Mateus 13

Chipaya NT (CAP_SBB) vs NAA

Sair da comparação
NAA Nova Almeida Atualizada 2017
1 Nii noojpacha Jesusaqui kjuyquiztan ulanchicÌ ha. Kot kjutñi ojkzÌ cu kot atquiz julzicÌ ha.
1 Naquele mesmo dia, Jesus saiu de casa e se assentou à beira-mar.
2 Jakziquin nii zÌ elatcÌ haja, jalla nicju zÌ oñinacaqui walja ajczicÌ ha. Jalla nizÌ tiquiztan tjaajinzjapa tsjii warcuquiz luzzicÌ ha. Nekz julzicÌ ha. Tjappacha zÌ oñinacaqui kot at tjiiquiz zÌ ejlchicÌ ha.
2 E grandes multidões se reuniram em volta dele, de modo que entrou num barco e se assentou. E toda a multidão estava em pé na praia.
3 Jalla nekztanaqui Jesusaqui zÌ oñinaczÌ quiz walja Yooz puntunaca tjaajinchicÌ ha, tjapaman quintunaczÌ tan. Jalla nuzÌ tjaajincan tuzÌ cjichicÌ ha: â Tsjii zÌ oñiqui zkal cÌ hjaqui tewcchicÌ ha.
3 E de muitas coisas lhes falou por parábolas, dizendo:
4 Zkala cÌ hjaccan, parti simillaqui jicz latuquiz tjojtsicÌ ha. Nekztan wezÌ lakaz nii simillac ilziqui.
4 E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, e, vindo as aves, a comeram.
5 Parti simillazti maz yokaran tjojtsicÌ ha. Nekziqui anazÌ wacchi pjila zÌ elatcÌ ha. Nekztan koloculla pjila zÌ elan ratulla jeczicÌ ha.
5 Outra parte caiu em solo rochoso, onde a terra era pouca, e logo nasceu, visto não ser profunda a terra.
6 Jalla nuzÌ jeczÌ tiquiztan sii kjakiqui ujchicÌ ha; koluc sep'allchiztacÌ ha nekztan. Ratulla kjonchicÌ ha.
6 Saindo, porém, o sol, a queimou; e, porque não tinha raiz, secou-se.
7 Parti simillazti ch'ap ch'ap yokaran tjojtsicÌ ha. Ch'apinacakazza ancha pajkchiqui, nizÌ aza atipchiqui.
7 Outra parte caiu entre os espinhos; e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 Parti simillazti zuma yokquiz tjojtsicÌ ha. Nekztan zuma pookchicÌ ha. Yekjap simillaqui patac cÌ hjerchiz zapa zkal ozquiz pookchicÌ ha; nizÌ aza yekjap simillaqui sojta tuncan cÌ hjerchiz zapa zkal ozquiz pookchicÌ ha; yekjap simillaqui quinsa tuncan cÌ hjerchiz pookchicÌ ha.
8 Outra, enfim, caiu em boa terra e deu fruto: a cem, a sessenta e a trinta por um.
9 JakziltazÌ laja nonzñi cjuñchiz niiqui, nonzÌ la.
9 Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
10 Jalla nekztanaqui tjaajinta zÌ oñinacaqui JesusizÌ quiz macjatchicÌ ha, nizÌ aza pewczicÌ ha, tuzÌ cjican: â ¿KjazÌ tiquiztan am nizÌ ta quintunaczÌ tankaz zÌ oñinaczÌ quiz tjaajinya?
10 Então os discípulos se aproximaram de Jesus e lhe perguntaram: — Por que o senhor fala com eles por meio de parábolas?
11 Jesusaqui kjaazicÌ ha tuzÌ cjican: â Arajpach Yooz mantuquiz kamz puntuquiztan ch'aman intintazzuca quintunaczÌ tan tjaajnucÌ ha. AncÌ hucaquizkaz Yoozqui zizkatz muncÌ ha nii puntunacquiztanaqui. Parti zÌ oñinaczÌ quiziqui Yoozqui ana zizkatz muncÌ ha.
11 Ao que Jesus respondeu:
12 Jequit zizacÌ haja, jalla niizÌ quiziqui juc'ant tjaajinz tjaatazÌ cjequicÌ ha. Nekztan zumpacha zizñizÌ cjequicÌ ha. Jequit ana zizacÌ haja, jalla niizÌ kuzquiztan kjañtazÌ cjequicÌ ha nii ana intintaztanacaqui.
12 Pois ao que tem, mais será dado, e terá em abundância; mas, ao que não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Jalla nizÌ tiquiztan wejrqui tizÌ ta quintunaczÌ tan paljayucÌ ha. Parti zÌ oñinacaqui werizÌ paata cherzÌ cumi ana cherchizÌ takaz cjissa. NizÌ aza werizÌ chiita taku nonzÌ cumi, ana nonzñizÌ takaz tuccÌ ha; ana intintazñi zÌ oñinacacÌ ha ninacaqui.
13 Por isso, falo com eles por meio de parábolas: porque, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem entendem.
14 Jalla nizÌ ta cjissizÌ cjen, Isaías profetzÌ taku cumplissa. Jalla tuzÌ Isaiasqui cjijrchicÌ ha:
14 Assim, neles se cumpre a profecia de Isaías:
15 — ausente —
15 Porque o coração deste povo
16 â AncÌ huccÌ ha cuntintu. AncÌ hucqui cherzñi zÌ oñinaccÌ huccÌ ha. NizÌ aza nonzñi zÌ oñinaccÌ huccÌ ha. AncÌ huccÌ ha YoozizÌ wintizÌ taqui.
16 — Bem-aventurados, porém, são os olhos de vocês, porque veem; e bem-aventurados são os ouvidos de vocês, porque ouvem.
17 Weraral cjiwcÌ ha. Wacchi profetanacami nizÌ aza zuma kuzziz zÌ oñinacami ancÌ hucazÌ chertanaca cherz zakaz pecatcÌ ha. Pero ana cherchicÌ ha. NizÌ aza ancÌ hucazÌ nonzÌ tanaca nonz zakaz pecatcÌ ha. Pero ana nonzicÌ ha. AncÌ huczti cherchincÌ huccÌ ha, nizÌ aza nonzincÌ huccÌ ha.
17 Pois em verdade lhes digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês estão vendo, mas não viram; e quiseram ouvir o que vocês estão ouvindo, mas não ouviram.
18 Jazic ancÌ huczÌ nonzÌ nalla. Jalla tuzÌ cjicÌ ha nii zkala cÌ hjacz quintuqui.
18 — Ouçam, portanto, o que significa a parábola do semeador.
19 Nii jicz latuquiz tjojtsi simillaqui jalla tizÌ ta zÌ oñinacacÌ ha. Ninacaqui arajpach Yooz mantuquiz kamz puntuquiztan nonzcanpacha, ana intintazza. Diabluqui ninaczÌ kuzquiz tjonzÌ cu, ninacazÌ intintazta kjañcÌ ha.
19 A todos os que ouvem a palavra do Reino e não a compreendem, vem o Maligno e arrebata o que lhes foi semeado no coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 NizÌ aza nii maz yokquiz tjojtsi simillaqui jalla tizÌ ta zÌ oñinacacÌ ha. Ninacaqui Yooz taku nonzÌ cu nii ora cuntintuzÌ nonzÌ a; cuntintuzÌ catokcÌ ha.
20 O que foi semeado em solo rochoso, esse é o que ouve a palavra e logo a recebe com alegria.
21 Pero ninacaqui ana tjapa kuztan catoktiquiztan zkoluc zep'ichiz zkalazÌ takazza. Jalla nizÌ tiquiztan ana tjuraquicÌ ha. Yooz taku criichizÌ cjen, sufraquicÌ ha; nizÌ aza chjaawjkattazÌ cjequicÌ ha. Jalla nekztan orallazÌ quejpsnaquicÌ ha.
21 Mas ele não tem raiz em si mesmo, sendo de pouca duração. Quando chega a angústia ou a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 NizÌ aza nii ch'ap yokquiz tjojtsi simillaqui jalla tizÌ ta zÌ oñinacacÌ ha. Ninacaqui Yooz taku nonzÌ cu, catokcÌ ha. Pero nekztan juc'anti kuz tjaacÌ ha tii muntu cusasanacquiz. Wali jiru kamzpanzÌ peccÌ ha. Persun kuzquiz pectiquiztanaqui Yooz taku tjatzÌ a ninaczÌ kuzquiz. Jaziqui ana zuma kamcÌ ha; ana pookñi zkalazÌ takaz kamcÌ ha.
22 O que foi semeado entre os espinhos é o que ouve a palavra, porém as preocupações deste mundo e a fascinação das riquezas sufocam a palavra, e ela fica infrutífera.
23 NizÌ aza nii zum yokquiz tjojtsi simillaqui jalla tizÌ ta zÌ oñinacacÌ ha. Ninacaqui Yooz taku nonzÌ cu, zuma tjapa kuz catokcÌ ha; zuma intinticÌ ha. Jalla nizÌ tiquiztan zuma kamañchiz cjissa, zuma pookchi zkalazÌ takaz. Nii zuma pookñi zÌ oñinacaqui zuma kamañchizpanzÌ cjissa, jaknuzÌ t tsjii simillaqui patac cÌ hjerchiz, sojta tunc cÌ hjerchiz, quinsa tunc cÌ hjerchiz pookcÌ haja, jalla nizÌ tacÌ ha.
23 Mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve a palavra e a compreende; este frutifica e produz a cem, a sessenta e a trinta por um.
24 Tsjii quintuzÌ tan quint'ichicÌ ha Jesusaqui, tuzÌ cjican: â Arajpach mantiñi Yooz puntuqui jalla tuzÌ ucÌ ha. Tsjii zÌ oñiqui zuma similla cÌ hjacchicÌ ha zkal yokquiz.
24 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
25 Tjapa niizÌ kjuychiz zÌ oñinacazÌ tjajan, tsjii quintra zÌ oñiqui tjonchicÌ ha. Nekztan zkalquiz ana wal pastunaca cÌ hjacchicÌ ha. Jalla nuzÌ ana wal cÌ hjaczÌ cu, ojkchicÌ ha.
25 Mas, enquanto todos estavam dormindo, veio o inimigo dele, semeou o joio no meio do trigo e foi embora.
26 Nii tric zkala jeczÌ tan, chicapacha pajkchicÌ ha nii ana wal pastunacaqui. NizÌ aza pizcpacha pookchicÌ ha.
26 E, quando as plantas cresceram e produziram fruto, apareceu também o joio.
27 Jalla nii cherzÌ cu, nii piyunanacaqui patrunzÌ quin mazñi ojkchicÌ ha. NiizÌ quin mazzicÌ ha, tuzÌ cjican: â Wejt Patruna, amizÌ cÌ hjacta simillaqui zumazÌ laj niiqui, ¿jakziquiztan tii ana wal simillanaca pajkchitaya?â
27 Então os servos do dono da casa chegaram e disseram: “Patrão, o senhor não semeou boa semente no seu campo? De onde, então, vem o joio?”
28 Patrunaqui kjaazicÌ ha, tuzÌ cjican: â Tsjii quintra zÌ oñiqui nizÌ ta paacÌ haniâ . Jalla nekztanaqui piyunanacaqui pewczicÌ ha tuzÌ cjican: â ¿Wejrnacqui nii ana wal pastunaca k'achasaya?â
28 Ele, porém, lhes respondeu: “Um inimigo fez isso.” Mas os servos lhe perguntaram: “O senhor quer que a gente vá e arranque o joio?”
29 Nii patrunaqui cjichicÌ ha: â Ana k'achaquicÌ ha. Ana wal pastu k'achcan yekjap triczÌ tanpachazÌ k'achnasacÌ ha.
29 O dono da casa respondeu: “Não! Porque, ao separar o joio, vocês poderão arrancar também com ele o trigo.
30 Antiz pizcpacha pajkla, cujich timpu tjonzcama. Jalla nekztan wejt piyunacnacaqui cuchantazÌ cjequicÌ ha. Ninacaqui anawal pastunaca ricujaquicÌ ha. Nekztan kojchquiz cÌ hejlznaquicÌ ha ujzjapa. Jalla nekztanaqui tricuzÌ ricujzÌ cu, wejt tiric yaaz kjuyquiz majcznaquicÌ haâ .
30 Deixem que cresçam juntos até a colheita. E, no tempo da colheita, direi aos ceifeiros: ‘Ajuntem primeiro o joio e amarrem-no em feixes para ser queimado; mas recolham o trigo no meu celeiro.’”
31 NizÌ aza Jesusaqui tsjii puntuzakaz quint'ichicÌ ha, tuzÌ cjican: â Arajpach Yooz mantiz puntuqui tuzÌ ucÌ ha. Tsjii zÌ oñiqui niizÌ yokquiz mostas similla cÌ hjacchicÌ ha.
31 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
32 Mostas simillaqui parti simillquiztan juc'ant zkoltallacÌ ha. Jalla nuzÌ cjenami pajkzÌ cuqui tjapa zkalanacquiztan tsjan pakjicÌ ha. Pajk muntizÌ takaz cjissa. Nekztan wezÌ lanacaqui nii mostas munti itzquiz tjurazÌ tjacñizÌ tjoncÌ ha.
32 Esse grão é, na verdade, a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, é maior do que as hortaliças, e chega a ser uma árvore, de modo que as aves do céu vêm se aninhar nos seus ramos.
33 Jesusaqui tsjii quint'ichizakazza, tuzÌ cjican: â Arajpach Yooz mantiz puntuqui jalla tuzÌ ucÌ ha. Tsjaa maatak zÌ onqui cÌ hjep medida tupzÌ cu nii liwatura jac'uquiz utchincÌ ha; nizÌ aza t'ajzincÌ ha, tjapa nii t'anti maza tsijtkatzjapa.
33 Jesus lhes contou ainda outra parábola:
34 Tjapa tjaajintanacami quintunaczÌ tan paljaytatacÌ ha. Arajpach Yooz puntuquiztan tjaajincan, Jesusaqui quintunaczÌ tankaz tjaajinchicÌ ha.
34 Jesus disse todas estas coisas às multidões por parábolas e sem parábolas nada lhes dizia.
35 Jalla nuzÌ tjaajincan, Jesusaqui tuquita profetazÌ chiita takuqui cumplissicÌ ha. Profetaqui jalla tuzÌ cjijrchicÌ ha:
35 Isso aconteceu para se cumprir o que foi dito por meio do profeta: “Abrirei a minha boca em parábolas; publicarei coisas ocultas desde a criação do mundo.”
36 Jalla nizÌ ta puntunaca chiiz zÌ erzÌ cu, Jesusaqui zÌ oñinaczÌ quiztan ojkchicÌ ha; kjuyquiz luzzicÌ ha. Jalla nicju niizÌ tjaajinta zÌ oñinacaqui macjatchicÌ ha, tuzÌ cjican: â Nii zkal yokquiz cÌ hjacta ana wal pastu, jalla nii puntuquiztan wejtnacaquiz intintazkatalla.
36 Então, despedindo as multidões, Jesus foi para casa. E, aproximando-se dele os seus discípulos, disseram: — Explique-nos a parábola do joio do campo.
37 Jalla nekztanaqui Jesusaqui intintazkatchicÌ ha tuzÌ cjican: â Wejrqui tsewctan cuchanzÌ quita Yooz ZÌ oñtcÌ ha. WejrtcÌ ha zuma similla cÌ hjaciñtqui.
37 E Jesus respondeu:
38 Nii zkal yokaqui tii muntucÌ ha. Nii zuma zkalanacaqui cjicÌ ha, arajpach Yooz mantuquiz kamñi zÌ oñinacacÌ ha nii. Ana zuma pastunacaqui diabluzÌ mantuquiz kamñi zÌ oñinacacÌ ha.
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino; o joio são os filhos do Maligno.
39 Nii ana wal pastu cÌ hjacñimi diablupachacÌ ha. Zkala ajz timpuqui tii muntu tucuzÌ inz timpucÌ ha. Nii zkala ajzñi piyunanacaqui Yooz anjilanacacÌ ha.
39 O inimigo que o semeou é o diabo. A colheita é o fim dos tempos, e os ceifeiros são os anjos.
40 JaknuzÌ t nii ana wal pastunaca ricujzÌ cu, ujquin ujzjapa tjojttazÌ cjecÌ haj niiqui, jalla nizÌ ta iratazÌ wataquicÌ ha tii muntu tucuzÌ inzÌ can, ultim juyzuzÌ nekz.
40 Pois, assim como o joio é colhido e jogado no fogo, assim será no fim dos tempos.
41 Jalla nii oraqui wejt anjilanaca cuchanzÌ cacÌ ha, tii muntuquiztan tjapa ana wal zÌ oñinaca ricuji. Wejt anjilanacaqui tjapa ujnaca paakatñi zÌ oñinacami, nizÌ aza tjapa ana wali paañinacami ricujaquicÌ ha.
41 O Filho do Homem mandará os seus anjos, que ajuntarão do seu Reino todos os que servem de pedra de tropeço e os que praticam o mal
42 Jalla nuzÌ ricujzÌ cu, infiernuquin tjojttazÌ cjequicÌ ha kjakchi jurnuquiztakaz. Jalla nekzi anchazÌ kaaquicÌ ha, nizÌ aza waljazÌ izÌ ke kjojznaquicÌ ha.
42 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 Yooz kuzcama kamñi zÌ oñinacazti arajpach Yooz wajtquiz zÌ elaquicÌ ha, tjuñizÌ takaz kjancan. Jakziltat nonzñi cjuñchizcÌ huczÌ laja, nonzÌ na.
43 Então os justos resplandecerão como o sol, no Reino de seu Pai. Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
44 Arajpach Yooz mantuquiz kamañaqui jalla tuzÌ ucÌ ha. Tsjii yokquiz pajk paaz cÌ hjojzÌ tatacÌ ha. Tsjii zÌ oñiqui nii cÌ hjojzÌ ta paaz wajtchicÌ ha. Nii wajtzÌ cu, wilta cÌ hjojzicÌ ha nekzpacha. Ancha cuntintutacÌ ha. Nekztanaqui tjapa niizÌ cusasanaca tuyi ojkchicÌ ha. NiizÌ cusasanaca tjuyzÌ cu, nii yoka kjaychicÌ ha. Jalla nuzÌ ucÌ ha arajpach Yooz kamañquiz luzqui. Nii kamañaqui cÌ hjulquiztanami juc'anti valorchizza.
44 — O Reino dos Céus é semelhante a um tesouro escondido no campo, que um homem achou e escondeu. Então, transbordante de alegria, vai, vende tudo o que tem e compra aquele campo.
45 NizÌ aza arajpach Yooz mantuquiz kamañaqui tuzÌ ucÌ ha. Tsjii tintichiz zÌ oñiqui zuma valorchiz perlanaca kjayi ojkchicÌ ha.
45 — O Reino dos Céus é também semelhante a um homem que negocia e procura boas pérolas.
46 Nekztan tsjii ancha zuma valorchiz perla wajtchicÌ ha. Jalla nekztanaqui tjapa niizÌ cusasanaca tuychicÌ ha, nii perla kjayzjapa.
46 Quando encontrou uma pérola de grande valor, ele foi, vendeu tudo o que tinha e comprou a pérola.
47 NizÌ aza arajpach Yooz mantiz puntuqui tuzÌ ucÌ ha. Tsjii ch'iz tanñi zÌ oñinacaqui niizÌ ch'iz tanz pajk kotquiz tjojtzicÌ ha. Jalla nuzÌ tjojtzÌ tiquiztan tjapaman ch'iznaca tanchicÌ ha.
47 — O Reino dos Céus é ainda semelhante a uma rede que foi lançada ao mar e apanhou peixes de toda espécie.
48 Nekztan ch'iz tanz chjijpztanaqui, kot at tjiiquin jwessicÌ ha. Jalla nekztanaqui ninacaqui nijwc julzÌ cu, ch'iz pjalzicÌ ha. Zuma ch'iznaca canastiquiz yaazicÌ ha. Ana zuma ch'iznacazti tjojtchicÌ ha.
48 E, quando já estava cheia, os pescadores a arrastaram para a praia e, assentados, escolheram os bons para os cestos e jogaram fora os ruins.
49 Jalla nizÌ ta iratazÌ tii muntu tucuzÌ inzÌ tanaqui wataquicÌ ha. Anjilanacaqui ulanzÌ caquicÌ ha zÌ oñinaca pjali, zuma zÌ oñinaca ana zuma zÌ oñinaca, nii.
49 Assim será no fim dos tempos: os anjos sairão, separarão os maus dentre os justos
50 Nii ana zuma zÌ oñinacaqui infiernuquin tjojttazÌ cjequicÌ ha tsjii kjakchi jurnuquiztakaz. Jalla nekzi ancha kaaquicÌ ha, nizÌ aza izÌ ke kjojaquicÌ ha.
50 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 Jalla nekztanaqui Jesusaqui zÌ oñinaczÌ quiz pewczicÌ ha, tuzÌ cjican: â ¿AncÌ hucqui tjapa tii werizÌ chiita quintunaca intintiya? Nii zÌ ejlñi zÌ oñinacaqui kjaazicÌ ha, tuzÌ cjican: â Wejt Jiliri, wejrnacqui intintasucÌ ha.
51 Então Jesus perguntou: Eles responderam: — Sim!
52 Nekztan Jesusaqui cjichicÌ ha: â Tsjii lii tjaajiñi maestruqui arajpach Yooz mantuquiz cjisnaquizÌ niiqui, tsjii kjuya patrunazÌ takaz cjissa. Jalla nuzÌ cjistiquiztan niizÌ ziztanacquiztan zuma tjaajintanaca zizkatasacÌ ha, tuquita tjaajintami nizÌ aza anzta tjaajintami.
52 Então Jesus lhes disse:
53 Jalla tii arajpach Yooz mantiz puntuquiztan chiiz zÌ erzÌ cu, jalla nekztan Jesusaqui ojkchicÌ ha, niizÌ persun yoka.
53 Quando Jesus acabou de contar essas parábolas, retirou-se dali.
54 Jalla nicju irantizÌ cu, ajcz kjuyquiz tjaajñi kallantichicÌ ha. Nii nonzÌ Ã±i zÌ oñinacaqui ispantichicÌ ha tuzÌ cjican: â ¿Jakziquin tii zÌ oñizti ancha tizÌ tanaca zizñi cjissitajo? ¿KjazÌ t ancha tizÌ ta milajrunaca paasajo?
54 E, chegando à sua terra, ensinava-os na sinagoga, de modo que se maravilhavam e diziam: — De onde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 CarpinterozÌ majchkazza tiiqui. TiizÌ maaqui María cjiticÌ ha. NizÌ aza tiizÌ lajknacaqui JacobocÌ ha, JosecÌ ha, SimonacÌ ha, nizÌ aza Judassa.
55 Não é este o filho do carpinteiro? A sua mãe não se chama Maria, e seus irmãos não são Tiago, José, Simão e Judas?
56 NizÌ aza tiizÌ cullaquinacaqui ucÌ humnaczÌ tan kamcÌ ha. Jalla nizÌ tiquiztan, ¿jakziquin tiiqui tizÌ tanaca zizzitajo?
56 Todas as suas irmãs não vivem entre nós? Então, de onde lhe vem tudo isto?
57 Jalla nizÌ ta pinsitiquiztan ninacaqui JesusizÌ japa quintra cjissicÌ ha. Pero Jesusaqui ninaczÌ quiz cjichicÌ ha: â Persun wajtchiz zÌ oñinacami, nizÌ aza persun kjuychiz zÌ oñinacami tsjii YoozizÌ uchta profetzÌ quiz ana rispitcÌ ha. Parti zÌ oñinacazti niizÌ quiz rispitcÌ ha.
57 E escandalizavam-se por causa dele. Jesus, porém, lhes disse:
58 Jalla nizÌ tiquiztan nekzi ana ancha milajrunaca paachicÌ ha, nii wajtchiz zÌ oñinacaqui JesusizÌ quiz ana criichizÌ , nekztan.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.