Mateus 18
Chaʼ suʼwe nu nchkwiʼ chaʼ ʼin Jesucristo nu nka xʼnaan (CTPNT) vs AAI
1 Ti kwiꞌ bra kanꞌ mdiyan nchga neꞌ nu ngiꞌni xaꞌan chaꞌ ꞌin Jesús seꞌen ndiꞌin yu, chaꞌ chkwiꞌ neꞌ loꞌo yu:
1 Nati ana maramaim bai’ufununayah hina Jesu biyan hitit hibatiy hio, “Mar ana aiwobomaim yait i orot gagamin?”
2 Kanꞌ msiꞌya Jesús ꞌin ska nu xuwe ti chaꞌ kan seꞌen ndiꞌin yu bra kanꞌ, chaꞌ tyituun nu xuwe ti tloo neꞌ nu ngiꞌni xaꞌan chaꞌ ꞌin yu.
2 Jesu kek kikimin eaf na nahimaim bat.
3 ―Chañi chaꞌ nchkwiǐnꞌ loꞌo wan ―ndukwin Jesús ꞌin neꞌ―, chaꞌ ja ka sten wan chaꞌ ꞌin Ndiose chaꞌ ka Ndiose ndloo niꞌ kasiya ꞌwan bra nu ja ya xaꞌan chaꞌ tiye wan; ndiꞌin chaꞌ ka tiye wan sa ñaꞌan lka tiye nu xuwe ti re, chaꞌ ja ngiꞌni siyeꞌ nu xuwe.
3 Imaibo eo, “Anababatun a tur ao’owen, o yait ayawas men inabotabir inan iti kek gidigidih na’atube mar ana aiwobomaim boro men inarun.
4 Ska nten nu lka sa ñaꞌan lka nu xuwe ti re, ska nten nu ja ya ka siyeꞌ tiye, nu ja nchka tiꞌ tyijin lyo ꞌin taꞌa nten chaꞌ ka ykwiꞌ yu ska nten tnun, kanꞌ lka nu ndloo la chaꞌ ꞌñaǎn seꞌen lka Ndiose ndloo.
4 Isan imih orot yait taiyuwin yare iti kek kikiminabe emamatar mar ana aiwobomaim i orot gagamin.
5 Bra nu tayaꞌ wan ꞌin ska nten ñaꞌan tiꞌ nu xuwe ti re, chunꞌ msñi suꞌwe wan chaꞌ ꞌñaǎn, kwiꞌ ngwañaꞌan nan ndayaꞌ wan ꞌñaǎn.
5 “Naatu orot yait kek kikimin iti na’atube ayu wabu’umaim ana merar eyiy, i ayu au merar eyiy.
6 ’Si ndiya nten nu ndatsaa ꞌin taꞌa nten chaꞌ kuꞌni chaꞌ kuxi, ni siya ndatsaa nten kanꞌ ꞌin nu xuwe ti re chaꞌ kuꞌni chaꞌ kuxi, suꞌwe la chkanꞌ ska kichi tnun ynin nten kuxi kanꞌ, loꞌo kanꞌ xtyuu neꞌ ꞌin neꞌ kanꞌ lo tyiꞌa tujoꞌo chaꞌ tyii ji chaꞌ ꞌin neꞌ bra kanꞌ. Suꞌwe la si kaja nten nu ngwañaꞌan ngiꞌni, chaꞌ ja tatsaa ꞌa neꞌ ꞌin xka la nu xuwe ti chaꞌ kuꞌni chaꞌ kuxi ngwañaꞌan.
6 Baise orot yait iti kek kikimin ayu bitutumu eoraraf in bowabow kakafin esisinaf, gewasin nati orot i boro sikan aumor hina’utan taiy yan hinitaiy nare na’atomatom namorob.
7 ¡Tꞌnan ꞌa nten chalyuu re! Nsuꞌwi ꞌa chaꞌ kuxi nu ngiꞌni ñuꞌun tiye nten. Nchga bra ndiya chaꞌ kuxi ngwañaꞌan lo chalyuu, loꞌo tnun ꞌa chaꞌ ngiꞌni nten nu ndatsaa ꞌin taꞌa nten chaꞌ kuꞌni chaꞌ kuxi; tlyu ꞌa nu tiꞌí kaja ꞌin neꞌ kanꞌ nde loo la.
7 “Tafaram i kakafin wanawanan run, imih nati sawaramaim sabuw bonawiyih bowabow kakafin tisisinaf. Sawar kakafih nati na’atube i boro hinamatar, baise orot yait biyanamaim iti sawar temamatar i boro kakafin anababatun nab.
8 ’Ndiꞌin chaꞌ kulaa yaꞌ wan siyaꞌ ti nchga chaꞌ kuxi nu ndiya la tiꞌ wan, ni siya ndloo ꞌa chaꞌ kuxi kanꞌ ꞌwan ñaꞌan tiꞌ ska laꞌa yaꞌ wan, ñaꞌan tiꞌ ska laꞌa kiyaꞌ wan. Suꞌwe la si tyisnan chalyuu nu ja tsaa tii ꞌa ꞌwan, ni siya ja loꞌo chaꞌ kuxi kanꞌ nu ndiya la tiꞌ wan, loꞌo kanꞌ ja tsaa ꞌa wan lo kiiꞌ nu ja tsaa tii ꞌa chaꞌ nchkin bra kanꞌ.
8 O yait uma o a nabonawiy kakafin inasisinaf na’at, ku’afuw kwisaroun, saise a uma duboduboh inan ma’ama wanatowan inarun. Men basit a uma hai ubaramaim o biya etei itan wairaf wan itayen ta’arahi.
9 Ti kwiꞌ ti chaꞌ, bra nu ndiya la tiꞌ wan ska chaꞌ kuxi nu ñaꞌan wan, ndiꞌin chaꞌ kulaa yaꞌ wan chaꞌ kanꞌ siyaꞌ ti, sa ñaꞌan lka si kulo wan ska laꞌa kiloo wan lka chaꞌ kanꞌ, chaꞌ ja kuꞌni ꞌa wan chaꞌ kuxi kanꞌ siyaꞌ ti. Suꞌwe la si tyisnan chalyuu nu ja tsaa tii ꞌa ꞌwan, ni siya ja loꞌo chaꞌ kuxi kanꞌ nu ndiya la tiꞌ wan, loꞌo kanꞌ ja tsaa ꞌa wan lo kiiꞌ nu ja tsaa tii ꞌa chaꞌ nchkin bra kanꞌ.
9 Naatu mata nuw kwanekwan kakafin kusisinaf, kukubai kwisaroun. Mata rounawat saise inan ma’ama wanatowan inarun, men basit mata ta’imon ana ubaramaim mata rou’abaka inan wairaf wan inayen na’arahi.
10 ’Ja suꞌwe xa nu ja kuwe tiꞌ wan ꞌin ska nten ꞌñaǎn, ñaꞌan tiꞌ ska nu xuwe ti re. Chañi chaꞌ nchkwiǐnꞌ loꞌo wan, chaꞌ ndiya angajle seꞌen ndiꞌin Ndiose nu ndiꞌin kwan ꞌin nchga nu xuwe ti kanꞌ; nchga bra nsuꞌwi chabiyaꞌ chkwiꞌ angajle kanꞌ loꞌo Stiǐn Ndiose chaꞌ ꞌin nu xuwe kanꞌ.
10 “Abisa kusisinaf i inaso’ob men kek gidigidih inanuw furuwih, a tur ao’owen anayabin kek gidigidih hai tounamatar mar etei maramaim Tamai nan tebatabat.
11 Wa ndijyaǎn lo chalyuu chabiyaꞌ ꞌin Ndiose chaꞌ kaǎn nten, chaꞌ kulaǎn ꞌin nten chalyuu nu wa mnaꞌ kasiya ꞌin siꞌya chaꞌ kuxi.
11 Orot Natun nan ana’an i sabuw kasikasiyih bow baiyawasih isan na.
12 ’¿Ni sa ñaꞌan xkeꞌ tiꞌ wan ni a? Wa nsuꞌwi ska siyentu slyaꞌ ꞌin ska nten, loꞌo mdiya ska tsan mnaꞌ ska ti slyaꞌ ꞌin yu. ¿Ni sa ñaꞌan kuꞌni yu bra kanꞌ a? Nde ñaꞌan kuꞌni yu, nxkeꞌ tiǎnꞌ: Xnun yu ꞌin ñaꞌaan ta slyaꞌ kaꞌan kanꞌ siꞌ kiꞌya seꞌen suꞌwe ti ndiꞌin iꞌ, chaꞌ tsaa yu tsaa naan yu ꞌin slyaꞌ nu mnaꞌ ꞌin yu kanꞌ.
12 “Orot ana bobaituw 100 hitama’am ta’imon takakasiy isan a not i mi’itube kwanotanot? Ana bobaituw 99 tihamiyen oyaw wan hitama, i tare tan ta’imon kakasiy tanuwih ai en?
13 Bra nu tyija lyo slyaꞌ kanꞌ ꞌin yu, ka suꞌwe ꞌa ka tiye yu bra kanꞌ, chaꞌ xiyaꞌ ñaꞌan yu ska ti slyaꞌ nu wa mnaꞌ ꞌin yu; loꞌo ja ndiꞌin chaꞌ tyaꞌan chaꞌ tiye yu chaꞌ ꞌin xa jyakwa yla nsuꞌwi tiꞌyun lkwa slyaꞌ nu nganun suꞌwe ti.
13 Naatu ana bobaituw tatita’ur tabaib ana maramaim, a tur ao’owen ana for ta’imon isan boro tiyasisir men kafaita, men 99 isah ebiyasisir na’atube anayabin i men hikasiy.
14 Sa ñaꞌan nu ngiꞌni xꞌnan slyaꞌ kanꞌ, chaꞌ ja kanaꞌ ska slyaꞌ ꞌin yu, ngwañaꞌan ngiꞌni Sti wan Ndiose nu ndiꞌin nde niꞌ kwan, chunꞌ ja nchka tiꞌ Ni chaꞌ kanaꞌ kasiya ꞌin ska nten siꞌya chaꞌ kuxi nu ndiꞌin ꞌin neꞌ. Ja nchka tiꞌ Ndiose chaꞌ tyii chaꞌ ꞌin ska nten, ni siya xuwe ꞌa neꞌ kanꞌ, nxkeꞌ tiꞌ wan.
14 Imih ef ta’imon nati na’atube Tamat maramaim men ekokok boro ana kek kikimin ta nakasiy.
15 ’Bra nu ndiya ska nten taꞌa wan nu wa yꞌni ska chaꞌ kuxi loꞌo wan, bra kanꞌ tsaa wan seꞌen ndiꞌin yu taꞌa wan kanꞌ, chaꞌ mnan ti katsaꞌ wan ꞌin yu kanꞌ sa ñaꞌan lka chaꞌ kuxi nu yꞌni yu loꞌo wan. Suꞌwe ꞌa bra kanꞌ si xlyaa yu taꞌa wan kanꞌ kunan yu chaꞌ nu chkwiꞌ wan loꞌo yu. Ka xiꞌin tiꞌ yu bra kanꞌ, siꞌya chaꞌ kuxi kanꞌ nu wa yꞌni yu, chka suꞌwe chaꞌ ꞌwan loꞌo yu taꞌa wan kanꞌ xiyaꞌ.
15 “O taituwa ta wanawanamaim isa bowabow kakafin nasisinaf na’at wa’iwa’iramaim inan biyan ana kakafin matanamaim ini’obaiy. Inao fana nanonowar na’at i boro airi kwanitafen tutur.
16 Ni siya ja xlyaa yu taꞌa wan kanꞌ kunan yu chaꞌ nu nchkwiꞌ wan loꞌo yu, suꞌwe la si tsaa wan seꞌen ndiꞌin yu kanꞌ xiyaꞌ; loꞌo xka la neꞌ taꞌa wan tsaa wan bra kanꞌ, chaꞌ loꞌo neꞌ kanꞌ kunan neꞌ chaꞌ nu chkwiꞌ taꞌa tyukwaa wan, chaꞌ ka neꞌ kanꞌ testigo bra kanꞌ.
16 Baise inao men nanonowar, orot ta’imon o rou’ab inabuwih bairi kwanan, saise o abisa’awat inao orot rou’ab boro sif hinaruboun. Buk Atamaninamaim hio na’atube.
17 Si ja xlyaa ꞌa yu taꞌa wan kanꞌ kunan yu chaꞌ nchkwiꞌ tukwa snan wan bra kanꞌ, ndiꞌin chaꞌ katsaꞌ wan chaꞌ kanꞌ ꞌin ñaꞌaan ta nten ꞌwan, nu suꞌwa ngiꞌni tnun wan ꞌin Ndiose. Ti kwiꞌ ti chaꞌ, si ja xlyaa yu taꞌa wan kanꞌ kunan yu chaꞌ nu nchkwiꞌ ñaꞌaan ta taꞌa wan loꞌo yu bra kanꞌ, ja chka suꞌwe chaꞌ ꞌwan loꞌo yu kanꞌ sikwa. Ñaꞌan tiꞌ ska nten nu ja ndiꞌin chaꞌ ꞌin loꞌo Ndiose siyaꞌ ti, ngwañaꞌan ka yu kanꞌ loꞌo wan; sa ñaꞌan ngiꞌni wan loꞌo ska msu ꞌin neꞌ xka laꞌa tsuꞌ nu kwiñi ti ndlo kaꞌan ꞌa tñi ꞌwan, ngwañaꞌan kuꞌni wan loꞌo yu bra kanꞌ.
17 Baise hinao men nanonowar na’at, basit ekaleisia matahimaim kwanakurereb kwanao, naatu ekaleisia hinao men nanowar na’at, basit kwanihamiy eteni orot na’atube nama o tax o’onayan na’atube nama.
18 ’Chañi chaꞌ nu nchkwiǐnꞌ re, chaꞌ xa nu ja kuꞌni wan chaꞌ tlyu tiꞌ ꞌin nten ꞌin ska chaꞌ kuxi nu yꞌni neꞌ kanꞌ, kwiꞌ ngwañaꞌan ja kuꞌni Ndiose chaꞌ tlyu tiꞌ ꞌin neꞌ kanꞌ nde loo la. Loꞌo bra nu kuꞌni wan chaꞌ tlyu tiꞌ ꞌin nten, kwiꞌ ngwañaꞌan kuꞌni Stiǐn Ndiose chaꞌ tlyu tiꞌ ꞌin neꞌ kanꞌ.
18 “Anababatun a tur ao’owen, abisa iti tafaramamaim ku’a’uh maramaim boro ana’uh. Naatu abisa iti tafaramamaim kururufam maramaim boro anarufam.
19 ’Xiyaꞌ katsaǎnꞌ ꞌwan chaꞌ chañi chaꞌ kuꞌni Stiǐn nu ndiꞌin nde niꞌ kwan nchga chaꞌ nu jñan wan ꞌin Ni, xa nu suꞌwa chaꞌ nsuꞌwi tiye wan, ni siya tukwa ti wan ndiꞌin wan nchkwiꞌ wan loꞌo Ni.
19 “Iban ao maiye, orot rou’ab iti tafaramamaim abisa isan hairi hibasit tefefeyan, Tamai maramaim boro isah nasinaf.
20 Loꞌoǔn ndiꞌiǐn loꞌo wan nchga seꞌen nu ndyoꞌ tiꞌin tukwa snan ti wan chabiyaꞌ ꞌñaǎn.
20 Orot rou’ab o tounu ayu wabu’umaim tekuku’ay, ayu i nati wanawanahimaim bairi.”
21 Loꞌo ndijyan Tyu kwiꞌ seꞌen la chaꞌ kunichaꞌ yu ꞌin Jesús:
21 Imaibo Peter na Jesu biyan tit ibatiy, “Regah, ayu taiu isau mar etei bowabow kakafih nasisinaf mar boro bai’ab ana kakafih ana notawiyen? Ana kakafih ana notawiyen nayen seven nanatabir?”
22 Mxkwen Jesús ꞌin Tyu bra kanꞌ:
22 Jesu iya’afut eo, “Men seven, baise mar etei 70 tafanamaim seven auman.
23 ’Chkwiǐnꞌ xka chaꞌ loꞌo wan, chaꞌ ka biyaꞌ tiꞌ wan sa ñaꞌan ka bra nu lka Ndiose ndloo niꞌ kasiya ꞌin nten: Chkwiǐnꞌ chaꞌ ꞌin ska ree nu ngwa tiꞌ kuꞌni tyii tneꞌ nu ndukwi msu ꞌin yu.
23 “Anayabin aiwob maramaim ana itinin i aiwob orot ana akir wairafih hai bowabow nunutitiy na’atube.
24 Nu mdyisnan ti ree kuꞌni yu ngwañaꞌan, bra ti mdoꞌo tukwa neꞌ seꞌen ndiꞌin ree kanꞌ, mdiyan loꞌo neꞌ ꞌin ska msu nu ndukwi tyun ꞌa miyun pxu ꞌin ree kanꞌ.
24 Nuteteyan ana bowabow busuruf ana veya aiwob orot kabay million na’atube orot ta bai ma bowabow hibai hina hirun.
25 Ja la nsuꞌwi tñi ꞌin msu kanꞌ, chaꞌ tya yu tneꞌ kanꞌ ꞌin xꞌnan yu; kanꞌ chaꞌ ngulo xꞌnan yu tñan chaꞌ kujwiꞌ neꞌ ꞌin msu kanꞌ, loꞌo kwilyoꞌo yu, loꞌo taꞌa sñiꞌ yu, loꞌo nchga nan nu nsuꞌwi ꞌin yu ka kiyaꞌ chaꞌ tya yu tñi nu ndukwi yu ꞌin xꞌnan yu bra kanꞌ.
25 Naatu nati akir wairafin aiwob orot ana kabay wan yin isan aurin men karam. Imih aiwob orot iuwih orot aawan, natunatun naatu ana sawar etei hitabow hitan sabuw afa hitatobon hai akir wairafihimih hitabow, saise nati kabayamaim aiwob orot ana kabay wan tab isan eo.
26 Ytsen ꞌa msu kanꞌ bra kanꞌ, mlyuu yu lyuu tloo xꞌnan yu. Mduun xtyinꞌ yu tloo xꞌnan yu chaꞌ jñan la yu chinꞌ bra ꞌin xꞌnan yu bra kanꞌ: “Xꞌnaǎn” ndukwin msu kanꞌ ꞌin ree, “taloo chinꞌ ꞌñaǎn. Taa la chinꞌ bra ꞌñaǎn chaꞌ tyaǎn nchga tñi nu ndukwiǐn ꞌiin tyaa wcha la.”
26 “Baise akir wairafin aiwob orot nanamaim sun yowen fefeyan eo, ‘Regah a kokok yate nanub naatu ayu boro ana sinaftobon a sawar etei wah anayow anit.’
27 Ngwa tꞌnan tiꞌ ree kanꞌ ꞌin yu bra kanꞌ, yꞌni chaꞌ tlyu tiꞌ ꞌin yu ꞌin tneꞌ ndukwi yu. “Wa mdyii tneꞌ ꞌiin ni. Ja ndukwii ꞌa ꞌñaǎn ni” ndukwin xꞌnan yu ꞌin yu. Mdoꞌo msu kanꞌ ndyaa bra kanꞌ.
27 Aiwob orot ana akir wairafin itin yan baban naatu ana kabay wan yin isan auman ibagun naatu iu tit ana ubar in.
28 Tuwiin seꞌen ndyaa yu, mdyukwa taꞌa yu loꞌo taꞌa msu yu nu ndukwi chinꞌ ti tñi ꞌin yu bra kanꞌ. Bra ti msñi yu ynin taꞌa yu, tlá ꞌa yu ꞌin taꞌa msu yu. “¿Ni bra tyaa tñi nu ndukwii ꞌñaǎn?” ndukwin yu ꞌin taꞌa msu yu.
28 “Baise nati akir wairafin tit in naatu ana kabay bai’abamo bowayan turan biyanamaim bai ma’am biyan tit, eof sikan bai eo, ‘Au kabay o biya inu’in boun wan inay initu.’
29 Loꞌo nu ndukwi chinꞌ ti tñi kanꞌ ni, mduun xtyinꞌ yu tloo msu tlá kanꞌ, mjñan chinꞌ chaꞌ tlyu tiꞌ ꞌin yu tlá kanꞌ, chaꞌ chka tꞌnan tiꞌ ꞌin yu: “Taloo chinꞌ ꞌñaǎn” ndukwin yu ꞌin yu tlá kanꞌ. “Taa la chinꞌ bra ꞌñaǎn chaꞌ tyaǎn nchga tñi nu ndukwiǐn ꞌiin tyaa wcha la.”
29 “Bow turan orot nanamaim sun yowen ifefeyan eo, ‘Yate nanub mar kafai ayu boro a kabay wan anay anit.’
30 Loꞌo msu tlá kanꞌ ni, ja ngwa tꞌnan tiꞌ yu ꞌin taꞌa msu yu siyaꞌ ti; bra ti mstya yu kiꞌya ꞌin taꞌa msu yu la tu naꞌan tñan, chaꞌ suꞌwa neꞌ ꞌin msu kanꞌ niꞌ ñaꞌan chkwan sa ñaꞌan yaꞌ nu tya yu tñi nu ndukwi yu ꞌin yu kanꞌ.
30 “Baise orot men kok boro turan fanan tanowar, imih bai furisiman itih hibai hin dibur bar hiya’ariy. Naatu orot turan iu, ‘Iti’imaim inama au kabay wan inay initu imaibo inatit.’
31 Bra wa naꞌan nchga taꞌa msu yu sa ñaꞌan chaꞌ kuxi nu yꞌni yu tlá kanꞌ, xiꞌin ꞌa tiꞌ neꞌ chaꞌ ꞌin msu nu nsuꞌwi niꞌ ñaꞌan chkwan kanꞌ bra kanꞌ. Kanꞌ chaꞌ ndyaa neꞌ seꞌen ndiꞌin ree kanꞌ, ytsaꞌ neꞌ nchga chaꞌ kanꞌ ꞌin xꞌnan neꞌ, sa ñaꞌan nu ngwa ꞌin taꞌa msu neꞌ nu ndukwi tñi kanꞌ.
31 Akir wairafih afa iti sawar matar hi’itin men hiyasisir, imih hin abisa’awat himamatar isan aiwob orot ana tur hiowen.
32 Bra ti msiꞌya ree ꞌin msu tlá kanꞌ, chaꞌ kan yu xiyaꞌ tloo ree kanꞌ. “¡Xaꞌan ꞌa tiye, nuꞌwin!” ndukwin ree ꞌin yu tlá kanꞌ. “Wa mjñaan chaꞌ tlyu tiꞌ ꞌñaǎn, kwiꞌ yꞌniǐn chaꞌ tlyu tiꞌ ꞌiin nu ngwa xkanꞌ ti, ni siya kaꞌan ꞌa tñi ndukwii ꞌñaǎn.
32 “Imaibo aiwob orot ana akir wairafin eaf na iu eo, ‘O i anababatun orot kakaf. Ayu au kabay gagamin maiyow o biyamaim ma’am i asafam, anayabin ayu ifefeyanu.
33 Loꞌo ni, ¿ni chaꞌ ja ngwa tꞌnan tiiꞌ ꞌin taꞌa msu wan nu ndukwi chinꞌ ti tñi ꞌiin, sa ñaꞌan nu ngwa tꞌnan tiǎnꞌ ꞌiin?”
33 Gewasin bow tura itakabibir o akakabibiri na’atube.’
34 Msinꞌ ꞌa tiꞌ ree ꞌin msu tlá kanꞌ bra kanꞌ, ngulo tñan chaꞌ xñi policía ꞌin yu, chaꞌ suꞌwa neꞌ ꞌin yu niꞌ ñaꞌan chkwan, chaꞌ ta neꞌ nu tiꞌí ꞌin yu sa ñaꞌan yaꞌ nu tya msu tlá kanꞌ nchga tñi nu ndukwi yu ꞌin ree kanꞌ. Kanꞌ lka chaꞌ ꞌin ree loꞌo msu ꞌin yu.
34 Aiwob orot yan so’ar tatabir ana dibur kaifenayah iuwih hifatum dibur hiya’ariy naatu iu, ‘Iti’imaim inama’am au kabay wan inay initu imaibo inatit.’”
35 ’Sa ñaꞌan yꞌni ree kanꞌ loꞌo msu tlá ꞌin ―ndukwin Jesús ꞌin neꞌ―, ngwañaꞌan kuꞌni Stiǐn nu ndiꞌin nde niꞌ kwan loꞌo nchga wan, bra nu ja tyukwi ti tiye wan kuꞌni wan chaꞌ tlyu tiꞌ ꞌin taꞌa nten wan.
35 “Ef ta’imon ayu Tamai maramaim kwa ta’ita’imon isa boro iti na’atube nasinaf, o yait taituwa ana kakafin men dogor tutufin etei inanotanotawiy na’at.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 18, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.