Gênesis 31
Ibibiriya: Igambo lya Rurema mu ndeto ye'kifuliiru (FLR) vs NVT
1 Yakobo anayuvwa umwazi, kwo bagala Labaani bagweti bagayidodomba: «Si ibindu byoshi bya daata, muvyala witu wa Yakobo keera abigaaza! Na buno, akola mugale bweneene.»
1 Logo, porém, Jacó percebeu que os filhos de Labão estavam reclamando dele: “Jacó roubou tudo que era de nosso pai! À custa de nosso pai, adquiriu toda a sua riqueza!”.
2 Yakobo anabona kwo Labaani atakiri mu múshagalukira nga kwo âli kizi gira ubwa mbere.
2 Jacó também começou a notar uma mudança na atitude de Labão para com ele.
3 Ha nyuma, Nahano anabwira Yakobo kwokuno: «Ugalukirage mu kihugo kya bashokuluza baawe, na mu mbaga yawe, bwo tuyamiinwi.»
3 Então o S enhor disse a Jacó: “Volte para a terra de seu pai e de seu avô, a terra de seus parentes, e eu estarei com você”.
4 Kwokwo, Yakobo anatumira bakaage, Laheeri na Leya, kwo bamúgwane mu ndagiriro, ho âli gishiri.
4 Jacó mandou chamar Raquel e Lia ao campo onde ele cuidava de seus rebanhos
5 Neꞌri bakahika, anababwira: «Nabona kwo mwizo wani atakiri mu njagalukira nga kwo âli kizi gira. Kundu kwokwo, Rurema wa daata, tuyamiinwi.
5 e disse a elas: “Notei que seu pai mudou de atitude em relação a mim. O Deus de meu pai, porém, tem estado comigo.
6 Muyiji kwo mwizo wani, nꞌgamúkolera neꞌmisi yani yoshi.
6 Vocês sabem como tenho trabalhado arduamente a serviço de seu pai.
7 Halikago, keera andeba mu kuhindurania ikihembo kyani ubugira kali ikumi. Kundu kwokwo, Rurema atakamúhanguula kwo angomeerese.
7 Contudo, ele me enganou e mudou meu salário dez vezes. Mas Deus não permitiu que ele me prejudicasse.
8 «Mwizo, iri angadesiri: “Ibitugwa byoꞌmuyezi, byo bigaaba kihembo kyawe”, kwokwo ibitugwa byoshi, binayami buta imiyezi. Neꞌri angadesiri: “Ibitugwa byeꞌbihuuga, byo bigaaba kihembo kyawe”, haaho ibitugwa byoshi, binayami buta ibihuuga.
8 Se ele dizia: ‘Os salpicados serão o seu salário’, o rebanho começava a dar crias salpicadas. E, quando mudava de ideia e dizia: ‘Os listrados serão o seu salário’, então o rebanho inteiro dava crias listradas.
9 Kwokwo, kwo Rurema akayabiira ibitugwa bya mwizo, anabimbeereza.
9 Desse modo, Deus tirou os animais de seu pai e os deu a mim.
10 «Ikyanya ibitugwa byâli kizi linda, nanaloota. Mu yibyo birooto, nanabona kweꞌkyanya ibihebe biri mu yimya, byoshi biri byeꞌbihuuga, na byeꞌmiyezi, neꞌbipanga byeꞌbikeba-bikeba.
10 “Certa vez, na época do acasalamento, tive um sonho e vi que os bodes que se acasalavam com as cabras eram listrados, salpicados e malhados.
11 Na mu byebyo birooto, umuganda wa Rurema anambamagala: “E Yakobo!” Nanamúyitaba: “E waliha, nguteziri amatwiri.”
11 Então, em meu sonho, o anjo de Deus me disse: ‘Jacó!’. E eu respondi: ‘Aqui estou!’.
12 «Anambwira: “Langiiza! Ibihebe bikola mu yimya byeꞌbihuuga, na byeꞌmiyezi, neꞌbipanga byeꞌbikeba-bikeba. Na íbyatuma nagira kwoku, bwo nabona ngiisi byo Labaani ali mu kugirira.
12 “E o anjo disse: ‘Levante os olhos e você verá que apenas os machos listrados, salpicados e malhados estão se acasalando com as fêmeas de seu rebanho, pois vejo como Labão tem tratado você.
13 Niehe, nie Rurema úkakuhulukira kwo i Beteeri, halya ukashinga lirya ibuye, wanaliyonera kwaꞌmavuta, mu kulitaluula. Ho ukanambiikira indahiro. Na buno, uyami yimuka mu kino kihugo, unagalukire mu kihugo kyo ukabutirwa mwo.”»
13 Eu sou o Deus que lhe apareceu em Betel, o lugar onde você ungiu a coluna de pedra e fez seu voto a mim. Agora, apronte-se, saia desta terra e volte à sua terra natal’”.
14 Uyo Laheeri, bo na Leya, banashuvya Yakobo: «Twehe, mu nyumba ya daata, ndaahyo twangaki hyana mwo.
14 Raquel e Lia responderam: “Da nossa parte, tudo bem! Afinal, não herdaremos coisa alguma da riqueza de nosso pai.
15 Keera akatugondeesa, analya bindu byoshi. Kyo kitumiri akoli tubwinagi naaho nga binyamahanga.
15 Ele reduziu nossos direitos aos mesmos que têm as mulheres estrangeiras. Depois que nos vendeu, desperdiçou todo o dinheiro que você pagou por nós.
16 Ibindu byoshi byo Rurema akayabiira daata, bishuba bindu biitu, twe naꞌbaana biitu. Aaho! Ngiisi byo Rurema akubwira, ubigirage.»
16 Toda a riqueza que Deus tirou de nosso pai e deu a você é, por direito, nossa e de nossos filhos. Por isso, faça o que Deus ordenou”.
17 Kwokwo, Yakobo anayilingikania, anashonia bagala baage na bakaage ku ngamiya.
17 Então Jacó montou suas mulheres e seus filhos em camelos
18 Anayabiira ibitugwa byage byoshi, kuguma neꞌbindi byoshi byo akalonga i Mezopotamiya, anabitwala. Anashokola injira yoꞌkugalukira mu kihugo kyeꞌKaanani, imunda yishe Hisake.
18 e conduziu adiante todos os seus rebanhos. Juntou todos os bens que havia adquirido em Padã-Arã e partiu para a terra de Canaã, onde vivia Isaque, seu pai.
19 Neꞌkyanya Labaani akagendi kema ibibuzi byage ubwoya, Laheeri analonga ubulyo bwoꞌkumúzimba imigisi yage.
19 Quando partiram, Labão estava num lugar afastado, tosquiando suas ovelhas. Raquel roubou os ídolos da casa que pertenciam a seu pai e os levou consigo.
20 Kwokwo, kwoꞌyo Yakobo akateba Labaani, anayami yongoloka, buzira kumúseezera,
20 Assim, Jacó enganou Labão, o arameu, partindo sem avisá-lo de que iam embora.
21 anapuumukana ibindu byage byoshi, anajabuka ulwiji Hefuraati, anashonga iwa migazi yeꞌGiryadi.
21 Jacó levou todos os seus bens e atravessou o rio Eufrates, rumo à região montanhosa de Gileade.
22 Yakobo, iri akaba keera agira isiku zishatu akoli geeziri, Labaani anabwirwa kwo Yakobo apuumuka.
22 Três dias depois, Labão foi informado de que Jacó havia fugido.
23 Kwokwo, Labaani anakuumania beene wabo, banalandiriza Yakobo. Ha nyuma lyeꞌsiku zirinda, banamúhumaanana mu migazi yeꞌGiryadi.
23 Reuniu um grupo de parentes e saiu em perseguição a Jacó. Sete dias depois o alcançou, na região montanhosa de Gileade.
24 Halikago mu bushigi, Rurema anayijira Labaani, Umuharaamu, mu birooto, anamúbwira: «Uloleekeze bwija. Utakolwe kwo wabwira Yakobo igambo kiri neꞌliguma, liba libi, kandi iri liija.»
24 Na noite anterior, porém, Deus havia aparecido em sonho a Labão, o arameu, e dito a ele: “Estou avisando: deixe Jacó em paz!”.
25 Kwokwo, Labaani anahumaanana Yakobo mu migazi yeꞌGiryadi, ho Yakobo âli mali gwanwa ashinga iheema. Labaani naye, bo na beene wabo, nabo banashinga mwaꞌmaheema gaabo.
25 Labão o alcançou enquanto Jacó estava acampado na região montanhosa de Gileade e armou seu acampamento ali perto.
26 Uyo Labaani anabwira Yakobo: «Ewe! Maki gano wangirira? Si wandeba, wanaleeta banyere baani nga ábagwatwa imbira mwiꞌzibo!
26 “O que você fez?”, perguntou Labão. “Como ousou me enganar e levar minhas filhas embora, como se fossem prisioneiras de guerra?
27 Kituma kikagi ukanyongoloka, wanandeba? Si utakammenyeesa, gira nguseezere mu kati koꞌbushambaale, mu kukulakiza ingoma, neꞌnanga.
27 Por que fugiu em segredo? Por que me enganou? E por que não avisou que desejava partir? Eu lhe teria dado uma festa de despedida, com canções e música, ao som de tamborins e harpas.
28 Utakambeereza ikyanya kyoꞌkuseezera banyere baani, kandi iri bijukulu baani, mbu mbanyunyugute. Mu kugira kwokwo, ukahwijikala ngana-ngana!
28 Por que não me deixou beijar minhas filhas e meus netos e me despedir deles? Você agiu de forma extremamente tola!
29 «Mbiitagi ubushobozi bwoꞌkukugira buligo. Haliko, mu bushigi bwa bigingo, Rurema wa yisho Hisake ambwira: “Uloleekeze bwija, utakolwe kwo wabwira Yakobo igambo kiri neꞌliguma, liba libi, kandi iri liija.”
29 Eu poderia destruí-lo, mas o Deus de seu pai me apareceu ontem à noite e me advertiu: ‘Deixe Jacó em paz!’.
30 Nyiji kwo ukoli kumbwiri yisho bweneene, kyo kikatuma ukayongoloka. Kundu kwokwo, kituma kikagi ukagenda wazimba imigisi yani?»
30 Entendo sua vontade de partir e seu desejo de voltar à casa de seu pai. Mas por que roubou meus deuses?”
31 Yakobo, ti: «Nꞌgatona kwo wanganyaga bakaanie.
31 Jacó respondeu: “Fugi porque tive medo. Pensei que o senhor tiraria suas filhas de mim à força.
32 Halikago, ku biloziri imigisi yawe, ngiisi ye ugagwana úgihiiti, ayami yitwa ngana. Imbere lya bano beene winyu, ulolage bwija mwiꞌyi miteekerwa, iri hangaba halyagagi kindu kyawe kyo ngweti. Neꞌri wangakibona ukiyabiire, we nakyo.» (Ku yikyo kyanya, Yakobo atâli yiji kwo Laheeri akayija azimba imigisi ya Labaani.)
32 Quanto a seus deuses, veja se consegue encontrá-los, e quem os tiver roubado deve morrer! Se encontrar qualquer outra coisa que lhe pertença, identifique-a diante de todos estes nossos parentes, e eu a devolverei”. Jacó, porém, não sabia que Raquel havia roubado os ídolos da casa.
33 Kwokwo, Labaani analooza imigisi yage mwiꞌheema lya Yakobo, na mwiꞌheema lya Leya, na mu lya balya baja-kazi bombi, atanagibona.
33 Labão foi procurar primeiro na tenda de Jacó e, depois, nas tendas de Lia e das duas servas, mas nada encontrou. Por fim, entrou na tenda de Raquel.
34 Uyo Laheeri, ye kanyomboola iyo migisi. Âli gibishiri iꞌdako lyeꞌbyajo byo bali mu bwatala kwo ku ngamiya. Iyo migisi, anagibwatala kwo. Labaani, anagilooza-looza mwiꞌheema lyoshi, atanagibona.
34 Acontece que Raquel havia pego os ídolos da casa e os escondido na sela do seu camelo, e estava sentada em cima deles. Quando Labão terminou de vasculhar toda a sua tenda sem encontrar os ídolos,
35 Uyo Laheeri, anabwira yishe: «E daata, ungejeerere! Utayagalwe, ndaakwo nangayimanga imbere lyawe, bwo ndi mu lwaꞌbakazi.» Kwokwo, kwo Labaani âli kizi looza iyo migisi yage, atanagibona.
35 Raquel disse ao pai: “Por favor, perdoe-me por não me levantar para o senhor, mas estou em meu período menstrual”. Labão continuou a busca, mas não encontrou os ídolos da casa.
36 Haaho, Yakobo anaraakara, analongooza Labaani, ti: «Aaho! Buhube bukagi nagira, halinde uyije undambiriziizi kwo mwene yuku?
36 Jacó se enfureceu e discutiu com Labão. “Qual foi o meu crime?”, perguntou ele. “O que fiz de errado para o senhor me perseguir como se eu fosse um criminoso?
37 Buno, bwo keera wagukumula imiteekerwa yani yoshi, kindu kiki kyeꞌmwawe kyo wagigwana mwo? Ukiyerekanage imbere lya beene witu na beene winyu, gira batuhambuule.
37 O senhor vasculhou todos os meus bens. Por acaso encontrou algum objeto que lhe pertença? Coloque-o aqui, diante de nossos parentes, para que todos vejam. Que eles julguem entre nós dois!
38 «Si tukahisa imyaka makumi gabiri, tutuliinwi. Na mwiꞌyo myaka yoshi, ndaayo mbene yawe, kandi iri kibuzi, íkikasholola. Na mu buso bwawe, ndaalwo lusiku lwo nꞌgakulyalyania mweꞌkipanga.
38 “Estive vinte anos com o senhor, cuidando de seus rebanhos. Ao longo de todo esse tempo, suas ovelhas e cabras nunca abortaram. Não me servi de um carneiro sequer de seu rebanho para alimento.
39 Ndaanalwo lusiku kiri noꞌluguma, lwo nꞌgakuleetera ibitetereza byeꞌbitugwa byawe, mbu byaliibwa neꞌnyamiishwa. Haliko, nienyene nâli kizi kuliha byo. Ikitugwa íkyâli kizi zimbwa mu bushigi, kandi iri mwiꞌzuuba, wâli kizi kindihiisa.
39 Quando algum deles era despedaçado por um animal selvagem, eu nunca lhe mostrava a carcaça. Não, eu mesmo arcava com o prejuízo! O senhor me obrigava a pagar por todo animal roubado, quer à plena luz do dia, quer na escuridão da noite.
40 «Mwiꞌzuuba, nâli kizi yitubanula. Na mu bushigi, nâli kizi kayuula, halinde na mbule iro.
40 “Trabalhei para o senhor em dias de calor escaldante e também em noites frias e insones.
41 Nꞌgahisa imyaka makumi gabiri nduuziri mu mwawe. Nꞌgatee kukolera imyaka ikumi niꞌna, mu kugonda banyere baawe bombi. Neꞌmyaka ndatu, ndi mungere weꞌbitugwa byawe. Kundu kwokwo, ukahindurania ibihembo byani ubugira kali ikumi.
41 Sim, por vinte anos trabalhei feito um escravo em sua casa! Trabalhei catorze anos por suas duas filhas e, depois, mais seis anos para formar meu rebanho. E dez vezes o senhor mudou meu salário.
42 «Rurema, ye Rurema wa shokulu Hiburahimu. Kiri na daata Hisake, âli kizi múyoboha. Aahago! Átaki nyuvwirwe indengeerwa, ku kasiisa wâli ugandeka ndaahe maboko mamaata. Haliko, anabona amalibu gaani, neꞌmikolwa yo nâli kizi kola naꞌmaboko gaani. Kyo kyatuma mu bushigi bwa bigingo, akukambira.»
42 De fato, se o Deus de meu pai não estivesse comigo, o Deus de Abraão e o Deus temível de Isaque, o senhor teria me mandado embora de mãos vazias. Mas Deus viu como fui maltratado, apesar de meu árduo trabalho. Por isso ele lhe apareceu na noite passada e o repreendeu!”
43 Labaani, ti: «Yaba bakaawe, balyagagi baana baani. Na yaba baana baabo, nabo bali beꞌmwani. Kiri na yibi bitugwa, biri byeꞌmwani. Yibi byoshi byo ubwini, biri byeꞌmwani. Haliko, ukulyokera zeene, ku yaba banyere baani, na ku yaba bijukulu baani, ndaalyo ngi shobwiri ukugira.
43 Labão respondeu a Jacó: “Essas mulheres são minhas filhas, as crianças são meus netos, e os rebanhos são meus rebanhos. Na verdade, tudo que você vê é meu. Mas o que posso fazer agora por minhas filhas e pelos filhos delas?
44 Buno, ugirage tunywane ikihango. Yikyo kihango, bube bumasi ha kati kiitu twembi.»
44 Façamos, portanto, você e eu, uma aliança que sirva de testemunho do nosso compromisso”.
45 Kwokwo, Yakobo analengeza ibuye liguma, analishinga nga nguliro yoꞌbukengeeze.
45 Então Jacó pegou uma pedra e a colocou em pé como monumento.
46 Anabwira beene wabo: «Mukuumanie agandi mabuye.» Neꞌri bakagakuumania, banagalunda yaho. Gaago mabuye, go bakanaliira kweꞌbyokulya.
46 Em seguida, disse aos membros de sua família: “Juntem algumas pedras”. Eles pegaram as pedras e as amontoaram. Jacó e Labão se sentaram perto do monte de pedras e fizeram uma refeição para selar a aliança.
47 Yikyo kilundo, Labaani anakiyinika iziina Yegaari-Sahaduta (kuli kudeta: kilundo kyoꞌkukengeezania). Yakobo anakiyinika iziina Galeedi.
47 A fim de comemorar a ocasião, Labão chamou o lugar de Jegar-Saaduta, e Jacó o chamou de Galeede.
48 Uyo Labaani anabwira Yakobo: «Kino kilundo kyaꞌmabuye, zeene bulyagagi bumasi ha kati kiitu.» Kwokwo, banakiyinika iziina Galeedi.
48 Labão declarou: “Este monte de pedras servirá de testemunha para nos lembrar da aliança que fizemos hoje”. Isso explica por que o lugar foi chamado de Galeede.
49 Banakiyinika niꞌziina Misipa, (kuli kudeta: kalaliizi). Mukuba, Labaani akadeta: «Amasu ga Nahano gakizi tuyama kwo, kiri na ku kyanya tutakiri kuguma.
49 Também foi chamado de Mispá, pois Labão disse: “Vigie o S enhor a você e a mim para garantir que guardaremos esta aliança quando estivermos longe um do outro.
50 Banyere baani, iri wangabalibuza, kandi iri ubahalika, kwokwo umenyage kwo mu kati kiitu, ndaako kandi kamasi, átali Rurema yenyene.»
50 Se você maltratar minhas filhas ou se casar com outras mulheres, mesmo que ninguém mais veja, Deus verá. Ele é testemunha desta aliança entre nós.”
51 Uyo Labaani anashubi bwira Yakobo: «Lolaga kino kilundo kyaꞌmabuye, neꞌyi nguliro nashinga. Nabishinga ha kati kiitu.
51 “Veja este monte de pedras”, prosseguiu Labão. “Veja também este monumento que levantei entre nós dois.
52 Kino kilundo, neꞌyi nguliro, bulyagagi bumasi, keera nanabibiika kweꞌndahiro, kwo ndâye ki gibalale, mbu nyiji kuteera. Na naawe kwakundi, utâye ki gibalale, mbu uyiji ndeera.
52 Estão entre mim e você como testemunhas dos nossos votos. Nunca atravessarei para o lado de lá do monte de pedras a fim de prejudicá-lo, e você jamais deve atravessar para o lado de cá a fim de prejudicar-me.
53 Kwokwo, Rurema wa Hiburahimu, na wa Nahoori, bakizi tuhambuula.»
53 Invoco o Deus de nossos antepassados, o Deus de seu avô Abraão e o Deus de meu avô Naor, para que sirva de juiz entre nós.” Assim, diante do Deus temível de seu pai Isaque,
54 Ha nyuma, Yakobo anahatangira ituulo, anahamagala beene wabo, kwo bayiji shangiira ibyokulya. Neꞌri bakaba keera bayusa ukulya, banalaala ho.
54 Então Jacó ofereceu sacrifício a Deus na montanha e convidou todos para a refeição comemorativa. Depois de comerem, passaram a noite ali.
55 — ausente —
55 Na manhã seguinte, Labão se levantou cedo, beijou seus netos e suas filhas e os abençoou. Depois, partiu e voltou para casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.