Gênesis 37
Vaikala Noxou Lataua (ATA) vs NVT
1 Ia Iakovo ne uꞌumesou tuala ne Kanani e momu Aisaki muxoxoo no anu ne uasi.
1 Jacó passou a morar na terra de Canaã, onde seu pai tinha vivido como estrangeiro.
2 Muxoxoo ane, la sou nanasiꞌa iloꞌa ta ꞌolu mikaukavunu muxolu aloxo ꞌo. Iosepu anu Iakovo ꞌolu maulu tauu iexu mumomomo loxo mavulovexa vile mo mulelia taꞌuve mo muvaxa simi tamei (17). Anu ulavusou sou usaxilaꞌa ta sipsip iloꞌa ta mee noxou momu iloꞌa ta vimovimou noxiꞌa Vila ilee Silipa. Aneꞌi ta sema tamei ne, momu ta semasemau. Ia anu mulai noxou momu la muaꞌalouxu ꞌiliꞌilixoneꞌi ta vimovimou e iꞌoxoꞌoxonu masumasua.
2 Este é o relato de Jacó e sua família. Quando José tinha 17 anos, cuidava dos rebanhos de seu pai. Trabalhava com seus meios-irmãos, os filhos de Bila e Zilpa, mulheres de seu pai, e contava para seu pai algumas das coisas erradas que seus irmãos faziam.
3 Iosepu ne, momu Iakovo ualasou vile lexe Isilaeli, anu umasaxaiꞌa ta ꞌolu ia umasaxau Iosepu misevile muꞌoki noxiꞌa. Xo nenu mivoꞌonu no mine anu Isilaeli ne aululu manina. Tavaꞌu aloxo ne la sou momu muꞌoxonu iu tokolomo vile lailaixe, utaa la ulai uxali no lia no tavaꞌu, xe avolu veveeni.
3 Jacó amava José mais que a qualquer outro de seus filhos, pois José havia nascido quando Jacó era idoso. Por isso, certo dia Jacó encomendou um presente especial para José: uma linda túnica.
4 Xe ta vimovimou milavu lexe mamiꞌa anu umasaxau ꞌolu Iosepu misevile muꞌoki noxiꞌa Iosepu ta vimovimou, la aneꞌi oponeꞌi masuau vimoꞌa ne misevile mo ivivikala lailaixe ulai noxou uasi.
4 Os irmãos de José, por sua vez, o odiavam, pois o pai deles o amava mais que a todos os outros filhos. Não eram capazes de lhe dizer uma única palavra amigável.
5 — ausente —
5 Certa noite, José teve um sonho e, quando o contou a seus irmãos, eles o odiaram ainda mais.
6 — ausente —
6 “Ouçam este sonho que tive”, disse ele.
7 — ausente —
7 “Estávamos no campo, amarrando feixes de trigo. De repente, meu feixe se levantou e ficou em pé, e seus feixes se juntaram ao redor do meu e se curvaram diante dele!”
8 Xe miavuti la mitaliꞌisou aloxo ꞌo, “Loxovaa, nini xavutalameni lexe nini sou naxali tila sou nasaxilaꞌixe?” Aneꞌi laꞌiaxaꞌa muꞌokiꞌoki xo milomusou aipiepiena noxou xe vaivaikala ane anu mulemolusiꞌa.
8 Seus irmãos responderam: “Você imagina que será nosso rei? Pensa mesmo que nos governará?”. E o odiaram ainda mais por causa de seus sonhos e da maneira como os contava.
9 Xe iliꞌi la Iosepu muaipiepiena alaxu vile la. Xe muavuti la muvikalaneꞌi ta vimovimou aloxo ꞌo, “Eni eaipiepiena la, la emaisou aso xe soꞌio iloꞌa ta oto mavulovexa mo mulelia vile mitulutulu no talaxo ka mitangatulu muluꞌe noxilo.”
9 Pouco tempo depois, José teve outro sonho e, mais uma vez, contou-o a seus irmãos. “Ouçam, tive outro sonho”, disse ele. “O sol, a lua e onze estrelas se curvavam diante de mim!”
10 Xe muavuti la mulai noxou momu kalumo sou muaꞌaloxu aipiepiena noxou ne. Xe momu muavuti la mukaitolonu la muvikalanu lexe, “Aipiepiena maꞌi to axoo ne? Loxovaa, nini nemasaxa lexe nexi noxie nenine mo ta viivine taneꞌe taxolaꞌu tavaꞌixe mo tatangatulu sou tatoxoneni?”
10 Dessa vez, contou o sonho não apenas aos irmãos, mas também ao pai, que o repreendeu, dizendo: “Que sonho é esse? Por acaso eu, sua mãe e seus irmãos viremos e nos curvaremos até o chão diante de você?”.
11 Ta vimovimou ne, oponeꞌi masua misevile ia mamiꞌasi ne iou siꞌisou aipiepiena ne uasi, uxoxoolu la uxavuxavutalanu.
11 Os irmãos de José ficaram com inveja dele, mas seu pai se perguntou qual seria o significado dos sonhos.
12 No voxo vile, la Iosepu ta vimovimou milailixaꞌa mamiꞌa ta sipsipu iloꞌa ta meeou ne Sikemu sou miꞌani iaꞌeiaꞌe xe miie lexa.
12 Pouco depois, os irmãos de José levaram os rebanhos de seu pai para pastar junto de Siquém.
13 Xe Iakovo muavuti la muvikalanu ꞌolu Iosepu aloxo ꞌo, “ꞌAlixeni, eni emasaxaine lexe nalutu mo namulineꞌi ta viivine ulai ne Sikemu.” Xe Iosepu muavuti la muvikalanu momu lexe, “Ani, eni asou alutu alai.”
13 Então Jacó disse a José: “Seus irmãos estão cuidando das ovelhas em Siquém. Apronte-se, e eu o enviarei até eles”. “Estou pronto para ir”, respondeu José.
14 — ausente —
14 “Vá ver como estão seus irmãos e os rebanhos”, disse Jacó. “E traga-me notícias deles.” Jacó o enviou, e José viajou de sua casa no vale de Hebrom até Siquém.
15 — ausente —
15 Quando José chegou a Siquém, um homem da região notou que ele andava perdido pelos campos. “O que você está procurando?”, perguntou o homem.
16 Xe Iosepu muavuti la muvikalanu lexe, “Eni akakamulineꞌi ta viivilo e mineꞌeneꞌi mamilo ta sipsipou sou ikamulixaꞌa lexa sou iiexu xe iaꞌeiaꞌe sou iꞌou. Nemaisiꞌa a neꞌei la napelaꞌilo mo amulineꞌi.”
16 “Estou procurando meus irmãos”, respondeu José. “O senhor sabe onde eles estão cuidando dos rebanhos?”
17 Xe itema ne, muavuti la muvikalanu Iosepu lexe, “Aneꞌi a milutu mo milai. Elomusiꞌa mivivikala lexe ilai loxo ne Dotani.” La sou anu mumulineꞌi la mulai muxalisiꞌa ne Dotani.
17 O homem lhe disse: “Sim, eles foram embora daqui, mas eu os ouvi dizer: ‘Vamos a Dotã’”. Então José foi atrás de seus irmãos e os encontrou em Dotã.
18 Xe anu a uao no paxa, ia aneꞌi mimaisou mine anu umuamuaꞌi ulai noxiꞌa, la aneꞌi mipotoxu sou lexe ivau usoli.
18 Quando os irmãos de José o viram, o reconheceram de longe. Antes que ele se aproximasse, planejaram uma forma de matá-lo.
19 Ta motu miavuti la mivikalaneꞌi ngatoꞌo lexe, “Anu, itema sou aipiepiena a uxali ꞌo.
19 “Lá vem o sonhador!”, disseram uns aos outros.
20 Tapalea mo tavaꞌu soxu mo tasuꞌanu uluꞌelai no lexa taxasou vile musii ꞌo. Ia talai la taaꞌalo lexe mii vile loxo laeoni muvau. La sou nenge tamalei lexe mii maꞌia ane uxali no anu aipiepiena noxou ne.”
20 “Vamos matá-lo e jogá-lo numa dessas cisternas. Diremos a nosso pai: ‘Um animal selvagem o devorou’. Então veremos o que será dos seus sonhos!”
21 Xe Luven mulomusiꞌa mivikala aloxo ne, la mukamuli voteꞌi sou upamaulinu Iosepu no anu. Muavuti la muvikalaneꞌi aloxo ꞌo, “Nengeꞌa tavaꞌu mamu.
21 Mas, quando Rúben ouviu o plano, tratou de livrar José. “Não o matemos”, disse ele.
22 Tatetelisousi ka talea uluꞌelai no taxa sou lexa ꞌo no xalee lia vitanisi, ia taꞌoxo masua loxo ꞌo uasi.” Anu mulosiꞌa voteꞌi ane ne xo anu mumasaxa lexe anu molu ulivu uneꞌe sou ulivunoxu vimou utelo sou upalusou ulivu ulai noxou momu.
22 “Por que derramar sangue? Joguem-no nesta cisterna vazia aqui no deserto e não toquemos nele.” Rúben planejava resgatar José e levá-lo de volta ao pai.
23 Iosepu mumuamuaꞌi xe muneꞌe muxali noxiꞌa ta vimovimou ne, xe aneꞌi miavuti vaxa la mitetelisou ka milulusou tokolomo lailaixe e mutaanu,
23 Assim, quando José chegou, os irmãos lhe arrancaram a linda túnica que ele estava usando,
24 ka sou miavuti la miꞌitinu ka mileanu muluꞌelai no lexa taxasou vile musii.
24 o agarraram e o jogaram na cisterna vazia, ou seja, sem água.
25 Mileanu maulamenge soxu loxo ne mukalu, ia aneꞌi milai mitaꞌolu sou miꞌani. Miꞌaniꞌani ia mimalei la ta Isimaeli seꞌi iloꞌa ta kameliiꞌa meꞌa loxo ne Xileati ia ilalai loxo ne Aixiputo. Ta kameliiꞌa mitavule mimii lailaixe loxo mii ane tumaꞌu laixe sou laꞌilali mo lamalasile mo ovu vile lexaxu ane tumaꞌu laixe.
25 Mais tarde, quando se sentaram para comer, viram ao longe uma caravana de camelos vindo em sua direção. Era um grupo de negociantes ismaelitas, que transportavam especiarias, bálsamo e mirra de Gileade para o Egito.
26 Xe Iuda muavuti la muvikalaneꞌi ta vimovimou aloxo ꞌo, “Taemoso, lexe nenge tavaꞌu vivinge usoli ka tatalumeiou, la mii maꞌia laixe ane nenge nengeꞌa taxalisou no anu xavutala ane ne?
26 Judá disse a seus irmãos: “O que ganharemos se matarmos nosso irmão e encobrirmos o crime?
27 Nengeꞌa tanoꞌu mo talosiꞌa ta mitema e ineneꞌe ꞌo mo ilotonu. Mo sou mamu nenge taꞌoxo masuanu. Xo nenge vivinge maninasou ane. Nenge xiasinenge ilou sialunenge ane.” Xe ta vimovimou miavuti la mivikala lexe, “Ioxe, nenge tamulinu aloxo nelemolu ne.”
27 Em vez de matá-lo, vamos vendê-lo aos negociantes ismaelitas. Afinal, ele é nosso irmão, sangue do nosso sangue!”. Seus irmãos concordaram.
28 Xe ta mitema sou ivaivalo sou inoꞌu lamoli e mimaisiꞌa mineneꞌe ꞌole mineꞌe mixali ꞌalai noxiꞌa manina, la sou Iosepu ta vimovimou ne milai milaanu sou milosiꞌa. Ta Midiani milotonu Iosepu mulai noxiꞌa ta vimovimou no anu lamoli siliva alelaxu mavulovexa tamei. Milotonu mukalu, la sou minoꞌu milailixu ne Aixiputo.
28 Então, quando os ismaelitas, que eram negociantes midianitas, se aproximaram, os irmãos de José o tiraram da cisterna e o venderam para eles por vinte peças de prata. E os negociantes o levaram para o Egito.
29 Xe iliꞌi, la Luven mulivu no taxa e aneꞌi misuꞌanu vimoꞌa Iosepu no anu ne la umaisou vimou uasi. Xe muavuti la musinasinanu tokolomou no vasimolu ne xo tanuxu vimou misevile.
29 Algum tempo depois, Rúben voltou para tirar José da cisterna. Quando descobriu que seu irmão não estava lá, rasgou as roupas.
30 Xe mulivu mulai noxiꞌa ta vimovimou, la muvikalaneꞌi lexe, “Ae, molomolo soxu ꞌole a tasiauxu! Ka eni anavaa maasi?”
30 Voltou a seus irmãos e lamentou-se: “O menino sumiu! E agora, o que farei?”.
31 Xe ta motu miavuti la mivau mee vile ka minoꞌu sialuxu sou miꞌunanu Iosepu tokolomou muluꞌe no anu.
31 Então os irmãos mataram um bode e mergulharam a túnica de José no sangue do animal.
32 Xe iliꞌi la sou minoꞌu tokolomou ne mulai sou mimaxaꞌu noxou mamiꞌa. Mixali la mivikalanu mamiꞌa aloxo ꞌo, “Namaisou mii ꞌo. Nexi texalisou. Male ꞌiline miiu.”
32 Enviaram a linda túnica para o pai, com a seguinte mensagem: “Veja o que encontramos. Não é a túnica de seu filho?”.
33 Xe Iakovo iou muvaxa no anu tokolomou ꞌolu ne la mutongonu la muvikalaneꞌi lexe, “Ani, ꞌalixe Iosepu tokolomou ane! Ta mii seꞌi loxo ta laeoni mivau ꞌalixeni ne mo miꞌou.”
33 O pai a reconheceu de imediato e disse: “Sim, é a túnica de meu filho. Um animal selvagem o deve ter devorado. Com certeza José morreu despedaçado!”.
34 Xe muavuti la musinasinanu tokolomou no vasimolu ne, io mutelonu tokolomo suꞌi sou tama xo tanuxu ꞌolu ne misevile. Muxoxoolu tanutanuxu ꞌolu mo mutatamasou ne maxuvee misevile.
34 Jacó rasgou suas roupas e vestiu-se de pano de saco. Por longo tempo, lamentou profundamente a morte do filho.
35 Ta ꞌolu ta mulu mo ane ta sema mineꞌe noxou sou lexe ixolixolinu, la anu umasaxa lexe aneꞌi ineꞌe ixolixoli mamu. La sou muvikalaneꞌi lexe, “Taletalelixu ꞌalixeni ꞌo mo atatamasou mole eni amulinu ꞌalixeni ulai no tualasiꞌa ta mitema sou soli ne ia ukalu uasi.” La sou anu muxolu sou mutamasou ꞌolu ne voxo seꞌi la.
35 A família toda tentou consolá-lo, mas ele se recusava. “Descerei à sepultura lamentando a morte de meu filho”, dizia, e continuou a lamentar-se.
36 Ioxe, ta Midiani e milotonu Iosepu noxiꞌa ta vimovimou ne, milailixu ne Aixiputo, la itema vile ualasou lexe Potipaa mulotonu, anu itema sou xaixai noxou tatananu tuala ne Aixiputo. Anu tila noxiꞌa aneꞌi ane sou isaxilaꞌu taasou tatananu tuala.
36 Enquanto isso, os negociantes midianitas chegaram ao Egito, onde venderam José a Potifar, oficial e capitão da guarda do faraó.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 37, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.