Mateus 13
A Nãaŋmɩn Nɛtɩr Oaalaa Gãn, Bɩrfʊɔr (BIV) vs ARA
1 A daar 'lɔ̃nɔ̃ Yesu yin a yir pɔ tɩ jãnɛ a man kõkoor.
1 Naquele mesmo dia, saindo Jesus de casa, assentou-se à beira-mar;
2 A nɩyɔɔ na lɔ̃ɔ jũu wʊ kpɛ̃n jɛ̃ a gboro pɔ, tɩchɛ ka a nɩyɔɔ ara a man kõkoor.
2 e grandes multidões se reuniram perto dele, de modo que entrou num barco e se assentou; e toda a multidão estava em pé na praia.
3 Sʊkpar lɛ wʊ lɔɔrɔ wile nɩ ba yelyɔɔ, “Yɩ chɛlɛ, kʊɔraa lɛ yin wʊ bʊ̃bʊrɔ bʊrfʊ jie.
3 E de muitas coisas lhes falou por parábolas e dizia: Eis que o semeador saiu a semear.
4 Wʊ tɩ yaara na yʊɔrɔ nɩ ka amɩne lo sɔr pɔ, ka lubil tuur di. A lubil|src="hk00081b.tif" size="span" loc="Mat 13" copy="British and Foreign Bible Society" ref="13:4 "
4 E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, e, vindo as aves, a comeram.
5 A bʊ̃bie amɩne mɩ lon kʊsɩr pãn ju naa bul tɩ kpi bojũu tãn ba waa ɛ.
5 Outra parte caiu em solo rochoso, onde a terra era pouca, e logo nasceu, visto não ser profunda a terra.
6 Tɩchɛ a mɔ̃tɔ̃ɔ na wa nyãa, a bʊ̃bulo jʊɔl naa kpi, bojũu a ba ba nyɩbɛ ɛ.
6 Saindo, porém, o sol, a queimou; e, porque não tinha raiz, secou-se.
7 Ka amɩne mɩ lo gʊʊr pɔ 'mataa bul ka a gʊʊr nʊ̃ɔ fãɩn ba.
7 Outra caiu entre os espinhos, e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 Tɩchɛ amɩne mɩ lon kɔjɔ̃ pɔ bul dɔɔ jur kɔbaa, amɩne lɩjaata amɩne lɩjɛr nɩ pie.
8 Outra, enfim, caiu em boa terra e deu fruto: a cem, a sessenta e a trinta por um.
9 Nɩrɛ 'lɔ na tara toor wʊ chɛlɛ.”
9 Quem tem ouvidos [para ouvir], ouça.
10 A poturbo wan a wʊ sɛ̃ wa sʊʊr, “Bo lɛ so fʊn ma lɔɔrɔ a sʊkpar kʊrɔ ba?”
10 Então, se aproximaram os discípulos e lhe perguntaram: Por que lhes falas por parábolas?
11 Ka wʊ 'yɛr kʊ ba, “Yɩn 'lɔ ɩn vɛ̃ naa ka yɩ bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ yelsɔɔlsɩ tɩchɛ a bala na chɛ sʊkpar lɛ n lɔɔrɔ kʊrɔ ba.
11 Ao que respondeu: Porque a vós outros é dado conhecer os mistérios do reino dos céus, mas àqueles não lhes é isso concedido.
12 Nɩrɛ 'lɔ jaa na tara Nãaŋmɩn tɩɛr, Nãaŋmɩn na vɛ̃n ka a nɩnyɩnɛ bɔ̃ɔfʊ pʊɔ 'yɔ̃ɔ, tɩchɛ a bala jaa na ba bʊɔrɔ a wʊ bɔ̃ɔfʊ ɛ, Nãaŋmɩn na pɔɔn a ba tɩɛr.
12 Pois ao que tem se lhe dará, e terá em abundância; mas, ao que não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 A par nɩ nyã ɩn lɔɔrɔ a sʊkpar kʊrɔ ba, ba ma kaa naa tɩ maa nyɛ ɛ, na ba ma wõ tɩ maa bɔ̃ɔ a par ɛ.
13 Por isso, lhes falo por parábolas; porque, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem entendem.
14 Bala 'lɔ an ɩn yelmãɛ ɩka a lɛ a Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrɛ Isaiya na dɔ̃ɔ 'yɛr ɩka, ‘A nɩbɛ banyã na ma wõ naa tɩ ba kʊ̃ bɔ̃ɔ a par ɛ, ban ma kaa naa tɩ ba kʊ̃ nyɛ ɛ.
14 De sorte que neles se cumpre a profecia de Isaías:
15 A nɩbɛ banyã nyãn dar naa ka a ba tobo pɔɔ baa wõnõ ɛ, na ba ũu a ba nɩbie, ka lɛ ba lɛ ɛ, ban taa kãan naa a ba nɩbie na ba wõn a ba tobo, na ba bɔ̃ɔ a par, na ba lɩɛb wa ka n sãa ba.’ (Isaiya 6:9, 10)
15 Porque o coração deste povo está endurecido, de mau grado ouviram com os ouvidos e fecharam os olhos; para não suceder que vejam com os olhos, ouçam com os ouvidos, entendam com o coração, se convertam e sejam por mim curados.
16 Tɩchɛ yɩn 'lɔ, yɩ ɩn bɔɔsʊ̃n dẽme, a yɩ nɩbie na nyɛ, ka a yɩ tobo mɩ wõ.
16 Bem-aventurados, porém, os vossos olhos, porque veem; e os vossos ouvidos, porque ouvem.
17 Yelmãɛ lɛ n 'yɛrɛ kʊrɔ yɩ ɩka Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrbɛ yɔɔ nɩ nɩtorsɩ yɔɔ ta bʊɔrɔ na ɩka ba nyɛ bon 'lɔ yɩn nyɛ tɩchɛ baa nyɛ ɛ, na ba ta wõ bon 'lɔ yɩn wõ tɩchɛ baa tʊ̃ɔ wõ ɛ.
17 Pois em verdade vos digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes e não viram; e ouvir o que ouvis e não ouviram.
18 “Yɩ pãa chɛlɛ a kʊɔraa sʊkpa par,
18 Atendei vós, pois, à parábola do semeador.
19 Nɩrɛ 'lɔ jaa na wõ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ 'yɛr tɩ ba bɔ̃ɔ a par ɛ, a dɛɛr sʊɔ ma wan wa ir a bon 'lɔ na bʊr a wʊ nyãa pɔ, a bʊ̃bie anyã lɛ, a ala na lo a sɔr pɔ.
19 A todos os que ouvem a palavra do reino e não a compreendem, vem o maligno e arrebata o que lhes foi semeado no coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Ala mɩ na lo a kʊsɩr pãn ju lɛ a nɩrɛ 'lɔ na wõ a 'yɛr sɔɔ de fɔfɔɔ jaa nɩ pʊpɛl,
20 O que foi semeado em solo rochoso, esse é o que ouve a palavra e a recebe logo, com alegria;
21 tɩchɛ a nɩrɛ nyã ba ba nyɩbɛ ɛ, na wʊ di kãnyir ara bãlãa, a lɛ jũu wõm bɩɩ bɛɛr kaa wa pɔɔ wʊ a 'yɛr jũu, a nɩrɛ nyã ma lo naa.
21 mas não tem raiz em si mesmo, sendo, antes, de pouca duração; em lhe chegando a angústia ou a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 A bʊ̃bie ala mɩ na lo a gʊʊr pɔ, 'lɔ lɛ a nɩrɛ 'lɔ na wõ a 'yɛr tɩ nʊ̃ a wɛr ju nyɛvʊr yelwõnsɩ nɩ a wɛr ju bʊ̃bʊɔrsɩ fãɩn a 'yɛr ka waa dɔɔ bie ɛ.
22 O que foi semeado entre os espinhos é o que ouve a palavra, porém os cuidados do mundo e a fascinação das riquezas sufocam a palavra, e fica infrutífera.
23 Tɩchɛ a bʊ̃bie ala na lo a kɔjɔ̃ pɔ lɛ a nɩrɛ nyã na wõ a 'yɛr bɔ̃ɔ a par, 'lɔ lɛ wɔ̃ wɔ̃mɔ̃ dɔɔ jur, amɩne kɔbaa, amɩne lɩjaata amɩne mɩ lɩjɛr nɩ pie.”
23 Mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve a palavra e a compreende; este frutifica e produz a cem, a sessenta e a trinta por um.
24 Yesu lɛ lɔb a sʊkpa ãsʊɔ kʊ ba, “Nɩtɔ̃ lɛ ɩn de a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ man. Nɩrɛ ãsʊɔ lɛ bʊr bʊ̃bivɩɛl a wʊ pʊɔ pɔ,
24 Outra parábola lhes propôs, dizendo: O reino dos céus é semelhante a um homem que semeou boa semente no seu campo;
25 nɩrɛ jaa na wa gã gur baar, a dɔ̃sʊɔ wan wa bʊr mɔɩ 'yɔ̃ɔ a chi pɔ tɩ na wʊ kul.
25 mas, enquanto os homens dormiam, veio o inimigo dele, semeou o joio no meio do trigo e retirou-se.
26 A sɔ̃ɔ 'lɔ a chi na wa tɩ bulo ka a mɔɩ mɩ bul puro.
26 E, quando a erva cresceu e produziu fruto, apareceu também o joio.
27 “A daba tʊ̃tʊ̃nbɔ wan wa sʊʊr wʊ, ‘Nɩkpɛ̃ɛ, a ba ɩ bʊ̃bivɩɛl lɛ fʊ bʊr a pʊɔ pɔ ɛ; tɩ nyɛ a mɔɩ mɩ yi?’
27 Então, vindo os servos do dono da casa, lhe disseram: Senhor, não semeaste boa semente no teu campo? Donde vem, pois, o joio?
28 Ka wʊ 'yɛr kʊ ba, ‘Dɔ̃sʊɔ lɛ tʊ̃ a lɛ.’ A tʊ̃tʊ̃nbɔ sʊʊr wʊ, ‘Fʊ bʊɔrɔ na ɩka sɩ chen tɩ vɔ̃ a mɔɩ bar bɩɩ?’
28 Ele, porém, lhes respondeu: Um inimigo fez isso. Mas os servos lhe perguntaram: Queres que vamos e arranquemos o joio?
29 “Ka wʊ 'yɛr kʊ ba, ‘Kai, yɩn be vɔ̃nɔ̃ a mɔɩ, yɩn wa vɔ̃n a chi mɩ bar.
29 Não! Replicou ele, para que, ao separar o joio, não arranqueis também com ele o trigo.
30 Yɩ bar ka a 'mataa nʊ̃ɔ tɩ tãn a ŋmafʊ daar, ɩn 'yɛr kʊ a ŋmaŋmarba ka ba dɔ̃ɔ vɔ̃ a mɔɩ lũ lũ chʊm bar tɩ ŋma a chi 'yɔ̃ɔ a n boor pɔ.’ ”
30 Deixai-os crescer juntos até à colheita, e, no tempo da colheita, direi aos ceifeiros: ajuntai primeiro o joio, atai-o em feixes para ser queimado; mas o trigo, recolhei-o no meu celeiro.
31 Yesu lɛ lɔb a sʊkpa ãsʊɔ kʊ ba go, “A Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ kaara naa fɩka kɔ̃kɔ̃ɔ bir nɩrɛ na de bʊr a wʊ pʊɔ pɔ.
31 Outra parábola lhes propôs, dizendo: O reino dos céus é semelhante a um grão de mostarda, que um homem tomou e plantou no seu campo;
32 'Lɔ lɛ a bʊ̃bie a jaa pɔ bʊ̃bile tɩchɛ 'lɔ wa nʊ̃ɔ, 'lɔ lɛ ma ɩ a tɩɩr a jaa pɔ tɩkpɛ̃ɛ, ka lubil ma 'yɔ̃ɔ choor a wʊ ju.”
32 o qual é, na verdade, a menor de todas as sementes, e, crescida, é maior do que as hortaliças, e se faz árvore, de modo que as aves do céu vêm aninhar-se nos seus ramos.
33 Wʊ lɛ lɔb a sʊkpa ãsʊɔ kʊ ba, “A Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ kaara naa fɩka dãbɩl pɔɔ na de 'yɔ̃ɔ jɔ̃ yɔɔ pɔ ka a ir vʊ̃.”
33 Disse-lhes outra parábola: O reino dos céus é semelhante ao fermento que uma mulher tomou e escondeu em três medidas de farinha, até ficar tudo levedado.
34 Yesu den sʊkpar 'yɛrɛ kʊrɔ nɩ a nɩyɔɔ a yelsɩ anyã, wʊ maa 'yɛr 'yɛr kʊ ba ka waa lɔb sʊkpa ɛ.
34 Todas estas coisas disse Jesus às multidões por parábolas e sem parábolas nada lhes dizia;
35 A nyã lɛ na wiil ɩka a lɛ a Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrɛ na dɔ̃ɔ 'yɛr ɩn yelmãɛ, “Ɩka ɩn ma den a n nɛɛ lɔɔrɔ nɩ sʊkpar naa wiil yɩ yelsɩ ala na sɔɔl a wɛr pielfʊ daar.” (Yiel Gãn 78:2)
35 para que se cumprisse o que foi dito por intermédio do profeta: Abrirei em parábolas a minha boca; publicarei coisas ocultas desde a criação [do mundo].
36 Wʊ yin a nɩyɔɔ pɔ kpɛ a yir, ka a wʊ poturbo wa a wʊ sɛ̃ wa 'yɛrɛ, wiil sɩ a mɔɩ na be a pʊɔ pɔ sʊkpa par.
36 Então, despedindo as multidões, foi Jesus para casa. E, chegando-se a ele os seus discípulos, disseram: Explica-nos a parábola do joio do campo.
37 Ka wʊ 'yɛr kʊ ba, “A nɩrɛ 'lɔ na bʊr a bʊ̃bivɩɛl lɛ a maa Nɩsaal Bie.
37 E ele respondeu: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem;
38 A pʊɔ lɛ ɩ a wɛr. A bʊ̃bivɩɛl lɛ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ bibiir. A mɔɩ lɛ a bala na ɩ a dɛɛr sʊɔ bibiir.
38 o campo é o mundo; a boa semente são os filhos do reino; o joio são os filhos do maligno;
39 A dɔ̃sʊɔ 'lɔ mɩ na bʊr lɛ ɩ a tɩɩ. A ŋmafʊ lɛ ɩ a wɛr baarfʊ daar, a ŋmaŋmarba lɛ ɩ a Nãaŋmɩn malakasɩ.
39 o inimigo que o semeou é o diabo; a ceifa é a consumação do século, e os ceifeiros são os anjos.
40 “Lɛ ban na chʊm a mɔɩ bũu pɔ ka a di, lɛ mɩ lɛ na ɩ a wɛr baarfʊ daar.
40 Pois, assim como o joio é colhido e lançado ao fogo, assim será na consumação do século.
41 A maa Nɩsaal Bie na tʊ̃n a n malakasɩ ka ba wa tuur a nɩsʊ̃n a nãalʊ̃ʊ pɔ, tɩchɛ a bala jaa na vɛ̃ ka a nɩbɛ maala yelbier nɩ yelbe-ɩrbɛ ba jaa 'mataa bar.
41 Mandará o Filho do Homem os seus anjos, que ajuntarão do seu reino todos os escândalos e os que praticam a iniquidade
42 Ka ba lɔb ba 'yɔ̃ɔ bũu dagel pɔ, be lɛ ban kõnõ ɔɔrɔ nɩ nyɩmɛ.
42 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 A bala na tor na chaar naa mɔ̃tɔ̃ɔ kaar a ba Sãa nãalʊ̃ʊ pɔ. Nɩrɛ 'lɔ na tara tobo wʊ chɛlɛ.
43 Então, os justos resplandecerão como o sol, no reino de seu Pai. Quem tem ouvidos [para ouvir], ouça.
44 “A Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ kaara naa fɩka nɩrɛ na nyɛ nãbonsɩ pʊɔ pɔ 'mɔɔ sɔɔl tɩchɛ ka a wʊ pʊɔ pɛl, ka wʊ tɩ da a wʊ bonsɩ a jaa wʊn tara tɩ dãn a puo.
44 O reino dos céus é semelhante a um tesouro oculto no campo, o qual certo homem, tendo-o achado, escondeu. E, transbordante de alegria, vai, vende tudo o que tem e compra aquele campo.
45 “A Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ lɛ kaara naa fɩka nɩrɛ na yʊɔrɔ bʊɔrɔ kʊsɩvɩɛl,
45 O reino dos céus é também semelhante a um que negocia e procura boas pérolas;
46 wʊn wa nyɛ a ãsʊɔ daa na be tuo, wʊ tɩ dãn a wʊ bonsɩ a jaa tɩ dãn.
46 e, tendo achado uma pérola de grande valor, vende tudo o que possui e a compra.
47 “A Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ lɛ nyɛntãan fɩka lɔyaar ban lɔb 'yɔ̃ɔ man pɔ, kʊ nyɔɔr jãdẽdẽme.
47 O reino dos céus é ainda semelhante a uma rede que, lançada ao mar, recolhe peixes de toda espécie.
48 A lɔyaar na wa sɛɛ ba tɔɔn yin a gogoro ju, tɩ jãnɛ tuur a jãsʊ̃n 'yɔ̃ɔ a pɛr pɔ, tɩ lɔb a jãdɛbɛ bar.
48 E, quando já está cheia, os pescadores arrastam-na para a praia e, assentados, escolhem os bons para os cestos e os ruins deitam fora.
49 Lɛ lɛ an be a wɛr baarfʊ daar. A Nãaŋmɩn na tʊ̃n a wʊ malakasɩ ka ba wa tuur a nɩdɛbɛ yin a nɩmɩn pɔ,
49 Assim será na consumação do século: sairão os anjos, e separarão os maus dentre os justos,
50 tɩ na ba lɔb a nɩdɛbɛ 'yɔ̃ɔ a bũu dagel pɔ, be lɛ ban kõnõ tɩ ɔɔrɔ nyɩmɛ.
50 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 “Yɩ bɔ̃ɔn a yelsɩ anyã na a jaa par ɔ?” Ka ba 'yɛr, “Ɔ̃ɔ.”
51 Entendestes todas estas coisas? Responderam-lhe: Sim!
52 Ka wʊ 'yɛr kʊ ba, “A nɛɛ wile ãsʊɔ jaa ban wiil ka wʊ bɔ̃ɔ a Nãaŋmɩn nãalʊ̃ʊ yele kaara naa fɩka yir sʊɔ na de bʊ̃paalaa nɩ bʊ̃koro yin a wʊ boor pɔ.”
52 Então, lhes disse: Por isso, todo escriba versado no reino dos céus é semelhante a um pai de família que tira do seu depósito coisas novas e coisas velhas.
53 Yesu na wa wiil a sʊkpar anyã par, wʊ yin a be.
53 Tendo Jesus proferido estas parábolas, retirou-se dali.
54 Wʊ wan a wʊ mãɛ paal pɔ tɩ piel wile a nɩbɛ a ba lɔ̃ɔfʊ jiir, ka nɛɛr 'maa ba ka ba 'yɛr, “Nyɛ lɛ a daba nyã nyɛ a yɛ̃ nyã nɩ a nɛ'maa tʊ̃mɔ̃ a nyã?
54 E, chegando à sua terra, ensinava-os na sinagoga, de tal sorte que se maravilhavam e diziam: Donde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 A ba ɩ a mɩmɩɛrɛ bidaba lɛ ɛ? A ba ɩ a wʊ ma lɛ ba bʊɔlɔ a Mɛɛr ɛ? A ba ɩ a wʊ yɛɛr nɩ Jemesɩ nɩ Josefʊ nɩ Simon nɩ Judas ɛ?
55 Não é este o filho do carpinteiro? Não se chama sua mãe Maria, e seus irmãos, Tiago, José, Simão e Judas?
56 A ba ɩ sɩn nɩ a wʊ yɛpɔbɔ ba jaa lɛ 'mataa be a ka ɛ? Nyɩnɛ lɛ a daba nyã nyɛ a kpɛ̃ɔ nyã?”
56 Não vivem entre nós todas as suas irmãs? Donde lhe vem, pois, tudo isto?
57 Tɩ na ba tɔr a wʊ yele. Tɩchɛ ka a Yesu 'yɛr kʊ ba, “Nãaŋmɩn 'yɛ'yɛrɛ nyɛrɛ na 'yɔ̃ɔfʊ jie jaa tɩchɛ a wʊ mãɛ tẽe nɩ a wʊ mãɛ yir pɔ, wʊ maa nyɛ 'yɔ̃ɔfʊ ɛ.”
57 E escandalizavam-se nele. Jesus, porém, lhes disse: Não há profeta sem honra, senão na sua terra e na sua casa.
58 Ban ba sɔɔ de wʊ jũu, waa tʊ̃ɔ tʊ̃ nɛ'maa tʊ̃yɔɔ a be ɛ.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.