Atos 17
Yipma Genesis and New Testament (BYR) vs NVT
1 Kaanna wɨna yagɨla Anga Aabɨpolɨzɨ wavɨlaꞌna yagɨla Anga Apolonɨya wavɨlaꞌna yagɨla Anga Tezalonaaikana yɨꞌmavaawɨna yagi. Anga saba Juyaraavɨre lotuangeꞌ mannɨkeba.
1 Então Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga judaica.
2 Yɨꞌmavaawɨna kyagi Kwazaakegaaꞌ lotuangengɨ Polɨ wɨdɨna yadei lotuanga savɨ sara wɨlɨna yaꞌ. Sara wɨlɨna yaka Kwazaaka dawaai dasangɨ Gotɨyare bukuyaꞌna wɨjɨwaakɨna yaꞌ.
2 Como era seu costume, Paulo foi à sinagoga e, durante três sábados seguidos, discutiu as Escrituras com o povo.
3 Aangyagaalyaꞌ wɨdaꞌ “Gotɨyare yagaalyaꞌ nedɨnɨkeꞌ ‘Kɨraazɨtɨyai Juyara yemwaaidɨvɨsai daanga naanga kuvɨnojɨ mena balojɨ ayɨna dɨkaavadelyɨra.’ Sara nedɨnɨkeꞌ Jizaazai sara yaꞌ. Sara yakei Kɨraazɨtɨyarɨna yɨhɨthɨvanɨgelyɨra Jizaazai.”
3 Explicou as profecias e provou que era necessário o Cristo sofrer e ressuscitar dos mortos. “Esse Jesus de que lhes falo é o Cristo”, disse ele.
4 Saꞌna kudaꞌ Juya pwara Polɨmɨre yagaalyaꞌ wɨꞌnyɨna yeva Polɨjɨ Saailaazalyɨ saraarɨ yeꞌmwannyɨna yeꞌ. Nabaai Gɨrikɨyara Gotɨyarɨ dadɨvɨta kwala naangerajɨ aꞌmwe sɨmunya nayaa yadɨvɨsajɨ sa yeꞌmwannyɨna yeꞌ.
4 Alguns dos judeus que o ouviam foram convencidos e se uniram a Paulo e Silas, bem como muitos gregos tementes a Deus e várias mulheres de alta posição.
5 Juyara Kɨraazɨtɨyarɨ malɨmwagyesara tɨganaarya yeva jɨkurya yeva aꞌmwe kayaaꞌnanyara adusangɨ kaanyaꞌ yaasɨwaꞌna yamaryadɨvɨsaraavɨ makabɨna kyeꞌ kwala bwaꞌnaanya jaka naanga dadɨvɨꞌ kayaaꞌna yɨna yeꞌ. Kayaaꞌna sara yɨna kyeꞌ angaba mwaalyaraavɨ sɨnna tɨka davɨna kyaꞌ aꞌmwe kayaaꞌnanyara Jaizonɨmɨre angevɨ kaanyaꞌ yɨpalabaasɨna yeva “Polɨmɨjɨ Saailaazarɨjɨ aꞌmweraayabanna kotɨyaꞌna makwalyawaana!” deva bɨreva bɨreva yɨna yeꞌ.
5 Alguns judeus, porém, ficaram com inveja, reuniram alguns desordeiros e desocupados e, com a multidão, começaram um tumulto. Invadiram a casa de Jasom em busca de Paulo e Silas para entregá-los ao conselho da cidade,
6 Nyɨnna bɨrɨna yeva mabɨramaari yeꞌ. Mabɨramaari yeva Jaizonɨmɨjɨ neyaꞌmwe pwaraavɨjɨ angeba aꞌmwe naangeraayabanna dɨragɨnna mwagiꞌnamaaꞌna yeva jaka wɨdeꞌ “Aꞌmwe Kwaaka yunevaꞌ maragɨnyɨwagakagɨleraai nemɨreba davanna byɨꞌmaꞌmwaalyaraai.
6 mas, como não os encontraram, arrastaram para fora Jasom e alguns outros irmãos e os levaram diante do conselho. Gritavam: “Aqueles que têm causado transtornos no mundo todo agora estão aqui, perturbando nossa cidade,
7 Dahaaꞌ nemɨre angebanna kabahi Jaizonɨ gannya angevɨ maremwaalɨka. Aꞌmwe saraai Aꞌmwe Naanga Sizaare kɨwɨnya kayaaka yɨgaimanɨgi. Dara kwaasɨyaꞌ nedɨvanɨgi ‘Kwaakevakɨ maremwaaidei Sizaai mɨka. Kingɨya pwai Jizaazai woꞌnɨkei maremwaaidelyɨra.’ ”
7 e Jasom os recebeu em sua casa! São todos culpados de traição contra César, pois afirmam que existe um outro rei, um tal de Jesus”.
8 Yagaala saꞌ kudeꞌ kwala bwaꞌnaanyasɨ anga sabanya aꞌmwe naangerajɨ sɨnna tɨka naanga wɨdaꞌdaaꞌnyɨ “Kayaaꞌnanyasɨ,” deva jaka naanga wɨdeꞌ.
8 Ao ouvir isso, o povo da cidade e o conselho se agitaram.
9 Jaka naanga sara kudeꞌ aꞌmwe naangera Jaizonɨmɨjɨ pwaraavɨjɨ saraavɨ kotɨyaꞌnajɨ kwaamuꞌmwaalyaꞌnajɨ nɨgwia mena maareva wɨdeꞌ “Wawapɨjaihi dɨwila!”
9 Então os oficiais obrigaram Jasom e os outros irmãos a pagarem fiança, e depois os soltaram.
10 Sawɨta kajɨnnaꞌ Anga Beriya neyaꞌmwera Polɨmɨjɨ Saailaazarɨjɨ saraarɨ lɨka marulyakaasɨna yeꞌ. Lɨka marulyakaasɨna kyeꞌ pɨgaaꞌ anga sabanna yɨꞌmavaawɨna yagɨla Juyaraavɨre lotuangevɨ wɨlɨna yagi.
10 Ao anoitecer, os irmãos enviaram Paulo e Silas a Bereia. Quando lá chegaram, foram à sinagoga judaica.
11 Anga Beriya mwaalyara sɨduꞌnakera pwaraavɨre yagaalyaꞌ kadɨka wɨꞌnadɨvɨsarera. Anga Tezalonaaika mwaalyarabɨsara mɨka. Aꞌmwe sara Naangere yagaalyaꞌ kadɨka nayaa wɨꞌnadɨvɨꞌ “Polɨmɨre yagaalyaꞌ nebulyaꞌna dɨngaka?” deva Gotɨyare bukuyavɨ tɨnna wangadɨvɨꞌ nayaa yawɨresare.
11 Os judeus que moravam em Bereia tinham a mente mais aberta que os de Tessalônica e ouviram a mensagem de Paulo com grande interesse. Todos os dias, examinavam as Escrituras para ver se Paulo e Silas ensinavam a verdade.
12 Gotɨyare bukuyavɨ tɨnna wangadɨvɨsavɨdaaꞌnyɨ Naangerɨ lɨmwagesaꞌ, nabaai aꞌmwe Gɨrikɨya naangejɨ aꞌmwe Gɨrikɨyarajɨ lɨmwanna yeꞌ.
12 Como resultado, muitos judeus creram, assim como vários gregos de alta posição, tanto homens como mulheres.
13 Nayaa lɨmwanna kyeꞌ Anga Tezalonaaika mwaalyara Juyara dara wɨꞌnesaꞌ “O, Anga Beriya Polɨ Gotɨyare yagaalyaꞌ duthɨwaka!” Sara deva sabanna bɨna yeva kwaasɨ yagaalya wɨdadaapi kwala bwaꞌnaanyaꞌ yɨkabɨna yeva Polɨmɨvaavɨna sɨnna tɨka wɨdaꞌdaaꞌnyɨyara jaka naanga wɨdeꞌ.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo estava pregando a palavra de Deus em Bereia, foram até lá e criaram um alvoroço.
14 Sara kyeꞌ sagaaꞌ yɨmeꞌnyaꞌbɨꞌ saalaalyavɨ maangebaarɨna neyaꞌmwera Polɨmɨ waasɨna yeꞌ. Waasɨna kyeꞌ kɨrɨꞌ Anga Beriya Saailaazalyɨ Timotilyɨ mwaalɨna yagi.
14 Os irmãos agiram de imediato e enviaram Paulo para o litoral, enquanto Silas e Timóteo permaneceram na cidade.
15 Saba mwaalɨna kyagi aꞌmwera Polɨmɨ makwalyuna yadaapi Anga Aathenɨzɨna wɨna yeva yɨꞌmavaawɨna yeꞌ. Yɨꞌmavaawɨna kyeꞌ Polɨ wɨdɨna “ ‘Saailaazai, Timoti saraaihi yɨhɨthɨwaꞌdeꞌ mena yakɨlyɨ yarai dɨvila!’ duzideihɨlyɨra.” Sara wɨdaasɨna yɨna kyaꞌ aꞌmwera Anga Beriya kunnya angebanna ayɨna wɨna yeva yagaala saꞌ wɨdeꞌ.
15 Os que acompanharam Paulo o levaram até Atenas e, depois, voltaram a Bereia com instruções para Silas e Timóteo irem ao encontro dele o mais depressa possível.
16 Anga Aathenɨzɨ Polɨ Saailaazarɨjɨ Timotirɨjɨ yemwaaida dara wanganakeꞌ “O, anga dava yuneba aꞌmwaꞌmwe aꞌmwera yɨlaaya yɨvanɨgasa daaka!” Sara kadaꞌ kale naanga naanga wiaꞌ.
16 Enquanto Paulo esperava por eles em Atenas, ficou muito indignado ao ver ídolos por toda a cidade.
17 Sarevɨdaaꞌnyɨ Kwazaakegaaꞌ Juyaraavɨre lotuangevɨ wɨlɨna kyaꞌ Juyarajɨ Menyara Gotɨyarɨ dadɨvɨsarajɨ Polɨjɨ dɨnyɨna yeꞌ. Dɨnyɨna yesaꞌ yɨrɨka yuyagaaꞌ aꞌmwera yɨkabadɨvɨsabanna aꞌmwe pwara bɨna kyeꞌ Polɨjɨ dɨnyɨna yeꞌ.
17 Por isso, ia à sinagoga debater com os judeus e com os gentios tementes a Deus e falava diariamente na praça pública a todos que ali estavam.
18 Nabaai Epikuriyaazarebwi dadɨvɨsarajɨ Sɨtoyɨkɨyagaala dadɨvɨsarajɨ sɨduꞌnakerajɨ Polɨjɨ dɨnyɨna yeꞌ. Dɨnyɨna yeva pwara maanga wɨdeꞌ “Sɨduꞌmaayai yagaala pɨjaakuna dadei be yagaala nedɨvanɨka?” Polɨ Jizaazarɨnajɨ dɨkaasavɨnajɨ wɨjɨwaakakeꞌna aꞌmwe pwara wɨdeꞌ “Menyaraavɨre kulakejɨ aꞌmwaꞌmwewaalyɨ wɨdɨvanɨkei dɨngaka?”
18 Paulo também debateu com alguns dos filósofos epicureus e estoicos. Quando lhes falou de Jesus e da ressurreição, eles perguntaram: “O que esse tagarela está querendo dizer?”. Outros disseram: “Parece estar falando de deuses estrangeiros”.
19 Sara yawɨꞌna yeva Aarɨyopahaazɨ sawɨ kaajolɨyara mwaaihasabanna Polɨmɨ makuna yeva Polɨmɨ wɨdeꞌ “Yagaala mudɨka daꞌ nedɨvanɨgɨnyaꞌna yawɨraana!
19 Então levaram Paulo ao conselho da cidade e disseram: “Pode nos dizer que novo ensino é esse?
20 Sareꞌ dareꞌnesɨ. Gɨmɨre yawɨta mudɨka pɨnɨ kadɨka wɨꞌnona myawɨrivanɨgona. Sarevɨdaaꞌnyɨ sabwine dɨnejɨwaakya!” wɨdeꞌ.
20 Você diz coisas um tanto estranhas, e queremos saber o que significam”.
21 Yuyagaaꞌ Anga Aathenɨzɨ mwaalyarajɨ Menyara saba mwaaidɨvɨsarajɨ sara yagaala ge ge kadɨka wɨꞌnyɨna yadɨvɨꞌ yagaala mudɨka sa dɨnyɨna yadɨvɨsare. Sarera yadɨvɨꞌ yɨlaaya yadɨvɨkɨ.
21 (Convém explicar que os atenienses, bem como os estrangeiros que viviam em Atenas, pareciam não fazer outra coisa senão discutir as últimas novidades.)
22 Aarɨyopahaazɨ kaajolɨyara mwaaidapiyaba Polɨ daavɨna yaka wɨdaꞌ “Aathenɨzɨ mwaalyaihi, aꞌmwaꞌmwe kwalaalyangɨ yɨlaaya yadɨvɨsaihɨrɨ yɨhwangamwa.
22 Então Paulo se levantou diante do conselho e assim se dirigiu a seus membros: “Homens de Atenas, vejo que em todos os aspectos vocês são muito religiosos,
23 Sareꞌ dareꞌnesɨ. Sarɨmɨre angeba kaanya yamaryena aꞌmwaꞌmwengɨ yɨlaaya yadɨvɨsabannengɨ tɨnna wanganena dara bɨꞌmwaꞌdeꞌ ‘O, kwaraanyaba pɨkarya “Naangerɨ myawɨrivanɨgoꞌnesɨra,” yɨdaꞌnɨkeꞌ daaka!’ Sara dena Naangerɨ myawɨrivanɨgasarɨ yaasɨwaꞌna yɨlaaya yɨvanɨgasaꞌna yɨhɨzɨwaakɨma!
23 pois, enquanto andava pela cidade, reparei em seus diversos altares. Um deles trazia a seguinte inscrição: ‘Ao Deus Desconhecido’. Esse Deus que vocês adoram sem conhecer é exatamente aquele de que lhes falo.
24 Naangei Gotɨyai Kwaaka davakɨjɨ yunebanna mwaaihasarajɨ kwaakevɨ yuya yɨꞌnaanya kurɨvaarɨya yuya wakakelyɨra. Sɨgunyasɨ Kwaakesɨ yuyangɨ maremwaaidelyɨ Naangei. Aꞌmwera yɨleange madɨna yadɨvɨsangɨ mamwaalyɨka. Aawa.
24 “Ele é o Deus que fez o mundo e tudo que nele há. Uma vez que é Senhor dos céus e da terra, não habita em templos feitos por homens
25 Naangei sahwai aꞌmwe yuyaraavɨne mwaalyaꞌnebulyɨ sɨmudɨnyasɨ yuyajɨ sangɨ wɨjaavadeꞌna aꞌmwera gamɨnyɨne gara yapɨjɨ wɨjaavɨpɨꞌdelaka! Aawa, Naangei yuyangɨ wakakengɨra.
25 e não é servido por mãos humanas, pois não necessita de coisa alguma. Ele mesmo dá vida e fôlego a tudo, e supre cada necessidade.
26 Yuyangɨ wakaka sɨnnawɨnyarɨ yavɨkaryaakerɨdaaꞌnyɨ anga naanga pimagɨnya gazavasavaꞌ Kwaaka yunebanna wɨmwaaihɨna yaꞌ. Aꞌmwera maayagaaꞌ Naangei aꞌmwe yuyainaavɨna yawɨꞌna ‘Aꞌmwe gabinyaraavɨre kumɨre bwaibwalyajɨ kwaakejɨ kumɨregaasɨ wakɨma!’ yawɨꞌna yaka dɨvi wɨmwaaihɨna yaꞌ.
26 De um só homem ele criou todas as nações da terra, tendo decidido de antemão onde se estabeleceriam e por quanto tempo.
27 ‘Aꞌmwera nɨmɨnyɨ yawɨrapɨjɨ yaamɨjɨ nyanganapɨri nyɨbɨramaapɨꞌdeinyɨ daaka?’ sara daka sara wɨmwaaihɨna yaaꞌ. Sara yaakeꞌ kɨrɨꞌ Gotɨyai nemɨnyɨ maavewɨ mamwaalyɨka. Aawa, aꞌmwe yuyainaayaba mwaaidelyɨ.
27 “Seu propósito era que as nações buscassem a Deus e, tateando, talvez viessem a encontrá-lo, embora ele não esteja longe de nenhum de nós.
28 Savɨneꞌna pwai pɨkarya yɨdavaꞌ
28 Pois nele vivemos, nos movemos e existimos. Como disseram alguns de seus próprios poetas: ‘Somos descendência dele’.
29 Sarevɨdaaꞌnyɨ, gamɨre kaimɨraayaina mwaaihoꞌna dara myawɨraanna! ‘Gotɨyai aꞌmwaꞌmwe golɨyaꞌbɨsalyɨ. Aꞌmwaꞌmwe sɨlɨvaayaꞌbɨsalyɨ. Aꞌmwaꞌmwe sɨlaangeꞌbɨsalyɨ. Aꞌmwaꞌmwengɨ aꞌmwera nayaa yawɨreva yavɨkarigasangɨra. Sara myawɨraannera!’
29 E, por ser isso verdade, não devemos imaginar Deus como um ídolo de ouro, prata ou pedra, projetado por artesãos.
30 Kɨgaaꞌ aꞌmwera Gotɨyarɨna navɨka mwaalesara kayaaꞌna kyeꞌ sagaaꞌ Gotɨyai yagaala yarai majai mwaalaꞌ. Yagaala majai mwaalakeꞌ kɨrɨꞌ dahaasagaaꞌ yunebanna yuyaina mwaaihoinaavɨ nedɨvanɨꞌ ‘Sarɨmɨre sɨmunyabwi mudɨkebwi jawɨramaaryɨla! (Nayaa dɨnyɨmɨdɨnyɨla!)’
30 “No passado, Deus não levou em conta a ignorância das pessoas acerca dessas coisas, mas agora ele ordena que todos, em todo lugar, se arrependam.
31 Gotɨyai sara nedɨvanɨkeꞌ aꞌmwe yuyainaavɨna kotɨya naangeꞌ yɨdaꞌmaraangebwina nayaa yade yɨrɨka sagaaꞌ wakɨkelyɨra. Nabaai, aꞌmwe yawɨbwaꞌderɨ dahɨlakakei kotɨyaꞌna mena wɨmwaaihaꞌ. Aꞌmwe sai mena kabalaꞌ Gotɨyai ayɨna yɨdɨkaavakelyɨ. Sareꞌ nemɨ tɨnna wanganona yawɨꞌna ‘Ai, nebulyasɨ. Sai kotɨyaꞌ neyawɨbwaradelyɨ,’ yawɨꞌna yɨvanɨgo,” Polɨ sara wɨdaꞌ Jizaazarɨna.
31 Pois ele estabeleceu um dia para julgar o mundo com justiça, por meio do homem que ele designou, e mostrou a todos quem é esse homem ao ressuscitá-lo dos mortos”.
32 Sagaaꞌ baryaraavɨ yɨdɨkaasabwine yagaalyaꞌna pwara kadɨka wɨꞌneva “Kwaasɨyaꞌnesɨ,” deva bɨrala wɨdesaꞌ kɨrɨꞌ pwara “Nebulyaꞌ dɨngaka?” deva wɨdeꞌ “Pɨgaaꞌ saꞌna ayawɨ kanedaꞌgɨzɨ kadɨka guꞌnaadeinera.”
32 Quando ouviram Paulo falar da ressurreição dos mortos, alguns riram com desprezo. Outros, porém, disseram: “Queremos ouvir mais sobre isso em outra ocasião”.
33 Sara kudeꞌ pwara Polɨmɨre yagaalyaꞌ kuꞌneꞌ Polɨ yɨkabesaraavɨ yaꞌmaꞌna yaꞌ.
33 Então Paulo se retirou do conselho,
34 Polɨmɨ wɨꞌnesara yeꞌmwannamwaaina yeva Naangerɨ lɨmwagevera yɨmaꞌnyɨna yeꞌ. Aꞌmwe pwai Daayonɨzɨyaazai kaajolɨyai Aarɨyopahaazɨ saba yadelyɨ aꞌmwe pɨrɨꞌ Damaarɨzaꞌ woꞌnɨkesɨ pwarajɨ Naangerera yɨmaꞌnyɨna yesarera.
34 mas alguns se juntaram a ele e creram. Entre eles estavam Dionísio, membro do conselho, uma mulher chamada Dâmaris, e alguns outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.