Atos 19
Yipma Genesis and New Testament (BYR) vs NAA
1 Kwaaka Gɨriza Anga Koridɨ Aapolɨzai mwaaidɨꞌnyɨyagaaꞌ Ezɨya kwaakevakɨ mugunyaba Polɨ loꞌmavamaryɨna yaka Anga Epazaazɨna yɨꞌmavaawɨna yaꞌ. Yɨꞌmavaawɨna yaka Kɨraazɨtɨyarɨ mɨdɨdɨvɨta pwaraavɨ wɨjɨmaaꞌnyɨna yaka
1 Aconteceu que, enquanto Apolo estava em Corinto, Paulo, tendo passado pelas regiões mais altas, chegou a Éfeso. Encontrando ali alguns discípulos,
2 yɨwaaraꞌna yaꞌ “Naangerɨna lɨmwagesagaaꞌ Gotɨyare Kuryarɨ damaarageꞌ?” Yɨwaaraꞌna kyaꞌ “Aawa, Gotɨyare Kuryarɨna nedɨwaanyai aaihwalaka? Kadɨka muꞌnyadaanyainera,” wɨdeꞌ.
2 perguntou-lhes: — Vocês receberam o Espírito Santo quando creram? Ao que eles responderam: — Pelo contrário, nem mesmo ouvimos que existe o Espírito Santo.
3 “Sahɨrɨꞌna aaihware yɨhyetavaka bavɨtaazɨya sava?” yɨwaaraꞌna yaꞌ Polɨ. Yɨwaaraꞌna kyaꞌ wɨdeꞌ “Jonɨmɨre bavɨtaazɨyabwi neyeꞌ.”
3 Paulo perguntou: — Então que batismo vocês receberam? Eles responderam: — O batismo de João.
4 Sara kudeꞌ Polɨ wɨdaꞌ “Kɨgaaꞌ Jonɨ wɨjɨwaakɨna yada aꞌmwera mudɨkebwi yawɨramaaꞌdɨvɨꞌ bavɨtaazɨya wiada Yɨzɨrelɨyareraavɨ wɨjɨwaakɨna yaꞌ ‘Nɨmɨnyɨ dɨvidaaꞌnyɨ batherɨna jawɨralɨmwagyɨla!’ Jonɨ sara wɨjɨwaakakei Jizaazalyɨra.”
4 Paulo explicou: — João realizou batismo de arrependimento, dizendo ao povo que cresse naquele que viria depois dele, a saber, em Jesus.
5 Aꞌmwera kadɨka sara wɨꞌnyɨna kyeꞌ Naanga Jizaazare yayaꞌna bavɨtaazɨya yɨna wiaꞌ.
5 Eles, tendo ouvido isto, foram batizados no nome do Senhor Jesus.
6 Bavɨtaazɨya mena yɨna wiaka Polɨ kumɨre mɨnyagɨnyangɨ ata dathɨwanna kyaꞌ Kuryai Tewaanyai bulamwaaina kyaꞌ yagaala ge gengɨ wɨdɨna yeva, nabaai, Gotɨyarɨ wɨꞌnawɨjɨwaakeꞌ.
6 E, quando Paulo lhes impôs as mãos, o Espírito Santo veio sobre eles, e tanto falavam em línguas como profetizavam.
7 Wɨꞌnawɨjɨwaakesara yuyara sɨvɨlyɨraai ata purɨdaasɨ pwaraalyarera yɨlaaya yesara.
7 Eram, ao todo, uns doze homens.
8 Juyaraavɨre lotuangevɨ Polɨ wɨlɨna yada lawe dɨkaai dɨkɨ dɨragɨnna wɨjɨwaakɨna yadei “Juyarajɨ Gotɨyarɨ wɨdadɨvɨsarajɨ Gotɨyai aꞌmweraavɨ maremwaaiderɨna wɨꞌnɨpɨka!” daka wɨjɨwaakɨna yaꞌ.
8 Durante três meses, Paulo frequentou a sinagoga, onde falava ousadamente, discutindo e persuadindo a respeito do Reino de Deus.
9 Wɨjɨwaakɨna kyaꞌ kɨrɨꞌ pwara myawɨri yadɨvɨꞌ muꞌnyɨ yeva yuyaraayaba Naangerebwina bɨrala yeꞌ. Bɨrala yɨna kyeꞌ Polɨ saraavɨre lotuangevɨ yaꞌmaꞌna yaka Kɨraazɨtɨyarɨ mɨdɨdɨvɨsaraavɨ makuna. Makuna yaka yɨrɨka yuyagaaꞌ Tiraanazare wɨjɨwaakɨangevɨ Jizaazare yagaalyaꞌ wɨjɨwaakɨna yakelyɨ.
9 Mas como alguns deles se mostravam teimosos e descrentes, falando mal do Caminho diante da multidão, Paulo se afastou deles. E, levando consigo os discípulos, passou a falar diariamente na escola de Tirano.
10 Wɨjɨwaakɨna yada naangegaaꞌ kwarame pɨrɨwaai wavɨlaꞌdaaꞌnyɨ sagaaꞌ Kwaaka Ezɨya mwaalyara yuyara Juyarajɨ Menyarajɨ sara Naangere yagaalyaꞌ kadɨka wɨꞌnyɨna yeꞌ.
10 Paulo fez isso durante dois anos, de modo que todos os habitantes da província da Ásia ouviram a palavra do Senhor, tanto judeus como gregos.
11 Gotɨyai gannya dɨragɨnyaꞌ Polɨmɨna wɨjaavɨna kyaꞌ Polɨ nawɨꞌnya kyaꞌ aꞌmwera atɨka maruꞌnaꞌna yadɨvɨkɨ.
11 Deus, pelas mãos de Paulo, fazia milagres extraordinários,
12 Pwara aagɨzipɨyajɨ kwaabɨhannyajɨ Polɨmɨre kɨlaakevɨ yewaaꞌbwaꞌnakengɨ makuna yeva nabalɨnakeraavɨ dathɨvalakɨna kyeꞌ nabalɨnakera tewaanya mwaalɨna yeꞌ. Nalaaya mena yɨwɨna kyaꞌ nabaai pwaraavɨre munyɨkaavɨdaasɨ yɨmakera bwalyuna yeꞌ.
12 a ponto de levarem aos enfermos lenços e aventais do seu uso pessoal, diante dos quais as enfermidades fugiam das suas vítimas, e os espíritos malignos se retiravam.
13 Polɨ sara yadaaꞌnyɨyagaaꞌ Juyara kaanya yamaryadɨvɨꞌ yɨmakeraavɨ wɨdaasadɨvɨsara pwara yawɨꞌna “Naanga Jizaazare yayaꞌna yɨmakeraavɨ wɨdasaana!” Sara yawɨꞌna yesara yɨmakeraavɨ wɨdeꞌ “Polɨ wɨjɨwaakɨvanɨkei Jizaazarɨne yayaꞌneꞌna dɨragɨnna gɨthaasɨma! ‘Dalyona!’ ”
13 E alguns judeus, exorcistas ambulantes, tentaram invocar o nome do Senhor Jesus sobre pessoas possuídas de espíritos malignos, dizendo: — Ordeno que saiam pelo poder de Jesus, a quem Paulo prega.
14 Sara wɨdesara Juyai Gotɨyarɨna mubɨthɨka yɨraꞌde naangei Sivaayare gawaalɨvaanga ata yuyi ata purɨdaasɨ pwaraalyarera.
14 Os que faziam isto eram sete filhos de um judeu chamado Ceva, sumo sacerdote.
15 Sahwara sara kudeꞌ yɨmakei wɨdaꞌ “Jizaazarɨ yawɨꞌmweꞌ Polɨmɨna yawɨꞌmweꞌ kɨrɨꞌ sarɨmɨ bewaihɨlaka?”
15 Mas o espírito maligno lhes respondeu: — Conheço Jesus e sei quem é Paulo; mas vocês, quem são?
16 Miꞌna kudaꞌ aꞌmwei yɨmaka widei sahwaraavɨ yarai pɨlawasɨꞌnaabɨna yaka dɨragɨnna tamɨna yaka kayaaka yɨgalaka dathɨwanna yaꞌ. Dathɨwanna kyaꞌ gamɨre angevɨ yarai bwalyuna yeva waꞌwenakera kannyɨmaayara lɨkaanya wɨna yeꞌ.
16 E o possuído do espírito maligno saltou sobre eles, dominando a todos e, de tal modo prevaleceu contra eles, que, nus e feridos, fugiram daquela casa.
17 Lɨkaanya sara wɨna kyeꞌ saꞌna Juyarajɨ Menyarajɨ Epazaazɨ mwaalyara yuyara kadɨka wɨꞌnyɨna yeva lɨka dɨkwosɨꞌna yeva “Jizaazai Naangelyɨra. Gamɨre yayaꞌ naangesɨ. Gamɨre yayaꞌ nayaa kavena daana!” dɨnyɨna yeꞌ.
17 Este fato chegou ao conhecimento de todos os moradores de Éfeso, tanto judeus como gregos. Veio temor sobre todos eles, e o nome do Senhor Jesus era engrandecido.
18 Nabaai savɨneꞌna Jizaazarɨ lɨmwagesara kayaaꞌnanyabwi yesaꞌna aꞌmweraayaba kunnya kayaaꞌnanyabwina wɨdɨna yeꞌ.
18 Muitos dos que creram vieram confessando e denunciando publicamente as suas próprias obras.
19 Pwara bulaasangɨjɨ kwalyangɨjɨ gɨriꞌnyangɨjɨ yadɨvɨsara kunnya pɨkarɨyɨkwiajɨ kunnya bukuyajɨ sangɨnebwi yɨdaꞌnɨkengɨ makabɨna makabɨna yeva aꞌmweraayaba dɨka mariraꞌna yeꞌ. Bukuya sangɨne nɨgwia ata gɨleva pwara dɨnyɨna yeꞌ “Nɨwaava, kɨgaaꞌ aꞌmwera kinaaya 50,000 mubesarera. Nɨwaava.”
19 Também muitos dos que haviam praticado magia, reunindo os seus livros, os queimaram diante de todos. Calculado o valor dos livros, verificaram que chegava a cinquenta mil denários.
20 Kɨraazɨtɨyarera sara tewaanna kyeꞌ Naangere yagaalyaꞌ dɨragɨnyaꞌ yɨmaꞌnyɨna kyaꞌ saba yunebanna aꞌmwe yuyara kadɨka wɨꞌnyɨna yadɨvɨꞌ aꞌmwe kwalaalyara Naangerera yɨmaꞌnyɨna yeꞌ.
20 Assim, a palavra do Senhor crescia e prevalecia poderosamente.
21 Sa yɨmaꞌnakegaaꞌ Kurya Tewaanyai Polɨmɨ nayaa kyɨwɨryaꞌ Polɨ dɨragɨnna yawɨꞌna “Pɨrovijɨ Maazathonɨya Pɨrovijɨ Gɨriza kaanya yamaryaꞌmujɨ Anga Jeruzaalemɨna wɨdeinyɨra.” Yawɨꞌna yaka daꞌ “Savɨna wawaꞌmujɨ Anga Romɨna wanganaawɨdera.”
21 Depois destas coisas, Paulo resolveu, no seu espírito, ir a Jerusalém, passando pela Macedônia e Acaia. Ele dizia: — Depois de passar por Jerusalém, preciso ir também a Roma.
22 Miꞌna daka Timotilyɨ Yɨrazɨtaazalyɨ saraai Gotɨyare wawɨnyaꞌna wɨdaayadɨvɨsarajɨyaraarɨ wɨdɨna “Maazathonɨyana bwaanyɨla!” wɨdaasɨna yaka Kwaaka Ezɨya pɨzɨꞌgwa mwaalɨna yaꞌ.
22 Tendo enviado à Macedônia dois daqueles que o ajudavam, a saber, Timóteo e Erasto, permaneceu algum tempo na província da Ásia.
23 Sagaaꞌ Epazaazɨ mwaalya pwara Naangerebwina gamɨreraavɨ kayaaꞌna yeꞌ.
23 Por esse tempo, houve grande tumulto em Éfeso por causa do Caminho.
24 Sareꞌ dareꞌnesɨ. Aꞌmwe pwai Dɨmitɨrɨyaazai sɨlɨvaaya yavɨkarina yadelyɨ gamɨjɨyarajɨ sara Kwaasɨ Naanga Aatemizavɨre angeꞌbɨta maalɨkengɨ yavɨkaryadɨvɨsarera. Pwara dara wanganesaꞌ “Ai, sɨlɨvaaya anga nawɨꞌnya darɨka!” Deva nɨgwia naangejɨ mubɨna yeꞌ.
24 Pois um ourives, chamado Demétrio, que fazia modelos de prata do templo de Diana e que dava muito lucro aos artífices,
25 Nɨgwia naangejɨ mubadaapɨjɨ Dɨmitɨrɨyaazai gamɨjɨyaraavɨjɨ avaaiwawɨnya yadɨvɨsaraavɨjɨ wɨdaꞌ “Jɨkabyɨla!” Wiꞌna kudaꞌ yɨkabɨna kyeꞌ wɨdaꞌ “Aꞌmweihi, nemɨre wawɨnyavɨna nɨgwia naanga maꞌdaanyasɨra.
25 convocando-os juntamente com outros do mesmo ofício, disse-lhes: — Senhores, vocês sabem que a nossa prosperidade vem deste ofício.
26 Nayaa yawɨꞌmanɨgasaihɨlyɨ. Polɨ yɨvanɨkeꞌ tɨnna wangadɨvɨꞌ kadɨka wɨꞌnadɨvɨsaihɨlyɨ. Dara wɨjɨwaakɨvanɨꞌ ‘Naangeraavɨ sarɨnnya asajɨ yavɨkaryesara gotɨyara mɨka. Sabwi kwaasɨyasɨ.’ Wɨjɨwaakada anga davɨjɨ Kwaaka Ezɨya yunebajɨ aꞌmwe kwala bwaꞌnaanya naangeꞌ kadɨka wɨꞌneva nemɨrebwi yagalyaꞌmaveva sabwi mɨdɨmanɨgaꞌ.
26 E agora vocês estão vendo e ouvindo que não só em Éfeso, mas em quase toda a província da Ásia, este Paulo tem persuadido e desencaminhado muita gente, afirmando que os deuses feitos por mãos humanas não são deuses de verdade.
27 Kwalaalyara sara yadaapɨjɨ Polɨ ayɨna wɨdɨna wɨdɨna kyojɨ aꞌmwe pwara nemɨre wawɨnyaꞌna dɨnyɨna ‘Aꞌmwera sa yavɨkaryadɨvɨꞌ kayaaꞌnanaangesɨ,’ dɨnɨpɨꞌdesɨ. Nabaai saꞌ gaveꞌ mɨka. Nemɨre Naanga Aatemizavɨre yɨleangaꞌ yaasɨwakangaꞌ yɨmaꞌnadeꞌ dɨngaka? Naangevɨre dɨragɨnyaꞌ waryaanya yɨmaꞌnadeꞌ daaka? Naangeꞌ Kwaaka Ezɨya mwaalyarajɨ Kwaaka yuyavakɨ mwaalyarajɨ yɨlaaya yɨvanɨgasaꞌ waryaanyaꞌ yɨmaꞌnadeꞌ midaaka Aatemizaꞌ!”
27 Não somente há o perigo de que o nosso negócio caia em descrédito, como também de que o próprio templo da grande deusa Diana seja considerado sem valor, e que até venha a ser destruída a majestade daquela que toda a província da Ásia e o mundo adoram.
28 Kwala bwaꞌnaanyaꞌ kadɨka wɨꞌnadɨvɨꞌ “Aala!” dɨdɨvɨꞌ sɨnna tɨka davɨna kwiaꞌ jaka naanga wɨdeꞌ “Aawa! Epazaazɨ mwaalyainaavɨre Aatemizaꞌ dɨragɨnyasɨra.”
28 Ouvindo isto, ficaram furiosos e começaram a gritar: — Grande é a Diana dos efésios!
29 Jaka naanga sara dɨwɨna kyeꞌ pwara anga yuneba jaka sara wɨdeꞌ. Jaka wɨdadɨvɨꞌ Gaayaazalyɨ Aarɨzɨtaakazalyɨ saraarɨ galalɨmwanna yeꞌ. Aꞌmwe saraai Kwaaka Maazathonɨya mwaalyaraalyɨ. Polɨjɨ kaanya yamaryadisaraalyɨ. Saraarɨ galalɨmwanna yeva yɨkabadɨvɨsabanna yarai makuna yeꞌ.
29 A confusão se espalhou pela cidade, e todos juntos foram correndo para o teatro, arrastando consigo os macedônios Gaio e Aristarco, companheiros de Paulo.
30 Makuna kyeꞌ Polɨ yawɨꞌna “Kaanna wawaꞌmujɨ kwala bwaꞌnaanyavɨ wɨdaawɨma!” Yawɨꞌna kyaꞌ mɨdɨdɨvɨsara lɨmwanna yeva wɨdeꞌ “Arɨkawɨnyɨ. Nagɨrabɨthɨka! Dava mwaaidɨnneigɨ kave dɨmwaala!”
30 Quando Paulo quis apresentar-se ao povo, os discípulos não o permitiram.
31 Nabaai, kwaaka savɨ maremwaaidɨvɨta pwara Polɨmɨ gyaꞌmwera gamɨnyɨ yagaalyaꞌ wɨdaaseꞌ “Polɨ, naangeꞌ gɨthɨvanɨgo. Yɨkabadɨvɨsabanna mwidɨnnera!”
31 Também algumas autoridades da província, que eram amigos de Paulo, mandaram um recado, pedindo que ele não se arriscasse indo ao teatro.
32 Kudaaseꞌ sagaaꞌ kwala bwaꞌnaanya sɨduꞌmaayara jaka kuna wɨdɨna yeꞌ. Aꞌmwe kwalaalyara “Sasareꞌna mwaaihosɨra,” majara yaasɨwaꞌna mwaalɨna kyeꞌ pwara jaka geꞌ wɨdadaapɨjɨ pwara jaka geꞌ dɨna dɨna yeꞌ.
32 Uns, pois, gritavam de uma forma; outros, de outra; porque a assembleia tinha virado uma confusão. E, na sua maior parte, nem sabiam por que motivo estavam reunidos.
33 Jaka dɨna dɨna kyeꞌ Juyara Alekɨzaadarɨ yagaala wɨjɨwaakyaꞌna wɨrɨvɨtaꞌna kyeꞌ pwara kwaasɨ yawɨꞌna yeꞌ “Sarɨna jaka naanga dɨvanɨgo.” Yawɨꞌna yadaapɨjɨ Alekɨzaadai yawɨꞌna “Aꞌmweraavɨ Juyainaavɨna ‘Nemɨ kayaaꞌna myadaanyainera,’ wɨjɨwaakɨma!” Yawɨꞌna yaka aꞌmweraavɨ ata wɨdathɨwagaꞌ.
33 Então tiraram Alexandre do meio da multidão, e os judeus o empurraram para a frente. Este, acenando com a mão, queria falar ao povo.
34 Ata dathɨwanna yadaaꞌnyɨ dara wanganesaꞌ “Ai, aꞌmwe sai Juyai daaka! Saibɨsara nemɨre Naangevɨ kayaaꞌna dadɨvɨsara daaka!” Sara deva yuyara jaka naanga dɨna “Epazaazɨ mwaalyainaavɨre Aatemizaꞌ Naangesɨra,” dɨna yadaapɨjɨ jaka naanga bazɨwawesara naangegaaꞌ (tu aawaaya) wavɨlaꞌna yaꞌ.
34 Quando, porém, reconheceram que ele era judeu, todos, a uma voz, gritaram durante quase duas horas: — Grande é a Diana dos efésios!
35 Dɨvi aꞌmwe naangei Anga Epazaazɨ pɨkarɨyɨkwia yavɨkaryadei kwala bwaꞌnaanyavɨ kudaꞌ “Yagaala madɨpɨna!” aꞌmwera kave mwaaidapɨjɨ wɨdaꞌ “Epazaazɨ mwaalyaihi, aꞌmwe yuyara yawɨꞌmanɨgasaꞌ ‘Epazaazɨ mwaalyara Naanga Aatemizavɨre yɨleangesɨ sɨgunyavɨdaasɨ sɨlaanga dɨragɨnyaꞌ bwalaryaakesɨ maremwaaidɨvɨsarera,’ sara yawɨꞌmanɨgaꞌ yuyara.
35 O escrivão da cidade, tendo apaziguado o povo, disse: — Senhores efésios, quem não sabe que a cidade de Éfeso é a guardiã do templo da grande Diana e da imagem que caiu do céu?
36 ‘Savɨ nebulyaꞌna mɨka,’ majɨvanɨgasare. Arɨkewɨ. Sarevɨdaaꞌnyɨ kave dɨmwaalyɨla! Sɨduꞌnakeihi kayaaꞌna mipɨnera!
36 Ora, não podendo isto ser contestado, convém que vocês se mantenham calmos e não façam nada de forma precipitada;
37 Sareꞌ dareꞌnesɨ. Aꞌmwe daraarɨ makabɨwaasaraai Aatemizavɨre yɨleangevɨ kuka mipalamaryɨwaala. Nemɨre Naangevɨna bɨrala myɨwaala!
37 porque estes homens que vocês trouxeram para cá não profanaram o templo, nem blasfemam contra a nossa deusa.
38 Sarevɨdaaꞌnyɨ Dɨmitɨrɨyaazalyɨ gamɨjɨyarajɨ dɨnyɨna ‘Aꞌmwe pwarɨ kotɨyaꞌna wɨdaana!’ dɨnyɨna yɨpɨjaꞌ kotɨyagaaꞌ aꞌmwe naangeraayawɨnna kwawapɨjɨ yagaainaka salyɨ sahwarajɨ kamwaalapɨjɨ jawɨbwarakɨpɨꞌdera.
38 Portanto, se Demétrio e os artífices que o acompanham têm alguma queixa contra alguém, saibam que existem os tribunais e os procônsules; que se acusem uns aos outros ali.
39 Yagaala pɨrɨꞌ warɨkeꞌ daakajɨ aꞌmwera nayaa kyɨkabapɨjɨ, sagaaꞌ dɨzɨla!
39 Mas, se vocês estão pleiteando alguma outra coisa, isso será decidido em assembleia regular.
40 Sareꞌ dareꞌnesɨ. Dahaaꞌ sara yɨvanɨgasaꞌna gaꞌmaanɨyara ‘Aꞌmwera kayaaꞌna yɨvanɨgasara daaka!’ dɨnɨpɨꞌjɨwaava? Jaka naangeꞌ wɨdɨvanɨgasaihɨrɨna naangera kanedapɨjɨ ‘Baaꞌna dɨvanɨgasaihɨlaka?’ nemɨ gara wɨdaazɨwona! Aawano, nemɨ yagaala mujɨ yaadeinera.”
40 Porque também corremos o risco de sermos, hoje, acusados de revolta, não havendo motivo algum que possamos alegar para justificar este ajuntamento.
41 Sara wɨdaka wɨdaꞌ “Aꞌmweihi sarɨnnya angengɨ dɨwila!” Kudaꞌ kaanna wɨna yeꞌ.
41 E, havendo dito isto, dissolveu a assembleia.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.