Mateus 12

Angkentye Mwerre (AER) vs ARA

Sair da comparação
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 Kele yanhe-ngentyele Jesus apmere arrpenhe-ngentyele alheke apententye akngerre ikwerenhe areye-akerte arlte apurrkele Saturday-enge. Itne merne ulpe mpwarentye akngerre-arle amangkeke-mpele alheke. Kele apententye akngerre ikwerenhe areye akenhe angayakwe irreke itne merne ulpe mpwarentye akngerre ntange areye akemele arlkwerlte-aperlenge alherle-apemele.
1 Por aquele tempo, em dia de sábado, passou Jesus pelas searas. Ora, estando os seus discípulos com fome, entraram a colher espigas e a comer.
2 Kenhe Pharisee arrpenhemele itnenhe merne ulpe mpwarentye akngerre ntange areye inerlenge areke imerte Jesus-eke angkemele, “Aye, nhenhe araye! Arlte apurrkele apententye akngerre ngkwinhe areyele kwenhe merne ulpe mpwarentye akngerre ntange areye akemele arlkweme. Itne urrkapemele kwenhe angkentye anwerne-kenhe ultakeme. Kenhe angkentye anwerne-kenhe alakenhe-arle, arlte apurrkenge urrkapetyale anetyeke.”
2 Os fariseus, porém, vendo isso, disseram-lhe: Eis que os teus discípulos fazem o que não é lícito fazer em dia de sábado.
3 — ausente —
3 Mas Jesus lhes disse: Não lestes o que fez Davi quando ele e seus companheiros tiveram fome?
4 — ausente —
4 Como entrou na Casa de Deus, e comeram os pães da proposição, os quais não lhes era lícito comer, nem a ele nem aos que com ele estavam, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 Jesus akwete angkeke, “Kele awethe, arrantherre-ame aretyakenhe pipe-nge angkentye Moses-kenhenge: Arlte apurrkele kwertengerle tyatye-arenye areye tyatye-ke akwetethe irrpenherlenge ikwerele urrkapetyeke. Nhenge Ngkartele itnenhe urrkaperlenge areme itneke ahele-irretyakenhe-arle, itne-arle urrkapewarrerlenge. Re akwenpele anerle-aneme.
5 Ou não lestes na Lei que, aos sábados, os sacerdotes no templo violam o sábado e ficam sem culpa? Pois eu vos digo:
6 Kele lyete the angkentye arrpenhe arrekantherre ileme. Ngkartele-arle ayenge yerneke angkentye atyeperre anthurre iletyeke, angkentye atyinhe atyeperre anthurre ulkere angkentye temple-nge ileme-akerte.
6 aqui está quem é maior que o templo.
7 Arrantherre itelaretyenhele nthakenhe-arle angkentye nhenhele ileme Ngkarte-arle arrule angkeke: “Kere atwetyale ayenge anthetyeke.” Nhenheke-ante-arle ayenge ahentye-aneme; arrantherre arrpenhe areyeke alhwarrpe-irremele alpe-eme-iletyeke. Nhenge The arerlenge arrantherre alakenhe mpwarerlenge, kele ayenge arnterre anthurre-arle akangketyenhe. Hosea 6:6.
7 Mas, se vós soubésseis o que significa:
8 Yewe, arrantherre itelaretyakenhe-arle ayenge, Alere alkere-arenye apmere ahelhe nhenhele-arle akweke inteke, alartetye anthurre, the kwenhe iletyenhe nthakenhe-irretyeke arlte apurrkenge.” Alakenhe-arle Jesus angkeke Pharisee areyeke.
8 Porque o Filho do Homem é senhor do sábado.
9 Yanhe-ngentyele anteme Jesus arrpenhe areyele-arlenge apmere ikwerenge-ntyele alheke imerte tyatye Jew areye-kenheke irrpemele. Arrernelheke-arle iperre itne kweneke irrpenherlte-iweke.
9 Tendo Jesus partido dali, entrou na sinagoga deles.
10 Yanheke anteme Jesus-ele areke artwe iltye tharre-arle-irreke tyerrtye areyenge. Kele Pharisee areyele anemele arerlenge Jesus nhenge itne renhe iltetyenhenge re apeke ahele-irrelenge. Nhenge itne artwe iltye tharre renhe aremele alakenhe itirreke, “Re apeke-arle lyete renhe angkwerre-iwemele mwerre mpwaremele arlte apurrkele angkentye Moses-kenhe akurne-ilemele.” Kele itne anteme renhe apayuthneke, “Iwenhe-arteke-arle-ame angkentye Moses-kenhe? Mwerre-ame tyerrtye rlkerte areye mwerre-iletyeke arlte apurrkele, arrangkwe apeke?”
10 Achava-se ali um homem que tinha uma das mãos ressequida; e eles, então, com o intuito de acusá-lo, perguntaram a Jesus: É lícito curar no sábado?
11 Kele Jesus itneke angkirtnerlenge, “Nhenge yepe-yepe apeke iperteke atnyerlenge-artaye arlte apurrkele, arrantherre-ame renhe impeme urrekeke tyerretyakenhe imerte anemele? Arrangkwe, tyerremele-arle ingwelemeke impetyakenhe.
11 Ao que lhes respondeu: Qual dentre vós será o homem que, tendo uma ovelha, e, num sábado, esta cair numa cova, não fará todo o esforço, tirando-a dali?
12 Artwe akunye nhenhe akenhe yepe-yepenge impene anthurre-ulkere! Angkentye Moses-kenhenge-arle akenhe anwerne arrpenheke alhwarrpe-irretyeke alpe-eme-iletyeke arlte apurrkele-arlke.”
12 Ora, quanto mais vale um homem que uma ovelha? Logo, é lícito, nos sábados, fazer o bem.
13 Jesus anteme angkeke artweke iltye tharre-akerte, “Iltye aternelhaye!” Kele arratye re iltye antekelhe-ileke, iltye arratye mwerre-irreke iltye arrpenhe-arteke.
13 Então, disse ao homem: Estende a mão. Estendeu-a, e ela ficou sã como a outra.
14 Pharisee areyele nhenhe areke-arle iperre itne anteme alhemele angkerretyamele Jesus akwele irrerlknge atwetyeke.
14 Retirando-se, porém, os fariseus, conspiravam contra ele, sobre como lhe tirariam a vida.
15 Kele Jesus-ele aweke itne-arle renhe irrerlknge atwetyeke angkerreke re anteme apmere renhe impemele alheke apmere arrpenhe-werne. Kenhe tyerrtye atningke anthurrele renhe apenteke, re anteme tyerrtye rlkerte areye anpemele angkwerre-iwemele mwerre mpwarerle-apeke.
15 Mas Jesus, sabendo disto, afastou-se dali. Muitos o seguiram, e a todos ele curou,
16 Re itnenhe ileke arrpenhe areyeke iletyaleke.
16 advertindo-lhes, porém, que o não expusessem à publicidade,
17 Kele angkentye nhenhe Jesus-akerte rlkerte areye angkwerre-iweme, Ngkarte arrekwele angkeke-arle angkentye ilerle-apentye akngerre Isaiah arritnyeke. Isaiah-ele arrule anthurre pwekeke intelhe-ileke alakenhe:
17 para se cumprir o que foi dito por intermédio do profeta Isaías:
18 “The renhe akngakeke atyenge urrkapetyeke.
18 Eis aqui o meu servo, que escolhi, o meu amado, em quem a minha alma se compraz. Farei repousar sobre ele o meu Espírito, e ele anunciará juízo aos gentios.
19 Re anteme nterte anetyenhe, tyerrtye areyeke ahele-irrerle-apetyakenhe,
19 Não contenderá, nem gritará, nem alguém ouvirá nas praças a sua voz.
20 Nhenge re tyerrtye akunye areye ilwetyeke-irrerlenge aremele, re itnenhe impetyeke arrangkwe-arle, kele alhwarrpe-irremele itnenhe itethe-ilemele akemelhe-ilirtneme-arle.
20 Não esmagará a cana quebrada, nem apagará a torcida que fumega, até que faça vencedor o juízo.
21 Tyerrtye ingkirreke apmere arrpe-anenhe-arenye areye ikwere akarelhemele arelheke re itnenhe apetyemele itetheke mpwaretyeke.” Isaiah 42:1-4.
21 E, no seu nome, esperarão os gentios.
22 Tyerrtye arrpenhe areyele artwe rlkerte Jesus-werne akngetyeke. Artwe re akenhe pwenge-arle aneke angketye-arlke-akenhe arrentye-arle ikwerele-arlenge anerlenge. Kele Jesus-ele artwe renhe angkwerre-iweke, alknge alkngampe-ileke arratye aretyeke artwe angketyeke-irreme anteme.
22 Então, lhe trouxeram um endemoninhado, cego e mudo; e ele o curou, passando o mudo a falar e a ver.
23 Kele tyerrtye areyele areke apatemele anthurre imerte alakenhe angkerremele, “Artwe nhenhe David-eke-artweye apeke Ngkartele-arle alhileke.”
23 E toda a multidão se admirava e dizia: É este, porventura, o Filho de Davi?
24 Kele nhenge Pharisee areyele nthakenhe-irrekenge awemele itne arrpenhe areyeke ileke, “Arrangkwe, arrentye nhenge Beelzebul-ele ngangkere ikwerenhe renhe antheke, arrantherre itelareme re arrentye arrpenhe areyeke akngerrepate nhenge, alakenhenge akwele re arrentye ayweperle-anetyeke tyerrtye areye-ngentyele.”
24 Mas os fariseus, ouvindo isto, murmuravam: Este não expele demônios senão pelo poder de Belzebu, maioral dos demônios.
25 Jesus-ele kele itelareke nthakenhe-arle itne ikwere-akerte itirreke re anteme alakenhe angkeke, “Nhenhe awerrirraye! Tyerrtye apmere anyente-arenye areye apeke atwerrentye akngerre itne akenhe akweteke-ilemele atwerreme, tyerrtye areyeke arrangkwe anetyeke-atwetye. Alakenhe anteye artweye-nhenge areye apeke warle anyente-arenye areye atwerrerlte-aneme imerte akweteke-ilemele atwerreme, tyerrtye areyeke arrangkwe anetyeke-atwetye.
25 Jesus, porém, conhecendo-lhes os pensamentos, disse: Todo reino dividido contra si mesmo ficará deserto, e toda cidade ou casa dividida contra si mesma não subsistirá.
26 Alakenhe-ante-arle Arrentyeke, re apeke arrentye ikwere akwerrke areye tyerrtye areye-ngentyele aywepetyeke aneke kele itne ikwere ahentye-anetyakenhe-arle aneme ikwere anetyakenhe. Kele re itnenhe uyarne uterneme, alyepe-alyepe-irremere alartetye itnekenhe anetyakenhe anteme.
26 Se Satanás expele a Satanás, dividido está contra si mesmo; como, pois, subsistirá o seu reino?
27 Kenhe arrantherre akenhe angkeme arrentye Beelzebul arritnyele-arle akwele ngangkere ayenge antheme arrentye areye ayweperle-anetyeke tyerrtye areye-ngentyele. The apeke-arle arrentye aywepeme ngangkere ikwerenhele, angwenhele-arle akenhe arrenhantherrenhe ngangkere antheke arrentye aywepetyeke? Arrentye Satan-eleye? Arrangkwe, Ngkartele-arle itnenhe ngangkere anthekenge arrentye areye aywepetyeke. Arrantherre apale angkeme Beelzebul-ele akwele ayenge ngangkere ikwerenhe anthemenge arrentye areye aywepetyeke.
27 E, se eu expulso demônios por Belzebu, por quem os expulsam vossos filhos? Por isso, eles mesmos serão os vossos juízes.
28 Kenhe Utnenge Ngkarte-kenhe re apele ayenge ngangkere-arle antheme the arrentye areye aywepetyeke. Arrantherre ayenge areke-arle iperrele arrentye ayweperlenge itelaretyenhe Ngkarte-arle apetyeke arrenhantherrenhe apurtelhe-iletyeke arrekantherre Alartetye anetyenhenge.”
28 Se, porém, eu expulso demônios pelo Espírito de Deus, certamente é chegado o reino de Deus sobre vós.
29 Kele Jesus-ele angkentye arrpenhe anteme itneke ileke itnenhe akaltyele-anthemele alakenhe, “Artwe-ame apmere lterrke akngerre-kenhe-werne arne areye akwenpele anyelkngele inetyeke? Arrangkwe-arle. Re artwe lterrke-urrke ayernetyekeke-amparre kele imerte re arne itnenhe anteme inetyenhenge.”
29 Ou como pode alguém entrar na casa do valente e roubar-lhe os bens sem primeiro amarrá-lo? E, então, lhe saqueará a casa.
30 Jesus awethe angkeke, “Tyerrtye apeke atyengenge apurte urrkapetyakenhe, re arrentye Satan-kenhe-arle, atyenge ahele-irremele. Re apeke tyerrtye areye Ngkarte-werne akngetye-alpetyakenhe, kele re itnenhe aterele-anthemele atyenge-ketyenge aywepemele.
30 Quem não é por mim é contra mim; e quem comigo não ajunta espalha.
31 Kele nhenhe-arle itelarerrirraye, arrantherre apeke-arle apure anerlte-aneme akurne atningke mpwarekenge, Ngkartele arrenhantherrenhe ilpernetyakenhe aneme. Arrantherre apeke-arle apure-irreme arrantherre-arle Renhe arrkentye-ilekenge, kele Re arrenhantherrenhe ilpernetyakenhe aneme-arle. Kenhe arrantherre akenhe arrkentye-ilemele Utnenge Akngerreke, Re arrekantherrenge ipeltye-irretyakenhe, arrenhantherrenhe ilwetyeke-arle arrerneme.
31 Por isso, vos declaro: todo pecado e blasfêmia serão perdoados aos homens; mas a blasfêmia contra o Espírito não será perdoada.
32 Yewe, angwenhe apeke atyenge-akerte akurnentye angkeme, Alere alkere-arenye apmere ahelhe nhenhele-arle akweke inteke, kele Ngkartele tyerrtye renhe ilpernetyakenhe aneme-arle. Kenhe arrantherre akenhe arrkentye-ilemele Utnenge Akngerreke, ikwerenge ipeltye-irretyakenhe arrekantherrenge, re arrenhantherrenhe ilwetyeke-arle arrerneme, renhe ilwetyeke-arle ngkerneme arlte ingkerneke-atwetye.”
32 Se alguém proferir alguma palavra contra o Filho do Homem, ser-lhe-á isso perdoado; mas, se alguém falar contra o Espírito Santo, não lhe será isso perdoado, nem neste mundo nem no porvir.
33 Jesus Pharisee itneke akwete angkeke, “The angkentye merne ntange-akerte ileme. Arne mwerre-ngentyele merne mwerre-arle lyapeme, kenhe arne akurne akenhe merne akurne-arle lyapeme.
33 Ou fazei a árvore boa e o seu fruto bom ou a árvore má e o seu fruto mau; porque pelo fruto se conhece a árvore.
34 Arrantherre untherlte-aneme, arrpenhe areyeke urrtyirremele. Kele arrantherre-arle akurnentye anemenge, kele arrantherre angkentye mwerre uyarne angkeme. Kenhe tyerrtye mwerrantye itirrentye akngerre-arle angkentye mwerre akngetyeke.
34 Raça de víboras, como podeis falar coisas boas, sendo maus? Porque a boca fala do que está cheio o coração.
35 Tyerrtye mwerrantye angkeme rarle itirrentye mwerre-akerte, arne akurnele merne akurne lyapelhe-ileme-arteke, tyerrtye akurnentye angkeme rarle itirrentye akurne-akerte-arle.
35 O homem bom tira do tesouro bom coisas boas; mas o homem mau do mau tesouro tira coisas más.
36 “Alakenhenge anteme akwete itirretyeke, urreke arlte ingkernenge Ngkartele akalkelhe-iletyenhe tyerrtye ingkirreke, itneke anyenteke-anyente Re akaltye alakenhe angketyenhe, ‘Iwenhenge-arle-ame unte mwerrantye itirretyakenhe, apale angkemele ahelhe nhenhele anetyarte?’
36 Digo-vos que de toda palavra frívola que proferirem os homens, dela darão conta no Dia do Juízo;
37 Yewe, arlte ikwerele Re arrenhantherrenhe akngaketyenhe nthakenhe-arle arrantherre angkekenge. Kele mwerrantye apeke-arle arrantherre angkekenge re mwerrantye arrekantherre anetyenhe arratye. Kenhe akurnentye apeke-arle arrantherre angkeke re arrenhantherrenhe akurne akwete aketyenhe re arrenhantherrenhe apmere akurne ikwere-werne yernetyenhe.”
37 porque, pelas tuas palavras, serás justificado e, pelas tuas palavras, serás condenado.
38 Kele Pharisee areye uthene angkentye Moses-kenhe akaltyele-anthenhe-anthenhe areye Jesus-eke alakenhe angkeke, “Akaltyele-anthenhe-anthenhe-aye! Kele unte apeke-arle ngangkere ngkwinhele mpwaremele-artaye anwerne aretyenhenge kele anwerne anteme itelareme Ngkartele-arle ngenhe yerneke.”
38 Então, alguns escribas e fariseus replicaram: Mestre, queremos ver de tua parte algum sinal.
39 Kele Jesus akenhe ayenelhe-ileke itneke alakenhe-arle angkemele, “Kele arratye-arle arrantherre akurne areye Ngkarteke akangkwe-irretyakenhe-arle. Arrantherre ayenge akwete apayuthneme ngangkerele mpwaretyeke, ayenge areke-arle iperrenge arrantherre akwele ayenge arratye itelaretyenhenge. Kele arrangkwe, Ngkartele iwenhe apeke renhe ngangkerele mpwaretyakenhe arrantherre-arle aretyenhenge ware akwele. Urreke-arle arrantherre aretyenhe arne nhenge-arle Jonah-eke nthakenhe-irrekenge, arrantherre anteme itelaremele-arle. Jonah re angkentye Ngkarte-kenhe awemele ilerle-apentye akngerre anetyarte.
39 Ele, porém, respondeu: Uma geração má e adúltera pede um sinal; mas nenhum sinal lhe será dado, senão o do profeta Jonas.
40 Re kere kwatye-arenye akngerre-apenhe atnerte kwenele anetyarte arlte urrpetyeke-atwetye, ingwe urrpetyeke-atwetye-arlke. Alakenhe-arteke-arle Alere alkere-arenye apmere ahelhe nhenhele-arle akweke inteke, ahelhe kwenele anerle-anetyenhe arlte urrpetyeke ingwe urrpetyeke-arlke.
40 Porque assim como esteve Jonas três dias e três noites no ventre do grande peixe, assim o Filho do Homem estará três dias e três noites no coração da terra.
41 “Kenhe the akenhe arrekantherre awethe iletyeke ahentye-aneme artwe nhenge Jonah angkentye Ngkarte-kenhe awemele ilerle-apentye akngerre-akerte. Arrule anthurrenge re, apmere Nineveh-arenye areyele awerrirrerlenge Jonah-ele itneke angkentye Ngkarte-kenhe ileke. Re itneke Ngkarte-akerte iletyarte. Kele re itneke ileke-arle iperre, itne arne akurne ingkirreke anthurre itnenhe imperlte-alheke itne-arle mpwarewarretyarte Ngkarte Ikwere-werne itne utepe-irrintyete-alpeke. Kenhe urreke re anteme, arlte ingkernenge, Ngkarte tyerrtye ingkirrekeke itirretyenhe nthakenhe itnenhe mpwaretyeke. Kenhe apmere Nineveh-arenye areye tnerrirremele angkerrirreme arrantherre kwenhe mwerre anerrirretyakenhe anteye-arle. Alakenhenge angkentye atyinhe akenhe angkentye Jonah ikwerenhenge akngerre-ulkere-arle. Itne angkentye ikwerenhe awerrirreke, kenhe arrantherre akenhe angkentye atyinhe awerrirretyakenhe.
41 Ninivitas se levantarão, no Juízo, com esta geração e a condenarão; porque se arrependeram com a pregação de Jonas. E eis aqui está quem é maior do que Jonas.
42 “The arrekantherre angkentye arrpenhe iletyenhe: Arrule anthurre arelhe alartetye Sheba-arenye, apmere arlenge anthurre-ngentyele apetyeke artwe akaltye anthurre Solomon awetyeke. Kenhe lyete nhenhe akenhe angkentye atyinhe angkentye Solomon ikwerenhenge akngerre-ulkere-arle, kenhe arrantherre angkentye atyinhe awerrirretyakenhe. Kele arlte ingkernenge, Ngkarte tyerrtye ingkirreke anthurreke itirretyenhe nthakenhe itneke mpwaretyeke. Kenhe arelhe nhenge re akenhe tnemele angkeme arrantherre kwenhe mwerre anetyakenhe arrantherre-arle angkentye atyinhe awerrirretyakenhenge-arle.”
42 A rainha do Sul se levantará, no Juízo, com esta geração e a condenará; porque veio dos confins da terra para ouvir a sabedoria de Salomão. E eis aqui está quem é maior do que Salomão.
43 Jesus-ele itneke awethe ileke, “Nhenge arrentye tyerrtye ikwerenge-ntyele arratemele, re apmere ingkinyele-arteke anteme anemenge, tyerrtye arrpenhe anetyakenhe anteme, arrangkwe anthurre. Kenhe arrentye-arle apmere kwatye-kwenyele-arlke ahurratye untherle-apemele, apmere mwerreke arerle-apemele anetyeke. Kenhe re apeke apmere mwerreke uyarne aremele anetyeke,
43 Quando o espírito imundo sai do homem, anda por lugares áridos procurando repouso, porém não encontra.
44 re ilelhemele alhepalheme, ‘Ayenge-arle tyerrtye nhenge-werne alpetyeke itirreme ikwerele-arlenge arrekwele ayenge-arle aneke-werne. Kenhe arrpenheke arrangkwe rarle re lyete aneme.’ Arratye rarle, arrentye tyerrtye nhenge-werne alpemele renhe aretye-alpeke apmere alkarle-arteke renhe ingkirreke-arle akngarte-iwerlenge.
44 Por isso, diz: Voltarei para minha casa donde saí. E, tendo voltado, a encontra vazia, varrida e ornamentada.
45 Re anteme alpemele arrentye 7-pele arrpenhele-arlenge, ikwerenge akurne anthurre ulkere-arle. Kele itne tyerrtye yanheke irrpirtnewarremele atneme ikwerele-arlenge apmere mpwaremele. Kenhe yanhe ikwerenge-ntyele, tyerrtye arrentye areye-akerte re akurne awethe-arle re anekenge-ntyele anpere anthurre anteme aneme. Alakenhe-irretyenhe tyerrtye akurne areyeke angkentye atyinhe aweke-arle iperre.” Alakenhe-arle Jesus-ele itnenhe akaltyele-antheke.
45 Então, vai e leva consigo outros sete espíritos, piores do que ele, e, entrando, habitam ali; e o último estado daquele homem torna-se pior do que o primeiro. Assim também acontecerá a esta geração perversa.
46 Nhenge Jesus apmere kwenele anetyamele atningkeke angkemele, mikwe-arlke atyeyikwe areye-arlke renhe arerrirretyeke apetyewarreke. Kele itne akethele tnetyetalhemele arrpenhe itneke angketyete-alheke, “Anwerne Jesus-eke angkerrirretyeke.”
46 Falava ainda Jesus ao povo, e eis que sua mãe e seus irmãos estavam do lado de fora, procurando falar-lhe.
47 Kele anyentele ware Jesus-eke iletyeke alheke, “Jesus-aye, mangkwe-arlke atyeyangkwe areye-arlke akethele yanhe tnetyetalheme. Itne ngkwenge angkerrirretyeke ahentye-anerrirreme.”
47 E alguém lhe disse: Tua mãe e teus irmãos estão lá fora e querem falar-te.
48 Kenhe Jesus re ikwere angkirtneke, “The ngkwenge meye atyinhe uthene atyeye atyinhe areye uthene-akerte ileme. Unte-ame itelareme angwenhe apeke tyerrtye areye the akeme meye atyinhe uthene atyeye atyinhe uthene?”
48 Porém ele respondeu ao que lhe trouxera o aviso: Quem é minha mãe e quem são meus irmãos?
49 Ikwere iperrele Jesus apententye akngerre ikwerenhe areye thilemele angkeke, “Nhenhe-arle meye atyinhe atyeye atyinhe areye-arlke!
49 E, estendendo a mão para os discípulos, disse: Eis minha mãe e meus irmãos.
50 Angwenhe apeke Akngeye alkere akertne-arenyeke akangkwe-irremele, Ikwere aywerrke arne mwerre areye mpwareme, itne atyeye atyinhe uthene meye atyinhe uthene-arle aneme.”
50 Porque qualquer que fizer a vontade de meu Pai celeste, esse é meu irmão, irmã e mãe.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.