Gênesis 31
Ibibiriya: Igambo lya Rurema mu ndeto ye'kifuliiru (FLR) vs NAA
1 Yakobo anayuvwa umwazi, kwo bagala Labaani bagweti bagayidodomba: «Si ibindu byoshi bya daata, muvyala witu wa Yakobo keera abigaaza! Na buno, akola mugale bweneene.»
1 Jacó ouvia os comentários dos filhos de Labão, que diziam: — Jacó se apossou de tudo o que era de nosso pai. Ele juntou toda essa riqueza a partir do que era de nosso pai.
2 Yakobo anabona kwo Labaani atakiri mu múshagalukira nga kwo âli kizi gira ubwa mbere.
2 Jacó, por sua vez, reparou que o rosto de Labão não lhe era favorável como anteriormente.
3 Ha nyuma, Nahano anabwira Yakobo kwokuno: «Ugalukirage mu kihugo kya bashokuluza baawe, na mu mbaga yawe, bwo tuyamiinwi.»
3 E o Senhor disse a Jacó: — Volte para a terra de seus pais e para a sua parentela; e eu estarei com você.
4 Kwokwo, Yakobo anatumira bakaage, Laheeri na Leya, kwo bamúgwane mu ndagiriro, ho âli gishiri.
4 Então Jacó mandou vir Raquel e Lia ao campo, para junto do seu rebanho,
5 Neꞌri bakahika, anababwira: «Nabona kwo mwizo wani atakiri mu njagalukira nga kwo âli kizi gira. Kundu kwokwo, Rurema wa daata, tuyamiinwi.
5 e lhes disse: — Vejo que o rosto do pai de vocês não me é favorável como anteriormente; porém o Deus de meu pai tem estado comigo.
6 Muyiji kwo mwizo wani, nꞌgamúkolera neꞌmisi yani yoshi.
6 Vocês mesmas sabem que com todo empenho tenho trabalhado para o pai de vocês,
7 Halikago, keera andeba mu kuhindurania ikihembo kyani ubugira kali ikumi. Kundu kwokwo, Rurema atakamúhanguula kwo angomeerese.
7 mas ele me tem enganado e por dez vezes mudou o meu salário; porém Deus não permitiu que ele me prejudicasse.
8 «Mwizo, iri angadesiri: “Ibitugwa byoꞌmuyezi, byo bigaaba kihembo kyawe”, kwokwo ibitugwa byoshi, binayami buta imiyezi. Neꞌri angadesiri: “Ibitugwa byeꞌbihuuga, byo bigaaba kihembo kyawe”, haaho ibitugwa byoshi, binayami buta ibihuuga.
8 Se ele dizia: “Os salpicados serão o seu salário”, então todos os rebanhos davam salpicados; e, se ele dizia: “Os listrados serão o seu salário”, então os rebanhos todos davam listrados.
9 Kwokwo, kwo Rurema akayabiira ibitugwa bya mwizo, anabimbeereza.
9 Assim, Deus tirou o gado do pai de vocês e o deu a mim.
10 «Ikyanya ibitugwa byâli kizi linda, nanaloota. Mu yibyo birooto, nanabona kweꞌkyanya ibihebe biri mu yimya, byoshi biri byeꞌbihuuga, na byeꞌmiyezi, neꞌbipanga byeꞌbikeba-bikeba.
10 — Pois, chegado o tempo em que os animais acasalavam, levantei os olhos e vi em sonhos que os machos que cobriam as ovelhas eram listrados, salpicados e malhados.
11 Na mu byebyo birooto, umuganda wa Rurema anambamagala: “E Yakobo!” Nanamúyitaba: “E waliha, nguteziri amatwiri.”
11 E o Anjo de Deus me disse em sonho: “Jacó!” E eu respondi: “Eis-me aqui!”
12 «Anambwira: “Langiiza! Ibihebe bikola mu yimya byeꞌbihuuga, na byeꞌmiyezi, neꞌbipanga byeꞌbikeba-bikeba. Na íbyatuma nagira kwoku, bwo nabona ngiisi byo Labaani ali mu kugirira.
12 Ele continuou: “Levante agora os olhos e veja que todos os machos que cobrem o rebanho são listrados, salpicados e malhados, porque vejo tudo o que Labão está fazendo com você.
13 Niehe, nie Rurema úkakuhulukira kwo i Beteeri, halya ukashinga lirya ibuye, wanaliyonera kwaꞌmavuta, mu kulitaluula. Ho ukanambiikira indahiro. Na buno, uyami yimuka mu kino kihugo, unagalukire mu kihugo kyo ukabutirwa mwo.”»
13 Eu sou o Deus de Betel, onde você ungiu uma coluna, onde me fez um voto. Levante-se agora, saia desta terra e volte para a terra de sua parentela.”
14 Uyo Laheeri, bo na Leya, banashuvya Yakobo: «Twehe, mu nyumba ya daata, ndaahyo twangaki hyana mwo.
14 Então Raquel e Lia disseram: — Será que ainda existe para nós parte ou herança na casa de nosso pai?
15 Keera akatugondeesa, analya bindu byoshi. Kyo kitumiri akoli tubwinagi naaho nga binyamahanga.
15 Não é verdade que ele nos considera como estrangeiras? Pois nos vendeu e consumiu tudo o que nos era devido.
16 Ibindu byoshi byo Rurema akayabiira daata, bishuba bindu biitu, twe naꞌbaana biitu. Aaho! Ngiisi byo Rurema akubwira, ubigirage.»
16 Porque toda a riqueza que Deus tirou de nosso pai é nossa e de nossos filhos; agora, pois, faça tudo o que Deus pediu que você fizesse.
17 Kwokwo, Yakobo anayilingikania, anashonia bagala baage na bakaage ku ngamiya.
17 Então Jacó se levantou e, fazendo montar seus filhos e suas mulheres em camelos,
18 Anayabiira ibitugwa byage byoshi, kuguma neꞌbindi byoshi byo akalonga i Mezopotamiya, anabitwala. Anashokola injira yoꞌkugalukira mu kihugo kyeꞌKaanani, imunda yishe Hisake.
18 levou todo o seu gado e todos os seus bens que chegou a possuir, o gado de sua propriedade que havia acumulado em Padã-Arã, para ir a Isaque, seu pai, à terra de Canaã.
19 Neꞌkyanya Labaani akagendi kema ibibuzi byage ubwoya, Laheeri analonga ubulyo bwoꞌkumúzimba imigisi yage.
19 Enquanto Labão tinha ido fazer a tosquia das ovelhas, Raquel roubou os ídolos do lar que pertenciam a seu pai.
20 Kwokwo, kwoꞌyo Yakobo akateba Labaani, anayami yongoloka, buzira kumúseezera,
20 E Jacó enganou Labão, o arameu, não revelando que tinha planos de fugir.
21 anapuumukana ibindu byage byoshi, anajabuka ulwiji Hefuraati, anashonga iwa migazi yeꞌGiryadi.
21 E fugiu com tudo o que lhe pertencia. Levantou-se, passou o Eufrates e tomou o rumo dos montes de Gileade.
22 Yakobo, iri akaba keera agira isiku zishatu akoli geeziri, Labaani anabwirwa kwo Yakobo apuumuka.
22 No terceiro dia, Labão foi avisado de que Jacó ia fugindo.
23 Kwokwo, Labaani anakuumania beene wabo, banalandiriza Yakobo. Ha nyuma lyeꞌsiku zirinda, banamúhumaanana mu migazi yeꞌGiryadi.
23 Reuniu os seus parentes e saiu no encalço de Jacó, por sete dias de viagem, e o alcançou nos montes de Gileade.
24 Halikago mu bushigi, Rurema anayijira Labaani, Umuharaamu, mu birooto, anamúbwira: «Uloleekeze bwija. Utakolwe kwo wabwira Yakobo igambo kiri neꞌliguma, liba libi, kandi iri liija.»
24 De noite, porém, Deus veio em sonhos a Labão, o arameu, e lhe disse: — Cuidado! Não fale a Jacó nem bem nem mal.
25 Kwokwo, Labaani anahumaanana Yakobo mu migazi yeꞌGiryadi, ho Yakobo âli mali gwanwa ashinga iheema. Labaani naye, bo na beene wabo, nabo banashinga mwaꞌmaheema gaabo.
25 Labão alcançou Jacó. Este havia armado a sua tenda naqueles montes. Também Labão armou a sua tenda com os seus parentes, nos montes de Gileade.
26 Uyo Labaani anabwira Yakobo: «Ewe! Maki gano wangirira? Si wandeba, wanaleeta banyere baani nga ábagwatwa imbira mwiꞌzibo!
26 E Labão disse a Jacó: — Que foi que você fez? Você me enganou e levou as minhas filhas como se fossem prisioneiras de guerra.
27 Kituma kikagi ukanyongoloka, wanandeba? Si utakammenyeesa, gira nguseezere mu kati koꞌbushambaale, mu kukulakiza ingoma, neꞌnanga.
27 Por que você fugiu em segredo, e me enganou, e não me disse nada? Eu o teria despedido com alegria, com cânticos, com tamborins e com harpa.
28 Utakambeereza ikyanya kyoꞌkuseezera banyere baani, kandi iri bijukulu baani, mbu mbanyunyugute. Mu kugira kwokwo, ukahwijikala ngana-ngana!
28 E por que não permitiu que eu beijasse meus netos e minhas filhas? Nisso você agiu como um tolo.
29 «Mbiitagi ubushobozi bwoꞌkukugira buligo. Haliko, mu bushigi bwa bigingo, Rurema wa yisho Hisake ambwira: “Uloleekeze bwija, utakolwe kwo wabwira Yakobo igambo kiri neꞌliguma, liba libi, kandi iri liija.”
29 Tenho em minhas mãos poder para fazer mal a vocês, mas ontem à noite o Deus do pai de vocês me falou e disse: “Cuidado! Não fale a Jacó nem bem nem mal.”
30 Nyiji kwo ukoli kumbwiri yisho bweneene, kyo kikatuma ukayongoloka. Kundu kwokwo, kituma kikagi ukagenda wazimba imigisi yani?»
30 E agora que você partiu de vez, pois está com saudades da casa de seu pai, por que roubou os meus deuses?
31 Yakobo, ti: «Nꞌgatona kwo wanganyaga bakaanie.
31 Jacó respondeu: — Porque tive medo. Pensei assim: para que não aconteça que me tome à força as suas filhas.
32 Halikago, ku biloziri imigisi yawe, ngiisi ye ugagwana úgihiiti, ayami yitwa ngana. Imbere lya bano beene winyu, ulolage bwija mwiꞌyi miteekerwa, iri hangaba halyagagi kindu kyawe kyo ngweti. Neꞌri wangakibona ukiyabiire, we nakyo.» (Ku yikyo kyanya, Yakobo atâli yiji kwo Laheeri akayija azimba imigisi ya Labaani.)
32 Que seja morto aquele com quem o senhor achar os seus deuses. Na presença de nossos parentes, verifique o que pertence ao senhor e, se estiver comigo, pode levar embora. Acontece que Jacó não sabia que Raquel os havia roubado.
33 Kwokwo, Labaani analooza imigisi yage mwiꞌheema lya Yakobo, na mwiꞌheema lya Leya, na mu lya balya baja-kazi bombi, atanagibona.
33 Labão entrou na tenda de Jacó, na tenda de Lia e na tenda das duas servas, mas não achou nada. Tendo saído da tenda de Lia, entrou na tenda de Raquel.
34 Uyo Laheeri, ye kanyomboola iyo migisi. Âli gibishiri iꞌdako lyeꞌbyajo byo bali mu bwatala kwo ku ngamiya. Iyo migisi, anagibwatala kwo. Labaani, anagilooza-looza mwiꞌheema lyoshi, atanagibona.
34 Ora, Raquel havia pegado os ídolos do lar e, depois de colocá-los na sela de um camelo, estava sentada sobre eles. Labão apalpou toda a tenda e não os achou.
35 Uyo Laheeri, anabwira yishe: «E daata, ungejeerere! Utayagalwe, ndaakwo nangayimanga imbere lyawe, bwo ndi mu lwaꞌbakazi.» Kwokwo, kwo Labaani âli kizi looza iyo migisi yage, atanagibona.
35 Então Raquel disse ao pai: — Não fique zangado, meu senhor, por eu não poder me levantar na sua presença, pois estou no meu período menstrual. Ele procurou, mas não encontrou os ídolos do lar.
36 Haaho, Yakobo anaraakara, analongooza Labaani, ti: «Aaho! Buhube bukagi nagira, halinde uyije undambiriziizi kwo mwene yuku?
36 Então Jacó ficou zangado e discutiu com Labão. Dirigiu-se a Labão, dizendo: — Qual é a minha transgressão? Qual o meu pecado, para o senhor me perseguir com tanta fúria?
37 Buno, bwo keera wagukumula imiteekerwa yani yoshi, kindu kiki kyeꞌmwawe kyo wagigwana mwo? Ukiyerekanage imbere lya beene witu na beene winyu, gira batuhambuule.
37 Havendo apalpado todos os meus utensílios, quais foram os utensílios de sua casa que o senhor encontrou? Coloque-os aqui diante dos meus parentes e dos seus parentes, para que julguem entre nós dois.
38 «Si tukahisa imyaka makumi gabiri, tutuliinwi. Na mwiꞌyo myaka yoshi, ndaayo mbene yawe, kandi iri kibuzi, íkikasholola. Na mu buso bwawe, ndaalwo lusiku lwo nꞌgakulyalyania mweꞌkipanga.
38 Vinte anos eu estive com o senhor. As suas ovelhas e as suas cabras nunca perderam as crias, e não comi um só carneiro do seu rebanho.
39 Ndaanalwo lusiku kiri noꞌluguma, lwo nꞌgakuleetera ibitetereza byeꞌbitugwa byawe, mbu byaliibwa neꞌnyamiishwa. Haliko, nienyene nâli kizi kuliha byo. Ikitugwa íkyâli kizi zimbwa mu bushigi, kandi iri mwiꞌzuuba, wâli kizi kindihiisa.
39 Não lhe apresentei os animais que eram despedaçados pelas feras; assumi o prejuízo. Da minha mão o senhor o requeria, tanto o roubado de dia como de noite.
40 «Mwiꞌzuuba, nâli kizi yitubanula. Na mu bushigi, nâli kizi kayuula, halinde na mbule iro.
40 De maneira que eu andava, de dia consumido pelo calor, de noite, pela geada; e o meu sono me fugia dos olhos.
41 Nꞌgahisa imyaka makumi gabiri nduuziri mu mwawe. Nꞌgatee kukolera imyaka ikumi niꞌna, mu kugonda banyere baawe bombi. Neꞌmyaka ndatu, ndi mungere weꞌbitugwa byawe. Kundu kwokwo, ukahindurania ibihembo byani ubugira kali ikumi.
41 Vinte anos permaneci em sua casa. Catorze anos trabalhei para o senhor pelas suas duas filhas e seis anos trabalhei para conseguir o seu rebanho; dez vezes o senhor mudou o meu salário.
42 «Rurema, ye Rurema wa shokulu Hiburahimu. Kiri na daata Hisake, âli kizi múyoboha. Aahago! Átaki nyuvwirwe indengeerwa, ku kasiisa wâli ugandeka ndaahe maboko mamaata. Haliko, anabona amalibu gaani, neꞌmikolwa yo nâli kizi kola naꞌmaboko gaani. Kyo kyatuma mu bushigi bwa bigingo, akukambira.»
42 Se não fosse o Deus de meu pai, o Deus de Abraão e o Temor de Isaque, por certo o senhor me despediria agora de mãos vazias. Mas Deus viu o meu sofrimento e o trabalho das minhas mãos e ontem à noite ele repreendeu o senhor.
43 Labaani, ti: «Yaba bakaawe, balyagagi baana baani. Na yaba baana baabo, nabo bali beꞌmwani. Kiri na yibi bitugwa, biri byeꞌmwani. Yibi byoshi byo ubwini, biri byeꞌmwani. Haliko, ukulyokera zeene, ku yaba banyere baani, na ku yaba bijukulu baani, ndaalyo ngi shobwiri ukugira.
43 Então Labão respondeu a Jacó: — As filhas são minhas filhas, os filhos são meus netos, os rebanhos são meus rebanhos, e tudo o que você está vendo é meu. Que posso fazer hoje a estas minhas filhas ou aos filhos que elas deram à luz?
44 Buno, ugirage tunywane ikihango. Yikyo kihango, bube bumasi ha kati kiitu twembi.»
44 Venha, pois, e façamos uma aliança, eu e você, que sirva de testemunho entre mim e você.
45 Kwokwo, Yakobo analengeza ibuye liguma, analishinga nga nguliro yoꞌbukengeeze.
45 Então Jacó tomou uma pedra e a erigiu por coluna.
46 Anabwira beene wabo: «Mukuumanie agandi mabuye.» Neꞌri bakagakuumania, banagalunda yaho. Gaago mabuye, go bakanaliira kweꞌbyokulya.
46 E disse aos seus parentes: — Ajuntem pedras. Eles foram ajuntar pedras e fizeram um montão, ao lado do qual comeram.
47 Yikyo kilundo, Labaani anakiyinika iziina Yegaari-Sahaduta (kuli kudeta: kilundo kyoꞌkukengeezania). Yakobo anakiyinika iziina Galeedi.
47 Labão deu-lhe o nome de Jegar-Saaduta, mas Jacó lhe chamou Galeede.
48 Uyo Labaani anabwira Yakobo: «Kino kilundo kyaꞌmabuye, zeene bulyagagi bumasi ha kati kiitu.» Kwokwo, banakiyinika iziina Galeedi.
48 E Labão disse: — Seja hoje este montão de pedras por testemunha entre mim e você. Por isso foi chamado de Galeede
49 Banakiyinika niꞌziina Misipa, (kuli kudeta: kalaliizi). Mukuba, Labaani akadeta: «Amasu ga Nahano gakizi tuyama kwo, kiri na ku kyanya tutakiri kuguma.
49 e Mispa, pois disse: — Que o
50 Banyere baani, iri wangabalibuza, kandi iri ubahalika, kwokwo umenyage kwo mu kati kiitu, ndaako kandi kamasi, átali Rurema yenyene.»
50 Se você maltratar as minhas filhas e tomar outras mulheres além delas, não estando ninguém conosco, lembre-se de que Deus é testemunha entre mim e você.
51 Uyo Labaani anashubi bwira Yakobo: «Lolaga kino kilundo kyaꞌmabuye, neꞌyi nguliro nashinga. Nabishinga ha kati kiitu.
51 E Labão continuou: — Eis aqui este montão de pedras e esta coluna que levantei entre mim e você.
52 Kino kilundo, neꞌyi nguliro, bulyagagi bumasi, keera nanabibiika kweꞌndahiro, kwo ndâye ki gibalale, mbu nyiji kuteera. Na naawe kwakundi, utâye ki gibalale, mbu uyiji ndeera.
52 Seja o montão testemunha, e seja a coluna testemunha de que para mal não passarei para o lado de lá do montão e você não passará para o lado de cá do montão e da coluna.
53 Kwokwo, Rurema wa Hiburahimu, na wa Nahoori, bakizi tuhambuula.»
53 O Deus de Abraão e o Deus de Naor, o Deus do pai deles, julgue entre nós. E Jacó jurou pelo Temor de Isaque, seu pai.
54 Ha nyuma, Yakobo anahatangira ituulo, anahamagala beene wabo, kwo bayiji shangiira ibyokulya. Neꞌri bakaba keera bayusa ukulya, banalaala ho.
54 E Jacó ofereceu um sacrifício na montanha e convidou seus parentes para uma refeição. Eles comeram e passaram a noite na montanha.
55 — ausente —
55 Na manhã seguinte, Labão se levantou de madrugada, beijou os seus netos e as suas filhas e os abençoou. E, partindo, voltou para a sua casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 31, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.