Atos 7
Yipma Genesis and New Testament (BYR) vs NVT
1 Gotɨyarɨna Mubɨthɨka Yɨraꞌde Naangei Sɨtivenɨmɨ yɨwaaraꞌna yaꞌ “Nedɨwaasaꞌ gɨmɨnyɨna nebulyaꞌna dɨngaka?”
1 Então o sumo sacerdote lhe perguntou: “Estas acusações são verdadeiras?”.
2 Yɨwaaraꞌna kyaꞌ Sɨtivenɨ wɨdaꞌ “Aꞌmwe naangeihi, nyaꞌmweihi, dɨnyuꞌnyɨla! Gotɨya byaannakei Kɨgaakuna Ne sɨnnawɨnya Evɨraamɨ Anga Aaranɨ mamwalaawi yaakegaaꞌ Kwaaka Mezopotemya kuna mwalyaakegaaꞌ Evɨraamɨmɨ yɨmaꞌnaabɨna yaka
2 Estêvão respondeu: “Irmãos e pais, ouçam-me! O Deus glorioso apareceu a nosso antepassado Abraão na Mesopotâmia, antes de ele se estabelecer em Harã,
3 wɨdɨna ‘Gɨnnya kwaakevɨjɨ gɨnnyaraavɨjɨ yaꞌmavaꞌgɨzɨ kwaaka pɨrɨꞌ givwarɨdaakwɨdevɨna dɨwodeigɨnyɨra.’
3 e lhe disse: ‘Deixe sua terra natal e seus parentes e vá para a terra que eu lhe mostrarei’.
4 Wɨdɨna kyaaꞌ savɨna Kwaaka Kaalɨthɨyadaasɨ Evɨraamɨ yaꞌmaꞌna yaka Anga Aaranɨ mwaalɨna. Mwaalɨna kyaꞌ Evɨraamɨmɨ ganɨmaangei mena balyaakegaaꞌ Gotɨyai wɨdɨna ‘Givwarɨdaakwɨdewɨnna dɨwona!’ Wɨdɨna kyaꞌ kwaaka davakɨ sarɨmɨ mwaaihasawɨnna bɨna.
4 Então Abraão saiu da terra dos caldeus e morou em Harã até seu pai morrer. Depois, Deus o trouxe aqui para a terra onde vocês agora vivem.
5 Miꞌna bɨna kyaꞌ sagaaꞌ Gotɨyai kwaaka yarai mujaayɨ yaaꞌ. Kwaaka naangevaꞌ mujaayɨ, kwaaka maalɨkejɨꞌ yarai mujaayɨ yaakesɨra. Mujaayɨ yakeꞌ kɨrɨꞌ yune naanga nebulyaꞌna wɨdɨna ‘Dɨvi kwaaka davɨ kagɨzaavaꞌmujɨ gɨmɨreꞌ dɨviyara gɨmɨreraavɨreꞌ waragothesɨra.’ Sagaaꞌ Gotɨyai yune naanga nebulyaꞌna sara wɨjaakegaaꞌ Evɨraamɨ kaimɨraavɨmaayai mwalyaakelyɨ.
5 “Mas Deus não lhe deu herança alguma aqui, nem mesmo o espaço de um pé. Contudo, prometeu que a terra toda pertenceria a Abraão e a seus descendentes, embora ele ainda não tivesse filhos.
6 Gotɨyai daꞌ wɨdɨna ‘Menyaraavɨrewɨ gɨmɨrera mwaalɨna yapɨjɨ kalavuzɨwawɨnyaꞌ yɨpɨꞌderera. Kalavuzɨwawɨnyaꞌ yadaapɨjɨ pwara kayaaꞌna yɨpɨꞌderera. Kwarame naanga naanga (400) wavɨlaꞌdaawori kayaaꞌna mwaaibɨꞌderera.
6 Disse-lhe também que seus descendentes viveriam numa terra estrangeira, onde seriam escravizados e oprimidos por quatrocentos anos.
7 Aꞌmwe anga naanga pimagɨnyara gɨmɨreraavɨ dɨragɨnna maremwaaibɨꞌderaavɨ maryawɨbwarɨdeinyɨra. Sara kamaryawɨbwaraꞌmujɨ kwaaka savakɨ gɨmɨrera yagalyaꞌmaꞌna yapɨjɨ dava bamwaalapɨjɨ yɨleyagaala nyɨdɨpɨꞌdevanyɨ.’
7 Mas Deus disse: ‘Eu castigarei a nação que os escravizar, e, por fim, sairão dali e me adorarão neste lugar’.
8 Wɨdɨna yaka yagaala pɨrɨꞌ wɨdɨna ‘Nɨmɨre yagaalyaꞌna gɨmɨnyɨjɨ gɨmɨjɨyaraavɨjɨ kɨlaakejɨꞌ davɨna jɨla!’ Gotɨyai sara wɨdɨna kyaaꞌ ganaangeꞌ Aazakɨmɨ maryaakegaaꞌ yɨrɨka ati ata purɨdaasɨ daryaai darɨkɨ Evɨraamɨ gamɨre kɨlaakejɨꞌ davɨna. Miꞌna davɨna kyaaꞌ dɨvi Aazakɨ gamɨrei Jaikopɨmɨre kɨlaakejɨꞌ davɨna kyaaꞌ dɨvi Jaikopɨ Ne sɨnnawɨnya atɨraai sɨvɨla purɨdaasɨ pwaraalyaraavɨre kɨlaakejɨꞌ davɨna yaakebulyɨ Juyainaavɨrebwi.
8 “Naquele tempo, Deus deu a Abraão a aliança da circuncisão. Assim, quando seu filho Isaque nasceu, ele o circuncidou no oitavo dia. Essa prática continuou quando nasceu Jacó, filho de Isaque, e quando nasceram os doze filhos de Jacó, os patriarcas de Israel.
9 Ne sɨnnawɨnyaraavɨ kumɨre kuvɨgwaalaangei Jozepɨyarɨna tɨganaarya kyaaꞌ sɨnna tɨka kudayaaꞌ pwaraavɨ yaasɨna kyaaꞌ sahwara Kwaaka Yɨzɨpɨna yaasɨwaꞌwawɨnyaꞌna makuna. Wiꞌna makuna kyaaꞌ kɨrɨꞌ Gotɨyai gamɨjɨ mwaalɨna.
9 “Os patriarcas tiveram inveja de seu irmão José e o venderam como escravo para o Egito. Mas Deus estava com ele
10 Mwaalɨna yaka Jozepɨyarɨ kayaaꞌna yaasagaaꞌ Gotɨyai dɨragɨnna wɨmwaaihɨna yaaꞌ. Kwaaka Yɨzɨpɨ maremwaaidei Peroyaryaba Jozepɨyai daaꞌdɨꞌnyɨ Gotɨyai tewaanna wina kyaaꞌ Peroyai dara wanganyaakeꞌ ‘Ai, aꞌmwe dai nawɨꞌnyai sɨduꞌnakei daaka!’ Sara daka wɨdɨna ‘Nɨmɨnyɨna Kwaaka Yɨzɨpɨ davakɨjɨ aꞌmweraavɨjɨ nyɨdaayadɨvɨsara nɨmɨre angevɨ mwaaihasaraavɨjɨ dɨmaremwaala!’
10 e o livrou de todas as suas dificuldades. Deus concedeu a José favor e sabedoria diante do faraó, rei do Egito, e o faraó o nomeou governador de todo o Egito e administrador de seu palácio.
11 Wɨdɨna kyaaꞌ Jozepɨyai maremwaaidɨꞌnyɨ Kwaaka Yɨzɨpɨjɨ Kwaaka Kenaanɨjɨ yuya sabanyaai mɨjɨka naangeꞌ yɨmaꞌnyɨna. Mena yɨmaꞌnyɨna kyaaꞌ aꞌmwera mɨjɨka naanga wiadaaꞌnyɨ Ne sɨnnawɨnyara tɨka munneꞌna bɨrɨna bɨrɨna kyaaꞌ mɨjɨka wina.
11 “Então veio uma fome sobre o Egito e sobre Canaã. Houve grande aflição, e nossos antepassados ficaram sem comida.
12 Mɨjɨka wina kyaaꞌ sagaaꞌ Jozepɨyarɨ ganɨmaangei Jaikopɨ dara wɨꞌnyaakeꞌ ‘O, Kwaaka Yɨzɨpɨ wapaaya witɨzɨla darɨka!’ Daka pɨgaaꞌ gawaalɨvaangera Ne sɨnnawɨnyaraavɨ wɨdaasɨna.
12 Jacó soube que ainda havia cereal no Egito e enviou seus filhos, nossos antepassados, para comprarem alimento.
13 Yɨzɨpɨna wɨdaasɨna kyaaꞌ ayɨna bɨna kyaaꞌ pɨgasaai wɨdaasɨna kyaaꞌ Jozepɨyai gyaꞌmweraavɨ nayaa wɨdɨna ‘Jozepɨyainyɨ. Sarɨnnya sɨryaꞌmweinyɨ.’ ‘Jozepɨyainyɨ,’ wɨdɨna kyaaꞌ Peroyai dara yawɨryaakeꞌ ‘Ai, Jozepɨyare yɨsavaakɨyara sara daaka!’
13 Da segunda vez que foram, José revelou sua identidade a seus irmãos e os apresentou ao faraó.
14 Miꞌna dɨna kyaaꞌ Jozepɨyai ganɨmaanga Jaikopɨmɨna yagaalyaꞌ wɨdaasɨna ‘Nɨmwai, Kwaaka Yɨzɨpɨ davanna gɨmɨjɨ gɨmɨre yuyajɨ saihi dɨvideihɨlyɨra.’ Sagaaꞌ Jaikopɨmɨre jɨlɨkaimɨraaya 75 mwalyaasangɨra.
14 Depois, José mandou trazer para o Egito seu pai, Jacó, e todos os seus parentes, 75 pessoas ao todo.
15 Wɨdaasɨna kyaaꞌ Kwaaka Yɨzɨpɨ saba Jaikopɨ wɨna kyaaꞌ dɨvi saba gamɨjɨ Ne sɨnnawɨnyarajɨ balɨna.
15 Assim, Jacó foi para o Egito e ali morreu, bem como nossos antepassados.
16 Balɨna kyaaꞌ dɨvi ayaba Anga Sɨkemɨ kumɨrera kumɨre yagɨnya makuna yeva simaangevɨ wakɨna yaaꞌ. Simaangeꞌ kɨgaakuna Evɨraamɨ Yɨsavaakɨya Emoyaraavɨ nɨgwia mubyaakesɨ.
16 Seus corpos foram levados para Siquém e sepultados no túmulo que Abraão havia comprado por um certo preço dos filhos de Hamor.
17 Gotɨyai Evɨraamɨmɨ yagaalyaꞌ wɨjaaka nebulyaꞌ yɨmaꞌnyaꞌna aya kɨgaaꞌ yɨmaꞌnyɨna kyaaꞌ Kwaaka Yɨzɨpɨ nemɨrera kwala naanga naanga yarai yɨmaꞌnyɨna.
17 “Aproximando-se o tempo em que Deus cumpriria sua promessa a Abraão, nosso povo se multiplicou grandemente no Egito.
18 Yɨmaꞌnyɨna kyaaꞌ Kingɨya gei Kwaaka Yɨzɨpɨ gaai maremwalyaakegaaꞌnanyɨ. Kingɨyai sai Jozepɨyarɨna myawɨryaakelyɨ.
18 Então subiu ao trono do Egito um novo rei, que nada sabia a respeito de José.
19 Gaai maremwaaina yaka nemɨreraavɨ kwaasɨ yaka kayaaꞌna yɨna kyaaꞌ Ne sɨnnawɨnyaraavɨ daanga naanga wina yadaasɨ Kingɨyai wɨdɨna ‘Aꞌmwemɨlɨki, sarɨnnya aꞌmwe bwaranyaraavɨ kamaarapɨjɨ mwasawɨnna sahwaraavɨ dɨmarasɨꞌnyɨla baibɨzaraavɨ! Yarai dɨmarasɨꞌnyɨla!’
19 Esse rei explorou e oprimiu nosso povo, forçando os pais a abandonarem seus filhos recém-nascidos, para que morressem.
20 Mena wɨdɨna kyaaꞌ sagaaꞌ ganaangeꞌ Mozɨzarɨ maarɨna. Mozɨzai bwaranya nawɨꞌnyalyɨ. Mozɨzarɨ maarɨna kyaaꞌ lɨka yulyakɨna kyagi lawe dɨkaai dɨkɨ ganɨmaangere angevɨ kave mwaalɨna.
20 “Por essa época, nasceu Moisés, um bebê especial aos olhos de Deus. Seus pais cuidaram dele em casa por três meses.
21 Kave mwaalɨna kyaaꞌ gamɨre angevɨdaasɨ pɨwɨ wakɨna kyagi Kingɨyai Peroyare garaavaangeꞌ maranganna yaka ‘Nɨnnyalyɨra,’ daka gannyarɨ maremwaaina.
21 Quando tiveram de abandoná-lo, a filha do faraó o adotou e o criou como seu próprio filho.
22 Maremwaaina yadɨsɨ Yɨzɨpɨ mwaalyaraavɨre sɨduta yuyabwi wɨjɨwaakɨna kyaaꞌ aꞌmwe naangei wawɨnya dɨragɨnyaꞌ yadei yɨmaꞌnyɨna yaka yagaala nawɨꞌnyaꞌ dadei yɨmaꞌnyɨna yaakelyɨra.
22 Moisés foi educado em toda a sabedoria dos egípcios e era poderoso em palavras e ações.
23 Kwarame aꞌmweraare ata sɨvɨlɨraai Mozɨzarɨ wavɨlaꞌna kyaꞌ sai sɨmunyavɨ yawɨꞌna ‘Peroyare angevɨ yuyagaaꞌ namwaaimudɨka! Nɨnnyara Yɨzɨrelɨyaraavɨ angyɨrɨꞌmaata yɨma!’ dɨna yaka kaanna wɨna.
23 “Certo dia, estando Moisés com quarenta anos, resolveu visitar seus parentes, o povo de Israel.
24 Kaanna wɨna yaka dara wanganakeꞌ ‘O, Yɨzɨpɨ mwaalyai nɨmɨrerɨ kayaaꞌna jɨvanɨka!’ Sara daka ‘Padaihasamaasaꞌnana,’ daka mɨnya maaraka Yɨzɨpɨ mwaalyarɨ tamakɨna.
24 Ao ver um egípcio maltratando um israelita, defendeu o israelita e o vingou, matando o egípcio.
25 Wiꞌna tamakɨna yaka yawɨꞌna ‘Nɨnnya nyaꞌmwera dara yawɨꞌna “Gotɨyai Mozɨzarɨ yasaabɨna kyɨwaꞌ Mozɨzai nevadaihasamaaradelyɨra,’ ” Sara yawɨꞌna kyaaꞌ kɨrɨꞌ kumɨ gamɨnyɨna sara myawɨrina.
25 Imaginou que seus irmãos israelitas entenderiam que ele havia sido enviado por Deus para resgatá-los, mas isso não aconteceu.
26 Sara myawɨri kyaaꞌ mwanyavɨ Yɨzɨrelɨyaraai tannyɨna yadaakɨlyɨ Mozɨzai tɨnna wanganaka. ‘Munya yɨrɨla dɨwagɨma!’ daka wɨdɨna ‘Aꞌmweraaihi, dɨnyuꞌnyi! Kɨrɨmɨdaraaihi mwaaihɨlyaꞌna beꞌna tannɨvanɨgɨlyaraaihɨlaka?’
26 “No dia seguinte, visitou-os novamente e viu dois homens de Israel brigando. Tentando agir como pacificador, disse a eles: ‘Homens, vocês são irmãos; por que brigam um com o outro?’.
27 Wɨdɨna kyaaꞌ pwai gyaꞌmwerɨ kayaaꞌna yakei Mozɨzarɨ yɨtavaka yɨwaaraꞌna ‘Nemaremwaaidɨnyaigɨ, kotɨyaꞌ neyawɨbwaryaꞌneigɨ aai gɨthahɨlakakeigɨnaka!
27 “Mas o homem que era culpado empurrou Moisés e disse: ‘Quem o nomeou líder e juiz sobre nós?
28 Wona Yɨzɨpɨ mwaalyarɨ tamakyawaaihɨnyabaaibɨꞌ dɨnyɨramakɨjɨwaana?’
28 Vai me matar como matou o egípcio ontem?’.
29 Yɨwaaraꞌna kyaaꞌ Mozɨzai kadɨka sara wɨꞌnyɨna yaka ‘Yuyara sara wɨꞌnɨwaasara daaka!’ daka Kwaaka Yɨzɨpɨdaasɨ lɨkaanya wɨna yaka maavewɨ Kwaaka Mɨthɨyanɨ mwaalɨna. Saba mwaalɨna yada kaimɨraayaraarɨ yawakɨnyɨna yaaꞌ.
29 Quando Moisés ouviu isso, fugiu e foi viver como estrangeiro na terra de Midiã. Ali nasceram seus dois filhos.
30 Dɨvi kwarame aꞌmweraare ata sɨvɨlɨraai wavɨlaꞌna kyaꞌ aꞌmwe maayaba Mugunya Saainaaya sɨmagɨ Mozɨzai mwaalɨna. Saba mwaalɨna yadɨꞌnyɨ Gotɨyare mamaayai ejelɨyai walaabaka yɨsɨkɨ wɨlɨna kyaaꞌ yɨsɨꞌ dɨka yɨdɨna yada dɨtaalɨta wanyɨna.
30 “Quarenta anos depois, no deserto próximo ao monte Sinai, um anjo apareceu a Moisés nas chamas de um arbusto que queimava.
31 Dɨtaalɨta wanyɨna yadaaꞌnyɨ Mozɨzai tɨnna wanganaka nɨꞌnɨka yaka dɨna ‘Saꞌ berɨꞌ dɨngaka? Tɨnna nayaa wanganɨma!’ dɨna yaka yɨsɨkyabanna kaanna wɨna. Kaanna wɨna yaka kɨrɨꞌ Naangere maanguraayaꞌ kadɨka wɨꞌnyɨna
31 Quando Moisés viu aquilo, ficou admirado. Aproximando-se para observar melhor, ouviu a voz do Senhor, que disse:
32 ‘Gɨmɨre Ne sɨnnawɨnyaraavɨre Gotɨyainyɨra. Evɨraamɨjɨ Aazakɨjɨ Jaikopɨjɨ saraavɨre Gotɨyainyɨra.’ Kadɨka sara wɨꞌnyɨna yaka lɨka dɨkwosɨꞌnyaꞌnei bɨꞌbɨta yɨna yaka yɨsɨkɨ tɨnna mwanganyɨna.
32 ‘Eu sou o Deus de seus antepassados, o Deus de Abraão, de Isaque e de Jacó’. Moisés tremia de medo e não tinha coragem de olhar.
33 Tɨnna mwanganyɨ kyaaꞌ sagaaꞌ Naangei wɨdɨna ‘Mwaaiheinyɨna kwaaka daꞌ gɨrɨkita maayaꞌ warɨkeꞌna kwaabɨzɨvɨlyawaarɨ dɨlabwaꞌmwagakya!
33 “Então o Senhor lhe disse: ‘Tire as sandálias, pois você está pisando em terra santa.
34 Kwaaka Yɨzɨpɨ nɨmɨre aꞌmweraavɨ daanga naanga wɨvɨdaaꞌnyɨ wangamwa. “Aakai, aakai,” jaka kadɨwaaꞌ kadɨka wɨꞌnɨwa. Kadɨka wɨꞌnena padaihasamaasaꞌna waimwaabe. Yarala! Sareꞌna Kwaaka Yɨzɨpɨna gɨthaasɨdeinyɨra.’ Sara wɨdɨna yaaꞌ Gotɨyai.
34 Por certo, tenho visto a aflição do meu povo no Egito. Tenho ouvido seus gemidos e desci para libertá-los. Agora vá, pois eu o envio de volta ao Egito’.
35 Mozɨzai darɨ Yɨzɨrelɨyara bɨrala wɨjaasalyɨ. ‘Nemaremwaaidɨnyaigɨ kotɨyaꞌ neyawɨbwaryaꞌneigɨ aai gɨthahɨlakakeigɨnaka!’ yɨwarayaasalyɨ. Sahwarɨ Gotɨyai wɨdahɨlakaka wɨdaasɨna yaꞌ. Yɨzɨrelɨyaraavɨ maremwaaidei padaihasamaaꞌderɨ wɨdaasɨna yaakelyɨ. Yɨsɨkɨ dɨka yɨdadaasɨ yɨsɨkɨ mamaayai wɨlamwalyaakei Mozɨzarɨ wɨgaimwagyaakelyɨ.
35 “Era esse o mesmo Moisés que o povo havia rejeitado quando lhe perguntaram: ‘Quem o nomeou líder e juiz?’. Por meio do anjo que apareceu a Moisés no arbusto em chamas, Deus o enviou para ser líder e libertador.
36 Gotɨyai wɨdaasɨna kyaaꞌ Kwaaka Yɨzɨpɨdaasɨ Mozɨzai aꞌmweraavɨ jɨvwaramakabɨna. Kwarame aꞌmweraare sɨvɨlatɨraalyagaaꞌ Mozɨzai aꞌmweraavɨ wɨgaimwangeꞌna atɨka maruꞌnaryaꞌnejɨ wɨjɨwaainyajɨ sa yɨna yaakelyɨ. Kwaaka Yɨzɨpɨ sabajɨ Saalaalya Wayaakeꞌ woꞌnɨkebajɨ aꞌmwera maayaba kayaaꞌnanyabajɨ saba sara yɨna yaakelyɨ.
36 Assim, com muitas maravilhas e sinais, ele os conduziu para fora do Egito, pelo mar Vermelho e pelo deserto, durante quarenta anos.
37 Nabaai sai Yɨzɨrelɨyaraavɨ wɨdɨna ‘Gotɨyai nyɨdasaabakabaaibɨꞌ sarɨnnyai sɨryaꞌmwei pɨropetɨyai Gotɨyarɨ wɨꞌnawɨjɨwaakaderɨ sarɨmɨnyɨna wɨdasaabathelyɨ Gotɨyai,’ wɨdɨna yaakelyɨ Mozɨzai.
37 “Esse mesmo Moisés disse ao povo de Israel: ‘Deus levantará para vocês um profeta como eu do meio de seu povo’.
38 Wawɨnya maayaba sai Gotɨyare kusɨlaanyasɨ mwalyaakelyɨ. Saba Mugunya Saainaayavɨ ejelɨyai wɨdɨna kyaaꞌ Mozɨzai Ne sɨnnawɨnyaraavɨ sara wɨdɨna yaakelyɨ. Gotɨyai yagaala gaalyabwine nejaayaꞌne Mozɨzai wɨjaake nemɨnyɨna dɨnɨkengɨra.
38 Moisés estava com nossos antepassados, a congregação do povo de Deus no deserto, quando o anjo lhe falou no monte Sinai, e ali Moisés recebeu palavras que dão vida, para transmiti-las a nós.
39 Ne sɨnnawɨnyara Mozɨzai wɨjaakeꞌ kadɨka muꞌnyɨ, mamɨdɨnyɨ yaaꞌ. Aawa. Gamɨnyɨ galazekɨvaina yevera kumɨre sɨmunyangɨ yawɨꞌna yeꞌ ‘Kwaaka Yɨzɨpɨ tewaanyabanna ayɨna wawaanneinera! Weꞌ!’
39 “Mas nossos antepassados se recusaram a obedecer a Moisés. Eles o rejeitaram e, em seu íntimo, voltaram ao Egito.
40 Yawɨꞌna yɨna yeva Mozɨzai mugunyavɨ mwaalakegaaꞌ Aꞌmwe Eronɨmɨ wɨdɨna ‘Nemɨnyɨne Naangei aꞌmwaꞌmwerɨ kyavɨkaryaꞌgɨzɨ Aꞌmwaꞌmwei nejɨvwaramakwona! Sareꞌ dareꞌnesɨ. Kwaaka Yɨzɨpɨdaasɨ Mozɨzai sai nejɨvwaramakabakei gawɨ mwaalɨka? Nemɨ myawɨryɨwona.’
40 Disseram a Arão: ‘Faça para nós deuses que nos guiem, pois não sabemos o que aconteceu com esse Moisés que nos tirou do Egito’.
41 Sara wɨdɨna yeva aꞌmwaꞌmwei bulɨmakaawoya dɨwɨnyarɨ yavɨkaryeva yɨkunaabɨthɨka wɨjaayaꞌneꞌna kwaasɨ naangerɨ wɨdɨna ‘Naangeigɨ, yɨkunaabɨthɨka daꞌ gɨmɨnyɨneꞌ tamwona.’ Wɨdɨna yeva sahwara yavɨkaryaasarɨ yɨlaaya yɨna yadɨvɨꞌ tɨka munne nyɨna.
41 Logo, fizeram um ídolo em forma de bezerro, ofereceram-lhe sacrifícios e começaram a celebrar o objeto que haviam criado.
42 Tɨka munne nyɨna kyaaꞌ Gotɨyai kumɨnyɨ gɨnyɨwanna yaka tewaanna myɨ yaka dɨna ‘Kayaaꞌnanyara kwaasɨyaꞌna nyɨlyarɨjɨ lawerɨjɨ sɨlɨngaamɨnyaraavɨjɨ yɨlaaya yɨpɨka! Sara yɨlaaya yapɨjɨ waryaanyara yɨmaꞌnɨpɨꞌdere.’ Gotɨyai dɨna yaakabaaibɨꞌ dɨvidaasɨ Gotɨyarɨ wɨꞌnawɨjɨwaakyara pɨkarya yɨdaꞌna
42 Então Deus se afastou deles e os entregou para servirem as estrelas do céu como deuses, conforme está escrito no livro dos profetas: ‘Foi a mim que vocês trouxeram sacrifícios e ofertas durante aqueles quarenta anos no deserto, povo de Israel?
43 Kwaasɨ naangei Molokɨmɨne yɨvɨkangaꞌ yɨkwaꞌdɨvɨꞌ
43 Não, vocês carregaram o santuário de Moloque, a estrela de seu deus Renfã, e as imagens que fizeram para adorá-los. Por isso eu os enviarei para o exílio, para além da Babilônia’.
44 Dɨvidaaꞌnyɨ aꞌmwamaayaba Ne sɨnnawɨnyara Gotɨyai saraayaba mwaalakeꞌne jalɨkurakyaꞌne kwaabɨyɨvɨkangeꞌ yavɨkarina. Gotɨyai Mozɨzarɨ sara wɨjaakabaaibɨꞌ sara yavɨkaryaasasɨ. Gotɨyai pikɨzaayaꞌbɨsaꞌ wɨjɨwaainyɨna yaakeꞌ Mozɨzai tɨnna wanganyaakabaaibɨꞌ yavɨkaryaasasɨ.
44 “Nossos antepassados levaram com eles pelo deserto o tabernáculo, construído de acordo com o modelo que Deus havia mostrado a Moisés.
45 Yavɨkarina kyaaꞌ dɨviyara Ne sɨnnawɨnyara kwaabɨyɨvɨkangeꞌ yɨkwavaabɨna. Sagaaꞌ Gotɨyai ajɨmya pɨnɨngɨyaraavɨ yɨrawaasɨna kyaaꞌ dɨviyarajɨ Jozuwaasɨ sara Maaveraavɨre kwaaka maarɨna yaasara davanna Gotɨyare kwaabɨyɨvɨkangeꞌ yɨkwavaabɨna yeꞌ. Yɨkwavaabɨna kyaaꞌ kwaaka dava kuna waꞌdɨꞌnyɨ Ne Devitɨ mwalyaakegaaꞌna.
45 Anos depois, quando Josué comandou nossos antepassados nas batalhas contra as nações que Deus expulsou desta terra, foi levado com eles para seu novo território e ali ficou até o tempo do rei Davi.
46 Devitɨ mwaaidɨꞌnyɨ Gotɨyai wanganaka dɨna ‘Devitɨ aꞌmwe tewaanyalyɨra.’ Dɨna kyaaꞌ Devitɨ Gotɨyarɨ yɨwaaraꞌna ‘Jaikopɨmɨre Gotɨyaigɨ, gɨmɨnyɨna angeꞌ madɨma! “Yo,” kanyɨdaꞌgɨzɨ madɨdeinyɨra.’
46 “Davi encontrou favor diante de Deus e pediu para construir um templo permanente para o Deus de Jacó,
47 Yɨwaaraꞌna kyaaꞌ Gotɨyai gevwi kyawɨryaaꞌ Gawaalɨvaanga Solomonɨ angeꞌ gamɨnyɨna madɨna yaakelyɨ.
47 mas foi Salomão quem o construiu.
48 Saꞌna kɨrɨꞌ aꞌmwera angengɨ madɨvɨsangɨ Gotɨyai Munya Keꞌmwewɨnyai yuyaraavɨjɨ yuyangɨjɨ wavɨlaꞌdei mamwaalyadelyɨ. Angengɨ mamwaalyadeꞌna pɨropetɨyai Gotɨyarɨ wɨꞌnawɨjɨwaakadei dɨnɨkabaaibɨsasɨ.
48 O Altíssimo, porém, não habita em templos feitos por mãos humanas. Como diz o profeta:
49 Naangei dɨnɨkesɨ. Sɨgunya naangeba maremwaaidɨnyainyɨ.
49 ‘O céu é meu trono, e a terra é o suporte de meus pés. Acaso construiriam para mim um templo assim tão bom?’, diz o Senhor. ‘Que lugar de descanso me poderiam fazer?
50 Yuyangɨ kaavɨlyai aaihwalaka? Nɨmɨ sahwainyɨra!
50 Acaso não foram minhas mãos que criaram o céu e a terra?’.
51 Ne sɨnnawɨnyarabɨsaihi Kurya Tewaanyai yɨhɨthada yuyagaaꞌ wanganakɨna yadɨvɨsaihɨlyɨ. Sarɨnnyabwi dɨragɨnna yawɨꞌdɨvɨꞌ Gotɨyarebwi navɨka yadɨvɨsaihɨlyɨ. Sarɨnnya yawɨta Maaveraavɨre yawɨꞌdɨvɨsaihɨlyɨ. Sɨryakwalaangera Gotɨyare yagaala yuya pihadɨka yɨna yaatabaaibɨꞌ sarɨmɨ sara yadɨvɨsaihɨlyɨ.
51 “Povo teimoso! Vocês têm o coração incircuncidado e são surdos para a verdade. Resistirão para sempre ao Espírito Santo? Foi o que seus antepassados fizeram, e vocês também o fazem!
52 Sarɨmɨre Ne sɨnnawɨnyara Gotɨyarɨ wɨꞌnawɨjɨwaakade aane pwai kwarɨ yuyagaaꞌ kayaaꞌna yaasara midaaꞌ! Sara kayaaꞌna yaasara Gotɨyai wɨdaasaderaavɨ tamakɨna yeꞌ. Kɨgaakuna Gotɨyarera wɨdɨna ‘Dɨvi yɨdaꞌmaraangei Gotɨyarɨ wɨdaayadei bathelyɨ.’ Sara wɨdɨna yaasaraavɨ sarɨmɨrera tamakɨna. Tamakɨna kyaaꞌ Gotɨyarɨ wɨdaayadei mena bɨna kyaꞌ sarɨmɨ kotɨyavɨna makuna yeva sahwarɨ kayaaꞌna tamakɨna yɨwaꞌdaaꞌ.
52 Que profeta seus antepassados não perseguiram? Mataram até aqueles que predisseram a vinda do Justo, a quem vocês traíram e assassinaram!
53 Gotɨyare Kɨwɨnya ejelɨyara Gotɨyai wɨdaasadera kyɨhɨzaaveꞌ kɨrɨꞌ sabwi myɨvanɨgasaihɨlyɨra,” sara wɨdaꞌ Sɨtivenɨ.
53 Vocês desobedeceram à lei de Deus, embora a tenham recebido das mãos de anjos”.
54 Kaajolɨyara Sɨtivenɨ wɨdadaasɨ kadɨka wɨꞌnadaapɨjɨ kumɨre sɨnna tɨka wɨdaꞌdaasɨ dɨragɨnna maadɨthɨwɨꞌnya yeꞌ.
54 Os líderes judeus se enfureceram com a acusação de Estêvão e rangiam os dentes contra ele.
55 Dɨragɨnna maadɨthɨwɨꞌnya kyeꞌ kɨrɨꞌ Sɨtivenɨ Kurya Tewaanyai yunebanna wɨlamwaaidɨꞌnyɨyai Sɨgunyavɨ maranganaka dara wanganakeꞌ “Gotɨyare byaannyabwi tɨnna wangamanɨge. Gotɨyare aangasɨmagɨ Jizaazai dathaavɨka!”
55 Mas Estêvão, cheio do Espírito Santo, olhou firmemente para o céu e viu a glória de Deus, e viu Jesus em pé no lugar de honra, à direita de Deus.
56 Miꞌna daka wɨdɨna “Yɨthaanyi, Sɨgunyaꞌ baasɨnɨkevɨ wangamwa. Gotɨyare aangasɨmagɨ Aꞌmweraavɨne Kaimɨraayai daavɨkerɨ wangamwa.”
56 “Olhem!”, disse ele. “Vejo os céus abertos e o Filho do Homem em pé no lugar de honra, à direita de Deus!”
57 Wɨdɨna kyaꞌ sɨnna tɨka wɨdaꞌdaasɨ jaka naanga deva kadɨka muꞌnyaꞌna asa kadɨkengɨ tɨlavalɨmwagaꞌnyɨna yeva gamɨnyawɨnna avaaizɨmunyasɨya yuyara yarai kaanyaveꞌna bɨna.
57 Eles taparam os ouvidos e, aos gritos, lançaram-se contra ele.
58 Kaanyaveꞌna bɨna yeva Sɨtivenɨmɨ galalɨmwanna yɨna yeva makuna yɨna yeva anga naangeba mwasɨlaa wasɨꞌna yɨna yeva sɨlyajɨ gamɨnyɨ lɨwakɨna. Kotɨyavɨ kwaasɨ yagaala wɨjalɨkurakesara kunnya yɨvɨta taapainyɨna yeva Mɨgɨnya Solɨ woꞌnɨkeryaba yarai wakɨna yeva sɨlyajɨ gamɨnyɨ lɨwakɨna.
58 Arrastaram-no para fora da cidade e começaram a apedrejá-lo. Seus acusadores tiraram os mantos e os deixaram aos pés de um jovem chamado Saulo.
59 Yarai lɨwakɨna yadaapɨjɨ Sɨtivenɨ Naangerɨ jaka wɨdɨna “Naanga Jizaazaigɨ, nɨmɨre kuryarɨ dɨmaaka!”
59 Enquanto atiravam as pedras, Estêvão orou: “Senhor Jesus, recebe o meu espírito”.
60 Wɨdɨna yaka kwadaai gɨlɨna yaka jaka naanga wɨdɨna “Naangeigɨ, kumɨnyɨne kayaaꞌna nyɨvanɨgasaꞌna myawɨꞌdɨnnera!” Wɨdɨna yaka se balɨna yaꞌ.
60 Então caiu de joelhos e gritou: “Senhor, não os culpes por este pecado!”. E, com isso, adormeceu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.