1 Reis 11
Ibibiriya: Igambo lya Rurema mu ndeto ye'kifuliiru (FLR) vs VC
1 Mwami Sulumaani âli kizi vunikira bweneene abakazi beꞌkipagaani. Mu kati kaabo, mwâli riiri umuluzi-nyere weꞌMiisiri, naꞌbanyere baꞌBamohabu, na baꞌBahamooni, na baꞌBahedoomu, na baꞌBasidooni, na baꞌBahiti.
1 O rei Salomão, além da filha do faraó, amou muitas mulheres estrangeiras: moabitas, amonitas, edomitas, sidônias e hitéias,
2 Haliko, ku luhande lweꞌrya milala, Nahano âli mali gwanwa abwira Abahisiraheeri kwokuno: «Mutakolwe mbu muyange banyere baabo. Nabo kwakundi, batakizi yanga banyere biinyu. Yabo bakazi, iri mwangabayanga, bagamùhenduula mu mitima yinyu, halinde munakizi yifunda mu bikoleere byeꞌmizimu yabo.» Ulya Sulumaani, kundu akabwirwa kwokwo, si yabo banyere, anakizi bahemukira, anaba abavunikiiri bweneene.
2 pertencentes às nações das quais o Senhor dissera aos israelitas: Não tereis relações com elas, nem elas tampouco convosco, porque certamente vos seduziriam os corações arrastando-os para os seus deuses.
3 Ulya Sulumaani anayangaga abakazi magana galinda. Yabo booshi, bâli riiri baluzi-nyere. Âli gweti naꞌbandi bakazi beꞌmbuga magana gashatu. Balya bakazi booshi, banakizi múhenduula, banamúhabura mu bya Nahano.
3 A estas nações uniu-se Salomão por seus amores. Teve setecentas esposas de classe principesca e trezentas concubinas. E suas mulheres perverteram-lhe o coração.
4 Ikyanya akaba akola mushaaja, yabo bakaage banamúhenda, halinde anakizi gendi yikumba imizimu. Atanâli ki fitiirwi lwoshi ku Rurema Nahamwabo, nga yishe Dahudi.
4 Sendo já velho, elas seduziram o seu coração para seguir outros deuses. E o seu coração já não pertencia sem reservas ao Senhor, seu Deus, como o de Davi, seu pai.
5 Anakizi kulikira kiri noꞌmuzimu gwaꞌBasidooni, Hashitoreeti. Anakulikira na Mirikomu, umugisi kyagaza gwaꞌBahamooni.
5 Salomão prestou culto a Astarte, deusa dos sidônios, e a Melcom, o abominável ídolo dos amonitas.
6 Kyanatuma agakizi gira amabi imbere lya Nahano. Atanakizi kulikira Nahano, nga kwo yishe Dahudi âli múkulikiiri.
6 Fez o mal aos olhos do Senhor, não lhe foi inteiramente fiel como o fora seu pai Davi.
7 Ulya Sulumaani, ku higangazi higuma hyoꞌluhande lweꞌsheere lweꞌYerusaleemu, anayubaka kwoꞌluheero lwoꞌkuholeza mwo Kemooshi, umuzimu kyagaza gwaꞌBamohabu. Anayubaka naꞌhandu hoꞌkuholeza Mirikomu, umuzimu kyagaza gwaꞌBahamooni.
7 Por esse tempo edificou Salomão no monte, que está a oriente de Jerusalém, um lugar alto a Camos, deus de Moab, e a Moloc, abominação dos amonitas.
8 Yabo bakazi baage, anakizi bayubakira ho bagakizi holeza imizimu yabo. Kwokwo banakizi giyokera umubadu, iri banagisiriigiza amatuulo.
8 E o mesmo fez para todas as suas mulheres estrangeiras, que queimavam incenso e sacrificavam aos seus deuses.
9 Kwokwo, kwo Sulumaani akaraakaza Nahano Rurema waꞌBahisiraheeri. Kundu Rurema âli mali múhulukira kwo kabiri, haliko atanamútwaza.
9 O Senhor irritou-se contra Salomão, por se ter seu coração desviado do Senhor, Deus de Israel, que lhe aparecera por duas vezes,
10 Na kundu Rurema akamúkomereza bweneene kwo atayikumbe imizimu, si Sulumaani anahuna bweneene imbere lyage.
10 e lhe tinha proibido expressamente que se unisse a deuses estranhos. Mas não seguira as ordens do Senhor.
11 Iri hakatama, Nahano anamúbwira: «Ewe! Si ukola mweꞌmitono ya kundi-kundi! Na kundu tukanywana kirya kihango, si utakiri mu kitwaza. Zirya maaja zo nꞌgakuheereza, nazo ukoli zigayiriziizi. Aaho! Buno, ngakunyugutula ubwami, na mbuheereze umukozi wawe.
11 O Senhor disse-lhe então: Já que procedeste assim, e não guardaste a minha aliança, nem as leis que te prescrevi, vou tirar-te o reino e dá-lo ao teu servo.
12 «Kundu kwokwo, ngi kengiiri yisho Dahudi, kyo kitumiri yiri igambo, ndagaligira ku kyanya kyawe. Si yubwo bwami, ngayiji bunyugutula mu maboko ga mugala wawe.
12 Todavia, em atenção ao teu pai Davi, não o farei durante a tua vida. Tirá-lo-ei, sim, mas da mão de teu filho.
13 Naye, ndagamúnyugutula bwo lwoshi, si ngamúsigira umulala muguma. Na íbitumiri ngaagira kwokwo, hiꞌgulu lyoꞌmukozi wani Dahudi, na hiꞌgulu lyaꞌkaaya keꞌYerusaleemu. Mukuba, keera nꞌgakayitoolera nienyene.»
13 Não lhe tirarei o reino todo, mas deixarei ao teu filho uma tribo, por amor de meu servo Davi, e por amor de Jerusalém, a cidade que escolhi.
14 Ha nyuma, Nahano anashombania Hadaadi, wa mwiꞌkondo lya mwami weꞌHedoomu, halinde akizi ba mugoma wa Sulumaani.
14 O Senhor suscitou um inimigo a Salomão: Hadad, o edomita, da linhagem real de Edom.
15 Mu siku za mbere, ikyanya Dahudi akagendi lwa naꞌBahedoomu, Yohabu, umukulu waꞌbasirikaani baage, anagenda yo, gira agendi ziika abafwiri. Haaho, anayami yita abashosi booshi beꞌHedoomu.
15 No tempo em que Davi estava em guerra contra Edom, quando Joab, general do exército, foi sepultar os mortos e matou todos os varões de Edom
16 Yohabu kuguma naꞌBahisiraheeri booshi, banatee hisa nga myezi ndatu, bali mu minika yabo bashosi booshi.
16 {Joab, com efeito, demorou-se ali seis meses com todo o Israel, até exterminar todos os varões de Edom.}
17 Ku kirya kyanya, Hadaadi âli ki riiri mwanuke. Kwokwo, Abahedoomu baguma, abakozi ba yishe, banamúhungana i Miisiri.
17 Hadad fugiu com os edomitas, servos de seu pai, na direção do Egito.
18 Yabo booshi, bakalyoka i Midyani. Neꞌri bakahika mwiꞌshamba lyeꞌParaani, banayabiira haꞌbandi bashosi, banabagendana halinde i Miisiri, imwa Faraho. Uyo Faraho anamúheereza inyumba, kiri neꞌndalo, anamúlagaania kwo agakizi múheereza neꞌbyokulya.
18 Hadad era então muito criança. Partiram de Madiã e foram a Farã; dali, levando consigo homens de Farã, entraram no Egito e foram ter com o faraó, rei do Egito. Este deu-lhes casa, proveu ao seu sustento e doou-lhes terras.
19 Iyo munda i Miisiri, Hadaadi anayemeererwa ngana-ngana imbere lya Faraho, kyanatuma Faraho agamúhanguula kwo ayange mukaage wage, mulumuna woꞌmugoli Tapaneshi.
19 Hadad ganhou a simpatia do faraó, que lhe deu por mulher sua cunhada, irmã da rainha Tafnes.
20 Uyo nyaama anabutira Hadaadi umutabana úwâli kizi buuzibwa Genubati. Uyo Genubati analererwa imwa Faraho, kuguma naꞌbaluzi baage.
20 Desta irmã de Tafnes teve Hadad um filho, Genubat, que Tafnes criou na casa do faraó. E Genubat habitou no palácio com os filhos do faraó.
21 Ikyanya Hadaadi âli ki riiri i Miisiri, anayuvwa kwo Dahudi ashaaja, na kwo Yohabu, ikikalage kyaꞌbasirikaani baage, naye keera afwa. Kyanatuma agabwira Faraho: «Lekaga, ngalukire mu kihugo kyani.»
21 Quando Hadad ouviu dizer, no Egito, que Davi adormecera com seus pais, e que Joab, general do exército, estava morto, disse ao faraó: Deixa-me voltar para a minha terra.
22 Faraho anamúbuuza: «Ewe! Nakuyima bikagi, halinde uloziizi ukugalukira yo?» Na wa naye: «Ndaabyo! Undeke naaho ngalukire yo.»
22 O faraó respondeu-lhe: Falta-te algo em minha casa, para que queiras voltar para a tua terra? Nada me falta, respondeu; mas deixa-me partir assim mesmo. Hadad voltou, pois, para a sua terra. E eis o mal que fez: tornou-se rei de Edom e tratou Israel como inimigo.
23 Rurema anashombania kiri na Resoni naye, kwo abe mugoma wa Sulumaani. Uyo Resoni âli mugala Heryada. Âli tibisiri nahamwabo, Hadadezeeri, mwami weꞌZoba,
23 Deus suscitou outro inimigo a Salomão: Razon, filho de Eliada, que fugira de seu senhor Hadadezer, rei de Soba.
24 anaba ye mukulu waꞌbanyazi. (Yibyo, bikakoleka ku kyanya Dahudi akasivya abasirikaani ba Hadadezeeri, kiri naꞌbatabaazi baage.) Kwokwo, Resoni, anayikuumaniza abandu, banayigendera i Damasiki, banabwatala yo. Neꞌri hakatama, banayimika Resoni abe ye mwami wabo.
24 Após os massacres de Davi, juntara homens em torno de si, tornando-se chefe de quadrilha. Atacaram Damasco, onde se estabeleceram, e constituíram-no rei em Damasco.
25 Uyo Resoni âli shombiri Abahisiraheeri mu siku zooshi zoꞌbutwali bwa Sulumaani. Anayushuula ku mabi ga Hadaadi, mu kukizi tyoza Abahisiraheeri, ku kyanya kyoshi âli twaziri ikihugo kyeꞌHaraamu.
25 Foi inimigo de Israel durante toda a vida de Salomão.
26 Hâli riiri Umuhifurahimu wa mu kaaya keꞌZereda, iziina lyage ye Yerobwamu mugala Nebati. Nyina ye wâli Zeruha, anâli kola namufwiri. Uyo Yerobwamu, kundu âli riiri mukozi wa Sulumaani, halikago, anamúyihindulira.
26 Também Jeroboão, filho de Nabat, efrateu de Sareda {filho de uma viúva chamada Sarva}, que estava a serviço de Salomão, revoltou-se contra o rei.
27 Yukwo kuyihindulira mwami, kwanaba kwokuno: Sulumaani akayubaka ulubuga lweꞌMiilo, anakomya inzitiro zaꞌkaaya ka yishe Dahudi.
27 Eis em que circunstâncias ele se revoltou contra o rei: Salomão construía Milo para fechar a brecha da cidade de Davi, seu pai.
28 Ulya Yerobwamu, akabonekana kwo ali kikalage kyoꞌmushosi. Neꞌkyanya Sulumaani akabonaga ngiisi kwo afitiirwi, anamúbiika abe mwimangizi weꞌmikolwa yoshi yaꞌkahaati, íyâli kizi kolwa mu bandu beꞌHifurahimu, na mu beꞌManasa.
28 Ora, Jeroboão era um jovem enérgico, e Salomão, vendo-o tão laborioso, confiou-lhe a superintendência de todos os trabalhadores da casa de José.
29 Lusiku luguma, Yerobwamu âli gweti agalyoka i Yerusaleemu, anagwanana noꞌmuleevi Ahiya weꞌShiilo. Uyo Ahiya âli yambiiti ikanju lihyahya. Yaho mu kahinga, bâli bombi naaho.
29 E aconteceu que um dia, saindo Jeroboão de Jerusalém, encontrou-se em caminho com o profeta Aías de Silo, vestido com um manto novo. Estavam os dois sós no campo.
30 Haaho, Ahiya anahogola yiryo ikanju lyage lihyahya, analilalaanula mweꞌbihande ikumi na bibiri.
30 Então Aías, tomando o manto novo que trazia, rasgou-o em doze pedaços.
31 Anabwira Yerobwamu kwokuno: «Utee yabiira ibihande ikumi. Mukuba, Nahano Rurema waꞌBahisiraheeri, adetaga kwokuno: “Buno ngola ngaabera ubwami, na mbunyugutule mu maboko ga Sulumaani. Wehe, ngakuheereza milala ikumi.
31 Toma para ti dez pedaços, disse ele a Jeroboão, pois isto diz o Senhor, Deus de Israel: Vou arrancar o reino das mãos de Salomão, e dar-te-ei dez tribos.
32 Kundu kwokwo yehe, ngaki músigira mulala muguma. Mukuba, ngi kuuziri umukozi wani Dahudi. Keera nanayitoolera akaaya keꞌYerusaleemu, gira asigale noꞌmulala muguma.
32 Mas, em atenção ao meu servo Davi e à cidade de Jerusalém, que escolhi dentre todas as tribos de Israel, ficar-lhe-á ainda uma tribo.
33 «“Na íbitumiri ngaagira kwokwo, ku bwenge ulya Sulumaani keera akanjanda, anayikumba imizimu yeꞌmahanga: nga Hashitoreeti, umuzimu mukazi gwaꞌBasidooni, na Kemooshi umuzimu gwaꞌBamohabu, na Mirikomu, umuzimu gwaꞌBahamooni. Uyo Sulumaani akanyihindulira, anagira íbitali nga byo mu masu gaani. Atakasimbaha imaaja zaani, kandi iri mategeko gaani, nga kwo yishe Dahudi âli kizi bisimbaha.
33 Abandonaram-me, prostraram-se diante de Astarte, deusa dos sidônios, diante de Camos, deus de Moab e diante de Melcom, deus dos amonitas. Não andaram em meus caminhos, para fazer o que é bom diante de meus olhos e observar minhas leis e ordens, como o fez Davi, pai de Salomão.
34 «“Kundu kwokwo, mango namúnyaga imilala, ndagamúnyugutula ubwami bwoshi-bwoshi. Si ikyanya akiri ho, agagenderera ukutwala. Mukuba, nꞌgatoola yishe Dahudi. Na Dahudi âli kulikiiri imaaja zaani, na ngiisi byo nâli kizi múkomeereza.
34 Contudo, não lhe tirarei todo o reino, mas deixá-lo-ei governar todos os dias de sua vida, por amor de meu servo Davi, a quem escolhi, o qual guardou os meus mandamentos e os meus preceitos.
35 «“Yubwo bwami, ngabunyugutula mugala Sulumaani. Naawe, we Yerobwamu, ngakuheereza imilala ikumi.
35 Tirarei, porém, o reino das mãos do filho de Salomão, para dar-te dez tribos.
36 Uyo mugala Sulumaani, ngamúsigira umulala muguma naaho. Na íbitumiri ngaagira kwokwo, gira umukozi wani Dahudi akizi ba noꞌmundu muguma wa mu kibusi kyage úgakizi twala akaaya keꞌYerusaleemu. Mukuba, yako kaaya, ko nâli loziizi kwo bakizi nyikumbira mwo.
36 Deixarei uma tribo ao seu filho, para que meu servo Davi tenha sempre uma lâmpada diante de mim em Jerusalém, cidade que escolhi para estabelecer nela o meu nome.
37 «“E Yerobwamu, ngakugira ube mwami waꞌBahisiraheeri, unakizi twala ngiisi kwo usiimiri mu mutima gwawe.
37 Tomo-te, pois, para reinares sobre tudo o que possas desejar. Serás rei de Israel.
38 Wehe, ngiisi byo nakukomeereza, ukizi bisimbaha, unatuule nga kwo ndoziizi. Ukizi nzimiisa, mu kusimbaha byo ngakukomeereza, kuguma neꞌmaaja zaani, nga kwoꞌmukozi wani Dahudi âli kizi gira. Kwokwo, lyo ngayama ndi kuguma na naawe isiku zooshi. Na nguheereze ikihugo kyeꞌHisiraheeri, na nzikamye ubutwali bwawe, nga kwo nꞌgasikamya ubweꞌmwa Dahudi.
38 E se obedeceres a todas as minhas ordens, se andares pelos meus caminhos, se fizeres o bem diante de mim, observando os meus preceitos e os meus mandamentos, como fez meu servo Davi, eu estarei contigo. Edificar-te-ei uma casa estável, como edifiquei para Davi, e te entregarei Israel.
39 Ngahaniiriza abandu beꞌkibusi kya Dahudi. Kundu kwokwo, kutagaaba ku siku zooshi.”»
39 Humilharei assim a descendência de Davi, mas não para sempre.
40 Ulya Sulumaani, ikyanya akayuvwa ngiisi kwo Rurema abwira Yerobwamu, anagira mbu amúyite. Kyanatuma Yerobwamu agapumukira i Miisiri, imwa Faraho Shishaki, anatuula yo, halinde ku kyanya mwami Sulumaani akashaaja.
40 Salomão procurou matar Jeroboão, mas este fugiu para junto do rei Sesac, no Egito, onde permaneceu até a morte de Salomão.
41 Uyo Sulumaani, agandi magambo gooshi go âli kizi gira, kuguma na íbikayandikwa hiꞌgulu lyoꞌbwitegeereze bwage, bikayandikwa mu kitaabo kyeꞌmwa Sulumaani.
41 O resto da história de Salomão, todos os seus atos, a sua sabedoria, tudo está escrito no livro dos Atos de Salomão.
42 Akahisa imyaka makumi gana atwaziri ikihugo kyoshi kyaꞌBahisiraheeri, iri anatuuziri mu kaaya keꞌYerusaleemu.
42 Salomão reinou sobre todo o Israel durante quarenta anos, em Jerusalém.
43 Iri hakazinda, mwami Sulumaani anashaaja, anaziikwa mu kaaya ka yishe Dahudi. Ahandu haage, banayimika mugala wage Rehobwamu.
43 Depois adormeceu com seus pais e foi enterrado na cidade de seu pai Davi. Roboão, seu filho, tornou-se rei em seu lugar.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.