Lucas 6
Dios Chʉ'o Kʉaphʉro (COE) vs NAA
1 Ũcuarʉmʉ Jesús pʉaumucusena repaʉ neenana'me trigo chiopi saijʉ paniasome. Saijʉ repaʉ neena trigocha'charʉã pura ãniasome.
1 Aconteceu que, num sábado, Jesus passava pelas searas, e os seus discípulos colhiam e comiam espigas, debulhando-as com as mãos.
2 Jã'aja'ñe cho'ojʉna ña fariseopãi i'kaasome repanare.
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: — Por que vocês fazem o que não é lícito aos sábados?
3 — ausente —
3 Jesus tomou a palavra e disse:
4 — ausente —
4 Como entrou na casa de Deus e, pegando os pães da proposição, comeu e deu também aos que estavam com ele, pães que não lhes era lícito comer, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 Chini,
5 Então Jesus lhes disse:
6 Na'a pa'isirʉmʉ Jesús pʉaumucusena judíopãi chi'ivʉ'ena kaka che'choasomʉ. Che'choto ũcuavʉ'ere pãiʉ ʉjajʉ̃tʉre cu'ajʉ̃tʉrʉ paakʉ paniasomʉ.
6 Aconteceu que, em outro sábado, Jesus entrou na sinagoga e começou a ensinar. Estava ali um homem que tinha a mão direita ressequida.
7 Repavʉ'e chi'isina judíopãi che'chonana'me fariseopãi Jesure rʉa pãiñaasome. “¿Jesús iumucuse pʉaumucusena cu'ajʉ̃tʉrʉ paakʉ'te vasoja'ʉ?”, chini ñu'ijʉ ñaasome repana. Repaʉji cho'oʉna ña repaʉni cu'ache i'kañu chini cha'aasome repana.
7 Os escribas e os fariseus observavam Jesus, procurando ver se ele faria uma cura no sábado, a fim de acharem de que o acusar.
8 Repana cuasache masikʉta'ni cu'ajʉ̃tʉrʉ paakʉ'te ija'che i'kaasomʉ Jesús:
8 Mas Jesus, conhecendo os pensamentos deles, disse ao homem da mão ressequida: E ele, levantando-se, ficou em pé.
9 Ũcuarʉmʉ Jesús i'kaasomʉ repanare.
9 Então Jesus disse a eles:
10 Chini ũcuanʉkore chʉri ña, cu'ajʉ̃tʉrʉ paakʉ'te ija'che i'kaasomʉ:
10 Então Jesus, olhando para todos que estavam ao seu redor, disse ao homem: Ele assim o fez, e a mão lhe foi restaurada.
11 Jã'aja'ñe cho'oʉna ña Jesure rʉa pe'ruche pe'ruasome repana. Pe'rujʉ, “¿Je'se mai jã'ʉre cho'ojanaa'ñe?”, chini sãiñechi'a cutuasome repana.
11 Mas eles se encheram de furor e discutiam entre si quanto ao que fariam contra Jesus.
12 Na'a pa'isirʉmʉ Jesús aikũtina mʉniasomʉ, Dioni sẽsa chini. Mʉni te'eñami sẽeʉ ñataasomʉ repaʉ.
12 Naqueles dias, Jesus se retirou para o monte, a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.
13 Ñataʉna repaʉ'te chiinare soni rao docerepanarechi'a chẽa ija'che i'kaasomʉ repaʉ: “Dios chʉ'ore sani chʉ'vajʉ paapʉ chini saoja'mʉ chʉ'ʉ mʉsanʉkonare”, chiniasomʉ repaʉ.
13 E, quando amanheceu, chamou a si os seus discípulos e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Iea'me repaʉ chẽasina mami: Simonre chẽa chekere mami ve'oasomʉ repaʉ. Pedro'te ve'oasomʉ. Jã'ajekʉna Simón Pedro ve'easomʉ repaʉ. Andrere repaʉ Simón Pedro cho'jeʉ'te ũcuaja'che chẽaasomʉ repaʉ. Ũcuaja'che Santiago'te Juanre, Felipe'te, Bartolomere chẽaasomʉ repaʉ.
14 Simão, a quem acrescentou o nome de Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 Ũcuaja'che Mateo'te, Tomare chẽaasomʉ. Chekʉre Santiago'te Alfeo mamakʉ'te ũcuaja'che chẽaasomʉ. Chekʉre ũcuaja'che Simonre, cananistapãi ja'me cho'oche cho'okaikʉ'te chẽaasomʉ.
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Ũcuaja'che Judare, chekʉ, Santiago mamakʉ'te chẽaasomʉ. Ũcuaja'che Judas Iscariote'te chẽaasomʉ. Na'a pa'isirʉmʉ repaʉ Judas Iscariote Jesuni cu'ache cho'oa'jʉ chini chekʉnani jo'kaasomʉ.
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que se tornou traidor.
17 Ũcuarʉmʉ Jesús aikũti pa'isi'kʉpi repaʉ neenana'me caje re'ojajaevana canʉkato repaʉ'te chiina, rʉa jainʉko paniasome. Pãi chekʉna ũcuaja'che rʉa jainʉko paniasome. Jerusalén vʉ'ejoopo cana, Judea cheja cajoopoã cana, ũcuachejña po'ña canana'me Tiro vʉ'ejoopo canana'me Sidón vʉ'ejoopo chiara rʉ'tʉva cajoopoã cana paniasome repana. Jã'achejña pa'inapi Jesús i'kache'te asañu chini raniasome repana. Jũ'iva'na repaʉni vasocojñoñu chini ratena vasoasomʉ Jesús repava'nare.
17 E, descendo com eles do monte, Jesus parou num lugar plano onde se encontravam muitos discípulos seus e grande multidão do povo, de toda a Judeia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom,
18 Ũcuaja'che vatire paajʉ jũ'iva'na vasocojñoasome.
18 que vieram para o ouvir e para ser curados de suas doenças. Também os atormentados por espíritos imundos eram curados.
19 Jesure rʉa masiʉjekʉna jũ'iva'na rupʉ repaʉni chẽse vajʉasome. Jã'ajekʉna pãi jũ'iva'na ũcuanʉko chẽse vajʉñu chiniasome repaʉ'te.
19 E todos da multidão procuravam tocar em Jesus, porque dele saía poder; e curava todos.
20 Ũcuarʉmʉ Jesús repaʉ neenani ñakʉ i'kaasomʉ.
20 Então, olhando para os seus discípulos, Jesus lhes disse:
21 ’Ũcuachi'a chura ãucuhava'na pa'ime mʉsanʉkona. Jã'ata'ni pojojʉ pa'ijʉ̃'ʉ. Na'a pa'isirʉmʉ ãu karama'ñe paajanaa'me mʉsanʉkona.
21 — Bem-aventurados são vocês
22 ’Chura pãi mʉsanʉkonare cuheme, chʉ'ʉni Dios Raosi'kʉni cuasajʉna. Cuhejʉ kueñe pa'ima'me. Ũcuachi'a mʉsanʉkonare cu'ache i'kame repana. Ũcuachi'a mʉsanʉkona pa'iche'te chekʉnani kʉani joreme repana, “Cu'ache pa'inaa'me jã'ana”, chiijʉ. Jã'ata'ni pojojʉ pa'ijʉ̃'ʉ mʉsanʉkona.
22 — Bem-aventurados são vocês quando as pessoas os odiarem, expulsarem da sua companhia, insultarem e rejeitarem o nome de vocês como indigno, por causa do Filho do Homem.
23 Pãi cu'ache cho'ojanaa'me mʉsanʉkonare. Jã'ata'ni cha'ijʉ pojojʉ̃'ʉ. Na'a pa'isirʉmʉ Dios pa'ichejare sani pa'ijʉna rʉa re'oja'chere ĩsija'mʉ Dios mʉsanʉkonare. Aperʉmʉ ũcuaja'che mʉsanʉkonare cuhena aipãipi cu'ache cho'oasome Dios chʉ'o kʉakaisinare —chiniasomʉ Jesús repaʉ neenare.
23 Alegrem-se naquele dia e exultem, porque grande é a recompensa de vocês no céu; porque os pais dessas pessoas fizeram o mesmo com os profetas.
24 Chini pãi ũcuanʉkore jo'e i'kaasomʉ repaʉ.
24 — Mas ai de vocês, os ricos,
25 ’Mʉsanʉkona te'ena ãu karama'ñe si'arʉmʉ chajiche ãijʉ pojojʉ pa'ime. Jã'ata'ni na'a pa'isirʉmʉ ãucuhava'na pa'ijanaa'me mʉsanʉkona, Diore cuasamanesi'e ro'i.
25 — Ai de vocês
26 ’Mʉsanʉkonapi chʉ'ʉ chʉ'ore rũhiñe kʉato re'oja'chere ʉ̃sejʉ cu'ache i'kajanaa'me pãi mʉsanʉkonare. Rũhiñe kʉama'tota'ni re'oja'che i'kajanaa'me. Jã'ajekʉna pãipi mʉsanʉkonani si'areparʉmʉ re'oja'che cututo Dios chʉ'o rũhiñe kʉamanajejʉna cu'ache ti'jñeja'mʉ mʉsanʉkonare. Mʉsanʉkonare re'oja'che cutuna aipãipi aperʉmʉ jorejʉ, “Dios chʉ'o kʉakainaa'me chʉkʉna”, chiisinare re'oja'che cutujʉ paniasome —chiniasomʉ Jesús repanare.
26 — Ai de vocês, quando todos os elogiarem, porque os pais dessas pessoas fizeram o mesmo com os falsos profetas!
27 Chini Jesús jo'e i'kaasomʉ repanare.
27 — Digo, porém, a vocês que me ouvem: amem os seus inimigos, façam o bem aos que odeiam vocês.
28 ’Ũcuachi'a, “Mʉsanʉkonare cu'ache ti'jñea'kʉ”, chiinare sãiñe cu'ache i'kama'ñe, “Re'oja'che ti'jñea'kʉ mʉsanʉkonare”, chiijʉ̃'ʉ repanare. Ũcuachi'a, mʉsanʉkonare cu'ache cho'onare Dioni re'oja'chere sẽekaijʉ pa'ijʉ̃'ʉ.
28 Abençoem aqueles que os amaldiçoam, orem pelos que maltratam vocês.
29 Chekʉpi pe'rukʉ mʉ'ʉ vachoturupʉna asi charato jo'e chekʉkã'ko ʉ̃semanejʉ̃'ʉ jo'e charaa'kʉ. Ũcuachi'a chekʉpi mʉ'ʉ sẽ'sevʉ ju'ikãare tʉasõru chekʉkãare rupʉ ĩsijʉ̃'ʉ repaʉ'te.
29 Ao que lhe bate numa face, ofereça também a outra; e, ao que lhe tirar a capa, deixe que leve também a túnica.
30 Ũcuachi'a mʉ'ʉ paamajñarʉãre ũcuaʉakʉji sẽeto rupʉ ĩsijʉ̃'ʉ repaʉ'te. Ũcuachi'a chekʉpi mʉ'ʉ paamajñarʉãre tʉasõru, “Co'chojʉ̃'ʉ chʉ'ʉre”, chiimanejʉ̃'ʉ repaʉ'te.
30 Dê a todo o que lhe pedir alguma coisa; e, se alguém levar o que é seu, não exija que seja devolvido.
31 Mʉsanʉkona chiiche chekʉnapi cho'okaiche rʉa chiime mʉsanʉkona. Jã'ajekʉna chekʉnare ũcuaja'che mʉsanʉkona chiiche'te re'oja'chere cho'okaijʉ pa'ijʉ̃'ʉ. Mʉsanʉkonare re'oja'che cho'oma'tojẽ'e ũcua re'oja'che cho'okaijʉ pa'ijʉ̃'ʉ repanare.
31 Façam aos outros o mesmo que vocês querem que eles façam a vocês.
32 ’Pãi cu'ana repanare oinarechi'a oijʉ pa'inaa'me. Jã'ajekʉna mʉsanʉkonapi mʉsanʉkonare oinarechi'a sãiñe oito pojomaneja'mʉ Dios.
32 — Se vocês amam aqueles que os amam, que recompensa terão? Porque até os pecadores amam aqueles que os amam.
33 Pãi cu'ana repanare re'oja'che cho'okainarechi'a sãiñe re'oja'che cho'okaijʉ pa'ime. Jã'ajekʉna mʉsanʉkonapi mʉsanʉkonare re'oja'che cho'okainarechi'a sãiñe re'oja'che cho'okaito pojomaneja'mʉ Dios.
33 Se fizerem o bem aos que lhes fazem o bem, que recompensa terão? Até os pecadores fazem isso.
34 Pãi cu'ana ũcuajanare kuri prestani, “Co'chojanaa'me ina”, chini prestame kuri. Jã'ajekʉna mʉsanʉkonapi co'choche cuasonarechi'a kurire prestato pojomaneja'mʉ Dios.
34 E, se emprestam àqueles de quem esperam receber, que recompensa terão? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Jã'ajekʉna mʉsanʉkonare cuhenare oijʉ pa'ijʉ̃'ʉ. Ũcuaja'che re'oja'che cho'okaijʉ pa'ijʉ̃'ʉ repanare. Mʉsanʉkonani ũcuaʉache'te prestañu chiito co'chochejẽ'e cuasama'ñe prestajʉ̃'ʉ repanare. Jã'aja'ñe cho'ojʉ pa'ito Dios re'oja'chere ĩsija'mʉ mʉsanʉkonare re'oja'che cho'osi'e ro'i. Mʉsanʉkonare cuhenani re'oja'che cho'ojʉ pani Dios Cʉnaʉmʉ Pa'ikʉ cho'ocheja'che re'oja'che cho'ojanaa'me mʉsanʉkona. Dios Repaʉ cho'okaiche, “Re'orepamʉ”, chiimanarejẽ'e re'oja'che cho'okaiʉ pa'ikʉ'mʉ. Cu'ache cho'onare ũcuachi'a re'oja'che cho'okaikʉ'mʉ Repaʉ.
35 Vocês, porém, amem os seus inimigos, façam o bem e emprestem, sem esperar nada em troca; vocês terão uma grande recompensa e serão filhos do Altíssimo. Pois ele é bondoso até para os ingratos e maus.
36 Mai Ja'kʉ Dios pãi ũcuanʉkore oicheja'che chekʉnare pãi oijʉ pa'ijʉ̃'ʉ mʉsanʉkona —chiniasomʉ Jesús repanare.
36 Sejam misericordiosos, como também é misericordioso o Pai de vocês.
37 Ũcuarʉmʉ Jesús jo'e ija'che i'kaasomʉ repanare:
37 — Não julguem e vocês não serão julgados; não condenem e vocês não serão condenados; perdoem e serão perdoados;
38 Mʉsanʉkonapi ũcuaʉamajñarʉã paani, chekʉnare rupʉ ĩsijʉ pa'ijʉ̃'ʉ. Jã'aja'ñe cho'oto Dios ũcuaja'che mʉsanʉkonare re'oja'chere ĩsija'mʉ. Mʉsanʉkona chekʉnare cu'amajñarʉã turu ʉjaturuna timuñe maña ĩsisi'eja'che ĩsija'mʉ Dios mʉsanʉkonare. Mʉsanʉkona, chekʉnani põsere ĩsiñu chini kuẽkue ĩsisi'eja'che kuẽkue ĩsija'mʉ Dios mʉsanʉkonare. Mʉsanʉkonapi chekʉnani jmamajñarʉã kuẽkue ĩsito Dios ũcuaja'che jmamajñarʉã ĩsija'mʉ mʉsanʉkonare. Jã'ata'ni mʉsanʉkonapi chekʉnani cajejaiche ĩsito Dios ũcuaja'che cajejaiche ĩsija'mʉ mʉsanʉkonare —chiniasomʉ Jesús repanare.
38 deem e lhes será dado; boa medida, prensada, sacudida e transbordante será dada a vocês; porque com a medida com que tiverem medido vocês serão medidos também.
39 I'ka pi'ni repanani chʉ'vakʉ ija'chere cuasakʉ kʉaasomʉ repaʉ:
39 Jesus lhes contou também uma parábola:
40 Utija'o che'chena repanare che'chonare na'a rʉa masima'me. Jã'ata'ni utija'o peore che'che pi'nini repanare che'chona masicheja'che masijanaa'me repana.
40 — O discípulo não está acima do seu mestre; todo aquele, porém, que for bem-instruído será como o seu mestre.
41 ’Pãiʉ repaʉ ñakova'te chĩ'camaka ʉjamaka paakʉ'teta'ni cuasomaneasomʉ. Cuasama'kʉta'ni ja'me pa'ikʉ ñakova pa'imakarʉ jmamakarʉta'ni ñaasomʉ repaʉ. Rʉa tĩiñea'me jã'a. Mʉsanʉkona ũcuaja'che tĩiñe cho'ome. Rʉa cu'ache cho'onata'ni mʉsanʉkona cu'ache cho'oche cuasama'me. Jã'ata'ni chekʉnapi jmamakarʉ cu'ache cho'oche ñani rʉa cuasanaa'me mʉsanʉkona.
41 — Por que você vê o cisco no olho do seu irmão, mas não repara na trave que está no seu próprio olho?
42 Ũcuaja'che pãiʉ repaʉ ñakova'te chĩ'camaka ʉjamaka paakʉta'ni tʉnoma'ñe paamʉ. Jã'ata'ni chekʉpi ñakova'te chĩ'camakarʉ jmamakarʉ paache ñanita'ni, “Raijʉ̃'ʉ. Mʉ'ʉ ñakova pa'imakarʉ chĩ'camakarʉ'te tʉnokasa”, chiimʉ. Rʉa tĩiñea'me jã'a. Mʉsanʉkona ũcuaja'che rʉa tĩiñe cho'ome. Rʉa cu'ache cho'onata'ni mʉsanʉkona cu'ache cho'oche ũhasõma'ñe pa'inata'ni, chekʉna jmamakarʉ cu'ache cho'oche ñani, “Mʉsanʉkona cu'ache cho'oche ũhasõjʉ̃'ʉ”, chiinaa'me. Jã'aja'ñe cho'oto cu'amʉ. Sẽ'sevʉchi'a re'oja'cheja'che ñoñe pa'inaa'me. Pãiʉ ñakova chĩ'camaka ʉjamaka paakʉ repamaka tʉnosirʉmʉ na'a masi ñokʉna chekʉ chĩ'camakarʉ tʉnokaire'omʉ. Ũcuaja'che charo mʉsanʉkonapi cu'ache cho'oche'te ũhasõ re'oja'che pa'ijʉ chekʉnare mʉsanʉkona i'kache'te ũcuarepa cho'ojʉ chekʉnani jã'aja'ñe chʉ'vato re'omʉ. Jã'ata'ni ũcuarepa cho'omanapi chekʉnani chʉ'vato cu'amʉ —chiniasomʉ Jesús repanare.
42 Como você poderá dizer a seu irmão: “Deixe, irmão, que eu tire o cisco que está no seu olho”, se você não repara na trave que está no seu próprio olho? Hipócrita! Tire primeiro a trave do seu olho e então você verá claramente para tirar o cisco que está no olho do seu irmão.
43 Ũcuarʉmʉ Jesús pãire jo'e chʉ'vaasomʉ.
43 — Não há árvore boa que dê mau fruto, nem árvore má que dê bom fruto.
44 Sũkiñʉã repañʉã kʉ̃isi'ere ãni ña masime pãi repañʉ pa'iche. Miusava higopʉã kʉ̃ima'mʉ. Ũcuachi'a miusava ʉche kʉ̃ima'mʉ. Ʉcheñʉãpi ʉche kʉ̃imʉ.
44 Porque cada árvore é conhecida pelos frutos que produz. Porque não se colhem figos de ervas daninhas, nem se apanham uvas dos espinheiros.
45 Pãi ũcuaja'che re'oja'che cuasana re'oja'chere cutume. Ũcuaja'che pãi cu'ache cuasana cu'ache'te cutume. Pãi ũcuanʉko repana rekoñoã cuasache cutunaa'me —chiiʉ chʉ'vaasomʉ Jesús repanare.
45 A pessoa boa tira o bem do bom tesouro do coração, e a pessoa má tira o mal do mau tesouro; porque a boca fala do que está cheio o coração.
46 Ũcuarʉmʉ Jesús jo'e ija'che chʉ'vaasomʉ repanare pãi:
46 — Por que vocês me chamam “Senhor, Senhor!”, e não fazem o que eu mando?
47 Pãiʉ chʉ'ʉni rani chʉ'ʉ chʉ̃'ʉñe asa chẽa cho'okʉ pa'iche ija'cheja'chea'me:
47 Eu vou mostrar a vocês a quem é semelhante todo aquele que vem a mim, ouve as minhas palavras e as pratica.
48 Pãiʉ vʉ'ere cho'ora chini cojña cata pa'ichetʉ'ka repa sa'navʉã ũni nʉ'keasomʉ vʉ'ña tuu. Repavʉ'e cho'o pi'nisirʉmʉ oko rʉa ra, vʉ'ejatʉ'ka chiacha ko'sa tĩ'aasomʉ. Ko'sa tĩ'asi'eta'ni rʉa masi cho'osivʉ'ejekʉ tãimaneasomʉ repavʉ'e.
48 Esse é semelhante a um homem que, ao construir uma casa, cavou, abriu profunda vala e lançou o alicerce sobre a rocha. Quando veio a enchente, as águas bateram contra aquela casa e não a puderam abalar, por ter sido bem-construída.
49 Ũcuachi'a pãiʉ chʉ'ʉ chʉ̃'ʉñe jachakʉ cho'oma'kʉ pa'iche ija'cheja'chea'me: Chekʉ pãiʉ vʉ'ere cho'ora chini cojña rʉa sẽ'serʉã ũni vʉ'ña tuu nʉ'keasomʉ. Vʉ'e cho'o pi'nisirʉmʉna oko rʉa ra, vʉ'ejatʉ'ka chiacha ko'sa tĩ'aasomʉ. Ko'sa tĩ'aʉna masi cho'omanesivʉ'ejekʉ tãnisõasomʉ repavʉ'e —chiniasomʉ Jesús repanare pãi.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que construiu uma casa sobre a terra, sem alicerces, e, quando as águas bateram contra ela, logo desabou; e aconteceu que foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.