Daniel 2
Ibibiriya: Igambo lya Rurema mu ndeto ye'kifuliiru (FLR) vs ARA
1 Ikyanya mwami Nebukandeneza akahisa imyaka ibiri atwaziri, analoota ibirooto. Yibyo birooto, byanamúshengula bweneene, halinde atanaki toola iro.
1 No segundo ano do reinado de Nabucodonosor, teve este um sonho; o seu espírito se perturbou, e passou-se-lhe o sono.
2 Kwokwo, anatumira abanamaleere, naꞌbafumu, naꞌbalozi, naꞌbanabwenge beꞌndonde, gira bayiji múbwira umugeeza gwabyo. Yabo booshi, iri bakayiji yimanga imbere lyage,
2 Então, o rei mandou chamar os magos, os encantadores, os feiticeiros e os caldeus, para que declarassem ao rei quais lhe foram os sonhos; eles vieram e se apresentaram diante do rei.
3 anababwira: «Ibirooto byo nalootaga, byanjengula ngana-ngana! Aaho! Ndoziizi nimenye umugeeza gwabyo.»
3 Disse-lhes o rei: Tive um sonho, e para sabê-lo está perturbado o meu espírito.
4 Yabo banabwenge beꞌndonde banamúshuvya mu ndeto yeꞌkiharaamu kwokuno: «E mwami, ulame imyaka neꞌmyakuula! Twe tuli bakozi baawe. Aaho! Yibyo birooto, utulotololere byo, gira tukubwire umugeeza gwabyo.»
4 Os caldeus disseram ao rei em aramaico: Ó rei, vive eternamente! Dize o sonho a teus servos, e daremos a interpretação.
5 Mwami anabashuvya: «Keera nahiga! Iri mutangambwira ibirooto byani, kiri noꞌmugeeza gwabyo, mugayami singulwa bitolo-bitolo. Neꞌnyumba ziinyu, zinahongolwe!
5 Respondeu o rei e disse aos caldeus: Uma coisa é certa: se não me fizerdes saber o sonho e a sua interpretação, sereis despedaçados, e as vossas casas serão feitas monturo;
6 Haliko, iri mwangambwira byo, kuguma noꞌmugeeza gwabyo, ngamùheereza indengu za kahebuuza, namùsimbahiise. Aahago! Yibyo birooto, mubimmenyeese ngana, kuguma noꞌmugeeza gwabyo!»
6 mas, se me declarardes o sonho e a sua interpretação, recebereis de mim dádivas, prêmios e grandes honras; portanto, declarai-me o sonho e a sua interpretação.
7 Nabo, ti: «E waliha, tuli bakozi baawe. Utulotololere byo, maashi, lyo tukubwira umugeeza gwabyo.»
7 Responderam segunda vez e disseram: Diga o rei o sonho a seus servos, e lhe daremos a interpretação.
8 Mwami anabashavurira kwokuno: «Ka mutakoli yuvwiti ngiisi kwo keera nahiga? Mbwini naaho kwo muloziizi ukuyiyushuulira ikihe.
8 Tornou o rei e disse: Bem percebo que quereis ganhar tempo, porque vedes que o que eu disse está resolvido,
9 Aahago! Iri mutangambwira byo, mugalonga ikihano. Nabona kwo mukoli lagiini, kwo mumbeeshe, mu kulindirira kwo ngeeka yiri igambo ligahinduka. Nanga! Mumbwirage ngiisi kwo naloota, lyo ngaamenya kwo mushobwiri ukumbwira noꞌmugeeza gwabyo.»
9 isto é: se não me fazeis saber o sonho, uma só sentença será a vossa; pois combinastes palavras mentirosas e perversas para as proferirdes na minha presença, até que se mude a situação; portanto, dizei-me o sonho, e saberei que me podeis dar-lhe a interpretação.
10 Yabo banabwenge beꞌndonde nabo, ti: «Yibyo ugweti ugatuhuunaga, mu mahanga gooshi, ndaaye mundu úshobwiri ukubigira! Ndaanaye mwami úkahuuna igambo mwene yiri, kundu angaba ali kikalage, anabe ali mukulu bweneene! Igambo mwene yiryo, ndaaye úzindi libuuza mu banamaleere, kandi iri mu bafumu, kandi iri mu banabwenge beꞌndonde.
10 Responderam os caldeus na presença do rei e disseram: Não há mortal sobre a terra que possa revelar o que o rei exige; pois jamais houve rei, por grande e poderoso que tivesse sido, que exigisse semelhante coisa de algum mago, encantador ou caldeu.
11 E muhaanyi! Yiri igambo, ndaaye úlishobwiri, ítali mizimu naaho, itanatuuziri mu kati kiitu.»
11 A coisa que o rei exige é difícil, e ninguém há que a possa revelar diante do rei, senão os deuses, e estes não moram com os homens.
12 Lirya ishuvyo lyabo, lyanaraakaza mwami bweneene, anayami kyula kwaꞌbitegeereza booshi ba mu kihugo kyage bayami minikwa.
12 Então, o rei muito se irou e enfureceu; e ordenou que matassem a todos os sábios da Babilônia.
13 Mwami mbu akyulage kwokwo, banagendi looza abitegeereza booshi. Banagendi looza kiri na Danyeri naꞌbaabo, gira nabo bayitwe.
13 Saiu o decreto, segundo o qual deviam ser mortos os sábios; e buscaram a Daniel e aos seus companheiros, para que fossem mortos.
14 Mwami âli hiiti umwimangizi waꞌbalaliizi beꞌbwami, iziina lyage ye Haryoki. Uyo Haryoki, mbu abwirwe kwo agendi yita abitegeereza beꞌBabeeri, Danyeri anamúganuuza ku bwitegeereze, mu kati koꞌbwitonde kwokuno:
14 Então, Daniel falou, avisada e prudentemente, a Arioque, chefe da guarda do rei, que tinha saído para matar os sábios da Babilônia.
15 «E waliha, kituma kiki mwami abiika ulubaaja lukayu kwoku?» Haryoki anasobanurira Danyeri ngiisi kwo bikaba.
15 E disse a Arioque, encarregado do rei: Por que é tão severo o mandado do rei? Então, Arioque explicou o caso a Daniel.
16 Uyo Danyeri ayami kwabadukira imunda mwami, anamúyinginga kwo amúheereze ikyanya kirebe, halinde alonge ubulyo bwoꞌkumúbwira umugeeza gweꞌbirooto byage.
16 Foi Daniel ter com o rei e lhe pediu designasse o tempo, e ele revelaria ao rei a interpretação.
17 Danyeri anagalukira mu mwage, anaganuulira Hananiya, na Mishaheeri, na Hazariya ngiisi íbyakoleka.
17 Então, Daniel foi para casa e fez saber o caso a Hananias, Misael e Azarias, seus companheiros,
18 Anabayinginga kwo bahuune Rurema úli mwiꞌgulu, gira abayuvwirwe indengeerwa, halinde anamúbishulire umugeeza gweꞌbirooto, kundu gwâli mu kambishwa. Kwokwo, lyo batayitirwa kuguma naꞌbaabo bitegeereza beꞌBabeeri.
18 para que pedissem misericórdia ao Deus do céu sobre este mistério, a fim de que Daniel e seus companheiros não perecessem com o resto dos sábios da Babilônia.
19 Lyeryo ngana mu bushigi, Danyeri anabona amabone. Mu kati kaago, anayigulirwa kalya kambishwa. Iri akaba keera akagabona, anayivuga Rurema úli mwiꞌgulu,
19 Então, foi revelado o mistério a Daniel numa visão de noite; Daniel bendisse o Deus do céu.
20 ti:
20 Disse Daniel: Seja bendito o nome de Deus, de eternidade a eternidade, porque dele é a sabedoria e o poder;
21 Ye mu handulaga ikikamo neꞌmbondo.
21 é ele quem muda o tempo e as estações, remove reis e estabelece reis; ele dá sabedoria aos sábios e entendimento aos inteligentes.
22 Íbiri mu kihulu, binabe biki bishirwi, abiyiji-yiji byoshi.
22 Ele revela o profundo e o escondido; conhece o que está em trevas, e com ele mora a luz.
23 «E Rurema wa bashokuluza baani!
23 A ti, ó Deus de meus pais, eu te rendo graças e te louvo, porque me deste sabedoria e poder; e, agora, me fizeste saber o que te pedimos, porque nos fizeste saber este caso do rei.
24 Kwokwo, Danyeri anagendera Haryoki, ulya úwâli hangwirwi kwo aminike abitegeereza beꞌBabeeri, anamúbwira: «E waliha, mu balya bitegeereza beꞌBabeeri, hatagirage ye ugayita! Si undwale imunda mwami, gira ngendi múbwira umugeeza gweꞌbirooto byage.»
24 Por isso, Daniel foi ter com Arioque, ao qual o rei tinha constituído para exterminar os sábios da Babilônia; entrou e lhe disse: Não mates os sábios da Babilônia; introduze-me na presença do rei, e revelarei ao rei a interpretação.
25 Lyeryo, Haryoki anayami twala Danyeri imunda mwami. Neꞌri bakahikaga, anamúbwira: «E mwami, mu birya binyamahanga byeꞌBuyuda, nalonga mwoꞌyu mundu muguma, anashobwiri ukukubwira umugeeza gweꞌbirooto byawe!»
25 Então, Arioque depressa introduziu Daniel na presença do rei e lhe disse: Achei um dentre os filhos dos cativos de Judá, o qual revelará ao rei a interpretação.
26 Mwami anabuuza Danyeri (neꞌlindi iziina lyage, Beriteshaaza) kwokuno: «Ewe! Birya birooto byani, ka wangahasha ukumbwira byo, kuguma noꞌmugeeza gwabyo?»
26 Respondeu o rei e disse a Daniel, cujo nome era Beltessazar: Podes tu fazer-me saber o que vi no sonho e a sua interpretação?
27 Danyeri, ti: «E mwami, amagambo mwene yago, ndaaye mundu úshobwiri ukukulimbuulira go, baba bitegeereza, kandi iri balaguza, kandi iri banamaleere, kandi iri ábali mu banda imbuko.
27 Respondeu Daniel na presença do rei e disse: O mistério que o rei exige, nem encantadores, nem magos nem astrólogos o podem revelar ao rei;
28 E mwami! Rurema alyagagi hiꞌgulu lya byoshi. Yehe ye mu bishuula íbishubi bishamiri. Ye na keera úwakuyereka íbigakoleka mu siku ízigayija. Birya birooto byawe, naꞌmabone gaawe, byo byebino:
28 mas há um Deus no céu, o qual revela os mistérios, pois fez saber ao rei Nabucodonosor o que há de ser nos últimos dias. O teu sonho e as visões da tua cabeça, quando estavas no teu leito, são estas:
29 «E mwami, ku kyanya ushubi gwejiiri, wanaloota hiꞌgulu lya íbigaki koleka. Ee! Rurema, ulya úgweti úgamenyeesania utumbishwa, keera akuyereka íbigaki yija.
29 Estando tu, ó rei, no teu leito, surgiram-te pensamentos a respeito do que há de ser depois disto. Aquele, pois, que revela mistérios te revelou o que há de ser.
30 Kiri na naani, keera nabinyigulirwa. Kutali kudetaga mbu bwo nie mwitegeereza ukuhima abandi booshi. Si nabiyigulirwa naaho, gira lyo ulonga ukumenya umugeeza gweꞌbirooto byawe, ngiisi kwo bikalenga mwiꞌtwe lyawe.
30 E a mim me foi revelado este mistério, não porque haja em mim mais sabedoria do que em todos os viventes, mas para que a interpretação se fizesse saber ao rei, e para que entendesses as cogitações da tua mente.
31 «E mwami, mu birooto byawe, ukabona kweꞌmbere lyawe hayimaaziri nangungubanga woꞌmugisi. Yugwo mugisi, gwâli langashiini bweneene. Gwanâli riiri gwaꞌkahebuuza, gwanâli kizi teerana ikyoba!
31 Tu, ó rei, estavas vendo, e eis aqui uma grande estátua; esta, que era imensa e de extraordinário esplendor, estava em pé diante de ti; e a sua aparência era terrível.
32 Itwe lyagwo, likatulwa mu nooro muguuhya. Ikifuba kyagwo, kuguma naꞌmaboko, bikatulwa mu harija. Ibunda lyagwo, kuguma neꞌbibero, bikatulwa mu miringa.
32 A cabeça era de fino ouro, o peito e os braços, de prata, o ventre e os quadris, de bronze;
33 Amagulu gaagwo, gakatulwa mu byuma. Neꞌshando zaagwo, zâli gizirwi mu byuma íbibushirwi mwiꞌbumba.
33 as pernas, de ferro, os pés, em parte, de ferro, em parte, de barro.
34 «E mwami, ku kyanya wâli gweti ugalangiiza, ibuye lyanayikuula lyonyene, buzira mundu woꞌkulihuma kwo. Yiryo ibuye lyanayiji yitimba ku magulu ga yugwo mugisi, kwo gukatulwa mu byuma na mwiꞌbumba. Yago magulu ganavunguka-vunguka.
34 Quando estavas olhando, uma pedra foi cortada sem auxílio de mãos, feriu a estátua nos pés de ferro e de barro e os esmiuçou.
35 Lyeryo, yibyo byuma, na yiryo ibumba, neꞌyo miringa, neꞌyo harija, neꞌyo nooro, byoshi byanavunguka-vunguka. Byanaboneka nga byula íbiri ha kiyeruuliro ku kyanya kyeꞌkikamo. Imbuusi yanayija, yanabiyehuula. Hatanasigala kiri neꞌhikoojoka. Halikago, lirya ibuye lyohe, lyanagangaala, lyanaba mugazi muhamu bweneene, halinde lyanakwira mu mahanga gooshi.
35 Então, foi juntamente esmiuçado o ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro, os quais se fizeram como a palha das eiras no estio, e o vento os levou, e deles não se viram mais vestígios. Mas a pedra que feriu a estátua se tornou em grande montanha, que encheu toda a terra.
36 «E mwami, ibirooto byo waloota, byo byebyo. Na buno, namu kubwira umugeeza gwabyo.
36 Este é o sonho; e também a sua interpretação diremos ao rei.
37 Wehe, we mwami úli hiꞌgulu lyaꞌbaami! Rurema keera akakuheereza ubwami, noꞌbushobozi, noꞌbukalage, noꞌbulangashane.
37 Tu, ó rei, rei de reis, a quem o Deus do céu conferiu o reino, o poder, a força e a glória;
38 Keera anakusikiiriza ubushobozi hiꞌgulu lyaꞌbandu, na hiꞌgulu lyeꞌnyamiishwa, na hiꞌgulu lyoꞌtunyuni. Yibyo byoshi, ngiisi ho bituuziri, keera akakugira ube mutwali wabyo byoshi! Aaho! Lirya itwe írikatulwa mu nooro, we wehe.
38 a cujas mãos foram entregues os filhos dos homens, onde quer que eles habitem, e os animais do campo e as aves do céu, para que dominasses sobre todos eles, tu és a cabeça de ouro.
39 «Ha nyuma lyawe, hagayimikwa ubundi bwami. Yubwo bundi, butagaaba bukulu, ngoꞌbweꞌmwawe. Ha nyuma kandi, hagaboneka ubwami bwa kashatu, buganashushaanibwa neꞌmiringa. Na mwami wabwo, ye gaaba mutwali waꞌmahanga gooshi.
39 Depois de ti, se levantará outro reino, inferior ao teu; e um terceiro reino, de bronze, o qual terá domínio sobre toda a terra.
40 «Ha nyuma kandi, hagayima umwami wa kana. Uyo, agasikama nga kyuma. Ee! Nga kweꞌbyuma biri mu bera-bera byoshi, binabijajagule, kwo na kwokwo, agaabera abaabo booshi ábakamútanga, anabajajagule-jajagule.
40 O quarto reino será forte como ferro; pois o ferro a tudo quebra e esmiúça; como o ferro quebra todas as coisas, assim ele fará em pedaços e esmiuçará.
41 «Ishando naꞌmano ga gulya mugisi, ukabona ngiisi kwo byâli gizirwi mu byuma íbibushirwi mwiꞌbumba. Kwo na kwokwo, yubwo bwami bugagabulikana. Bugaaba neꞌmisi migerwa, nga kyuma kifushe mwiꞌbumba.
41 Quanto ao que viste dos pés e dos artelhos, em parte, de barro de oleiro e, em parte, de ferro, será esse um reino dividido; contudo, haverá nele alguma coisa da firmeza do ferro, pois que viste o ferro misturado com barro de lodo.
42 «Amano gaagwo, gâli bushirwi mwiꞌbumba neꞌbyuma. Kwo na kwokwo, yubwo bwami bugaaba mwoꞌbushobozi, bunabe kwakundi mwoꞌbukaholwe.
42 Como os artelhos dos pés eram, em parte, de ferro e, em parte, de barro, assim, por uma parte, o reino será forte e, por outra, será frágil.
43 Nga ngiisi kwo ukabona ikyuma kibushiini niꞌbumba, kwo na kwokwo abaami nabo bagabushaana, mu kukizi yangira mu bandu beꞌgindi milala. Kundu kwokwo, bitagaaziga kwo babe bo baguma. Mukuba, kiri neꞌkyuma nakyo kitangabushaana niꞌbumba.
43 Quanto ao que viste do ferro misturado com barro de lodo, misturar-se-ão mediante casamento, mas não se ligarão um ao outro, assim como o ferro não se mistura com o barro.
44 «Ku kyanya kya yabo baami, Rurema úli mwiꞌgulu, agayimika ubwami úbutâye minikwe, butanâye haabwe abandi-bandi bandu. Si galya gandi maami gooshi, bugagavungula. Ubwami bwa Rurema naaho, bwo bugayama ho imyaka neꞌmyakuula!
44 Mas, nos dias destes reis, o Deus do céu suscitará um reino que não será jamais destruído; este reino não passará a outro povo; esmiuçará e consumirá todos estes reinos, mas ele mesmo subsistirá para sempre,
45 «E mwami, ukayibonera ibuye írikakuulika ku mugazi, si ndaaye mundu úkalihuma kwo. Yiryo ibuye, lyo likahooja-hooja gulya mugisi úgukagirwa mu byuma, na mu miringa, na mwiꞌbumba, na mu harija, na mu nooro. Rurema úli hiꞌgulu lya byoshi, ye kakuyereka íbyâye koleke mu siku ízâye yije. Kwokwo ngana, yibi birooto biri byoꞌkuli, wanganayemeera umugeeza gwabyo.»
45 como viste que do monte foi cortada uma pedra, sem auxílio de mãos, e ela esmiuçou o ferro, o bronze, o barro, a prata e o ouro. O Grande Deus fez saber ao rei o que há de ser futuramente. Certo é o sonho, e fiel, a sua interpretação.
46 Mwami Nebukandeneza, mbu ayuvwagwe kwokwo, anagwa buubi imbere lya Danyeri, iri anamúgingika. Anakyula kwo Danyeri atangirwe amatuulo, banamúyokeere noꞌmubadu.
46 Então, o rei Nabucodonosor se inclinou, e se prostrou rosto em terra perante Daniel, e ordenou que lhe fizessem oferta de manjares e suaves perfumes.
47 Mwami anabwira Danyeri: «Ku kasiisa, Rurema wawe alyagagi hiꞌgulu lyaꞌbaabo booshi. Ye na Nahano hiꞌgulu lyaꞌbaami booshi. Kundu utumbishwa tushubi bishamiri, haliko ye mu kizi tubishuula. Yaka kambishwa kaani, ye wakushoboleesa ukukasobanura!»
47 Disse o rei a Daniel: Certamente, o vosso Deus é o Deus dos deuses, e o Senhor dos reis, e o revelador de mistérios, pois pudeste revelar este mistério.
48 Ha nyuma, mwami Nebukandeneza anagingika Danyeri bweneene, anamúkuza abe mukulu, anamúheereza neꞌndengu nyingi zeꞌkishingo. Anamúyimika abe mutwali weꞌkihugo kyage kyoshi kyeꞌBabeeri. Na kwakundi, anamúyimika, abe mukulu waꞌbitegeereza baage booshi.
48 Então, o rei engrandeceu a Daniel, e lhe deu muitos e grandes presentes, e o pôs por governador de toda a província da Babilônia, como também o fez chefe supremo de todos os sábios da Babilônia.
49 Ikyanya Danyeri akahuunaga mwami, mwami anabiika Shandaraki, na Meshake, na Habedinego, bakizi yimangira imikolwa yoshi ya mu kihugo kyeꞌBabeeri. Haliko Danyeri yehe, anasigala yaho i bwami.
49 A pedido de Daniel, constituiu o rei a Sadraque, Mesaque e Abede-Nego sobre os negócios da província da Babilônia; Daniel, porém, permaneceu na corte do rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.