Gênesis 42
Vaikala Noxou Lataua (ATA) vs NVT
1 Ioxe, Iakovo iloꞌa ta ꞌolu ixoxolu no tualasiꞌa ne Kanani xe anu mamiꞌa mulavu lexe laꞌilali tavuꞌalo a uai ne Aixiputo, la anu muavuti la muvikalaneꞌi ta ꞌolu aloxo ꞌo, “Ngananavaa e ngataꞌotaꞌolu vitani ꞌo, ngaavuti mo ngaꞌoxo mii vile uasi?
1 Quando Jacó soube que no Egito havia cereais, disse a seus filhos: “Por que vocês estão aí parados, olhando uns para os outros?
2 Ngalomu! Eni elomu lexe ta mitema a ilalai ne Aixiputo sou ilolotoxaꞌa laꞌilali. Ngalai ane mo ngalotonenge, ua tasoisoli sou soli maasi.”
2 Ouvi dizer que há cereais no Egito. Desçam até lá e comprem cereais em quantidade suficiente para nos mantermos vivos. Do contrário, morreremos”.
3 Xe aneꞌi milomu vaxa noxou mamiꞌa aloxo ne, la sou aneꞌi Iosepu ta vimovimou mavulovexa vile milutu sou milai ne Aixiputo sou ilotoxaꞌa laꞌilali,
3 Então os dez irmãos mais velhos de José desceram ao Egito para comprar cereais.
4 ia mamiꞌa upalusou vimoꞌa soxu e kituꞌa, Iosepu vimou maninasou sou iloꞌa ilai uasi. Vimou soxu ne ualasou lexe Beniamini. Mamiꞌa umasaxa lexe umulineꞌi uasi xo loxo ꞌo io, male mii vile uꞌoxo masuanu no voteꞌi.
4 Mas Jacó não deixou Benjamim, o irmão mais novo de José, ir com eles, pois tinha medo de que algum mal lhe acontecesse.
5 Ta mitema seꞌi ne Kanani ne milutu sou milai milotoxaꞌa laꞌilali, la aneꞌi Isilaeli ta ꞌolu mavulovexa ne milutu sou mimulineꞌi, xo soli tila ne mulai mutaasou xalee lia ne Kanani mukalu.
5 Os filhos de Jacó chegaram ao Egito junto com outros para comprar mantimentos, porque também havia fome em Canaã.
6 Iosepu ne, anu muxali itema sou usaxilaꞌu tuala tila ne Aixiputo, mo ta mitema no xalee xalee tuatuala neꞌei neꞌei ne a ilalai noxou sou ilolotoxaꞌa laꞌilali. Xe anu ta vimovimou mineꞌe mixali noxou, la mixolaꞌu tavaꞌa sou mitulu no tavaꞌa voꞌuvoꞌuxu ka sou mitangatulu muluꞌelai no talaxu sou mitoxonu.
6 Uma vez que José era governador do Egito e o encarregado de vender cereais a todos, foi a ele que seus irmãos se dirigiram. Quando chegaram, curvaram-se diante dele com o rosto no chão.
7 Anu Iosepu ne, mumaisiꞌa ta vimovimou ne ka mutongoneꞌi, ia anu muavuti la muvivikalaneꞌi loxo anu ulavusiꞌa uasi. Muavuti la mutaliꞌi xatixati vaxa noxiꞌa aloxo ꞌo, “Ngingi menge neꞌei e ngeneꞌe ꞌo?” Xe aneꞌi miavuti la mivikalanu lexe, “Nexi mexe no xalee lia ne Kanani ane teneꞌe ꞌo, xo temasaxa lexe talotonexe laꞌilali.” |alt="Four men kneeling before ruler" src="CO00730B.TIF" size="col" loc="Gen 42:7-16" copy="© 1978 David C. Cook Publishing Co." ref="Tavaꞌu 42:7"
7 José reconheceu os irmãos de imediato, mas fingiu não saber quem eram e lhes perguntou com aspereza: “De onde vocês vêm?”. “Da terra de Canaã”, responderam eles. “Viemos comprar mantimentos.”
8 Anu mulavusiꞌa xo mutongoneꞌi, ia aneꞌi ne itongonu uasi.
8 Embora José tivesse reconhecido seus irmãos, eles não o reconheceram.
9 Mumaisiꞌa mine aneꞌi mineꞌe sou mixolaꞌu tavaꞌa sou mitulutulu no tavaꞌa voꞌuxu sou mitangatulu muluꞌelai no talaxu, la anu muxavutalanu aipiepiena noxou e muai la mumaisou, ia anu muavuti la muvikalaneꞌi lexe, “Ngingi ta mitema ano ꞌo, ngingi ngeneꞌe ꞌo sou ngatulunexe sou ngalavu lexe tualasixe xalee anevaa ane pekiaꞌu uasi.”
9 José se lembrou dos sonhos que tivera a respeito deles muitos anos antes e lhes disse: “Vocês são espiões! Vieram para descobrir os pontos fracos de nossa terra”.
10 Xe aneꞌi miavuti la mikolinu vaikalau aloxo ꞌo, “Tila, uasi! Nexi teneꞌe ꞌo loxo nexi ta mitema vitanisi sou lexe talotonexe laꞌilali.
10 “Não, meu senhor!”, responderam eles. “Seus servos vieram apenas para comprar mantimentos.
11 Nexi latala ꞌo ne, itema vilesisi ta ꞌolu, ia nexi teneꞌe sou tatulungenge uasi, xo nexi ta mitema ano ne, nexi ta mitema sou vaikala manina. Takalavoi uasi.”
11 Somos todos irmãos, membros da mesma família. Somos homens honestos, meu senhor, e não espiões!”
12 Ia anu Iosepu muavuti la muvikala kiipali vaxa noxiꞌa, “Uasisi manina! Ngingi ngeneꞌe ꞌo sou ngatulunexe sou ngalavu lexe tualasixe xalee anevaa pekiaꞌu uasi.”
12 Mas José insistiu: “São espiões, sim! Vieram para descobrir os pontos fracos de nossa terra”.
13 Xe aneꞌi miavuti la, la mivikalanu la aloxo ꞌo, “Tila. Nexi ꞌo ne nexi itema vilesisi ta ꞌolu. Nexi itiitisixe muxali loxo mavulovexa mo mulelia tamei. Mo nexi sou xalee lia ne Kanani. Vivixe vile ne musoli, xe soxu e kaluxusixe a ilou mamixe mixolu.”
13 Eles disseram: “Senhor, na verdade, nós, seus servos, éramos doze irmãos, todos filhos de um homem que vive na terra de Canaã. Nosso irmão mais novo está em casa com o pai, e um de nossos irmãos já não está conosco.”
14 “Uasisi! Ngingi ngeneꞌe sou ngatulunexesi!” Anu Iosepu muavuti la muvikalaneꞌi aloxo ne la.
14 José, porém, continuou a insistir: “Como eu disse, vocês são espiões!
15 “Ia eni amasaxa lexe alavusinge manina no anu voteꞌi vile aloxo ꞌo. Eni atulu no xavi noxou tatananu tuala lai ne Aixiputo, la sou eni avikala manina aloxo ꞌo, umomomo sou ngingi ngalivu ulai no tualasinge uasi manina. Mole vivinge soxu e kaluxusinge ne lexe uneꞌe ꞌo mo eni amaisou no ieli maninasou.
15 Mas há uma forma de verificar sua história. Juro pela vida do faraó que vocês só deixarão o Egito quando seu irmão mais novo vier para cá.
16 La sou emasaxa lexe vile noxinge ne ulivu mo ulai unoꞌu uneꞌe, ia ngingi tavuꞌalo ne nganeꞌe ngaxoo no anu taasou navunavu ꞌo mo nexi takamuli mo talavu manina lexe ngingi ngevikala maninasou. Xe uasi, la eni atulu no xavi noxou tatananu tuala ne Aixiputo, la sou eni avikala manina lexe, ngingi ngeneꞌe ꞌo sou ngatulunexe manina.”
16 Um de vocês deve buscá-lo. Os outros ficarão presos aqui. Então veremos se sua história é verdadeira ou não. Pela vida do faraó, se não tiverem um irmão mais novo, saberei com certeza que são espiões”.
17 Muvivikalaneꞌi aloxo ne xe mukalu, la munoꞌa sou mulai mitatuxaꞌa sou mixolu no nano no taasou navunavu voxo tatalu.
17 Então José os colocou na prisão por três dias.
18 Xe no voxo tatalusou, la anu Iosepu mulai sou muvikalaneꞌi aloxo ꞌo, “Ngalomu, eni ꞌo ne, eni alavusou ataxaanu Lataua misevile. La sou eni emasaxa lexe apamaulingengi no anu voteꞌi vile aloxo ꞌo.
18 No terceiro dia, José lhes disse: “Sou um homem temente a Deus. Façam o que direi e viverão.
19 Lexe ngingi ta mitema sou ngavikala manina, la eni emasaxa lexe vile noxingesi ane maasi la ulivu mo ulai uxolu no nano no taasou navunavu e ngingi ngongiꞌa ngelai ngexoo no anu, ia ngingi muxatele tamiꞌasi ne, nganoꞌu laꞌilali e ngelotonu ne mo ngalivu ulai noxiꞌa maminge ilou ꞌolu mo ta mingemingengi e ixolu sou soli no tuala.
19 Se são mesmo homens honestos, escolham um de seus irmãos para continuar preso. Os demais podem voltar para casa com cereais para seus parentes que estão passando fome.
20 Ngalailixu laꞌilali ꞌo no tuala ukalu, la sou ngatilo vivinge soxu e kaluxusinge ne uneꞌe noxilo. Xo lexe eni amaisou no ieli maninasou, la sou eni alavu manina lexe ngingi ngevikala manina. La sou umomomo sou ngingi ngaulua uasi.” Aneꞌi milomu noxou aloxo ne xe mukalu la sou mimasaxa lexe imulinu aloxo anu mulemolu noxiꞌa ne.
20 Tragam-me, porém, seu irmão mais novo. Com isso, provarão que estão dizendo a verdade e não morrerão”. Eles concordaram e,
21 Xe aneꞌi miavuti la mivikalaneꞌi ngatoꞌo lexe, “Ngamaisou, nenge teꞌoxo masuanu vivinge la sou ane vaimomo ꞌo nenge texalisou tuꞌumaxu ano ꞌo lakoli ꞌilixo ne. Nenge nengeꞌa temaisou tuꞌumaxu toxoxaꞌa ane muxali noxou ne mo, anu soxu mutama muneꞌe noxinge sou tasuꞌulinu ne, ia nenge texiunu tumalingeusi. La sou ane nenge nengeꞌa talu tuꞌumaxu ano ane muneꞌe musuꞌasinge ꞌo.”
21 conversando entre si, disseram: “É evidente que estamos sendo castigados por aquilo que fizemos a José tanto tempo atrás. Vimos sua angústia quando ele implorou por sua vida, mas nós o ignoramos. Por isso estamos nesta situação difícil”.
22 Xe Luven muavuti la mukolineꞌi ta vimovimou aloxo ꞌo, “Eni evikalangengi laixe lexe mamu ngaꞌoxo masuanu maulamenge soxu, ia ngingi ngalomuxo uasi, la sou ane nenge taxalisou tuꞌumaxu ano ꞌo lakolisou soli noxou ne.”
22 Rúben disse: “Não lhes falei que não pecassem contra o rapaz? Mas vocês não quiseram me ouvir. Agora, temos de prestar contas pelo sangue dele!”.
23 Ia Iosepu ta vimovimou ne ilavu lexe Iosepu mulavu no anu vaivaikala noxiꞌa e iꞌoxoꞌoxonu uasi, xo anu uvivikalaneꞌi no anu vaikala noxiꞌa ta Aixiputo ia, itema vile a sou uxiuxiunu ulai noxiꞌa no anu vaikalaiꞌa.
23 Não sabiam, porém, que José os entendia, pois falava com eles por meio de um intérprete.
24 Muvivikalaneꞌi aloxo ne xe tamaxu mulokolaxu, la mulai mutalume no nano mo mutama o. Xe mutama mukalu, la sou anu muuatulai noxiꞌa sou muvivikalaneꞌi la. Xe iliꞌi la sou mupalusiꞌa ta mitema sou xaixai noxou sou mitilaꞌu Simeoni mulai loxo noxiꞌa sou misakisakiinu no ieꞌi ta vimovimou ne.
24 José se afastou dos irmãos e começou a chorar. Quando se recompôs, voltou a falar com eles. Escolheu Simeão e mandou amarrá-lo diante dos demais.
25 Xe muavuti la muvikalaneꞌi ta mitema sou xaixai noxou sou mitataa laꞌilali muꞌunalai no tivativaxaꞌa ta vimovimou ne, xe muvikalaneꞌi sou itataa lamoliꞌa ulivu no tivativaxaꞌa vilevilesi kalumo. Mo minoꞌuxaꞌa laꞌilali ane muxutu kalumo sou iꞌou tuxaneꞌi no voteꞌi. La aneꞌi miꞌoxonu aloxo anu mulemolu noxiꞌa ne. Xe ta mitema sou xaixai noxou miꞌoxonu aloxo anu mulemolu ne mukalu,
25 Em seguida, José ordenou que seus servos enchessem de cereais os sacos que os irmãos haviam trazido e, em segredo, devolvessem o pagamento, colocando o dinheiro na boca de cada saco. Também mandou que lhes dessem mantimentos para a viagem, e assim fizeram.
26 la sou aneꞌi Iosepu ta vimovimou ne mitelotelo tivativa sou laꞌilalixaꞌa e milotonu ne mutelo noxiꞌa ta donkiiꞌa vilevilesi sou milutu milai.
26 Os irmãos colocaram os sacos de cereal sobre seus jumentos e partiram de volta para casa.
27 Milutu milai xoo xe, ꞌolovoxo la mitaꞌolu sou miai. Xe vile noxiꞌa muavuti la mululusou tivaxu sou lexe ulaanu laꞌilali seꞌi sou uaꞌanu donki noxou sila, mumaisou lamoliu e mulotonu laꞌilali no anu ane uai no latanu laꞌilali no tiva anaxu ꞌo.
27 Contudo, quando um deles abriu a bagagem a fim de pegar cereal para seu jumento, encontrou o dinheiro na boca do saco.
28 Xe aliku ꞌo muavuti la muvikalaneꞌi ta vimovimou, “Ae, taemoso! Lamoli noxilo e elotonu laꞌilali ꞌo no anu ane mulivu muneꞌe noxilo ꞌo. Ngamalei, ane uai no laꞌilali ꞌo latanu no nano no tiva ꞌo.” Xe ta motu mimalei loxo ꞌo, la manina. Ka inavaa. ꞌEꞌeneꞌi ne mutelo mulokolaxaꞌa manina. Taneꞌi kalaua sou uꞌumesi. Xe miavuti la mitalitaliꞌisiꞌa ngatongatoꞌo, “Lataua muꞌoxonu ꞌilixo maꞌia ane loxo ꞌo noxinge ꞌo?”
28 “Vejam só!”, exclamou para seus irmãos. “Devolveram meu dinheiro; está aqui no saco!” O coração deles desfaleceu e, tremendo, disseram uns aos outros: “O que Deus fez conosco?”.
29 Milutu sou mimuamuaꞌi ilalai xoo xe, milai mixali noxou mamiꞌa Iakovo ne Kanani, la miaꞌaloxu mimii e muxali noxiꞌa ne Aixiputo ne aloxo ꞌo,
29 Quando os irmãos chegaram à casa de Jacó, seu pai, na terra de Canaã, relataram-lhe tudo que havia acontecido com eles.
30 “Telutu e nepalusixe sou telai, xe texali ne Aixiputo, la itema tila ane usaxilaꞌu tuala ne Aixiputo ne, muvikala pekiaꞌu noxixe mo mukalavoisixe lexe nexi telai ne sou tatuluxaꞌa.
30 Disseram: “O homem que governa o país falou conosco asperamente e nos acusou de sermos espiões em sua terra,
31 Xe nexi teavuti la tevikalanu lamana lexe, ‘Nexi ta mitema sou tatulungenge uasi, nexi ꞌo, nexi ta mitema sou vaikala manina.
31 mas nós lhe garantimos: ‘Somos homens honestos, e não espiões.
32 Mo nexi ꞌo, nexi itema vilesisi ta ꞌolu. Nexi itiitisixe mulai muxali loxo mavulovexa mo mulelia tamei. Ioxe, iliꞌi, la vile musoli, xe soxu anu kaluxusixe a ilou mamixe mixolu no tualasixe.’
32 Somos doze irmãos, filhos do mesmo pai. Um de nossos irmãos já não está conosco, e o mais novo está em casa com nosso pai, na terra de Canaã’.
33 Xe itema tila ane usaxilaꞌu tuala ane ne muavuti la muvikalanexi aloxo ꞌo la, ‘Ngalomu, eni emasaxa lexe alavu manina lexe ngingi vaikalamengi ꞌo manina, la vile noxinge ne uneꞌe mo noxou taxolu, ia ngingi ane muxatele tamiꞌa ne ngatavule laꞌilalixaꞌa maminge ilou ꞌolu, mo ta mingemingengi no tuala mo ngalai.
33 “Então o homem que governa o país disse: ‘Saberei com certeza se vocês são homens honestos da seguinte forma: deixem um de seus irmãos comigo e voltem para casa levando cereais para seus parentes que estão passando fome.
34 Xe ngalivu uneꞌe la, ngatilo vivinge soxu ane kaluxusinge sou nganeꞌe noxilo. Lexe eni amaisou soxu ne, la sou eni alavu manina lexe ngingi nganeꞌe sou ngatulunexe uasi mo lexe ngingi ngamitema sou kalavoi uasi. La sou eni alivunoxu vivinge ane uxoo noxilo ꞌo sou ulivu ulai noxinge. La sou ngingi nganeꞌe ngaxoo lai ꞌo sou ngavaivaoli sou nganoꞌu lamoli.’”
34 Tragam-me, porém, seu irmão mais novo e saberei que são homens honestos, e não espiões. Então eu lhes devolverei seu irmão, e vocês poderão negociar livremente nesta terra’”.
35 Mixali miaꞌalou mamiꞌa aloxo ne xe mukalu la sou aneꞌi vilevilesi ne milulusou tivativaxaꞌa sou milaasou laꞌilali e milai miloto ne, xe ieꞌi muvaxa loxo ꞌo la, lamoliꞌa soxisoxisou kalumo ane muai no nano no tivativaxaꞌa ꞌo, la mimamaꞌu misevile. Mamiꞌa kalumo ne mumamaꞌu misevile.
35 Ao esvaziarem os sacos, viram que dentro de cada um havia uma bolsa com o dinheiro do pagamento pelos cereais. Os irmãos e o pai ficaram apavorados quando viram as bolsas de dinheiro.
36 Xe muavuti la muvikalaneꞌi ta ꞌolu ne lexe, “Ngaꞌoxole mole eni ta ꞌalixeni tasitasiauxaꞌa noxilo ukalu io? Iosepu tasiauxu tei mo musuꞌa ne. Ka Simeoni ane kalumo tasiauxu ne. Ia ngingi a ngevikala lexe nganoꞌu Beniamini kalumo sou ngalailixu la. Ia talu la axoo laixe.”
36 Jacó disse: “Vocês estão tirando meus filhos de mim! José se foi, Simeão não está aqui, e agora querem levar Benjamim também. Tudo está contra mim!”.
37 Xe ꞌolu Luven muavuti la muvikalanu momu aloxo ꞌo, “Anoꞌu mo alailixu, xe namalei lexe eni alivu uxali noxine ia, anu uasi, la sou eni melo anoꞌa ta ꞌalixeni ta mulu tamei ineꞌe noxine sou naveꞌa isoli. Naꞌitalonu Beniamini no avolo mo eni melo asaxilaꞌu sou alailixu ka alivunoxu uneꞌe noxine.”
37 Então Rúben disse ao pai: “Se eu não trouxer Benjamim de volta, o senhor pode matar meus dois filhos. Eu me responsabilizo por ele e prometo trazê-lo de volta”.
38 Ia momu ne, pekiaꞌu misevile. Muavuti la muvikalaneꞌi ta ꞌolu, “ꞌAlixeni ꞌo umomomo sou umulingengi uasi manina, xo vimou ane musoli ne, ia anusisi soxusi ane noxou taxolu ꞌo. Ngalailixu uasi xo loxo ꞌo io, mii vile uvau no voteꞌi. Ngamalei, eni soxu ane a aululu manina mukalu, lexe mii vile masua uxali noxou la eni talelixu misevile mole eni asoli mo aluꞌelai no tualasiꞌa ta mitema sou soli.”
38 Jacó, porém, respondeu: “Meu filho não descerá com vocês. Seu irmão José morreu, e Benjamim é tudo que me resta. Se alguma coisa acontecesse com ele na viagem, vocês me mandariam velho e infeliz para a sepultura”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 42, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.