Mateus 26
God Ananin Balan (APEB) vs NAA
1 Jisas naklipech enyudak nyanatimaguk balan nyatuh ali naklipu ananim disaipel nakli,
1 Quando Jesus acabou de proferir estas palavras, disse aos seus discípulos:
2 “Ipak padukemech, nyumneh douk watak hape bieh, umu ahudak nyumnah agundak nebeguni Pasovaigun woligun gnunenek umu eke huotglu. Ali yek Anudak Alman yatoglu aduligeinyi elpen uli eke chugilapu yekim birua ali huhwe hunak hunek nyilimume lowag kruse ali igak.”
2 — Vocês sabem que, daqui a dois dias, será celebrada a Páscoa, e o Filho do Homem será entregue para ser crucificado.
3 Hanubu ahabuk nyumnah, amam nebemi pris hanu echech Juda echechim nebemi hanak hatik Kaiafas ali howachabal hape ananitu nebetali wilpat. Kaiafas anan douk nebenalimu hanatimaguk pris.
3 Então os principais sacerdotes e os anciãos do povo se reuniram no palácio do sumo sacerdote, chamado Caifás,
4 Howachabal hape heagwleh umu hakli hugwatu anah yah ali hunek trik hunak husuh Jisas honu nugak.
4 e deliberaram prender Jesus, à traição, e matá-lo.
5 Ali hakli, “Abudak nyultab chunek agundak nebeguni woligun abali apak kobi muwechikanu. Kedeke wolobaichi elpech chuhuli wanoh chopu.”
5 Mas diziam: — Não durante a festa, para que não haja tumulto entre o povo.
6 Jisas douk nape Betani. Nape ananu alman chohwalanamu Saimon uli ananitu wilpat. Likuk anudak Saimon douk yowegali sig lepra gapenyunu.
6 Quando Jesus estava em Betânia, na casa de Simão, o leproso,
7 Ababuk nyultab Jisas nape halakatimu tebol nape nawak woligun abali, onok almatok kwasuhwi enen yopinyi sanda douk chatalin nebebali utabal uli kwanaki. Nyalali anal yopuli botol douk chenekol anam utam uli ali kwanaki kwenyuklen nyagluk Jisas ananim boglom.
7 aproximou-se dele uma mulher, trazendo um frasco feito de alabastro com um perfume precioso, que ela derramou sobre a cabeça de Jesus, estando ele à mesa.
8 Amudak Jisas ananim disaipel hatik namudak ali nyihihichim hakli, “Kwatitehen umu enyudak yopinyi sanda.
8 Vendo isto, os discípulos ficaram indignados e disseram: — Para que este desperdício?
9 Enyudak sanda deke munek salimumen musuh nebebali utabal. Ali abaludak utabal deke miyaisabal umu echudak wakechi elpech.”
9 Este perfume poderia ter sido vendido por muito dinheiro, para ser dado aos pobres.
10 Jisas douk anatulum nadukemech ali naklipam nakli, “Aipo, ipak panok wolug atimu okudak almatok? Okwok douk kwonekume nyanubu yopinyi pasin.
10 Mas Jesus, sabendo disto, lhes disse:
11 Echudak wakechi elpech eke chunepu pupe namudak ati pugakamech. Yek wak. Eke kobi inepu mupe namudak ati, wak.
11 Porque os pobres estarão sempre com vocês, mas a mim vocês nem sempre terão.
12 Okudak almatok douk kwenyukul sanda yekih yegenyihw ali kwonek redimemu kamanomi eke che igak ali chunugomemu.
12 Porque, derramando este perfume sobre o meu corpo, ela o fez para o meu sepultamento.
13 Adul ati yaklipepu. Ihalub walub apudak atap douk chunak chuklipech enyudak God ananin yopinyi balan umu, enyudak okwok kwoneken uli chopuk eke chuklipechumen. Ali echech douk eke ulkwip pulomok.”
13 Em verdade lhes digo que, onde for pregado em todo o mundo este evangelho, também será contado o que ela fez, para memória dela.
14 Ali ababuk nyultab, ananu umu amudak Jisas ananim umu 12-poleim disaipel douk chohwalanamu Judas uli nanak natik amam nebemi pris. Ananibul wabul douk Kariot.
14 Então um dos doze, chamado Judas Iscariotes, foi falar com os principais sacerdotes.
15 Nanak ali nasalikam nakli, “Sapos yek ilikepu inak igilapepu Jisas umu, ipak douk eke putaluwe puke monoken?” Hemnek namudak ali hatalunu hakanu 30-poleibal siliwaibal utabal.
15 Ele disse: — Quanto me darão para que eu o entregue a vocês? E pagaram-lhe trinta moedas de prata.
16 Namudak ali banubu ababuk nyultab, Judas anape nenek tinytin umu anah yopuhi yah umu nunak nugilapam Jisas ali amam huhwanu hunak honu nugak.
16 E, desse momento em diante, Judas buscava uma boa ocasião para entregar Jesus.
17 Aliga ali ahudak susubeih nyumnah hanak hatoglali umu echech Juda chenek agundak nebeguni Pasovaigun woligun ali chawak bret douk chotoweh wo titak nebetalili e. Amam disaipel hanakimu anan Jisas ali hasalikanu hakli, “Nya, nyak nyakli apak munak munekagun agnumu agundak Pasovaigun woligun, umu nyak nyunak nyugnah umu?”
17 No primeiro dia da Festa dos Pães sem Fermento, os discípulos vieram a Jesus e lhe perguntaram: — Onde quer que façamos os preparativos para que o senhor possa comer a Páscoa?
18 Ali naklipam nakli, “Punak puwich nebebuli wabul Jerusalem ali punamu anabuk alman douk yaklipepumanu uli. Punak ali puklipanu pukli, ‘Nya, apakinu Tisa nakli ananibu nyultab umu chonu nugak umu douk ahuluk. Ali nakli anan nunu apak ananipu disaipel eke munaki muwak agundak Pasovaigun woligun nyakitu wilpat.’”
18 E ele lhes respondeu:
19 Namudak ali amam hanak henek enyudak anan Jisas naklipam umu. Hanak ali henek redimu agundak Pasovaigun woligun.
19 E eles fizeram como Jesus lhes havia ordenado e prepararam a Páscoa.
20 Douk aliga wabigun halakatimu wab ali Jisas nanu ananim 12-poleim ahanaki hape halihi halih tebol.
20 Ao cair da tarde, Jesus pôs-se à mesa com os doze discípulos.
21 Douk hape hawok woligun ali naklipam nakli, “Aipo, aduligu atugu yaklipepu. Ipak ananu eke nugilapu yekim birua yek ali eke huhwe hunak he igak.”
21 E, enquanto comiam, Jesus disse:
22 Hemnek namudak ali amamiluh apaluh hlanubu yoweluh. Ali amam atunu ati ahape hasalikanu hakli, “Nya Diginyali, ati eke nyaklimu yek, waka?”
22 E eles, muito entristecidos, começaram um por um a perguntar-lhe: — Por acaso seria eu, Senhor?
23 Ali Jisas nebemom balan nakli, “Alman douk eke anudak dokwechuh nane wautu wis sagluk dis walupali bret uli. Eke anabuk nugilapu yekim birua yek ali eke huhwe hunak he igak.
23 Jesus respondeu:
24 Yek Anudak Alman yatoglu aduligeinyi elpen uli douk eke che igak kobi balan nyetemu God ananik buk uli nyaklimu. Wakuli alman douk nugilapu yekim birua yek uli, yek douk yanubu yakli mapilinu anan. Mamakik kobi kunololile douk deke kalbumanu.”
24 O Filho do Homem vai, como está escrito a seu respeito; mas ai daquele por quem o Filho do Homem está sendo traído! Melhor seria para ele se nunca tivesse nascido!
25 Ali anudak Judas douk eke nugilapu Jisas ananim birua anan Jisas uli nakli, “Nebenyali Tisa, ati enyebuk douk nyaklien umu yek, waka?”
25 Então Judas, que o traía, perguntou: — Por acaso sou eu, Mestre? Jesus respondeu:
26 Douk hape hawok kakwich ali Jisas nohul anatu bret nenek tenkyumu God ali nape nagwudukatu noku ananim disaipel. Ali naklipam nakli, “Atudak bret douk yekih yegenyihw. Ipak suh putowoh.”
26 Enquanto comiam, Jesus pegou um pão, e, abençoando-o, o partiu e deu aos discípulos, dizendo:
27 Ali wata nohuli anap kap wainibal abal. Nanahuli nenek tenkyumu God ali nokom. Ali nakli, “Ipak punatimaguk pubalah apudak kap.
27 A seguir, Jesus pegou um cálice e, tendo dado graças, o deu aos seus discípulos, dizendo:
28 Abaludak wainibal abal douk yekig butog. Ogwog douk eke gunek enyudak God ananin adulin atinyi balan kontrak nyutoglu dodogowin. Ogog eke gutukwlemu gugakomu wolobaichi elpech ali God eke kobi nunohwen nupemu yowenyi elpech cheneken uli, wak. Eke nukwleyenyuk.
28 porque isto é o meu sangue, o sangue da aliança, derramado em favor de muitos, para remissão de pecados.
29 Aduligu atugu yaklipepu. Abaludak wainibal abal eke kobi wata iwok anabal, wak. Eke ipe namudak aliga inu ipak muwak nupoleibal abal agundak yekinu Aninu nape nebenalimu ananich elpech umu.”
29 E digo a vocês que, desta hora em diante, nunca mais beberei deste fruto da videira, até aquele dia em que beberei com vocês o vinho novo, no Reino de meu Pai.
30 Naklipam umu julug douk heyolub onahw awehw ali hatoglu haltomu anudak maunten Oliv.
30 E, tendo cantado um hino, saíram para o monte das Oliveiras.
31 Hanak hakih Oliv ali Jisas naklipam nakli, “Kehik wab, ipak punatimaguk eke putukemeik pulhwas punak atunu ati. Umu monoken, balan nyetemu God ananik buk uli douk nyakli,
31 Então Jesus disse aos discípulos:
32 Eke che igak, wakuli eke wata itaki ali ilik inamu Galili. Ali ipak eke pugime punaku.”
32 Mas, depois da minha ressurreição, irei adiante de vocês para a Galileia.
33 Ali Pita nebemanu balan nakli, “Sapos amudak hunatimaguk hukli hutukemenyaguk hulhwas umu, yek eke inenyu wupe biohu.”
33 Mas Pedro, tomando a palavra, disse a Jesus: — Ainda que o senhor venha a ser um tropeço para todos, nunca o será para mim.
34 Ali Jisas naklipanu nakli, “Adul ati yaklipenyu. Kadak abudak wab, nyak eke anyunek lohumechuk bieh atuh nyukli nyak wo nyudukemu yek e, ali owotu eke adakio titak tiyagwleh.”
34 Mas Jesus lhe disse:
35 Ali Pita nebemanu balan nakli, “Yek eke kobi inek loh ikli yek wo idukemu nyak e, wak. Sapos chukli chubo nyak nyugak umu, yek chopuk eke inenyu wugak ahudak atuh.”
35 Pedro insistiu: — Ainda que me seja necessário morrer com o senhor, de modo nenhum o negarei. E todos os discípulos disseram o mesmo.
36 Ali Jisas nanu ananim disaipel haitak hanamu anagun chohwalogunmu Getsemani uli. Hanak hatoglu ali naklipam nakli, “Ipak pupe agundak ali yek inak gani inek beten.”
36 Em seguida, Jesus foi com eles a um lugar chamado Getsêmani. E disse aos discípulos:
37 Naitak natukulmu Pita nanu biom Sebedi ananim nugamim heilanu hanak. Hanaku wakuli Jisas nemnek ananih apahw hwanubu amam ali nemnek sisahw.
37 E, levando consigo Pedro e os dois filhos de Zebedeu, começou a sentir-se tomado de tristeza e de angústia.
38 Ali naklipam nakli, “Yekin michin nyanubu yowen ali ama igak ati. Ipak pupe agundak pune mupe munek was.”
38 Então lhes disse:
39 Ali natukemomuk nanaku kwalowi ati ali nanubu nabih nogwohebil natik atap ali nenek beten nakli, “O yekinyu Aninu, douk wosik ele, yakli nyak nyuwechikuk yah umu enyudak nebenyi hevi douk eke nyutoglome uli umu enyen kobi nyutoglome, wak. Wakuli yakli wak umu nyak nyugipech yekin laik, wak. Nyugipech nyakin atin laik.”
39 E, adiantando-se um pouco, prostrou-se sobre o seu rosto, orando e dizendo:
40 Nenekuk beten natanomogumu, amudak biom atunu disaipel douk natulum umu hechuh hagak. Ali nasolik Pita nakli, “Ipak wosik deke dodogowipamu pune mupe munek was atin aua meyoh o wak?
40 E, voltando para os discípulos, achou-os dormindo. E disse a Pedro:
41 Ipak punek was pupe ali punek beten. Punek namudak umu Satan nunaki nichakomepamu ipak eke kobi punek enen yowenyi. Adul ipak douk oub baitak umu pugipech yekin balan, wakuli ipakiluh yegechiweluh douk wo dodogowiluh e.”
41 Vigiem e orem, para que não caiam em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
42 Ali wata chopuk nanak anah alagun nenek beten nakli, “O yekinyu Aninu, sapos nyak kobi nyuwechikuk yah umu enyudak nebenyi hevi douk eke nyutoglome ulimu, yek yakli enyen wosik nyutoglome. Nyugipech nyakin atin laik.”
42 Retirando-se pela segunda vez, orou de novo, dizendo:
43 Nenekuk beten natanomumogu douk wata chopuk nogwatom hechuh hagak. Umu monoken, yobus sanubu sahwom didigu.
43 E, voltando, achou-os outra vez dormindo; porque os olhos deles estavam pesados.
44 Natulum namudak ali natukemom hechuhuk nanak nenek beten anah alagun ali hatoglu beih atuh. Nanak nenek enyudak atin beten.
44 Deixando-os novamente, foi orar pela terceira vez, repetindo as mesmas palavras.
45 Ali wata natanomumali amam disaipel ali naklipam nakli, “Aipo, ipak wata pechuh penek malolo ati? Wata mnek! Nyultab douk abanaki, umu ananu eke nugilapu henek yowenyili umu yek Anudak Alman douk yatoglu aduligeinyi elpen uli ali eke hunaki huhwe huwechike.
45 Então voltou para os discípulos e lhes disse:
46 Aipo, aliga kitak munak. Wata tik, alman eke nugilapu yekim birua yek uli douk anudak nanaki.”
46 Levantem-se, vamos embora! Eis que o traidor se aproxima.
47 Jisas wata nape neyagwleh ati ali Judas ananu umu amudak 12-poleim disaipel nanubu nanak natogloli. Nanoli hanubu wolobaimi almom douk nebemi pris hanu echech Juda echechim nebemi hokogomi ali hasuhwi beinatog uli lowas hanaki.
47 E enquanto Jesus ainda falava, eis que chegou Judas, um dos doze, e, com ele, grande multidão com espadas e porretes, vinda da parte dos principais sacerdotes e dos anciãos do povo.
48 Judas anudak douk eke nugilapu Jisas ananim birua anan Jisas uli douk anaklipami nakli, “Alman douk putiwemu itoglu ati inoplikanu uli, alman douk akonobuk. Putoglu puhwanu.”
48 Ora, o traidor tinha dado a eles um sinal: “Aquele que eu beijar, é esse; prendam-no.”
49 Ali ahudak atuh Judas neilmu Jisas nanak ali nakli, “Yopubi wab nebenyali Tisa.” Naklipanu namudak ali nanoplikanu.
49 E logo, aproximando-se de Jesus, Judas disse: — Salve, Mestre! E o beijou.
50 Ali Jisas naklipanu nakli, “O elpen, nek wisnabul enyebuk douk nyanamali nyuneken uli.”
50 Jesus, porém, lhe disse: Nisto, aproximando-se eles, agarraram Jesus e o prenderam.
51 Hahwanu namudak ali ananu umu amabuk hanu Jisas heyotu agnabuk uli nautu wis umu ananitu bainat. Douk natukotoli ati tagluk ananu douk nape chukamomu nanubu nebenali pris ali nenemanu moul meyoh uli. Nolukonu atah tuk hanakuk.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, sacou da espada e, golpeando o servo do sumo sacerdote, cortou-lhe a orelha.
52 Ali Jisas naklipanu nakli, “Nubu lukuk nyakitu beinat agnabuk tatuk umu. Yaklipenyu, chanatimaguk elpech douk chuku bainatog chubo kipahechili, echech eke kipahechi wata chech bainatog.
52 Então Jesus lhe disse:
53 Nyak eke nyadukemech waka wak? Yek ikli ihwalu yekinu Aninu ele, anan deke wisnabul nukagasi chanubu wolobaichi ensel checholokuk 12-poleib lainab ami chunaki chugakome.
53 Ou você acha que não posso pedir a meu Pai, e ele me mandaria neste momento mais de doze legiões de anjos?
54 Wakuli sapos yek ikli ihwalu anan umu nugakome umu, orait balan nyetemu ananik buk uli eke kobi nyutoglu adulin, wak. Enyudak balan nyakli enyudak imas nyutoglome.”
54 Mas como, então, se cumpririam as Escrituras, que dizem que assim deve acontecer?
55 Ali banubu ababuk nyultab Jisas natanomomu amudak wolobaimi almom ali naklipam nakli, “Ipak pakli yek douk onowe yanu gavman malpak uli o onowe yaku olugwih uli, waka? Umu paitaki pasuhi bainatog gwanu lowas umu punaki puhwe puwechike pulawemu? Wihlu wehlu douk yape yaklipech God ananin balan numun banis God ananitu nebetali wilpat tatawomu. Ali ababuk nyultab douk wo punaku puhwe puwechikeye?
55 Naquele momento, Jesus disse às multidões:
56 Wakuli ihenyumali enyudak douk nyatoglamu enyudak balan amam profet henyemaguk uli nyutoglu adulin atin.”
56 Tudo isto, porém, aconteceu para que se cumprissem as Escrituras dos profetas. Então todos os discípulos o deixaram e fugiram.
57 Amudak douk hanaki hasuh Jisas uli douk hahwanu ali halawonomu nanubu nebenali pris chohwalanamu Kaiafas uli ananitu wilpat. Echech Juda echechim nebemi hanu amam henek skulumech umu lo uli douk adokwechuh howachabal hape numun.
57 E os que prenderam Jesus o levaram à casa de Caifás, o sumo sacerdote, onde se haviam reunido os escribas e os anciãos.
58 Pita anan douk nagipech Jisas nanak, wakuli wo nunech huluk e, wak. Nagikuk ati aliga nanak nakih nawich numun banis anudak nanubu nebenali pris ananigu awagu. Nawich nanu amam henek was umu God ananitu wilpat uli hape umu nakli kadak nutik chunekanu malmu Jisas umu.
58 Pedro o seguia de longe até o pátio do sumo sacerdote. E, tendo entrado, assentou-se entre os servos, para ver como aquilo ia terminar.
59 Amam nebemi pris hanu hanatimaguk nebemi Juda douk hape hasuh kwotog uli hohwalu anam almom hanaki. Douk hanaki ali hape henekumanu enen wo adulin uli e balan Jisas umu amam nebemi honu nugakumenyi.
59 E os principais sacerdotes e todo o Sinédrio procuravam algum testemunho falso contra Jesus, a fim de o condenarem à morte.
60 Wolobaimi hanaki henek loh henekumanu wak adulin uli e balan, wakuli amam habilak wak.
60 E não acharam, apesar de terem sido apresentadas muitas testemunhas falsas. Mas, afinal, compareceram duas, afirmando:
61 “Anudak alman nakli namudak. Nakli, ‘Yek deke italkeh God ananitu nebetali wilpat ali wata itahul ilatu iyatotu bieh atuh nyumneh meyoh.’”
61 — Este disse: “Posso destruir o santuário de Deus e reconstruí-lo em três dias.”
62 Ali nebenalimu hanatimaguk pris uli naitak neyotu nasolik Jisas nakli, “Nyak enen balan umu nyubeyenyumom o wak? Nyaklien malmu enyudak balan douk amudak heneken-umenyu uli?”
62 E, levantando-se o sumo sacerdote, perguntou a Jesus: — Você não diz nada em resposta ao que estes depõem contra você?
63 Nasolikanu wakuli Jisas neyotu bleiloguk.
63 Jesus, porém, guardou silêncio. E o sumo sacerdote lhe disse: — Eu exijo que nos diga, tendo o Deus vivo por testemunha, se você é o Cristo, o Filho de Deus.
64 Ali Jisas naklipanu nakli, “Enyebuk douk nyakli wo. Wakuli douk yaklipepu. Kwali ipak eke putik yek Anudak Alman douk yatoglu aduligeinyi elpen uli eke ipe anunamu nanubu dodogowinu atunoli God ali eke ilali onog inaki gani iluh heven.”
64 Jesus respondeu:
65 Anudak nanubu nebenali pris nemnek namudak nyihihichinu ali nanubu nakawech ananih luseh. Ali nakli, “Anudak alman douk nenek tok bilas umu God. Ali eke wata muhwalu enech alagun chunaki chunemanu monoken meyoluhin balan? Enyudak douk nameitati pemnekonu nenek tok bilas umu God.
65 Então o sumo sacerdote rasgou as suas vestes e disse: — Blasfemou! Por que ainda precisamos de testemunhas? Eis que agora mesmo vocês ouviram a blasfêmia!
66 Ali ipak pakli apak imas munekanu malmu?”
66 O que vocês acham? E eles responderam: — É réu de morte.
67 Ali haitak hokusehanu gani yomogeinamu. Hadalu wis hahwas hanu dilbum. Anam heyonu wis hahwas ali hanu gani yomogeinamu.
67 Então alguns cuspiram no rosto de Jesus e bateram nele. E outros o esbofeteavam, dizendo:
68 Haitak hobechukuk ananis nabes ali hasalikanu hakli, “Nya, God natalihenyu ali nokogenyu nyanamali nyunalau elpech uli, aliga wata klipapu kobi amam profet umu. Nameitu douk omuni nyanu?”
68 — Profetize para nós, ó Cristo! Quem foi que bateu em você?
69 Pita douk napeik aduk nunumisumu asudak banis douk salihi salih Kaiafas ananitu wilpat uli. Ali onok kwonek moulaluli kwanaki kwatulunu ali kwaklipanu kwakli, “Nyak douk alagun nyanu anudak Jisas douk nanaki Galili uli pape.”
69 Pedro estava sentado fora no pátio. Uma empregada se aproximou e lhe disse: — Você também estava com Jesus, o galileu.
70 Wakuli echech chanatimaguk chape ali nenek loh nakli, “Enyebuk nyak nyaklienyi balan douk wo idukemen e.”
70 Mas ele negou diante de todos e disse: — Não sei o que você está dizendo.
71 Douk nanak umu nutoglaguk aduk asudak banis ali onok alagun kwonek moul uli almatok kwatulunu. Ali kwaklipu echebuk cheyotu agnabuk uli kwakli, “Anudak alman douk nanu Jisas nanaki wabul Nasaret uli hape.”
71 Quando se dirigia para a porta, Pedro foi visto por outra empregada, que disse aos que estavam ali: — Este também estava com Jesus, o Nazareno.
72 Ali Pita wata nenek loh nalimu iluh nakli, “Anudak alman douk wo idukemanu e.”
72 E ele negou outra vez, com juramento: — Não conheço esse homem.
73 Douk chapegu wo loubali e, enech cheyotu agnabuk uli cheilmu Pita chanak ali chaklipanu chakli, “Adul, nyak douk enenyu Jisas ananipamu. Nyakigu nigu ganubu gowolehenyu.”
73 Pouco depois, aproximando-se os que estavam ali, disseram a Pedro: — Com certeza você também é um deles, porque o seu modo de falar o denuncia.
74 Douk Pita nemnek ali wata nenek lohumech nakli, “Adul gani iluh. Anudak alman douk wo idukemanu e. Sapos yek inek lohumepamu, yek douk yakli God ne igak.”
74 Então ele começou a praguejar e a jurar: — Não conheço esse homem! E no mesmo instante o galo cantou.
75 Pita nemnek owotu ali wata ulkum molomaguk balan Jisas nakliponomu. Nakli, “Nyak eke nyunek lohumechuk bieh atuh nyukli nyak wo nyudukemu yek e, ali owotu eke adakio titak tuhwalu.” Douk Pita ulkum molomaguk enyudak balan ali natoglu aduk neleh chukeich chanu.
75 Então Pedro se lembrou da palavra que Jesus lhe tinha dito: “Antes que o galo cante, você me negará três vezes.” E Pedro, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.