Daniel 2
Ibibiriya: Igambo lya Rurema mu ndeto ye'kifuliiru (FLR) vs ARIB
1 Ikyanya mwami Nebukandeneza akahisa imyaka ibiri atwaziri, analoota ibirooto. Yibyo birooto, byanamúshengula bweneene, halinde atanaki toola iro.
1 Ora no segundo ano do reinado de Nabucodonosor, teve este uns sonhos; e o seu espírito se perturbou, e passou-se-lhe o sono.
2 Kwokwo, anatumira abanamaleere, naꞌbafumu, naꞌbalozi, naꞌbanabwenge beꞌndonde, gira bayiji múbwira umugeeza gwabyo. Yabo booshi, iri bakayiji yimanga imbere lyage,
2 Então o rei mandou chamar os magos, os encantadores, os adivinhadores, e os caldeus, para que declarassem ao rei os seus sonhos; eles vieram, pois, e se apresentaram diante do rei.
3 anababwira: «Ibirooto byo nalootaga, byanjengula ngana-ngana! Aaho! Ndoziizi nimenye umugeeza gwabyo.»
3 E o rei lhes disse: Tive um sonho, e para saber o sonho está perturbado o meu espírito.
4 Yabo banabwenge beꞌndonde banamúshuvya mu ndeto yeꞌkiharaamu kwokuno: «E mwami, ulame imyaka neꞌmyakuula! Twe tuli bakozi baawe. Aaho! Yibyo birooto, utulotololere byo, gira tukubwire umugeeza gwabyo.»
4 Os caldeus disseram ao rei em aramaico: Ó rei, vive eternamente; dize o sonho a teus servos, e daremos a interpretação
5 Mwami anabashuvya: «Keera nahiga! Iri mutangambwira ibirooto byani, kiri noꞌmugeeza gwabyo, mugayami singulwa bitolo-bitolo. Neꞌnyumba ziinyu, zinahongolwe!
5 Respondeu o rei, e disse aos caldeus: Esta minha palavra é irrevogável se não me fizerdes saber o sonho e a sua interpretação, sereis despedaçados, e as vossas casas serão feitas um monturo;
6 Haliko, iri mwangambwira byo, kuguma noꞌmugeeza gwabyo, ngamùheereza indengu za kahebuuza, namùsimbahiise. Aahago! Yibyo birooto, mubimmenyeese ngana, kuguma noꞌmugeeza gwabyo!»
6 mas se vós me declarardes o sonho e a sua interpretação, recebereis de mim dádivas, recompensas e grande honra. Portanto declarai-me o sonho e a sua interpretação.
7 Nabo, ti: «E waliha, tuli bakozi baawe. Utulotololere byo, maashi, lyo tukubwira umugeeza gwabyo.»
7 Responderam pela segunda vez: Diga o rei o sonho a seus servos, e daremos a interpretação.
8 Mwami anabashavurira kwokuno: «Ka mutakoli yuvwiti ngiisi kwo keera nahiga? Mbwini naaho kwo muloziizi ukuyiyushuulira ikihe.
8 Respondeu o rei, e disse: Bem sei eu que vós quereis ganhar tempo; porque vedes que a minha palavra é irrevogável.
9 Aahago! Iri mutangambwira byo, mugalonga ikihano. Nabona kwo mukoli lagiini, kwo mumbeeshe, mu kulindirira kwo ngeeka yiri igambo ligahinduka. Nanga! Mumbwirage ngiisi kwo naloota, lyo ngaamenya kwo mushobwiri ukumbwira noꞌmugeeza gwabyo.»
9 se não me fizerdes saber o sonho, uma só sentença será a vossa; pois vós preparastes palavras mentirosas e perversas para as proferirdes na minha presença, até que se mude o tempo. portanto dizei-me o sonho, para que eu saiba que me podeis dar a sua interpretação.
10 Yabo banabwenge beꞌndonde nabo, ti: «Yibyo ugweti ugatuhuunaga, mu mahanga gooshi, ndaaye mundu úshobwiri ukubigira! Ndaanaye mwami úkahuuna igambo mwene yiri, kundu angaba ali kikalage, anabe ali mukulu bweneene! Igambo mwene yiryo, ndaaye úzindi libuuza mu banamaleere, kandi iri mu bafumu, kandi iri mu banabwenge beꞌndonde.
10 Responderam os caldeus na presença do rei, e disseram: Não há ninguém sobre a terra que possa cumprir a palavra do rei; pois nenhum rei, por grande e poderoso que fosse, tem exigido coisa semelhante de algum mago ou encantador, ou caldeu.
11 E muhaanyi! Yiri igambo, ndaaye úlishobwiri, ítali mizimu naaho, itanatuuziri mu kati kiitu.»
11 A coisa que o rei requer é difícil, e ninguém há que a possa declarar ao rei, senão os deuses, cuja morada não é com a carne mortal.
12 Lirya ishuvyo lyabo, lyanaraakaza mwami bweneene, anayami kyula kwaꞌbitegeereza booshi ba mu kihugo kyage bayami minikwa.
12 Então o rei muito se irou e enfureceu, e ordenou que matassem a todos os sábios de Babilônia.
13 Mwami mbu akyulage kwokwo, banagendi looza abitegeereza booshi. Banagendi looza kiri na Danyeri naꞌbaabo, gira nabo bayitwe.
13 saiu, pois, o decreto, segundo o qual deviam ser mortos os sábios; e buscaram a Daniel e aos seus companheiros, para que fossem mortos.
14 Mwami âli hiiti umwimangizi waꞌbalaliizi beꞌbwami, iziina lyage ye Haryoki. Uyo Haryoki, mbu abwirwe kwo agendi yita abitegeereza beꞌBabeeri, Danyeri anamúganuuza ku bwitegeereze, mu kati koꞌbwitonde kwokuno:
14 Então Daniel falou avisada e prudentemente a Arioque, capitão da guarda do rei, que tinha saído para matar os sábios de Babilônia;
15 «E waliha, kituma kiki mwami abiika ulubaaja lukayu kwoku?» Haryoki anasobanurira Danyeri ngiisi kwo bikaba.
15 pois disse a Arioque, capitão do rei: Por que é o decreto do rei tão urgente? Então Arioque explicou o caso a Daniel.
16 Uyo Danyeri ayami kwabadukira imunda mwami, anamúyinginga kwo amúheereze ikyanya kirebe, halinde alonge ubulyo bwoꞌkumúbwira umugeeza gweꞌbirooto byage.
16 Ao que Daniel se apresentou ao rei e pediu que lhe designasse o prazo, para que desse ao rei a interpretação.
17 Danyeri anagalukira mu mwage, anaganuulira Hananiya, na Mishaheeri, na Hazariya ngiisi íbyakoleka.
17 Então Daniel foi para casa, e fez saber o caso a Hananias, Misael e Azarias, seus companheiros,
18 Anabayinginga kwo bahuune Rurema úli mwiꞌgulu, gira abayuvwirwe indengeerwa, halinde anamúbishulire umugeeza gweꞌbirooto, kundu gwâli mu kambishwa. Kwokwo, lyo batayitirwa kuguma naꞌbaabo bitegeereza beꞌBabeeri.
18 para que pedissem misericórdia ao Deus do céu sobre este mistério, a fim de que Daniel e seus companheiros não perecessem, juntamente com o resto dos sábios de Babilônia.
19 Lyeryo ngana mu bushigi, Danyeri anabona amabone. Mu kati kaago, anayigulirwa kalya kambishwa. Iri akaba keera akagabona, anayivuga Rurema úli mwiꞌgulu,
19 Então foi revelado o mistério a Daniel numa visão de noite; pelo que Daniel louvou o Deus do céu.
20 ti:
20 Disse Daniel: Seja bendito o nome de Deus para todo o sempre, porque são dele a sabedoria e a força.
21 Ye mu handulaga ikikamo neꞌmbondo.
21 Ele muda os tempos e as estações; ele remove os reis e estabelece os reis; é ele quem dá a sabedoria aos sábios e o entendimento aos entendidos.
22 Íbiri mu kihulu, binabe biki bishirwi, abiyiji-yiji byoshi.
22 Ele revela o profundo e o escondido; conhece o que está em trevas, e com ele mora a luz.
23 «E Rurema wa bashokuluza baani!
23 Ó Deus de meus pais, a ti dou graças e louvor porque me deste sabedoria e força; e agora me fizeste saber o que te pedimos; pois nos fizeste saber este assunto do rei.
24 Kwokwo, Danyeri anagendera Haryoki, ulya úwâli hangwirwi kwo aminike abitegeereza beꞌBabeeri, anamúbwira: «E waliha, mu balya bitegeereza beꞌBabeeri, hatagirage ye ugayita! Si undwale imunda mwami, gira ngendi múbwira umugeeza gweꞌbirooto byage.»
24 Por isso Daniel foi ter com Arioque, ao qual o rei tinha constituído para matar os sábios de Babilônia; entrou, e disse-lhe assim: Não mates os sábios de Babilônia; introduze-me na presença do rei, e lhe darei a interpretação.
25 Lyeryo, Haryoki anayami twala Danyeri imunda mwami. Neꞌri bakahikaga, anamúbwira: «E mwami, mu birya binyamahanga byeꞌBuyuda, nalonga mwoꞌyu mundu muguma, anashobwiri ukukubwira umugeeza gweꞌbirooto byawe!»
25 Então Arioque depressa introduziu Daniel à presença do rei, e disse-lhe assim: Achei dentre os filhos dos cativos de Judá um homem que fará saber ao rei a interpretação.
26 Mwami anabuuza Danyeri (neꞌlindi iziina lyage, Beriteshaaza) kwokuno: «Ewe! Birya birooto byani, ka wangahasha ukumbwira byo, kuguma noꞌmugeeza gwabyo?»
26 Respondeu o rei e disse a Daniel, cujo nome era Beltessazar: Podes tu fazer-me saber o sonho que tive e a sua interpretação?
27 Danyeri, ti: «E mwami, amagambo mwene yago, ndaaye mundu úshobwiri ukukulimbuulira go, baba bitegeereza, kandi iri balaguza, kandi iri banamaleere, kandi iri ábali mu banda imbuko.
27 Respondeu Daniel na presença do rei e disse: O mistério que o rei exigiu, nem sábios, nem encantadores, nem magos, nem adivinhadores lhe podem revelar;
28 E mwami! Rurema alyagagi hiꞌgulu lya byoshi. Yehe ye mu bishuula íbishubi bishamiri. Ye na keera úwakuyereka íbigakoleka mu siku ízigayija. Birya birooto byawe, naꞌmabone gaawe, byo byebino:
28 mas há um Deus no céu, o qual revela os mistérios; ele, pois, fez saber ao rei Nabucodonosor o que há de suceder nos últimos dias. O teu sonho e as visões que tiveste na tua cama são estas:
29 «E mwami, ku kyanya ushubi gwejiiri, wanaloota hiꞌgulu lya íbigaki koleka. Ee! Rurema, ulya úgweti úgamenyeesania utumbishwa, keera akuyereka íbigaki yija.
29 Estando tu, ó rei, na tua cama, subiram os teus pensamentos sobre o que havia de suceder no futuro. Aquele, pois, que revela os mistérios te fez saber o que há de ser.
30 Kiri na naani, keera nabinyigulirwa. Kutali kudetaga mbu bwo nie mwitegeereza ukuhima abandi booshi. Si nabiyigulirwa naaho, gira lyo ulonga ukumenya umugeeza gweꞌbirooto byawe, ngiisi kwo bikalenga mwiꞌtwe lyawe.
30 E a mim me foi revelado este mistério, não por ter eu mais sabedoria que qualquer outro vivente, mas para que a interpretação se fizesse saber ao rei, e para que entendesses os pensamentos do teu coração.
31 «E mwami, mu birooto byawe, ukabona kweꞌmbere lyawe hayimaaziri nangungubanga woꞌmugisi. Yugwo mugisi, gwâli langashiini bweneene. Gwanâli riiri gwaꞌkahebuuza, gwanâli kizi teerana ikyoba!
31 Tu, ó rei, na visão olhaste e eis uma grande estátua. Esta estátua, imensa e de excelente esplendor, estava em pé diante de ti; e a sua aparência era terrível.
32 Itwe lyagwo, likatulwa mu nooro muguuhya. Ikifuba kyagwo, kuguma naꞌmaboko, bikatulwa mu harija. Ibunda lyagwo, kuguma neꞌbibero, bikatulwa mu miringa.
32 A cabeça dessa estátua era de ouro fino; o peito e os braços de prata; o ventre e as coxas de bronze;
33 Amagulu gaagwo, gakatulwa mu byuma. Neꞌshando zaagwo, zâli gizirwi mu byuma íbibushirwi mwiꞌbumba.
33 as pernas de ferro; e os pés em parte de ferro e em parte de barro.
34 «E mwami, ku kyanya wâli gweti ugalangiiza, ibuye lyanayikuula lyonyene, buzira mundu woꞌkulihuma kwo. Yiryo ibuye lyanayiji yitimba ku magulu ga yugwo mugisi, kwo gukatulwa mu byuma na mwiꞌbumba. Yago magulu ganavunguka-vunguka.
34 Estavas vendo isto, quando uma pedra foi cortada, sem auxílio de mãos, a qual feriu a estátua nos pés de ferro e de barro, e os esmiuçou.
35 Lyeryo, yibyo byuma, na yiryo ibumba, neꞌyo miringa, neꞌyo harija, neꞌyo nooro, byoshi byanavunguka-vunguka. Byanaboneka nga byula íbiri ha kiyeruuliro ku kyanya kyeꞌkikamo. Imbuusi yanayija, yanabiyehuula. Hatanasigala kiri neꞌhikoojoka. Halikago, lirya ibuye lyohe, lyanagangaala, lyanaba mugazi muhamu bweneene, halinde lyanakwira mu mahanga gooshi.
35 Então foi juntamente esmiuçado o ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro, os quais se fizeram como a pragana das eiras no estio, e o vento os levou, e não se podia achar nenhum vestígio deles; a pedra, porém, que feriu a estátua se tornou uma grande montanha, e encheu toda a terra.
36 «E mwami, ibirooto byo waloota, byo byebyo. Na buno, namu kubwira umugeeza gwabyo.
36 Este é o sonho; agora diremos ao rei a sua interpretação.
37 Wehe, we mwami úli hiꞌgulu lyaꞌbaami! Rurema keera akakuheereza ubwami, noꞌbushobozi, noꞌbukalage, noꞌbulangashane.
37 Tu, ó rei, és rei de reis, a quem o Deus do céu tem dado o reino, o poder, a força e a glória;
38 Keera anakusikiiriza ubushobozi hiꞌgulu lyaꞌbandu, na hiꞌgulu lyeꞌnyamiishwa, na hiꞌgulu lyoꞌtunyuni. Yibyo byoshi, ngiisi ho bituuziri, keera akakugira ube mutwali wabyo byoshi! Aaho! Lirya itwe írikatulwa mu nooro, we wehe.
38 e em cuja mão ele entregou os filhos dos homens, onde quer que habitem, os animais do campo e as aves do céu, e te fez reinar sobre todos eles; tu és a cabeça de ouro.
39 «Ha nyuma lyawe, hagayimikwa ubundi bwami. Yubwo bundi, butagaaba bukulu, ngoꞌbweꞌmwawe. Ha nyuma kandi, hagaboneka ubwami bwa kashatu, buganashushaanibwa neꞌmiringa. Na mwami wabwo, ye gaaba mutwali waꞌmahanga gooshi.
39 Depois de ti se levantará outro reino, inferior ao teu; e um terceiro reino, de bronze, o qual terá domínio sobre toda a terra.
40 «Ha nyuma kandi, hagayima umwami wa kana. Uyo, agasikama nga kyuma. Ee! Nga kweꞌbyuma biri mu bera-bera byoshi, binabijajagule, kwo na kwokwo, agaabera abaabo booshi ábakamútanga, anabajajagule-jajagule.
40 E haverá um quarto reino, forte como ferro, porquanto o ferro esmiúça e quebra tudo; como o ferro quebra todas as coisas, assim ele quebrantará e esmiuçará.
41 «Ishando naꞌmano ga gulya mugisi, ukabona ngiisi kwo byâli gizirwi mu byuma íbibushirwi mwiꞌbumba. Kwo na kwokwo, yubwo bwami bugagabulikana. Bugaaba neꞌmisi migerwa, nga kyuma kifushe mwiꞌbumba.
41 Quanto ao que viste dos pés e dos dedos, em parte de barro de oleiro, e em parte de ferro, isso será um reino dividido; contudo haverá nele alguma coisa da firmeza do ferro, pois que viste o ferro misturado com barro de lodo.
42 «Amano gaagwo, gâli bushirwi mwiꞌbumba neꞌbyuma. Kwo na kwokwo, yubwo bwami bugaaba mwoꞌbushobozi, bunabe kwakundi mwoꞌbukaholwe.
42 E como os dedos dos pés eram em parte de ferro e em parte de barro, assim por uma parte o reino será forte, e por outra será frágil.
43 Nga ngiisi kwo ukabona ikyuma kibushiini niꞌbumba, kwo na kwokwo abaami nabo bagabushaana, mu kukizi yangira mu bandu beꞌgindi milala. Kundu kwokwo, bitagaaziga kwo babe bo baguma. Mukuba, kiri neꞌkyuma nakyo kitangabushaana niꞌbumba.
43 Quanto ao que viste do ferro misturado com barro de lodo, misturar-se-ão pelo casamento; mas não se ligarão um ao outro, assim como o ferro não se mistura com o barro.
44 «Ku kyanya kya yabo baami, Rurema úli mwiꞌgulu, agayimika ubwami úbutâye minikwe, butanâye haabwe abandi-bandi bandu. Si galya gandi maami gooshi, bugagavungula. Ubwami bwa Rurema naaho, bwo bugayama ho imyaka neꞌmyakuula!
44 Mas, nos dias desses reis, o Deus do céu suscitará um reino que não será jamais destruído; nem passará a soberania deste reino a outro povo; mas esmiuçará e consumirá todos esses reinos, e subsistirá para sempre.
45 «E mwami, ukayibonera ibuye írikakuulika ku mugazi, si ndaaye mundu úkalihuma kwo. Yiryo ibuye, lyo likahooja-hooja gulya mugisi úgukagirwa mu byuma, na mu miringa, na mwiꞌbumba, na mu harija, na mu nooro. Rurema úli hiꞌgulu lya byoshi, ye kakuyereka íbyâye koleke mu siku ízâye yije. Kwokwo ngana, yibi birooto biri byoꞌkuli, wanganayemeera umugeeza gwabyo.»
45 Porquanto viste que do monte foi cortada uma pedra, sem auxílio de mãos, e ela esmiuçou o ferro, o bronze, o barro, a prata e o ouro, o grande Deus faz saber ao rei o que há de suceder no futuro. Certo é o sonho, e fiel a sua interpretação.
46 Mwami Nebukandeneza, mbu ayuvwagwe kwokwo, anagwa buubi imbere lya Danyeri, iri anamúgingika. Anakyula kwo Danyeri atangirwe amatuulo, banamúyokeere noꞌmubadu.
46 Então o rei Nabucodonosor caiu com o rosto em terra, e adorou a Daniel, e ordenou que lhe oferecessem uma oblação e perfumes suaves.
47 Mwami anabwira Danyeri: «Ku kasiisa, Rurema wawe alyagagi hiꞌgulu lyaꞌbaabo booshi. Ye na Nahano hiꞌgulu lyaꞌbaami booshi. Kundu utumbishwa tushubi bishamiri, haliko ye mu kizi tubishuula. Yaka kambishwa kaani, ye wakushoboleesa ukukasobanura!»
47 Respondeu o rei a Daniel, e disse: Verdadeiramente, o vosso Deus é Deus dos deuses, e o Senhor dos reis, e o revelador dos mistérios, pois pudeste revelar este mistério.
48 Ha nyuma, mwami Nebukandeneza anagingika Danyeri bweneene, anamúkuza abe mukulu, anamúheereza neꞌndengu nyingi zeꞌkishingo. Anamúyimika abe mutwali weꞌkihugo kyage kyoshi kyeꞌBabeeri. Na kwakundi, anamúyimika, abe mukulu waꞌbitegeereza baage booshi.
48 Então o rei engrandeceu a Daniel, e lhe deu muitas e grandes dádivas, e o pôs por governador sobre toda a província de Babilônia, como também o fez chefe principal de todos os sábios de Babilônia.
49 Ikyanya Danyeri akahuunaga mwami, mwami anabiika Shandaraki, na Meshake, na Habedinego, bakizi yimangira imikolwa yoshi ya mu kihugo kyeꞌBabeeri. Haliko Danyeri yehe, anasigala yaho i bwami.
49 A pedido de Daniel, o rei constituiu superintendentes sobre os negócios da província de Babilônia a Sadraque, Mesaque e Abednego; mas Daniel permaneceu na corte do rei.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.