os mansos, porque herdarão a terra.
6 “Na meikramtaɨra tɨp kirar wandoŋa mona toŋtoŋ aniacapnan, mina Raraŋ Aetaniacmo mataua raŋgairenan. Raraŋ Aetaniaca minmo toŋgorina reikca neaŋi mɨnna tɨknande.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão fartos.
7 “Na meikramtaɨra kabena meikramtaɨrmo kadmaica otacrenan, mitoco toŋgonande, Raraŋ Aetaniaca minmo kadmaica otacnande.
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia.
8 “Na meikramtaɨra nikinik iroar ratarapnan, mitoco toŋtoŋgarap eac. Mina Raraŋ Aetaniacmo watnande.
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque verão a Deus.
9 “Na meikramtaɨra kagrembca moa irikrenan, mitoco toŋtoŋgarap eac. Te, mina minmo Raraŋ Aetaniacna mombonik ndopnandet.
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque serão chamados filhos de Deus.
10 “Na meikramtaɨra tɨpemb kirarir wandoikca raŋgaica anna gɨgɨrar aŋgɨrenanna, mitoco toŋtoŋgarap eac. Tamuŋna auŋna bubuoca, anna minan.
10 Bem-aventurados os perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 “Na mina watrenanna, ne aukna tumbunna eac te, mina nenmo paparuna tɨpembca monandet, na mina nemo kam ŋgoreac ndop te, na mina nemo tɨp ŋgoreaca mo te. Ne toco toŋtoŋgarap eac.
11 Bem-aventurados sois quando, por minha causa, vos injuriarem, e vos perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vós.
12 Na ne toŋtoŋgar anikca moca werei. An opoik bagaraniaca Raraŋ Aetaniacna tamuŋna auŋ malambireke. Na an tɨpna kirara mina atua rambca morina ramtaɨrmo ainda morina.”
12 Regozijai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; pois assim perseguiram aos profetas que viveram antes de vós.
13 Karica Iesusa gaind mac mbopatna, “Ne gan tiacarpaikna mindaŋ toc. Na mindaŋa ndona tarar kecari te, aia mamo kaia moit? Ainta mindaŋa ma aiŋir kocor, na meikramtaɨra manmo aŋgɨra kecarica, mina man nambatta wɨtɨkca taŋrena.
13 Vós sois o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 “Na ne gan tiacarpaikna tacna memetac toc, na ne gaind ndamŋi, auŋ aniac ianna takurmo tamuŋ ndeac te, ma iŋgorocna mɨnna wanaiŋ.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder a cidade edificada sobre um monte;
15 Na tacna memetac toco, mina wɨn aŋgɨca tacmo mba aŋgɨri taurkitndait, wanaiŋ ŋgoin. Mina gainda morena, tacmo tacna taupca tɨk te, ma an kac inik ndeacrena meikramtaɨrmo memetac neaŋnandet.
15 nem se acende uma candeia para colocá-la debaixo do alqueire, mas no velador, e alumia a todos os que se encontram na casa.
16 Ainda moca an tɨpna kirar mbuŋa nena memetaca kabena meikramtaɨrta lamnɨac ŋgoutmo metac te, nena morena tɨpemb kirarirta aiŋir laiŋmo mina watnandet. Na mina nena tamuŋna auŋna Aetna imo aŋgɨ ŋgepnande.”
16 Assim brilhe também a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem a vosso Pai que está nos céus.
17 Karica Iesusa gaind mac mbopatna, “Ne gainda kai lamŋi teac, aku kɨprinanna Tɨp Wandɨkapa Raraŋ Aetaniacna rambca morina ramtaɨrta kambca mo kecarina mba kɨpri, wanaiŋ ŋgoin. Aku anna mo kecarina mba kɨpri, aku mana moi mɨnna tɨkna kɨprina.
17 Não penseis que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, vim para cumprir.
18 Na aku nemo gidik ŋgoin aindopnandet, riac tamuŋapa gan tiacarpaikca eacraŋ te, Tɨp Wandɨkca tirca eacrinanna, ma mba iŋgorocitndai, wanaiŋ ŋgoin. An titrirpaikna emtemma mba maiitndai, mina muruŋ ŋgoinna eacnandet. Na an Tɨp Wandɨkca ma aind ndeac taŋca an reikca larui mainandet.
18 Porque em verdade vos digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Ainda moca ramoot ianna an Raraŋ Aetaniaca Mosesmo neaŋrina Tɨp Wandɨkna kam teker emtemma, watca anmo reac kamaind ndopca ma raŋgai ŋgocor, na ma kabena meikramtaɨr motocmo mbopca mina ainda raŋgai te, an ramootta mana ia tamuŋna auŋna bubuocmo ma teker ŋgoin ndeacnande. Na ramootta ma an Raraŋ Aetaniac Mosesmo neaŋrina Tɨp Wandɨkca matau raŋgairaŋ te, kabena meikramtaɨrmo an kirara ripti te, an ramootta tamuŋna auŋna bubuocmo, ma i aniac aŋgɨnande.
19 Aquele, pois, que violar um destes mandamentos, posto que dos menores, e assim ensinar aos homens, será considerado mínimo no reino dos céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no reino dos céus.
20 Na aku nemo gaindopnande, ne Raraŋ Aetaniacna toŋtoŋa raŋgai ŋgocor, na nena tɨpemb kirarir wandoikca Parisiarapa tɨpemb wandik tamŋirena ramtaɨrta kirarirmo kun ŋgocor, ne tamuŋna auŋna bubuoca mba mac mbukitndai.”
20 Porque vos digo que, se a vossa justiça não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrareis no reino dos céus. Do homicídio
21 Karica Iesusa gaind mac mboprina, “Nena nicar ŋgamrira atua Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrina kamma, ne waracrinanna gaind, ‘Ne kabena meacramootmo kai mo menac teac. Na ramootta kabena ramootta mo menac te, ma ritri waparacna taupca taŋca mina manmo anna tɨkca ritri waparaca monande.’
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e: Quem matar estará sujeito a julgamento.
22 Na aku nemo aindopnande, ramootta ndona laiplacarmo ŋateca kaega mo te, ma ritri waparacna outta wɨtɨknande. Na ramootta ndona laiplacarmo kam ŋgoreac ndop te, ma ninik waŋna paŋan aniacna outta wɨtɨknande. Na ramootta ndona laiplacarmo aindop te, ‘U ŋaŋaŋaona ramoot ŋgoin.’ An ramoot, ma an menac ŋgocorta iarwara wɨrrena taca mbuknande.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que [sem motivo] se irar contra seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem proferir um insulto a seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem lhe chamar: Tolo, estará sujeito ao inferno de fogo.
23 “Ainda moca u ndona gɨmbamba mona reikmo aŋgɨca, an gɨmbamba morena taup naaŋgɨ kɨp te, na u lamŋirina, una laiplacarta ianna ma unmo makukap te,
23 Se, pois, ao trazeres ao altar a tua oferta, ali te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 u ndona gɨmbamba mo ndoprina reikmo, an gɨmbamba morena taupca tɨkcarica, taŋca ndona an laiplacara mandaia unmo makukapnanmo watca oŋgo an wandoŋaica iro wetwet aŋgɨ te, u mac nda taŋca Raraŋ Aetaniacmo gɨmbamba moca neaŋ.
24 deixa perante o altar a tua oferta, vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; e, então, voltando, faze a tua oferta.
25 “Na ramoot ianna umo ritri waparaca mona mo te, na oŋgo taupca mandeba taŋraŋ te, u tawi ŋgoin motemma manapmo kam ndopi wandoŋai, moca ma unmo an ritri waparacna ramootna para tɨknandet, na ma umo kac ŋgoreacna ŋginaŋna aiŋa morena ramootna para tɨknande, na mina unmo kac ŋgoreaca tɨknande.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás com ele a caminho, para que o adversário não te entregue ao juiz, o juiz, ao oficial de justiça, e sejas recolhido à prisão.
26 Aintik aku umo gidik ŋgoinna aindopnande, u an kac ŋgoreac ndeaci taŋi mina umo mboprina opoik aniacna mɨn ŋgoinna oik te, mina umo watcarica u an kac ŋgoreac tɨkcarica larunandet.”
26 Em verdade te digo que não sairás dali, enquanto não pagares o último centavo. Do adultério
27 Karica Iesusa gaind mac mambopat, “Nena nicar ŋgamrira atua Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrina kamma, ne waracrinanna gaind, ‘Atua mina mboprina kamma ne waracrinan, na ma gaindoprina, “Ne meikramtaɨra tɨpemb ŋgadudukara morena tɨpemb kirarira kai mo teac.”’
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Na aku nemo gaindopnande, ramoot ianna meac ianmo watca ndona iro nikinik mbuŋa mana mona iro ŋgoreac aŋgɨ te, an ramootta ma meacramootna tɨp ŋgadudukca morena tɨp kirarmo ndona iro nikinik mbuŋa mamori.
28 Eu, porém, vos digo: qualquer que olhar para uma mulher com intenção impura, no coração, já adulterou com ela.
29 “Ainda moca una lamnɨac umbaia umo moca u tɨp ŋgoreacna makukca mo te, u mamo tarkica kecari. Na una tik umbum emtemma mo kecari te, na u tɨp ŋgoreacna makukca mo ŋgocor, anna laŋ, moca Raraŋ Aetaniaca una tik umbumma muruŋa menac ŋgocorta iarwara wɨrrena taca ke mbuk nari.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Ainda moca una par umbaia unmo moca u tɨp ŋgoreacna makukna ŋgirik te, u man kataca kecari. Na u ndona tik umbum emtemma mo kecari te, na u tɨp ŋgoreaca mo ŋgocor, anna laŋ, moca Raraŋ Aetaniaca una tik umbumma muruŋa, menac ŋgocorta iarwara wɨrrena taca ke mbuk nari.”
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não vá todo o teu corpo para o inferno.
31 Karica Iesusa gaind mac mambopat, “Nena nicar ŋgamrira ŋgaua Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrina kamma, ne waracrinanna gaind, ‘Ramoot ianna ndona meacmo oot mandacna mo te, ma manmo laŋtaŋgo kakatacna timbiŋ rapara moca manmo neaŋ!’
31 Também foi dito: Aquele que repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Na mandeaca aku nemo gaindopnandet, ramootta mana meaca, meacramootna tɨp ŋgadudukca morena tɨp kirara mo ŋgocora oot mandac te, ma laŋtaŋgona tɨpca mba raŋgairi. Aintik iŋmbaia an meaca kabena ramoot laŋgo te, an meaca ma meacramootna tɨp ŋgadudukna tɨp kirar mamori. Na ramootta, meac ianna ŋgaua mana kaŋgaitta mamo ootta mandaca eacrinanna laŋgo te, ma toco an laŋtaŋgona tɨpca mba raŋgairi, na an ramoot toco, an meacramootna tɨp ŋgadudukna tɨp kirar mamori.”
32 Eu, porém, vos digo: qualquer que repudiar sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a tornar-se adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério. Dos juramentos
33 Karica Iesusa gaind mac mboprina, “Nena nicar ŋgamrira ŋgaua Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrina kamma, ne waracrinanna gaind, ‘U kammo u gidik ŋgoinna leac te, u an leacrina kammo gidik ŋgoinna raŋgai. Na reac ianna moca u kammo gidik ŋgoinna leac te, u anna raŋgaica Kacootna lamnɨacmo, u anmo wandoŋa mo.’
33 Também ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás rigorosamente para com o Senhor os teus juramentos.
34 Na aku nemo aindopnande, ne reac ianna moca ne kammo gidik ŋgoinna mo gagrana mo te, ne tamuŋna auŋna ia kai aca nena kammo moi gagrana mo teac. An tamuŋna auŋa anna Raraŋ Aetaniacna gagrirta ramoot paŋan mbiracrena taup.
34 Eu, porém, vos digo: de modo algum jureis; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 Na ne tiacarpaikna ia wanaiŋa kai aca nena kammo, moi gagrana mo teac. An tiacarpaikca anna Raraŋ Aetaniaca ndona ormo, an nambatta tɨkca wɨk aŋgɨrena. Na ne toco Ierusalemna ia wanaiŋa kai aca, nena kammo moi gagrana mo teac, Ierusalemma ma Gagrirta Ramoot Paŋan aniacna auŋ.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser cidade do grande Rei;
36 Na ne ndorita paŋanna ia wanaiŋa kai aca nena kammo, moi gagrana mo teac, anna nena paŋanna lakoarmo, ne mana moi mbɨkit, co, gogokca mona mɨnna wanaiŋ.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um cabelo branco ou preto.
37 Aintik ne gaind niŋgik ndop, anna laŋ, aku monandet, co, wanaiŋ, aku mba moit. Na kabena kamma an nambatta mbop te, anna Ramoot Ŋgoreaca ndo moa larurina kam.”
37 Seja, porém, a tua palavra: Sim, sim; não, não. O que disto passar vem do maligno. Da vingança
38 Karica Iesusa gaind mac mboprina, “Nena nicar ŋgamrira ŋgaua Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrina kamma, ne waracrinanna gaind, ‘Ramoot ianna ramoot ianna lamnɨaca mo ŋgocrai te, ne toco rutica mana lamnɨaca mo ŋgocrai. Na ramoot ianna kabena ramootna ndar ianna pica witki te, ne toco rutica manan motoco pi witki.’
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Na aku nemo gaindopnande, ramootta nemo tɨp ŋgoreaca morinanna, ne mamo kai ruti teac, kari ŋgoin. Ainda moca ramoot ianna nemo kapgɨn waŋembai ŋgap te, ne waŋembaina kapgɨn mac tɨk te, ma anmo mac apna.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao perverso; mas, a qualquer que te ferir na face direita, volta-lhe também a outra;
40 Na ramoot ianna nena tik ŋgapaoc teker aŋgɨna moca, ma nenmo ritri waparaca tɨk te, ne an tik ŋgapaoc tekera neaŋ, na nena tik ŋgapaoc aniac motocmo neaŋ.
40 e, ao que quer demandar contigo e tirar-te a túnica, deixa-lhe também a capa.
41 Na ramoot ianna nemo gagraca ndona reacmo warkica tawanna taŋ ndop te, ne tawan acait motemma taŋ mandac.
41 Se alguém te obrigar a andar uma milha, vai com ele duas.
42 Na ramoot ianna, nenmo reac ianna digi te, ne manmo neaŋ. Na ramootta nenmo digica iŋmbai nena reacmo nda rutina digi te, ne manmo neaŋ, kai wawɨri teac.”
42 Dá a quem te pede e não voltes as costas ao que deseja que lhe emprestes. Do amor ao próximo
43 Karica Iesusa gaind mac mbopatna, “Nena nicar ŋgamrira ŋgaua Raraŋ Aetaniac ndambuŋnan aŋgɨrina kamma, ne waracrinanna gaind, ‘Nena kamkabearmo matŋi te, nena puŋnaŋgepmo kai matŋi teac.’
43 Ouvistes que foi dito: Amarás o teu próximo e odiarás o teu inimigo.
44 Aintik aku nemo gaindopnande, ne ndorita puŋnaŋgeptanmo, ne minmo matŋi, na ne Raraŋ Aetaniacmo mbendeica ma nemo tɨp ŋgoreaca morena meikramtaɨrmo, ma mina moca kadmaina.
44 Eu, porém, vos digo: amai os vossos inimigos e orai pelos que vos perseguem;
45 Ainda mo te, ne tamuŋna auŋna Raraŋ Aetaniacna mombonik koind teacnande. Na ma ramo moca, ra gaca meikramtaɨr laiŋapa meikramtaɨr ŋgorik tambat ndeacrena. Na ma riacna rapacrena puk motocmo moca an meikramtaɨr ŋgorikca tɨpemb wandoikca mba morinanapa meikramtaɨra tɨpemb wandoikca morenanmo irikrena.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai celeste, porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Na meikramtaɨra nenmo matŋirenanna, ne min tiŋgikca matŋiraŋ te, Raraŋ Aetaniaca nemo opoikca mba neaŋitndait. Na kitcartukar iurena ramtaɨr toco meikramtaɨra minmo matŋirenanna, mina min tiŋgikca matŋiraŋ te, Raraŋ Aetaniaca minmo opoikca mba neaŋitndait.
46 Porque, se amardes os que vos amam, que recompensa tendes? Não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Na ne ndorita, kamkabear tiŋgikmo ra laŋ neaŋ te, Raraŋ Aetaniacna lamnɨaca watrenanna, anna ne Iudana meikramtaɨr wanaiŋnanta kirarir toc. Na Raraŋ Aetaniacna Iudana meikramtaɨr wanaiŋ toco, mina ainda morena.
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis de mais? Não fazem os gentios também o mesmo?
48 Aintik ne meikramtaɨr wandoik laiŋ koind teac. Nena an tamuŋna auŋna Aet eacrena kirar wandoŋ laŋanna, ne toco aind ŋgoin ndeac.”
48 Portanto, sede vós perfeitos como perfeito é o vosso Pai celeste.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.