Gênesis 37
Asɨ dɨ manasɨŋ (ENA) vs NVT
1 Jekopɨ agaŋ Kenan fɨli tɨbɨ hɨniadami. Vaka iaganu Aisakɨ agaŋ fɨli tɨbɨ heŋ ala ihɨlɨŋ ve hɨniadami.
1 Jacó passou a morar na terra de Canaã, onde seu pai tinha vivido como estrangeiro.
2 Jekopɨ ninadinu ajihalinu agɨladɨ ciaŋ nameŋ. Josepɨ nɨbu hulaŋ mɨnibɨlɨ. Nudɨ hualɨ lugɨlavɨci ua 17 iahami. Nɨbu nudɨ isagalinu hula sabaŋ sipsipɨ agɨladɨ migɨlavɨhadami. Nudɨ isagalinu agɨlaŋ iaganɨlu dɨ abinadinu Bilɨha dɨ Celɨpa dɨ ninadinɨlu. Josepɨ agaŋ isagalinu agɨlaŋ lusɨŋ sɨbɨlɨ vihavɨmi agasaŋ uavɨla iaganɨlu dɨ sulami.
2 Este é o relato de Jacó e sua família. Quando José tinha 17 anos, cuidava dos rebanhos de seu pai. Trabalhava com seus meios-irmãos, os filhos de Bila e Zilpa, mulheres de seu pai, e contava para seu pai algumas das coisas erradas que seus irmãos faziam.
3 Jekopɨ dɨ ibi mu Isɨlaelɨ. Nɨbu hadi hadi hɨniavɨla nudɨ ninanu Josepɨ dɨ havami. Hameŋ sadaŋ nusaŋ mavɨn hekɨlɨ hɨniadami. Nudɨ ninadinu limu hɨhɨle agɨlasaŋ mavɨn hekɨlɨ hameŋ ma hɨniadami. Jekopɨ agaŋ hadi hɨlahɨla hutesɨ makaŋ daŋ huaci sɨbaŋ agadɨ hɨcavɨla ninanu Josepɨ saŋ igumi.
3 Jacó amava José mais que a qualquer outro de seus filhos, pois José havia nascido quando Jacó era idoso. Por isso, certo dia Jacó encomendou um presente especial para José: uma linda túnica.
4 Iguci nudɨ isagalinu agɨlaŋ igavɨla nameŋ abavɨmi. Aludɨ iavaŋ agaŋ Josepɨ saŋ pam mavɨn hekɨlɨ hɨnilalɨ uavɨmi. Alusaŋ mavɨn hekɨlɨ hameŋ ma hɨnilalɨ uavɨmi. Lavɨla Josepɨ saŋ igɨvɨ hekɨlɨ hɨniavɨla nudɨ ciaŋ huaci huaci ma abavɨmi.
4 Os irmãos de José, por sua vez, o odiavam, pois o pai deles o amava mais que a todos os outros filhos. Não eram capazes de lhe dizer uma única palavra amigável.
5 — ausente —
5 Certa noite, José teve um sonho e, quando o contou a seus irmãos, eles o odiaram ainda mais.
6 — ausente —
6 “Ouçam este sonho que tive”, disse ele.
7 — ausente —
7 “Estávamos no campo, amarrando feixes de trigo. De repente, meu feixe se levantou e ficou em pé, e seus feixes se juntaram ao redor do meu e se curvaram diante dele!”
8 Lavɨla abavɨmi. Nama manɨgali hɨnihɨni aludɨ migɨlɨben aba lɨnaŋ uavɨmi. Josepɨ anisɨhu iga iga sulɨdaci igahɨlavɨhadami agɨlasaŋ igɨvɨ hekɨlɨ sɨbaŋ hɨniavɨmi.
8 Seus irmãos responderam: “Você imagina que será nosso rei? Pensa mesmo que nos governará?”. E o odiaram ainda mais por causa de seus sonhos e da maneira como os contava.
9 La cɨhu mu tɨbɨ Josepɨ anisɨhu mu igami agadɨ isagalinu saŋ sulami. Viaŋ anisɨhu mu nameŋ agadɨ igiemin uami. Uaiaŋ hula avaŋ hula iadɨ ibi mɨŋaiahɨben aba mɨgalɨfɨlɨbavɨla hɨniavɨdaci igiemin uami. Lidɨ human limu limu fɨhala hɨcɨ limu pabiŋ cɨjɨŋ agɨlaŋ avi iadɨ ibi mɨŋaiahɨben aba mɨgalɨfɨlɨbavɨla hɨniavɨdaci igiemin uami.
9 Pouco tempo depois, José teve outro sonho e, mais uma vez, contou-o a seus irmãos. “Ouçam, tive outro sonho”, disse ele. “O sol, a lua e onze estrelas se curvavam diante de mim!”
10 La anisɨhu agadɨ iaganɨlu dɨdaŋ isagalinu dɨdaŋ cɨhu ala sulami. Sulɨci iaganɨlu agaŋ igahɨlavɨla nudɨ abacabɨlavɨla abami. Ha akɨ me anisɨhu agadɨ igiemɨnaŋ uami. Nama hɨji nameŋ lamɨnaŋ uami. Iadɨ iamiagaŋ agɨlaŋ hula iadɨ isaimahali agɨlaŋ hula iadɨ ibi mɨŋaiahɨben aba ve fɨli hɨvɨ mɨgalɨfɨlɨbavɨbali aba igahɨlɨnaŋ uami.
10 Dessa vez, contou o sonho não apenas aos irmãos, mas também ao pai, que o repreendeu, dizendo: “Que sonho é esse? Por acaso eu, sua mãe e seus irmãos viremos e nos curvaremos até o chão diante de você?”.
11 Lɨci isagalinu agɨlaŋ abasɨgɨlasɨgɨla imanɨlu saŋ humɨgaŋ vɨhɨlɨ vihavɨmi. Agadɨ ala iaganɨlu agaŋ Josepɨ anisɨhu igami agasaŋ hɨji lamalama hɨnimi.
11 Os irmãos de José ficaram com inveja dele, mas seu pai se perguntou qual seria o significado dos sonhos.
12 Mu tɨbɨ Josepɨ dɨ isagalinu agɨlaŋ Sekem haiabɨla caba caba heŋ uavɨla hɨnihɨni iaganɨlu dɨ sabaŋ sipsipɨ agɨladɨ migɨla migɨla hɨniavɨhadami.
12 Pouco depois, os irmãos de José levaram os rebanhos de seu pai para pastar junto de Siquém.
13 Lɨhavɨdaci Isɨlaelɨ agaŋ Josepɨ dɨ nameŋ abami. Nadɨ isagalina agɨlaŋ Sekem haiabɨla caba caba heŋ hɨnihɨni sabaŋ sipsipɨ agɨladɨ migɨla migɨla hɨniavadi uami. Nama uavɨla nulɨdɨ igɨha uami. Hameŋ abɨci Josepɨ agaŋ nudɨ abami. Ua igɨben uami.
13 Então Jacó disse a José: “Seus irmãos estão cuidando das ovelhas em Siquém. Apronte-se, e eu o enviarei até eles”. “Estou pronto para ir”, respondeu José.
14 Lɨci iaganɨlu agaŋ cɨhu abami. Nadɨ isagalina dɨ ua igɨha uami. Huaci hɨniavi ua hɨma ua uami. Sabaŋ sipsipɨ agɨladɨ avi igɨha uami. Nɨbɨlaŋ avi huaci laci hɨniavi ua hɨma ua uami. Ua igavɨla cɨhu ve iadɨ abɨnaŋ igahɨlɨlɨŋ uami. Hameŋ abɨci Hebɨlon fɨli abɨlɨ agadɨ valavɨla Sekem haiabɨla caba caba umi.
14 “Vá ver como estão seus irmãos e os rebanhos”, disse Jacó. “E traga-me notícias deles.” Jacó o enviou, e José viajou de sua casa no vale de Hebrom até Siquém.
15 Uavɨla isagalinu dɨ heŋ suhɨla suhɨla hɨdɨdaci hulaŋ mu agaŋ ve nudɨ igavɨla abitɨhami. Nama akɨ suhɨla suhɨla uu veve hɨdadanaŋ uami.
15 Quando José chegou a Siquém, um homem da região notou que ele andava perdido pelos campos. “O que você está procurando?”, perguntou o homem.
16 Lɨci Josepɨ agaŋ abami. Viaŋ iadɨ isagali agɨladɨ suhɨla suhɨla hɨdadin uami. Nɨbɨlaŋ abeba hɨnihɨni nulɨdɨ sabaŋ sipsipɨ agɨladɨ migɨla migɨla hɨniavadi agadɨ iadɨ huaci abɨnaŋ igavin uami.
16 “Estou procurando meus irmãos”, respondeu José. “O senhor sabe onde eles estão cuidando dos rebanhos?”
17 Lɨci hulaŋ agaŋ nudɨ abami. Nɨbɨlaŋ neŋ ci valavɨla uavalɨ uami. Alaŋ Dotan haiabɨla ubalu aba abavɨci igahɨlacin uami. Lɨci Josepɨ agaŋ isagalinu agɨladɨ sɨvɨ uavɨla nulɨdɨ Dotan haiabɨla caba caba heŋ igami.
17 O homem lhe disse: “Sim, eles foram embora daqui, mas eu os ouvi dizer: ‘Vamos a Dotã’”. Então José foi atrás de seus irmãos e os encontrou em Dotã.
18 La ataŋ vakala udaci isagalinu agɨlaŋ igavɨla nudɨ ifɨhɨmuhɨmu saŋ abaigahɨlavɨmi.
18 Quando os irmãos de José o viram, o reconheceram de longe. Antes que ele se aproximasse, planejaram uma forma de matá-lo.
19 Abaigahɨlahɨla nɨbɨlaŋ nukeŋ nukeŋ nameŋ abavɨmi. Igɨhalaŋ uavɨmi. Anisɨhu iga iga hɨsɨŋ hulaŋ agaŋ ci vedi uavɨmi.
19 “Lá vem o sonhador!”, disseram uns aos outros.
20 Alialaŋ uavɨmi. Ifɨhɨmavɨla valɨ agadɨ via sɨmɨ tulɨ hɨvɨ havalɨmɨli mɨgum uavɨmi. La nameŋ abɨmɨli uavɨmi. Sudɨ iŋam iava na fɨhalalɨ aba abɨmɨli uavɨmi. Hameŋ lɨmɨli anisɨhu iga iga abɨlalɨ agɨlaŋ ma iahavɨbali uavɨmi.
20 “Vamos matá-lo e jogá-lo numa dessas cisternas. Diremos a nosso pai: ‘Um animal selvagem o devorou’. Então veremos o que será dos seus sonhos!”
21 — ausente —
21 Mas, quando Rúben ouviu o plano, tratou de livrar José. “Não o matemos”, disse ele.
22 — ausente —
22 “Por que derramar sangue? Joguem-no nesta cisterna vazia aqui no deserto e não toquemos nele.” Rúben planejava resgatar José e levá-lo de volta ao pai.
23 Josepɨ agaŋ isagalinu dɨ pɨŋ uci nudɨ mɨŋalɨvavɨmi. Lavɨla nudɨ hadi hɨlahɨla hutesɨ makaŋ daŋ huaci sɨbaŋ iaganɨlu igumi agadɨ mɨŋahubɨla vihavɨmi.
23 Assim, quando José chegou, os irmãos lhe arrancaram a linda túnica que ele estava usando,
24 La nudɨ mɨŋa via uavɨla sɨmɨ tulɨ avɨli apalɨ heŋ havalavɨci mɨgumi.
24 o agarraram e o jogaram na cisterna vazia, ou seja, sem água.
25 Havalavɨci mɨguci mɨgahɨnia sɨmɨŋ nana hɨniavɨmi. Nana hɨnia igavɨci Isɨmaelɨ hɨdɨlɨ agɨlaŋ nulɨdɨ sabaŋ kamelɨ agɨladɨ likɨlavɨla vehavɨmi. Gileatɨ fɨli tɨbɨ kɨlikɨli heŋ hɨniavɨla vehavɨmi. Isipɨ fɨli tɨbɨ uavɨla akuaba akuaba huaci huaci anɨm hɨlɨcɨ hekɨlɨ hekɨlɨ hɨsɨŋ agɨladɨ mutɨŋ lamɨben aba via vehavɨmi. Kɨlɨ mɨlɨm hɨsi huaci huaci daŋ agɨladɨdaŋ akuaba akuaba ikupi hɨsi huaci huaci daŋ agɨladɨdaŋ viavɨla vehavɨmi. Cihu savu me mu agadɨ ibi mea uavɨhadami. Nudɨ avi viavɨla vehavɨmi.
25 Mais tarde, quando se sentaram para comer, viram ao longe uma caravana de camelos vindo em sua direção. Era um grupo de negociantes ismaelitas, que transportavam especiarias, bálsamo e mirra de Gileade para o Egito.
26 Vehavɨdaci Juda agaŋ nudɨ isagalinu imahalinu agɨladɨ abami. Alaŋ aludɨ ima dɨ ifɨhɨma sɨvɨlalɨbavɨla ha alaŋ akuaba akuaba huaci huaci agɨladɨ ma vibalu uami.
26 Judá disse a seus irmãos: “O que ganharemos se matarmos nosso irmão e encobrirmos o crime?
27 Isɨmaelɨ hɨdɨlɨ agɨlasaŋ mutɨŋ hɨvɨ lamɨmɨli lavavɨci nulɨdɨ sibɨla hɨsɨŋ hulemɨlɨ hɨnim uami. Alaŋ iavaŋ pabiŋ laci sadaŋ nudɨ sɨbɨlɨ lamɨmagalu uami. Lɨci nudɨ isagalinu imahalinu agɨlaŋ nudɨ ciaŋ agadɨ igahɨlavɨla abavɨmi. Ha huaci uavɨmi.
27 Em vez de matá-lo, vamos vendê-lo aos negociantes ismaelitas. Afinal, ele é nosso irmão, sangue do nosso sangue!”. Seus irmãos concordaram.
28 Josepɨ dɨ isagalinu agɨlaŋ ciaŋ aba aba hɨniavɨdaci Midian hɨdɨlɨ anɨm hɨlɨcɨ sibɨla vivi mutɨŋ lavavɨhadami agɨlaŋ vehavɨmi. Vehavɨci Josepɨ sɨmɨ tulɨ hɨvɨ hɨnimi agadɨ magɨlavɨci iahɨci mutɨŋ hɨvɨ lamavɨmi. Lamavɨci Isɨmaelɨ hɨdɨlɨ agɨlaŋ lɨba silɨva hɨvɨ lavavɨmi. Lɨba silɨva human limu limu fɨhala hɨcɨ limu limu fɨhala agɨladɨ hɨvɨ lavavɨmi. Lavavɨci nulɨdɨ sibɨla hɨsɨŋ hulemɨlɨ hɨnimi. Lɨci nudɨ viavɨla Isipɨ fɨli tɨbɨ uavɨmi.Josepɨ isagalinu agɨlaŋ nudɨ mutɨŋ hɨvɨ lamavɨmi.|src="C-021.jpg" size="col" copy="NTM" ref="37.28"
28 Então, quando os ismaelitas, que eram negociantes midianitas, se aproximaram, os irmãos de José o tiraram da cisterna e o venderam para eles por vinte peças de prata. E os negociantes o levaram para o Egito.
29 Lɨhavɨci Luben agaŋ vevɨla sɨmɨ tulɨ agadɨ igamɨgua igɨci apalɨ. Josepɨ sɨmɨ tulɨ heŋ ma hɨnimi. Lɨci Luben agaŋ Josepɨ saŋ mavɨn hekɨlɨ viavɨla iaha nudɨ nukeŋ hadi hɨlahɨla hutesɨ agadɨ mɨŋacɨkɨlami.
29 Algum tempo depois, Rúben voltou para tirar José da cisterna. Quando descobriu que seu irmão não estava lá, rasgou as roupas.
30 La uavɨla nudɨ imahalinu agɨladɨ abami. Viaŋ ve igɨlɨŋ Josepɨ sɨmɨ tulɨ hɨvɨ ma hɨni uami. I uami. Viaŋ akɨ lɨben uami.
30 Voltou a seus irmãos e lamentou-se: “O menino sumiu! E agora, o que farei?”.
31 — ausente —
31 Então os irmãos mataram um bode e mergulharam a túnica de José no sangue do animal.
32 — ausente —
32 Enviaram a linda túnica para o pai, com a seguinte mensagem: “Veja o que encontramos. Não é a túnica de seu filho?”.
33 Lɨhavɨci iaganɨlu agaŋ hadi hɨlahɨla hutesɨ agadɨ igavɨla abami. Na iadɨ ninaŋ Josepɨ dɨ hadi hɨlahɨla hutesɨ uami. Sudɨ iŋam akua iava agɨcɨkɨlacɨkɨla na fɨhalalɨ uami.
33 O pai a reconheceu de imediato e disse: “Sim, é a túnica de meu filho. Um animal selvagem o deve ter devorado. Com certeza José morreu despedaçado!”.
34 La ninanu Josepɨ saŋ mavɨn hekɨlɨ viavɨla nudɨ nukeŋ hadi hɨlahɨla hutesɨ agadɨ mɨŋacɨkɨlami. Mɨŋacɨkɨlavɨla hadi hɨlahɨla hasɨ mavɨn vivi ilɨha ilɨha hɨsɨŋ agadɨ ahualavɨla ninanu saŋ mavɨn vivi ilɨha ilɨha mɨhiŋ akape hɨnimi.
34 Jacó rasgou suas roupas e vestiu-se de pano de saco. Por longo tempo, lamentou profundamente a morte do filho.
35 Lɨci nudɨ ninanadinu agɨlaŋ iaganɨlu dɨ mavɨn ifɨmɨgubalu aba lɨhavɨmi ala hɨma. Nulɨdɨ ciaŋ agadɨ ma sɨbaŋ igahɨlami. La nulɨdɨ nameŋ abami. Viaŋ nusaŋ mavɨn vivi ilɨha ilɨha hɨnia hɨmɨben uami. Hameŋ abavɨla mavɨn vivi ilɨha ilɨha pam hɨnimi.
35 A família toda tentou consolá-lo, mas ele se recusava. “Descerei à sepultura lamentando a morte de meu filho”, dizia, e continuou a lamentar-se.
36 Midian hɨdɨlɨ agɨlaŋ Josepɨ dɨ via ua mutɨŋ lamavɨci Potifalɨ agaŋ lavɨci nudɨ sibɨla hɨsɨŋ hulemɨlɨ hɨniadami. Potifalɨ nɨbu sagaŋ hali hɨsɨŋ hɨnihɨni abɨdaci nudɨ sagaŋ hɨsɨŋ hulemɨlɨ agɨlaŋ Isipɨ fɨli tɨbɨ hɨsɨŋ agɨladɨ manɨgali agadɨ ulaŋ hekɨlɨ agadɨ migɨlavɨhadami.
36 Enquanto isso, os negociantes midianitas chegaram ao Egito, onde venderam José a Potifar, oficial e capitão da guarda do faraó.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 37, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.