Atos 17
Yipma Genesis and New Testament (BYR) vs NAA
1 Kaanna wɨna yagɨla Anga Aabɨpolɨzɨ wavɨlaꞌna yagɨla Anga Apolonɨya wavɨlaꞌna yagɨla Anga Tezalonaaikana yɨꞌmavaawɨna yagi. Anga saba Juyaraavɨre lotuangeꞌ mannɨkeba.
1 Tendo passado por Anfípolis e Apolônia, Paulo e Silas chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga dos judeus.
2 Yɨꞌmavaawɨna kyagi Kwazaakegaaꞌ lotuangengɨ Polɨ wɨdɨna yadei lotuanga savɨ sara wɨlɨna yaꞌ. Sara wɨlɨna yaka Kwazaaka dawaai dasangɨ Gotɨyare bukuyaꞌna wɨjɨwaakɨna yaꞌ.
2 Paulo, segundo o seu costume, foi procurá-los e, por três sábados, discutiu com eles a respeito das Escrituras,
3 Aangyagaalyaꞌ wɨdaꞌ “Gotɨyare yagaalyaꞌ nedɨnɨkeꞌ ‘Kɨraazɨtɨyai Juyara yemwaaidɨvɨsai daanga naanga kuvɨnojɨ mena balojɨ ayɨna dɨkaavadelyɨra.’ Sara nedɨnɨkeꞌ Jizaazai sara yaꞌ. Sara yakei Kɨraazɨtɨyarɨna yɨhɨthɨvanɨgelyɨra Jizaazai.”
3 expondo e demonstrando ter sido necessário que o Cristo padecesse e ressuscitasse dos mortos. Paulo dizia: — Este Jesus, que eu anuncio a vocês, é o Cristo.
4 Saꞌna kudaꞌ Juya pwara Polɨmɨre yagaalyaꞌ wɨꞌnyɨna yeva Polɨjɨ Saailaazalyɨ saraarɨ yeꞌmwannyɨna yeꞌ. Nabaai Gɨrikɨyara Gotɨyarɨ dadɨvɨta kwala naangerajɨ aꞌmwe sɨmunya nayaa yadɨvɨsajɨ sa yeꞌmwannyɨna yeꞌ.
4 Alguns deles foram persuadidos e se juntaram a Paulo e Silas. O mesmo aconteceu com numerosa multidão de gregos piedosos e muitas mulheres importantes.
5 Juyara Kɨraazɨtɨyarɨ malɨmwagyesara tɨganaarya yeva jɨkurya yeva aꞌmwe kayaaꞌnanyara adusangɨ kaanyaꞌ yaasɨwaꞌna yamaryadɨvɨsaraavɨ makabɨna kyeꞌ kwala bwaꞌnaanya jaka naanga dadɨvɨꞌ kayaaꞌna yɨna yeꞌ. Kayaaꞌna sara yɨna kyeꞌ angaba mwaalyaraavɨ sɨnna tɨka davɨna kyaꞌ aꞌmwe kayaaꞌnanyara Jaizonɨmɨre angevɨ kaanyaꞌ yɨpalabaasɨna yeva “Polɨmɨjɨ Saailaazarɨjɨ aꞌmweraayabanna kotɨyaꞌna makwalyawaana!” deva bɨreva bɨreva yɨna yeꞌ.
5 Os judeus, porém, movidos de inveja, trazendo consigo alguns homens maus dentre a malandragem, reuniram uma multidão e provocaram um tumulto na cidade. E, atacando de surpresa a casa de Jasom, procuravam trazer Paulo e Silas para o meio do povo.
6 Nyɨnna bɨrɨna yeva mabɨramaari yeꞌ. Mabɨramaari yeva Jaizonɨmɨjɨ neyaꞌmwe pwaraavɨjɨ angeba aꞌmwe naangeraayabanna dɨragɨnna mwagiꞌnamaaꞌna yeva jaka wɨdeꞌ “Aꞌmwe Kwaaka yunevaꞌ maragɨnyɨwagakagɨleraai nemɨreba davanna byɨꞌmaꞌmwaalyaraai.
6 Porém, não os encontrando, arrastaram Jasom e alguns irmãos diante das autoridades, gritando: — Estes que promovem tumulto em todo o mundo chegaram também aqui,
7 Dahaaꞌ nemɨre angebanna kabahi Jaizonɨ gannya angevɨ maremwaalɨka. Aꞌmwe saraai Aꞌmwe Naanga Sizaare kɨwɨnya kayaaka yɨgaimanɨgi. Dara kwaasɨyaꞌ nedɨvanɨgi ‘Kwaakevakɨ maremwaaidei Sizaai mɨka. Kingɨya pwai Jizaazai woꞌnɨkei maremwaaidelyɨra.’ ”
7 e Jasom os hospedou na casa dele. Todos estes agem contra os decretos de César, dizendo que existe outro rei, chamado Jesus.
8 Yagaala saꞌ kudeꞌ kwala bwaꞌnaanyasɨ anga sabanya aꞌmwe naangerajɨ sɨnna tɨka naanga wɨdaꞌdaaꞌnyɨ “Kayaaꞌnanyasɨ,” deva jaka naanga wɨdeꞌ.
8 Tanto a multidão como as autoridades ficaram agitadas ao ouvir estas palavras.
9 Jaka naanga sara kudeꞌ aꞌmwe naangera Jaizonɨmɨjɨ pwaraavɨjɨ saraavɨ kotɨyaꞌnajɨ kwaamuꞌmwaalyaꞌnajɨ nɨgwia mena maareva wɨdeꞌ “Wawapɨjaihi dɨwila!”
9 Porém, depois de terem recebido deles a fiança estipulada, as autoridades soltaram Jasom e os outros.
10 Sawɨta kajɨnnaꞌ Anga Beriya neyaꞌmwera Polɨmɨjɨ Saailaazarɨjɨ saraarɨ lɨka marulyakaasɨna yeꞌ. Lɨka marulyakaasɨna kyeꞌ pɨgaaꞌ anga sabanna yɨꞌmavaawɨna yagɨla Juyaraavɨre lotuangevɨ wɨlɨna yagi.
10 E logo, durante a noite, os irmãos enviaram Paulo e Silas para Bereia. Ali chegados, dirigiram-se à sinagoga dos judeus.
11 Anga Beriya mwaalyara sɨduꞌnakera pwaraavɨre yagaalyaꞌ kadɨka wɨꞌnadɨvɨsarera. Anga Tezalonaaika mwaalyarabɨsara mɨka. Aꞌmwe sara Naangere yagaalyaꞌ kadɨka nayaa wɨꞌnadɨvɨꞌ “Polɨmɨre yagaalyaꞌ nebulyaꞌna dɨngaka?” deva Gotɨyare bukuyavɨ tɨnna wangadɨvɨꞌ nayaa yawɨresare.
11 Ora, estes de Bereia eram mais nobres do que os de Tessalônica, pois receberam a palavra com toda a avidez, examinando as Escrituras todos os dias para ver se as coisas eram, de fato, assim.
12 Gotɨyare bukuyavɨ tɨnna wangadɨvɨsavɨdaaꞌnyɨ Naangerɨ lɨmwagesaꞌ, nabaai aꞌmwe Gɨrikɨya naangejɨ aꞌmwe Gɨrikɨyarajɨ lɨmwanna yeꞌ.
12 Com isso, muitos deles creram, mulheres gregas de alta posição social e muitos homens.
13 Nayaa lɨmwanna kyeꞌ Anga Tezalonaaika mwaalyara Juyara dara wɨꞌnesaꞌ “O, Anga Beriya Polɨ Gotɨyare yagaalyaꞌ duthɨwaka!” Sara deva sabanna bɨna yeva kwaasɨ yagaalya wɨdadaapi kwala bwaꞌnaanyaꞌ yɨkabɨna yeva Polɨmɨvaavɨna sɨnna tɨka wɨdaꞌdaaꞌnyɨyara jaka naanga wɨdeꞌ.
13 Mas, logo que os judeus de Tessalônica souberam que a palavra de Deus era anunciada por Paulo também em Bereia, foram lá agitar e perturbar o povo.
14 Sara kyeꞌ sagaaꞌ yɨmeꞌnyaꞌbɨꞌ saalaalyavɨ maangebaarɨna neyaꞌmwera Polɨmɨ waasɨna yeꞌ. Waasɨna kyeꞌ kɨrɨꞌ Anga Beriya Saailaazalyɨ Timotilyɨ mwaalɨna yagi.
14 Então os irmãos fizeram com que Paulo fosse imediatamente para os lados do mar. Porém Silas e Timóteo continuaram em Bereia.
15 Saba mwaalɨna kyagi aꞌmwera Polɨmɨ makwalyuna yadaapi Anga Aathenɨzɨna wɨna yeva yɨꞌmavaawɨna yeꞌ. Yɨꞌmavaawɨna kyeꞌ Polɨ wɨdɨna “ ‘Saailaazai, Timoti saraaihi yɨhɨthɨwaꞌdeꞌ mena yakɨlyɨ yarai dɨvila!’ duzideihɨlyɨra.” Sara wɨdaasɨna yɨna kyaꞌ aꞌmwera Anga Beriya kunnya angebanna ayɨna wɨna yeva yagaala saꞌ wɨdeꞌ.
15 Os responsáveis por Paulo levaram-no até Atenas e regressaram trazendo ordem a Silas e Timóteo para que fossem encontrá-lo o mais depressa possível.
16 Anga Aathenɨzɨ Polɨ Saailaazarɨjɨ Timotirɨjɨ yemwaaida dara wanganakeꞌ “O, anga dava yuneba aꞌmwaꞌmwe aꞌmwera yɨlaaya yɨvanɨgasa daaka!” Sara kadaꞌ kale naanga naanga wiaꞌ.
16 Enquanto Paulo os esperava em Atenas, o seu espírito se revoltava em face da idolatria dominante na cidade.
17 Sarevɨdaaꞌnyɨ Kwazaakegaaꞌ Juyaraavɨre lotuangevɨ wɨlɨna kyaꞌ Juyarajɨ Menyara Gotɨyarɨ dadɨvɨsarajɨ Polɨjɨ dɨnyɨna yeꞌ. Dɨnyɨna yesaꞌ yɨrɨka yuyagaaꞌ aꞌmwera yɨkabadɨvɨsabanna aꞌmwe pwara bɨna kyeꞌ Polɨjɨ dɨnyɨna yeꞌ.
17 Por isso, falava na sinagoga com os judeus e os gentios piedosos; também na praça, todos os dias, com os que se encontravam ali.
18 Nabaai Epikuriyaazarebwi dadɨvɨsarajɨ Sɨtoyɨkɨyagaala dadɨvɨsarajɨ sɨduꞌnakerajɨ Polɨjɨ dɨnyɨna yeꞌ. Dɨnyɨna yeva pwara maanga wɨdeꞌ “Sɨduꞌmaayai yagaala pɨjaakuna dadei be yagaala nedɨvanɨka?” Polɨ Jizaazarɨnajɨ dɨkaasavɨnajɨ wɨjɨwaakakeꞌna aꞌmwe pwara wɨdeꞌ “Menyaraavɨre kulakejɨ aꞌmwaꞌmwewaalyɨ wɨdɨvanɨkei dɨngaka?”
18 E alguns dos filósofos epicureus e estoicos discutiam com ele, havendo quem perguntasse: — Que quer dizer esse tagarela? Outros diziam: — Parece pregador de deuses estranhos. Diziam isso porque Paulo pregava Jesus e a ressurreição.
19 Sara yawɨꞌna yeva Aarɨyopahaazɨ sawɨ kaajolɨyara mwaaihasabanna Polɨmɨ makuna yeva Polɨmɨ wɨdeꞌ “Yagaala mudɨka daꞌ nedɨvanɨgɨnyaꞌna yawɨraana!
19 Então, tomando-o consigo, levaram-no ao Areópago, dizendo: — Podemos saber que nova doutrina é essa que você ensina?
20 Sareꞌ dareꞌnesɨ. Gɨmɨre yawɨta mudɨka pɨnɨ kadɨka wɨꞌnona myawɨrivanɨgona. Sarevɨdaaꞌnyɨ sabwine dɨnejɨwaakya!” wɨdeꞌ.
20 Pois você nos traz aos ouvidos coisas estranhas e queremos saber o que vem a ser isso.
21 Yuyagaaꞌ Anga Aathenɨzɨ mwaalyarajɨ Menyara saba mwaaidɨvɨsarajɨ sara yagaala ge ge kadɨka wɨꞌnyɨna yadɨvɨꞌ yagaala mudɨka sa dɨnyɨna yadɨvɨsare. Sarera yadɨvɨꞌ yɨlaaya yadɨvɨkɨ.
21 Acontece que todos os de Atenas e os estrangeiros residentes não se ocupavam com outra coisa senão dizer ou ouvir as últimas novidades.
22 Aarɨyopahaazɨ kaajolɨyara mwaaidapiyaba Polɨ daavɨna yaka wɨdaꞌ “Aathenɨzɨ mwaalyaihi, aꞌmwaꞌmwe kwalaalyangɨ yɨlaaya yadɨvɨsaihɨrɨ yɨhwangamwa.
22 Então Paulo, levantando-se no meio do Areópago, disse: — Senhores atenienses! Percebo que em tudo vocês são bastante religiosos,
23 Sareꞌ dareꞌnesɨ. Sarɨmɨre angeba kaanya yamaryena aꞌmwaꞌmwengɨ yɨlaaya yadɨvɨsabannengɨ tɨnna wanganena dara bɨꞌmwaꞌdeꞌ ‘O, kwaraanyaba pɨkarya “Naangerɨ myawɨrivanɨgoꞌnesɨra,” yɨdaꞌnɨkeꞌ daaka!’ Sara dena Naangerɨ myawɨrivanɨgasarɨ yaasɨwaꞌna yɨlaaya yɨvanɨgasaꞌna yɨhɨzɨwaakɨma!
23 porque, andando pela cidade e observando os objetos de culto que vocês têm, encontrei também um altar no qual aparece a seguinte inscrição: “ Ao Deus Desconhecido ”. Pois esse que vocês adoram sem conhecer é precisamente aquele que eu lhes anuncio.
24 Naangei Gotɨyai Kwaaka davakɨjɨ yunebanna mwaaihasarajɨ kwaakevɨ yuya yɨꞌnaanya kurɨvaarɨya yuya wakakelyɨra. Sɨgunyasɨ Kwaakesɨ yuyangɨ maremwaaidelyɨ Naangei. Aꞌmwera yɨleange madɨna yadɨvɨsangɨ mamwaalyɨka. Aawa.
24 — O Deus que fez o mundo e tudo o que nele existe, sendo ele Senhor do céu e da terra, não habita em santuários feitos por mãos humanas;
25 Naangei sahwai aꞌmwe yuyaraavɨne mwaalyaꞌnebulyɨ sɨmudɨnyasɨ yuyajɨ sangɨ wɨjaavadeꞌna aꞌmwera gamɨnyɨne gara yapɨjɨ wɨjaavɨpɨꞌdelaka! Aawa, Naangei yuyangɨ wakakengɨra.
25 nem é servido por mãos humanas, como se precisasse de alguma coisa, pois ele mesmo é quem a todos dá vida, respiração e tudo mais.
26 Yuyangɨ wakaka sɨnnawɨnyarɨ yavɨkaryaakerɨdaaꞌnyɨ anga naanga pimagɨnya gazavasavaꞌ Kwaaka yunebanna wɨmwaaihɨna yaꞌ. Aꞌmwera maayagaaꞌ Naangei aꞌmwe yuyainaavɨna yawɨꞌna ‘Aꞌmwe gabinyaraavɨre kumɨre bwaibwalyajɨ kwaakejɨ kumɨregaasɨ wakɨma!’ yawɨꞌna yaka dɨvi wɨmwaaihɨna yaꞌ.
26 De um só homem fez todas as nações para habitarem sobre a face da terra, havendo fixado os tempos previamente estabelecidos e os limites da sua habitação;
27 ‘Aꞌmwera nɨmɨnyɨ yawɨrapɨjɨ yaamɨjɨ nyanganapɨri nyɨbɨramaapɨꞌdeinyɨ daaka?’ sara daka sara wɨmwaaihɨna yaaꞌ. Sara yaakeꞌ kɨrɨꞌ Gotɨyai nemɨnyɨ maavewɨ mamwaalyɨka. Aawa, aꞌmwe yuyainaayaba mwaaidelyɨ.
27 para buscarem Deus se, porventura, tateando, o possam achar, ainda que não esteja longe de cada um de nós;
28 Savɨneꞌna pwai pɨkarya yɨdavaꞌ
28 pois nele vivemos, nos movemos e existimos, como alguns dos poetas de vocês disseram: “Porque dele também somos geração.”
29 Sarevɨdaaꞌnyɨ, gamɨre kaimɨraayaina mwaaihoꞌna dara myawɨraanna! ‘Gotɨyai aꞌmwaꞌmwe golɨyaꞌbɨsalyɨ. Aꞌmwaꞌmwe sɨlɨvaayaꞌbɨsalyɨ. Aꞌmwaꞌmwe sɨlaangeꞌbɨsalyɨ. Aꞌmwaꞌmwengɨ aꞌmwera nayaa yawɨreva yavɨkarigasangɨra. Sara myawɨraannera!’
29 Portanto, visto que somos geração de Deus, não devemos pensar que a divindade é semelhante ao ouro, à prata ou à pedra, trabalhados pela arte e imaginação do homem.
30 Kɨgaaꞌ aꞌmwera Gotɨyarɨna navɨka mwaalesara kayaaꞌna kyeꞌ sagaaꞌ Gotɨyai yagaala yarai majai mwaalaꞌ. Yagaala majai mwaalakeꞌ kɨrɨꞌ dahaasagaaꞌ yunebanna yuyaina mwaaihoinaavɨ nedɨvanɨꞌ ‘Sarɨmɨre sɨmunyabwi mudɨkebwi jawɨramaaryɨla! (Nayaa dɨnyɨmɨdɨnyɨla!)’
30 Deus não levou em conta os tempos da ignorância, mas agora ele ordena a todas as pessoas, em todos os lugares, que se arrependam.
31 Gotɨyai sara nedɨvanɨkeꞌ aꞌmwe yuyainaavɨna kotɨya naangeꞌ yɨdaꞌmaraangebwina nayaa yade yɨrɨka sagaaꞌ wakɨkelyɨra. Nabaai, aꞌmwe yawɨbwaꞌderɨ dahɨlakakei kotɨyaꞌna mena wɨmwaaihaꞌ. Aꞌmwe sai mena kabalaꞌ Gotɨyai ayɨna yɨdɨkaavakelyɨ. Sareꞌ nemɨ tɨnna wanganona yawɨꞌna ‘Ai, nebulyasɨ. Sai kotɨyaꞌ neyawɨbwaradelyɨ,’ yawɨꞌna yɨvanɨgo,” Polɨ sara wɨdaꞌ Jizaazarɨna.
31 Porque Deus estabeleceu um dia em que julgará o mundo com justiça, por meio de um homem que escolheu. E deu certeza disso a todos, ressuscitando-o dentre os mortos.
32 Sagaaꞌ baryaraavɨ yɨdɨkaasabwine yagaalyaꞌna pwara kadɨka wɨꞌneva “Kwaasɨyaꞌnesɨ,” deva bɨrala wɨdesaꞌ kɨrɨꞌ pwara “Nebulyaꞌ dɨngaka?” deva wɨdeꞌ “Pɨgaaꞌ saꞌna ayawɨ kanedaꞌgɨzɨ kadɨka guꞌnaadeinera.”
32 Quando ouviram falar de ressurreição de mortos, uns zombaram, e outros disseram: — A respeito disso ouviremos você em outra ocasião.
33 Sara kudeꞌ pwara Polɨmɨre yagaalyaꞌ kuꞌneꞌ Polɨ yɨkabesaraavɨ yaꞌmaꞌna yaꞌ.
33 A essa altura, Paulo se retirou do meio deles.
34 Polɨmɨ wɨꞌnesara yeꞌmwannamwaaina yeva Naangerɨ lɨmwagevera yɨmaꞌnyɨna yeꞌ. Aꞌmwe pwai Daayonɨzɨyaazai kaajolɨyai Aarɨyopahaazɨ saba yadelyɨ aꞌmwe pɨrɨꞌ Damaarɨzaꞌ woꞌnɨkesɨ pwarajɨ Naangerera yɨmaꞌnyɨna yesarera.
34 Houve, porém, alguns homens que se juntaram a ele e creram; entre eles estava Dionísio, o areopagita, uma mulher chamada Dâmaris e, com eles, mais algumas pessoas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.