Hebreus 11
Ŋwaʼaŋlɨ Kɨǹ a Fhi (BMO) vs AAI
1 Ndwɛ, piŋ pɔ pi fāʼo nu tɨnɨnjuʼɔ ni pa yaoŋ haʼaŋ ɔ fāʼo kwàʼa ŋkuoŋ ghɔ nɛ, nji nu ni tɨnɨnjuʼɔ ŋa ɔ shi mfāʼo yaoŋ ŋa ɔ lɔ naa njəɨ nɛ.
1 Baitumatum ana itinin i sawar ta anababatun taso’ob ema’ama boro nuhi nafot tanama’am nati sawar tanab. Naatu sawar ta men ta’i’itin, baise taso’ob nati sawar i ema’am boro tanab, nati i boun baitumatum tao’o.
2 Nthɛ ŋa a ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, Minnwi piŋ pa ŋgwa llɛshhɨ.
2 Imih ata a’agir marasika hima’ama hai baitumatumamaim God itin, ana baibasit itih.
3 A pɔ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ ŋa pia ji ŋa Minnwi ni nchwīe mbhi pi ni chrà ŋa a ni ntaoŋ nchò yu nɛ, nnɛ ŋa yaoŋ ŋa pi yəɨ nɛ, pi shini ndɔ nchwīe pi ni pa yaoŋ ŋa pi yəɨ nɛ.
3 Baitumatumamaim taso’ob tafaramamaim sawar etei i God awanamaim eo himatar, naatu iti sawar himamatar i men ta’i’itahimaim eo himataramih, baise buriburihimaim.
4 A ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ ŋa Abe ni mfɛ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ ni Minnwi a pwa nchaa yi Keiŋ, ŋa Minnwi ni mbiŋ vi ŋa a ŋoŋ ndɨndɨ, mbiŋ vi ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ nu ji yaoŋ fɛ́. Njiʼi nthɛ nɔ haʼaŋ a kukhu nɛ, ndɔ ntɔgɔ ŋkuoŋ piŋ yi ghɔ, a wuʼɔ nchrā nu.
4 Baitumatumamaim Abel siwar gewasinamak bai na God bitin i men Cain ana siwar na’atube’emih. Ana baitumatumamaim God iyasisir ana ef mutufurin rouw eo, anayabin ana siwar gewasin. Abel i marasik morob, baise ana baitumatumamaim fanan i ema’ama.
5 A ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ pi lɔ̄gɔ Enoke ŋkuʼɔ nɔ tɔthɨ nnɛ ŋa kiʼi a khu, kaŋ taʼa ŋoŋ shini ndɔ njəɨ vi nthɛ ŋa Minnwi ni ndɔ̄gɔ vi. Ndwɛ, ŋkaoŋ pi maa ndɔ̄gɔ vi, pi ni ŋkwo piŋ vi ŋa a ni ŋkwo chwīe túa Minnwi pwa.
5 Baitumatumamaim Enoch morobo’e, yawasin au mar yen, sabuw hinuwih men hitita’ur, anayabin God bora’ah. Baise au mar yena’e ana veya abisa sisinaf God itin eo, “O isa ayu abiyasisir.”
6 Mbaʼa shesheŋoŋ chwīe túa Minnwi pwa ki lɔ ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, nthɛ ŋa shesheŋoŋ ŋa a thɔ njəɨ Minnwi nɛ, pie ŋa a piŋ ŋa Minnwi pɔ fɔ ndɔ nchhɔ ŋkɨ̄nɛiŋ ŋgwa pɛ ŋa pugu tāʼa vi nɛ.
6 Orot babin yait aurin baitumatum en God nati orot babin isan men ebiyasisir, anayabin orot babin yait God nanamaim titamih i nitumatum God i ema’am, naatu orot babin yait turobe’emaim enunuwih ana baiyan boro nitih.
7 Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, Minnwi ni ŋga shūu tə́nə Noa ni pa nnu ŋa a thɔ nu ndɔ̄gɔ lɨʼɨ, njiʼi nthɛ pi nɔ haʼaŋ a shini ndɔ naa njəɨ nɛ, moŋ pɔgɔ Minnwi, a ni nchwīe mmɛ pie ŋa a pɔ nɔ nda nɛ nɔ kwe nu mbaanda yi nɔ ghɔ. Nthɛ yei, ŋguoŋ mbhi ni mfāʼo njɔ́ gu, Minnwi ni nchhu ŋa Noa ŋoŋ ndɨndɨ nthɛ pi piŋ yi.
7 Baitumatumamaim sawar abisa boro hitamatar isan God Noah bimatanuw ana veya, bir kakafiyinamaim God fanan bai wa wowab aawan natunatun bairi hiyawasih. Ana baitumatumamaim tafaram ana kakafinane kusib tabaratait tit nabin bat, naatu God biyanane yawas mutufurin bain ana baibasit ma’ama ana baitumatumamaim bai.
8 Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, ndɨɨ ŋa Minnwi ni ŋgɛ̄ Abrahaŋ ŋa a ghə̄ɨ nɔ lɨʼɨ haʼaŋ a shi mfɛ ghɔ nɔ ji nɛ, Abrahaŋ yaʼo nchò yi, ntaoŋ ki lɔ nji lɨʼɨ haʼaŋ a ni ŋgə̄ɨ nu nɛ.
8 Baitumatumamaim Abraham tafaram ta boro uf i nowanamih tamamatar isan God eo’omatan ana veya’amaim, God fanan bai ana tafaram itumar misir asir remor kwaneyan in.
9 Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ a ni ŋgə̄ɨ nɔ chhɔ nu moŋ laʼataoŋ ŋa Minnwi ni ŋkāʼa nɔ fɛ nu ghɔ nɛ, moŋ ŋgɨ̀nɨ laʼataoŋ ghɔ a laʼa fɔ moŋ pa ntǎa, wuʼɔ nɔ ŋa Aiji pugu Jakɔ, ŋa pi ni ŋkāʼa vugu ni shhɛ ghɔ ni ndaʼa moŋ ntǎa ŋkaa pugu nɛ.
9 Baitumatumamaim Abraham na omatanen me’emaim tit, touman orot na’atube menah tatabirih hai tafaramamaim sis ya ma remor. Isaac naatu Jacob hairi auman na’atube hisinaf, anayabin i auman me nati isan God eomatanih.
10 Nthɛ ŋa a ni nchhɔ nchēi pi mmɛ laʼataoŋ yɛ ŋa Minnwi ni mbīʼi ŋkwaŋ haʼaŋ a fāʼo nɔ pɔ nu ndɔ ŋkrao nɛ, kwò mmɛ laʼataoŋ ghɔ pɔ ki ndugwi yi.
10 Abraham sisimaim ma reremor anayabin i bitumatum bar merar gewasin anababatun God taiyuwin yakitifuw wowowab imaim boro narun wanatowan nitutut nama.
11 A ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ ŋa njiʼi nthɛ pi Shera ni mfāʼo njɨ nɔ shūu nu, njiʼi nthɛ pi nɔ haʼaŋ ŋgaʼombhi yi ni ŋkwo chaa yi ŋoŋ ŋa minthɛ a shūu nɛ, nthɛ ŋa a ni mbīʼi ŋa ŋoŋ ŋa a kāʼa vi nɛ ŋoŋ ndɨndɨ nɔ chwīe nu nnu haʼaŋ a kāʼa nɛ.
11 Iban maiye kwana’itin, Abraham i iregah naatu Sarah i a’arin, baise baitumatumamaim Abraham, kek tamah matar, anayabin i so’ob God ana omatanen isah i mar etei ebobosunusunub.
12 Nthɛ yie ghɔ, llɔ mbɨŋ taʼa ŋoŋ ŋa a ni ŋkwo pɔ nɔ ŋoŋ khu, pi ni mbhi ŋgwrɛiŋgwa ŋa pugu ni njiɛŋ ti mbɔ nɔ fɨ́nəɨ po, mbɨnɨ njiɛŋ ti mbɔ nɔ shíshhɛ ŋkɨŋ ŋkhǐ ŋa minthɛ paʼa pi lɔ nshia nɛ.
12 Imih bebeyan tana’itin, Abraham biyan etei i morob, baise iti orot ta’imon biyanane ana ub ra’at tafaram awan karatan, daman naatu dones na’atube baiyabin en.
13 Ŋguoŋ pa ŋgwa pei ni ŋkhu moŋ piŋ ki lɔ naa mfāʼo yaoŋ ŋa pi ni ŋkāʼa nɛ, ndɔ pugu ni njəɨ pi fie shhɨ pugu ndɔ mbiŋ maoŋ pighɔ, ndɔ mbɨnɨ nchhu ŋa pugu pɔ pi pa ghɨ̀nɨ ndɔ paʼa ŋkuoŋ shhɛ yei lɔ mbɔ laʼa yugu.
13 Iti sabuw erebaitumatum hima’am himorob, sawar God eo’omatanih men hibai, baise hinuwamo ef yok na’in hi’itin, naatu yasisiramaim nati sawar hai merar hiyi. Imih taiyuwih isah iti tafaramamaim i nah toumanih naatu ef rimurih na’atube hima.
14 Nthɛ ŋa pa ŋgwa haʼaŋ pugu ghà nchrā ŋkwaŋ nnu pei nɛ chwīe paʼa khuthɔ lɔ nuʼuŋ mbɔ ŋa pugu chhɔ ntāʼa laʼataoŋ haʼaŋ a shi mbɔ yugu nɛ, yɛ ŋa pugu ni ndhɔ fɔ nɛ.
14 Anayabin sabuw sawar iti na’atube isah teo i tafaram ta bain nowah matar, imaim wanatowan ma’amih tinunuwet.
15 Pugu kaŋ ni nchhɔ mbīʼi laʼataoŋ yɛ ŋa pugu ni ndhɔ fɔ nɛ, pugu kaŋ ni mfāʼo shɨ̀na nɔ pɨ̄nɨ nu fɔ.
15 Naatu hai tafaram atamanin hibihamiy isan hitanotanot na’at, marasika boro ef hitanuwet hitamatabir maiye.
16 Ndɔ nɔ haʼaŋ a pɔ nɛ, pugu chhɔ nshigi pi laʼataoŋ haʼaŋ a pwa nchaa yei nɛ, mbɔ yi po. Nɛnnɛ Minnwi lɔ njiʼi mfāʼo lrithɔ ŋa pi mɛ̄iŋ vi ni Minnwi yugu, nthɛ ŋa a kwo pīri mmɛ laʼataoŋ ni pugu.
16 Baise nati efanin i tafaram ta gewasin anababatun hinunuwih, tafaram no maramaim. Isan imih God isan hai God hirouw hio i men biyah eo’ohow. Anayabin hai bar merar gewasin imaim wanatowan ma isan yabuna’ika.
17 Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ ndɨɨ ŋa Minnwi ni njwɛʼi Abrahaŋ nɛ, a ni mfɛ Aiji nɔ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ. Abrahaŋ ju ŋa Minnwi ni mfɛ kàʼa ghɔ nɛ, ndɔ a ni nthɔ mbīri nu nɔ fɛ nu fiɛŋ muuŋ vi nɔ yaoŋ fɛʼiŋgiɛŋ ni Minnwi.
17 God routobon Abraham bitin ana veya, baitumatumamaim natun ta’imonamo Isaac bai siboromih yai. God ana omatanen Abraham isan i iti na’atube eo,
18 Minnwi ni nchhu ghɔ ŋa, “A shi ntɔgɔ pi mbɨŋ Aiji ŋa ɔ shi mfāʼo ŋgwrɛiŋgwa ŋa mi ni ŋkāʼa nɛ.”
18 “O natu Isaac wanawananamaim boro a ub nara’at.” Baise God Abraham rurutubun ana veya Abraham nowarasit.
19 Abrahaŋ ni njwɛrɛ ŋa minthɛ Minnwi pɨʼɨ Aiji moŋ gu, ndɔ nɔ chrā nu, Abrahaŋ ni mbɨnɨ mfāʼo vi llɔ moŋ gu.
19 Abraham so’ob Isaac namomorob God karam boro niyawas maiye, naatu ana itinin boro iti na’atube tatao, Abraham natun easabunibo uman botan.
20 Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ Aiji ni mfɛ mbɔrɔ ni Jakɔ pugu Ɛshɔ nɔ pa nnu ŋa a lɛ ma nthɔ nɛ.
20 Baitumatumamaim Isaac natunatun rou’ab, Jacob, Esau hairi baigegewasin itih, mar boro hai ma gewas isan.
21 Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, ndɨɨ ŋa Jakɔ ni ŋkhu nu nɛ, a fɛ mbɔrɔ ni sheshe muuŋ Joshɛ ndɔ ŋgaʼo Minnwi nɔ haʼaŋ a ni njɨʼə noŋ yi thɔ mbìe yi nɛ.
21 Jacob baitumatumamaim ma’am iregah morobomih ana veya na kakabom auman Joseph natunatun rou’ab igegewasinih. Naatu ana tu’umaim ibais kuso bat God ana merar yi.
22 A ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, Joshɛ gha ntāʼa ŋkhu, nchrā ŋkuoŋ ŋkwaŋ haʼaŋ puoŋ Ishrae shi ntaoŋ laʼataoŋ Ijipti nɛ, ndɔ mfɛ pa gɨ́ nɔ nnu haʼaŋ pi shi nchwīe ni pa kwéi pi nɛ.
22 Baitumatumamaim Joseph morobomih ana veya na kakabom auman, Israel sabuw Egypt baihamiyin maiye tit isan hai tur eowen, naatu ana rarik auman bai tit isan hai tur eowen.
23 A ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, pi gha mbhi Mushi, pa tǎa pi lə̄ɨŋ vi nɔ trɛi nàoŋ, nthɛ ŋa pugu ni njəɨ ŋa a mbwa muuŋ, ndɔ paʼa pugu lɔ mfāʼo pɔgɔ gu nɔ pəʼɨ nu gɨ́ fùoŋ.
23 Baitumatumamaim Moses tutufuw ana veya hinah tamah sumar tounu hibun hima, aiwob orot ana ofafar fokarin eo isan men hibirumih. Anayabin kek tufuw hi’i’itin i men kek afa na’atube’emih.
24 Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, Mushi ni ŋga ŋgū mmɛŋoŋ ndāa ŋa kiʼi pi mɛ̄iŋ vi ŋa a muuŋ muuŋ fùoŋ Fɛrɔ yi miŋgwɛ.
24 Baitumatumamaim Moses ra’at yen orot mamatar ana veya’amaim, i men kok boro Pharaoh natun babitai natun hitarouw hitao.
25 A ni ŋka chuʼɔ pi nɔ yəɨ nu ŋgəʼɨ pugu pa ŋgwa Minnwi nchaa ŋa a fāʼo pwanjuʼɔ pwatua moŋ phɨ nɔ kuo ndɨɨ.
25 Imih iti yasisir kakafin mar kafai baiyasisir isan i kwahir, naatu God ana sabuw bairi bai’akir isan rubin.
26 A ni mbīʼi ŋa fāʼo nu wɛ́ʼi nthɛ Ju ŋa Minnwi Chuʼɔ Ntaoŋ nɔ Ŋkwe nɛ ŋkiɛŋ mmɛ fāʼo nchaa pa fāʼo moŋ laʼataoŋ Ijipti, nthɛ ŋa a ni nthɔ ndīi pi kɨ̀nɛiŋ ŋa a pɔ shhɨ nɛ.
26 I ana not Keriso wabinamaim sabuw biya’ohow hinitin nabi’akir ana gewasin i ra’at kwanekwan men Egypt wanawan toto buyoy gewasin yomanin en na’atube’emih. Anayabin i ana not etei i ana baiyan boro nan isan yayabuna.
27 Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, a lɔllɔ Ijipti pi ki lɔ njiʼi mfāʼo pɔgɔ gu nthɛ pɨgɨtua fùoŋ. Pi nɔ haʼaŋ a ni nthɔ njəɨ Minnwi haʼaŋ pi shiʼa njəɨ vi nɛ, a ni ndāa nɔ shrī nu ŋkǔnu yi mbɨnɨ.
27 Baitumatumamaim Moses misir Egypt ihamiy tit, aiwob orot yan soso’ar isan men bir, baise itafofor tit. Anayabin God wa’iwa’irinamaim ma’am Moses itin.
28 Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, a ni nūʼɔŋ Jɨ Lli Njiʼa ndɔ mbɨnɨ nchhu ŋa pi mīŋi chhǐ ŋkuoŋ pa chonda, nnɛ ŋa kiʼi ŋgaŋ ntaoŋ Minnwi ŋa pi ni ntaoŋ vi ŋa a jwi pa fǔoŋ phi nɛ kāoŋ vugu.
28 Baitumatumamaim Moses Tar Nowaten ana bowabow imatar bobaituw hai rara etawan hidadawiren. Saise Gurusenayan kek ai’in rouwamih nanan Israel hai kek ai’in men narouw hinamorob.
29 Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, pugu ni nshāʼa mmɛ ŋkhǐ ŋa pi mɛ̄iŋ ni Ŋkhǐ Pipie pi nɔ haʼaŋ pugu ni ntɔgɔ pi ŋkuoŋ shhɛ yo, ndɔ pa ŋgwa Ijipti gha mōoŋ yugu ŋkhu moŋ ŋkhǐ ghɔ.
29 Baitumatumamaim Israel sabuw riy gagamin wabin Red Sea mamah me yanabe hirabon rewan roun hiyen. Baise Egypt baiyowayah hi’ufnunih hirarabon riy matabir maiye re etei himorob.
30 Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, pa ŋkaʼa ŋguʼɔ Jeriko ni mbūo nshāʼo shhɛ ndɨɨ ŋa pugu ni ŋgɨ̄ŋ mbāoŋ nɔ khwachəɨ llɛ́ nɛ.
30 Baitumatumamaim Israel sabuw veya etei umat roun rou’ab tafaram Jericho bar merar gagamin fur ufun hibiwaibibib ufunamaim fur tafofor re sabuw etei himorob.
31 Ntɔgɔ pi ŋkuoŋ piŋ, Raha miŋgwɛ shakhɨ shini ndɔ ŋkhu pugu pa ŋgwa pɛ ŋa pugu ni ntɨnɨthɔ nɛ, nthɛ ŋa a ni ntuo pa miyra llɔ laʼataoŋ Ishrae shiʼi.
31 Baitumatumamaim babin ef remorayan wabin Rahab sabuw baifanasairayah hi’a’asbunubunuwen i men hi’asabunimih, anayabin Israel orot rafot rouwayah hinan hai merar yi buwih ana baremaim hirun.
32 Ŋ̀guʼɔ ŋgə̄ɨ nu shhɨ? Nthɛ ŋa ndɨɨ shi mbou vəɨ nɔ chrā nu nthɛ pa Gidioŋ, Bara, Shaoŋshi, Jefta, nthɛ Devi pugu Shamuɛ pugu pa njəɨlɨʼɨ Minnwi,
32 Tur i moumurih na’in tema’am baise veya men ema’am boro Gideon, Barak, Samson, Jephthah, David, Samuel naatu dinab oro’orot isah anao kwananowar.
33 haʼaŋ pugu ni ntɔgɔ ŋkuoŋ piŋ ŋgaʼa pa laʼataoŋ. Pugu ni nchwīe nnu ŋa a kāʼo nɛ ndɔ mfāʼo yaoŋ ŋa Minnwi ni ŋkāʼa nɛ. Pugu ni nchri nchò pa paʼo,
33 Baitumatumamaim tafaram afa hai aiwob hirouw hinunih, ma gewas ana efamaim sabuw hikaifih bairi hima. Naatu God abisa eomatanih itih, hisinaf lion awah hibit anihimih men hi’anih.
34 mbɨgɛi njɨ móŋoŋ, ndəʼɨ ki pi lɔ njwi vugu ni kafa, mfāʼo ghrɨ́ moŋ pou ghrɨ́, mfāʼo tɨtɨnɨ ghrɨ́ moŋ nchhɔ̀, māʼaŋ ŋgaʼa ghaŋ māʼaŋ nchhɔ̀ pa taoŋ nduoŋ pugu tei.
34 Sabuw ata wairaf in bitakir wan hirouw hiyey men e’arahih, afa kaiy wanane hibihir, afa hiririm hi’inu’in hai fair hibai maiye, afa ahay waf wanawanan hirun nah hi’aiseyasey hibat rakit hi’abargiyigiyih.
35 Piŋgɛ ni mbɨnɨ mfāʼo lǐŋ pugu haʼaŋ pugu ni ŋkwo khu nɛ ntɔgɔ pi moŋ kuʼɔ nu moŋ gu.
35 Baibin afa taih tuwah morobone God iyawasih itih, afa morob hirubin God hibitumitum isan rakit himisir hibow hirouw biyah hibeyat, biyababan bai’akir gagamin maiyow hibai. Anayabin i hiso’ob morobone misir maiye isan i boro gewasinamaim hinamisir maiye.
36 Pi ni māʼaŋ pichəɨ ni kwə̀ɨŋ, ndɔ ŋgwie pichəɨ ti ŋkrao ni pa chɛiŋ māʼaŋ moŋ chə́ɨŋ.
36 Afa hi’iyabih hi’uwih kwanikwaniyih naatu hibow hirouw biyah hikwimih, afa hibow hifatumih hin dibur hiya.
37 Pi ni ntuŋ vugu ni ŋgùʼɔ, nsho vugu pugu taoŋ paa krao, njwi vugu ni kafa. Pugu māʼaŋ pa ŋgrào minjɨɨ pugu pa mimbhi mbɨŋ pugu nyīeŋ nu, mbou, pi fɛ ŋgəʼɨ ni pugu, paʼa ndɔ ntuo vugu shiʼi.
37 Afa kabayamaim hirouw himorob, afa naiwah so’omaim hiboro’omen, afa kaiyomaim hiyow himorob, afa bai’akir gagamin maiyow hibai, sheep, goat, bunibunihimaim ar faifuw hisakir hiyon, yababan hibai aurih sawar i’en, aa murumurubih hi’a’akir naatu hirukoukuwih hima hiremor.
38 Mbha nnu ŋgwa pei ni nja mbwa ŋgaʼa nɔ pɔ nu ŋkuoŋ mbhi yei, pugu ni nthɔ nyīeŋ nu lɨʼɨlɨʼɨ moŋ ŋkǔnu njó pugu pa ŋkuoŋ mbra nchhɔ nu moŋ pa llù pugu pa pùo.
38 Iti tafaramamaim hai ma isan i men igewasin, sabuw toumanih na’atube arar yan, oyaw an, watu wanawanan, sou wanawanan imaim hi’in hima hiremor.
39 Njiʼi nthɛ nɔ haʼaŋ pi ni mbiŋ ŋguoŋ ŋgwa pei nthɛ piŋ yugu nɛ, pugu shini ndɔ mfāʼo yaoŋ ŋa Minnwi ni ŋkāʼa nɛ,
39 Sabuw iti etei i hai baitumatumamaim wabih iti tema’am, baise sawar abisa God eo’omatanih men yait ta bai.
40 nthɛ ŋa Minnwi ni nūʼɔŋ yaoŋ ŋa a pwa nchaa yie nɛ ni pia, nnɛ ŋa pia ŋkiɛŋ, paʼa pi lɔ nchwīe pugu pɔ ki ntəɨ.
40 Anayabin God ana kok nati sabuw i boro hinama hinakaif saise it bairit auta’imon nati sawar gewasin nafaramit youn.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Hebreus 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.