Lucas 1

Angkentye Mwerre (AER) vs VC

Sair da comparação
VC Versão Católica
1 Ye, Theophilus, angkentye nhenhe ngkwenge.
1 Muitos empreenderam compor uma história dos acontecimentos que se realizaram entre nós,
2 Kenhe arrpenhe areyele-inpe renhe arerrirreke-arle re nhenge ahelhe nhenhele itethe anerle-anerlenge. Kele re nhenge Akngeye ikwerenhe-werne alpeke-iperre, kenhe itne apmere ingkirreke-werne alherlte-iwerlenge ayeye ikwere-akerte tyerrtye arrpenhe itneke ilerrirretyeke. Itne ayeye yanhe anwerneke-inpe ileke.
2 como no-los transmitiram aqueles que foram desde o princípio testemunhas oculares e que se tornaram ministros da palavra.
3 The-inpe ayeye yanhe aweke kenhe ayenge nhenhe ikwere mwantye anthurre akaltye-irrerle-aneme. Kele the ayeye nhenhe Jesus-akerte ngkwenge intelhe-iletyeke ahentye-aneme, Theophilus atyewe atyinhe.
3 Também a mim me pareceu bem, depois de haver diligentemente investigado tudo desde o princípio, escrevê-los para ti segundo a ordem, excelentíssimo Teófilo,
4 Unte ayeye ikwere-akerte kele aweke-arle, unte nthakenhe apeke itirremele ayeye nhenhe-akerte, arratye apeke, ithwenge. Kenhe unte-arle ayeye nhenhe arratye anthurre akaltye-irretyeke, alakenhe ikwerenge anteme the ngkwenge ayeye intelhe-ileme.
4 para que conheças a solidez daqueles ensinamentos que tens recebido.
5 Arrule anthurre artwe Herod arritnye anetyarte. Artwe nhenhe tyerrtye ingkirrekeke alartetye apmere akngerre Judea ikwerele-arle anetyarte. Kenhe apmere ikwerele artwe anyente Zechariah arritnye anetyarte, kwertengerle tyatye-arenye Jew-kenheke anemele apmere Jerusalem ikwerele, ikwerenhe arrekwelenye areye itne Abijah-eke-artweye areye-ngentyele. Anewikwe Elizabeth arritnye aneke re Aaron-eke-artweye areye-ngentyele.
5 Nos tempos de Herodes, rei da Judéia, houve um sacerdote por nome Zacarias, da classe de Abias; sua mulher, descendente de Aarão, chamava-se Isabel.
6 Zechariah uthene Elizabeth uthene re-atherre-arle Ngkarte ikwere arratye mwerre anerle-anerretyarte, ikwerenhe angkentye akwetethe atnyenerle-anerremele akwete anthurre alkngwirretyakenhele, rarle iwenhe apeke renhe-atherrenhe ileke mpwaretyeke ratherre mpwarerle-anerreke.
6 Ambos eram justos diante de Deus e observavam irrepreensivelmente todos os mandamentos e preceitos do Senhor.
7 Kenhe re-atherre ampwe anteme-irrerle-anerremele anerle-anerremele ampeke arrangkwe aneke. Elizabeth-ele ampe akweke uyarne atnyeneme.
7 Mas não tinham filho, porque Isabel era estéril e ambos de idade avançada.
8 Arlte arrpenhele Zechariah re ilthe akngerre Jew-kenhele aneke apmere Jerusalem-ele mpwaretyame kwertengerle tyatye-arenye arrpenhe areyenge re-arteke, nhenhe Abijah-arenye areyenge.
8 Ora, exercendo Zacarias diante de Deus as funções de sacerdote, na ordem da sua classe,
9 Kenhe arlte arrpe-anenhele kwertengerle tyatye-arenye areyele artwe anyente akngaketyarte apmere ikwerele kwene-irrerle-anetyeke Ngkarteke arne mwerre akngerre-arle kwenele ntyemele amperle-anetyenhenge. Arne mwerre akngerre ntyeme areye altar akertnele amperlenge. Kele arlte ikwerele itne Zechariah renhe akngakeke. Re ilthe akngerre Jew-kenhe areye kwene ikwere-werne irrpenheke re arne renhe nthiletyeke.
9 coube-lhe por sorte, segundo o costume em uso entre os sacerdotes, entrar no santuário do Senhor e aí oferecer o perfume.
10 Kenhe tyerrtye arrpenhe areye kwertengerle tyatye-arenye arrpenhe areyenge akethele anerlte-anemele Ngkarteke angkerlte-anemele.
10 Todo o povo estava de fora, à hora da oferenda do perfume.
11 Kenhe Zechariah kwene ikwerele tnerle-anemenge, arntyele alkere-arenye Ngkarte-ngentyele re impeltye-ngentyele ware arrateke. Arntyele re altar akwe-arratyele tnemele arne ure rarle amperle-aneme itwele.
11 Apareceu-lhe então um anjo do Senhor, em pé, à direita do altar do perfume.
12 Kenhe Zechariah re renhe yanheke tnerlenge aremele, apatemele atere anthurre irreke.
12 Vendo-o, Zacarias ficou perturbado, e o temor assaltou-o.
13 — ausente —
13 Mas o anjo disse-lhe: Não temas, Zacarias, porque foi ouvida a tua oração: Isabel, tua mulher, dar-te-á um filho, e chamá-lo-ás João.
14 — ausente —
14 Ele será para ti motivo de gozo e alegria, e muitos se alegrarão com o seu nascimento;
15 — ausente —
15 porque será grande diante do Senhor e não beberá vinho nem cerveja, e desde o ventre de sua mãe será cheio do Espírito Santo;
16 — ausente —
16 ele converterá muitos dos filhos de Israel ao Senhor, seu Deus,
17 — ausente —
17 e irá adiante de Deus com o espírito e poder de Elias para reconduzir os corações dos pais aos filhos e os rebeldes à sabedoria dos justos, para preparar ao Senhor um povo bem disposto.
18 Kenhe Zechariah ikwere angkirtneke, “Kweye! Anewarte ilanthe arrule-ngentyele ampwe atherre anteme. Nthakenhe-arle-ame ilanthe ampe urreye akweke atnyenetyenhe?”
18 Zacarias perguntou ao anjo: Donde terei certeza disto? Pois sou velho e minha mulher é de idade avançada.
19 Kele arntyele ikwere angkeke, “Ayenge Gabriel arritnye. Unte-ame ayenge aweme? Ayenge nhenhele tneme Ngkartenge alkngenge ularre rarle. Kenhe Re ayenge nhenhe-werne yerneke ayeye mwerre ampe ikwerenhe-akerte nhenhe ngkwenge iletyeke.
19 O anjo respondeu-lhe: Eu sou Gabriel, que assisto diante de Deus, e fui enviado para te falar e te trazer esta feliz nova.
20 Kenhe unte ayenge urrtyekele-iweme. Kele ayenge awaye! Kele lyete-ngentyele unte awethe angkentye anyente-arlke angketyakenhe anetyenhe. Unte urreke anthurreke-atwetye nterte anerle-anetyenhe. Ampe ngkwinhe-arle inteke-ngentyele, kele yanhe iperrele-ante Ngkartele angketyeke ngenhe mpwaretyenhe awethe.”
20 Eis que ficarás mudo e não poderás falar até o dia em que estas coisas acontecerem, visto que não deste crédito às minhas palavras, que se hão de cumprir a seu tempo.
21 Kenhe arntyele re ilthe akngerre Ngkarte-kenhe kwene ikwerele Zechariah-ke angketyame, kenhe tyerrtye arrpenhe areye akethele anerlte-anerlenge ikwere akarelhemele arratenhetyenheke. Itne itirrerlte-anetyame iwenhe renhe apeke-ame re kwenele mpwarerle-aneme akwete anthurre.
21 No entanto, o povo estava esperando Zacarias; e admirava-se de ele se demorar tanto tempo no santuário.
22 Nhenge re arratemele, re itneke iletyakenhe rarle arntyele areke-arle. Rarle itneke iltyele-ante uye ilekenge. Itne imerte itele anteme arerrirreke ilthe akngerre Ngkarte-kenheke rarle arne mwerre akngerre arekenge-arle.
22 Ao sair, não lhes podia falar, e compreenderam que tivera no santuário uma visão. Ele lhes explicava isto por acenos; e permaneceu mudo.
23 Kenhe yanhe ikwere iperrele, Zechariah re ilthe akngerre Ngkarte-kenhele arlte urrpetyenge anerle-alpeke. Re warrke mpwareke-arle iperre, re anteme apmere ikwerenhe-werne alpeke.
23 Decorridos os dias do seu ministério, retirou-se para sua casa.
24 Kele urreke arrpenhele re, anewikwe Elizabeth akngerre-apenhe irreke. Kele yanhe-ngentyele re ilthe kwene ikwerenhele akwete re anetyarte urrekeke-ante atnyentye five-peleke-atwetye anteme kenhe arrpenhe areyele renhe apurele-antherrirreketyenge.
24 Algum tempo depois Isabel, sua mulher, concebeu; e por cinco meses se ocultava, dizendo:
25 Re ikwere-arrpe angkeme, “Tyerrtye arrpenhe areyele atyenge akwetethe angkerrirrepirreme, ayenge apurele-antherrirremele ampe akweke atnyenetyakenhenge. Kenhe lyete-ante-arle Ngkartele ayenge ampe akweke antheke. Kenhe lyete ware-arle ayenge ilthe atyinhe-ngentyele arratemele akethe-werne alheme. Lyete-ngentyele-arle tyerrtye areyele ayenge arerrirremele atyenge akangkewarretyenhenge!”
25 Eis a graça que o Senhor me fez, quando lançou os olhos sobre mim para tirar o meu opróbrio dentre os homens.
26 Atnyentye arrpenhele Ngkartele arntyele Gabriel renhe alkere akertne-ngentyele apmere Nazareth ikwere-werne yerneke apmere akngerre Galilee ikwerele.
26 No sexto mês, o anjo Gabriel foi enviado por Deus a uma cidade da Galiléia, chamada Nazaré,
27 Rarle renhe yerneke marle wenke-werne Mary arritnyeke angketye-alhetyeke. Marle re artwenge arrwekelenge intetyakenhe akwete, kenhe re akenhe artwe Joseph arritnyeke alhilentye-arle aneke akwete. Kenhe artwe nhenhe rarle David-engentyele-arle aneke.
27 a uma virgem desposada com um homem que se chamava José, da casa de Davi e o nome da virgem era Maria.
28 Arntyele re Mary ikwere-werne apetyeke angketyeke, “Arratye, Mary! Ngkarte re ngkwengele-arlenge aneme re ngkwenge akangkentye anthurre aneme!”
28 Entrando, o anjo disse-lhe: Ave, cheia de graça, o Senhor é contigo.
29 Kenhe Mary re apatemele aweke iwenheke arntyele ikwere angkemeke.
29 Perturbou-se ela com estas palavras e pôs-se a pensar no que significaria semelhante saudação.
30 Kenhe arntyele ikwere angkeke, “Mary-aye, Ngkarte re ngkwenge akangkentye aneme, atere-irretyalaye!
30 O anjo disse-lhe: Não temas, Maria, pois encontraste graça diante de Deus.
31 Urreke lyete ware unte-arle atnerte akngerre-irretyenhe, kenhe yanhe ikwerenge-ntyele ngkwinhe ampe urreye akweke anetyenhe, kenhe unte renhe Jesus arritnye anthetyenhenge.
31 Eis que conceberás e darás à luz um filho, e lhe porás o nome de Jesus.
32 Kele nhenge re amangkemele artwe akngerre-irremele alartetye irretyenhe. Kenhe tyerrtye itne renhe Alere Ngkarte-kenhe aketyenhe, rarle akertne-arenye. Ngkartele renhe akngakeke aknganekarle ikwerenhe David anetyeke-arteke, arrule anthurre-arle Israel-eke-artweye areyeke alartetye anekeke.
32 Ele será grande e chamar-se-á Filho do Altíssimo, e o Senhor Deus lhe dará o trono de seu pai Davi; e reinará eternamente na casa de Jacó,
33 Yewe, ampe ngkwinhe re tyerrtye Israel-eke-artweye areyeke alartetye akwete, re tyerrtye Ngkarte-kenhe ingkirrekeke alartetye akwete-arle anetyenhe!”
33 e o seu reino não terá fim.
34 Kele Mary-ele arntyele apayuthneke, “Ayenge-arle arrangkwe-arle artwenge intetyakenhe. Nthakenhe-arle-ame the ampe urreye akweke atnyenetyenhe?”
34 Maria perguntou ao anjo: Como se fará isso, pois não conheço homem?
35 Kenhe arntyele ikwere angkirtneke, “Utnenge Ngkarte-kenhe-arle ngkwenge-arleke irrpetyenhe, lterrke Ngkarte-kenhele akertne-ngentyele ngkwengele-arlenge arnterre aneke, unte atnerte-irretyenhenge Utnenge Akngerrele, alakenhe. Kenhe ampe akweke ngkwinhe intetyenhe, re Ngkarte-kenhe anetyenhe, kenhe tyerrtye itne renhe Alere Ngkarte-kenhe aketyenhenge.
35 Respondeu-lhe o anjo: O Espírito Santo descerá sobre ti, e a força do Altíssimo te envolverá com a sua sombra. Por isso o ente santo que nascer de ti será chamado Filho de Deus.
36 Itelaraye, ngkwenge-artweye Elizabeth, tyerrtye areye ikwere anhelhewarretyarte akwetethe re ampeke arrangkwe anerlenge. Kele lyete re akenhe atnerte akngerre-apenhe anteme, kele atnyentye urrpetye-ngentyele anteme re ampe urreye akweke atnyenetyenhenge.
36 Também Isabel, tua parenta, até ela concebeu um filho na sua velhice; e já está no sexto mês aquela que é tida por estéril,
37 Arratye apelaye! Kenhe Ngkarte re akenhe ameke-arle-areye anthurre aneme! Rarle ampe arelhe ampwe-inpe itnenhene arratye renhe-arle antheme!”
37 porque a Deus nenhuma coisa é impossível.
38 Kenhe Mary re anteme arntyele ikwere angkeke, “Arratye apelaye, unte-arle atyenge ilerne! Ayenge-arle yanhe Ikwere ahentye-anemele itirreme anetyeke yanhe renhe Ikwere mpwaretyeke. Kele ayenge Ngkarteke akarelheme ampe akweke-arle ayenge anthetyenheke.” Kele yanhe ikwerenge-ntyele arntyele re Mary renhe imperle-alheke.
38 Então disse Maria: Eis aqui a serva do Senhor. Faça-se em mim segundo a tua palavra. E o anjo afastou-se dela.
39 Arlte urrpetye-ngentyele, Mary re apmere ikwerenhe-ngentyele alheke apmere Judea-werne Elizabeth renhe iparrpe anthurre aretye-alhetyeke apmere ikwerenhe apwerte-apwertele artelheme-werne.
39 Naqueles dias, Maria se levantou e foi às pressas às montanhas, a uma cidade de Judá.
40 Re apmere Zechariah-kenhe-ke irremele re kweneke irrpenhemele Elizabeth renhe aretyeke.
40 Entrou em casa de Zacarias e saudou Isabel.
41 — ausente —
41 Ora, apenas Isabel ouviu a saudação de Maria, a criança estremeceu no seu seio; e Isabel ficou cheia do Espírito Santo.
42 — ausente —
42 E exclamou em alta voz: Bendita és tu entre as mulheres e bendito é o fruto do teu ventre.
43 — ausente —
43 Donde me vem esta honra de vir a mim a mãe de meu Senhor?
44 — ausente —
44 Pois assim que a voz de tua saudação chegou aos meus ouvidos, a criança estremeceu de alegria no meu seio.
45 Yewe arratye, angkentye yanhe arntyele Ngkarte-kenhe-arle ngkwenge angkeke, angkentye yanhe areye arratye rarle anetyenhe, lyete unte akangkentye akngerre anetyenhe!”
45 Bem-aventurada és tu que creste, pois se hão de cumprir as coisas que da parte do Senhor te foram ditas!
46 — ausente —
46 E Maria disse: Minha alma glorifica ao Senhor,
47 — ausente —
47 meu espírito exulta de alegria em Deus, meu Salvador,
48 — ausente —
48 porque olhou para sua pobre serva. Por isto, desde agora, me proclamarão bem-aventurada todas as gerações,
49 Ngkarte re lterrke anthurre aneme. Ayenge akangkentye akngerre awelheme, Rarle ayenge ampe urreye akweke anthemenge, Ikwere Alere!
49 porque realizou em mim maravilhas aquele que é poderoso e cujo nome é Santo.
50 Ngkartele tyerrtye areye mwerre akwetethenhe-akwete arntarnte-arerle-aneme,
50 Sua misericórdia se estende, de geração em geração, sobre os que o temem.
51 Kenhe tyerrtye yanhe areye, itneke-arrpe-arle tnakelhekeke, kenhe Ngkartele akenhe lterrke ikwerenhele itnenhene ingkirreke akalkelhe-ilerlenge, itnenhene ingkirrenyeke anthurre aywepeke.
51 Manifestou o poder do seu braço: desconcertou os corações dos soberbos.
52 Kenhe tyerrtye arrpenhe areye-arle akenhe ahelhe nhenhe-arenye, itelarentye akngerre areye, re itnenhene ikwerenge ingkerneke-arle arrernerlenge,
52 Derrubou do trono os poderosos e exaltou os humildes.
53 Kenhe tyerrtye areye angayakwe aneke-arle, arneke-arlke arrangkwe aneke, kenhe Re itnenhene merne mwerre areye antheke. Kenhe arrpenhe areye, arne arunthe atnyeneke-arle, kenhe Re itnenhene anthetyakenhe. Arrangkwe, Re itnenhene iltye-ante anthurrele yerneke.
53 Saciou de bens os indigentes e despediu de mãos vazias os ricos.
54 — ausente —
54 Acolheu a Israel, seu servo, lembrado da sua misericórdia,
55 — ausente —
55 conforme prometera a nossos pais, em favor de Abraão e sua posteridade, para sempre.
56 Kenhe yanhe ikwere iperrele, Mary re artweyikwe Elizabeth ikwerenge atnyentye urrpetyele anemele apmere ikwerenhele. Kele yanhe-ngentyele Mary apmere ikwerenhe-werne alpeke Nazareth-werne.
56 Maria ficou com Isabel cerca de três meses. Depois voltou para casa.
57 Mary re imperle-alpemele alpeke, kenhe yanhe ikwerenge-ntyele Elizabeth re ampe urreye akweke ikwerenhe inteke.
57 Completando-se para Isabel o tempo de dar à luz, teve um filho.
58 Kenhe tyerrtye areyele, apmere itwe-arenye aneme-arle, awerrirreke Ngkartele-arle renhe ampe urreye akweke antheke-arle, itne akangkentye anthurre anerrirreke.
58 Os seus vizinhos e parentes souberam que o Senhor lhe manifestara a sua misericórdia, e congratulavam-se com ela.
59 Ampe akweke-arle re intetye-alheke-iperre, urreke week anyentenge tyerrtye yanhe areye apmere Elizabeth-kenhe-werne apetyewarreke ampe urreye akweke yanhe renhe arne nhenge mpwaretyeke artwe-iletyeke itnekenhe angkentye akngerrenge ularre. Kenhe itne itirrewarremele renhe Zechariah arritnye anthetyeke, arritnye anyikwe-kenhe-arteke.
59 No oitavo dia, foram circuncidar o menino e o queriam chamar pelo nome de seu pai, Zacarias.
60 Kenhe Elizabeth re itnenhene ntertelhe-ilemele angkeke, “Akarelherrirraye! Zechariah arritnye renhe anthetyalaye! Kenhe arrantherre renhe John arritnye anthetyenhenge.”
60 Mas sua mãe interveio: Não, disse ela, ele se chamará João.
61 Itne ikwere angkirtnewarreke, “Iwenheke-ame renhe anwerne-tetye-arle John arritnye atniwetyakenhe-irreke. Ngkwenge-artweye areye arritnye yanhe-arteke arrangkwe-arle!”
61 Replicaram-lhe: Não há ninguém na tua família que se chame por este nome.
62 Kele itne Zechariah renhe iltyele apayuthneke, “Iwenhe-ame unte ampe urreye nhenhe arritnye anthetyenhe?”
62 E perguntavam por acenos ao seu pai como queria que se chamasse.
63 Kenhe Zechariah re itnenhene iltyele apayuthneke arne ilperre-ilperreke yanhe ikwere intelhe-iletyeke. Kele re angkentye nhenhe areye arne ikwere-arleke intelhe-ileke, “Arritnye ikwerenhe John rarle.” Kenhe itne-arle akenhe arratye apatewarreke aremele.
63 Ele, pedindo uma tabuinha, escreveu nela as palavras: João é o seu nome. Todos ficaram pasmados.
64 Zechariah-le arritnye yanhe arrerneke-arteke, Ngkartele renhe angketyeke mpwareke, kenhe re akenhe yanhe iperre Ngkarte renhe utyernerlenge anthurre tnakeke.
64 E logo se lhe abriu a boca e soltou-se-lhe a língua e ele falou, bendizendo a Deus.
65 Kenhe tyerrtye itne apmere yanhe ikwerele anerrirremele atere-irrerirremele Zechariah renhe awerrirremele. Kenhe itne uyarne itelarerrirreke. Kele itne apmere yanhe ikwerenge-ntyele tyerrtye arrpenhe areye-werne ayeye itneke iletyeke alherlte-iweke apmere apwerte-apwertele-arle anerle-atherre-aneme Judea-werne.
65 O temor apoderou-se de todos os seus vizinhos; o fato divulgou-se por todas as montanhas da Judéia.
66 Kenhe arrpenhe yanhe areyele ayeye ampe akweke John-akerte awerrirrerlenge, itne itelarerrirreke Utnenge Ngkarte-kenhe-arle ikwerele-arlenge aneke. Kele itne itirrewarremele apayuthnerreke, “Urreke-tetye ampe urreye akweke nhenhe akngerre-irremele, iwenhe-ame re mpwaretyenhe?”
66 Todos os que o ouviam conservavam-no no coração, dizendo: Que será este menino? Porque a mão do Senhor estava com ele.
67 Yanhe ikwerenge-ntyele Utnenge Ngkarte-kenhe Zechariah-ke-arleke irrpeke, ikwere imerneke nthakenhe-arle irretyenhe-akerte, re ikwere-akerte alyelhetyeke-arteke irrerleke,
67 Zacarias, seu pai, ficou cheio do Espírito Santo e profetizou, nestes termos:
68 “Anwerne Israel-eke-artweye areye, anwerne ingkirreke utyernemele tnakewarreye Ngkarte anwerne-kenheke.
68 Bendito seja o Senhor, Deus de Israel, porque visitou e resgatou o seu povo,
69 Re anwerneke Tyerrtye Itethe Atnyenentye Akngerre Renhe yernetyenhe anwernenhe ingkirreke-arle itethe-iletyenhenge,
69 e suscitou-nos um poderoso Salvador, na casa de Davi, seu servo
70 — ausente —
70 {como havia anunciado, desde os primeiros tempos, mediante os seus santos profetas},
71 — ausente —
71 para nos livrar dos nossos inimigos e das mãos de todos os que nos odeiam.
72 Kenhe Re anwernenhe alhileke Rarle angkentye ikwerenhe atnyenetyenhe anwernenhe mwantye-mwantye-iletyenhenge,
72 Assim exerce a sua misericórdia com nossos pais, e se recorda de sua santa aliança,
73 — ausente —
73 segundo o juramento que fez a nosso pai Abraão: de nos conceder que, sem temor,
74 — ausente —
74 libertados de mãos inimigas, possamos servi-lo
75 — ausente —
75 em santidade e justiça, em sua presença, todos os dias da nossa vida.
76 — ausente —
76 E tu, menino, serás chamado profeta do Altíssimo, porque precederás o Senhor e lhe prepararás o caminho,
77 — ausente —
77 para dar ao seu povo conhecer a salvação, pelo perdão dos pecados.
78 — ausente —
78 Graças à ternura e misericórdia de nosso Deus, que nos vai trazer do alto a visita do Sol nascente,
79 — ausente —
79 que há de iluminar os que jazem nas trevas e na sombra da morte e dirigir os nossos passos no caminho da paz.
80 Kele ikwerenge-ntyele, urreye John amangkemele akngerre anteme irreke, Utnenge Ngkarte-kenhe ikwerele-arlenge aneke. John lterrke irreke. Re apmere ahurratyele anyente-arenye-arle anetyarte, arne-arlke atherrke-arlke anetyakenhe. Urreke, re tyerrtye areyeke Ngkarte-akerte iletyenhe.
80 O menino foi crescendo e fortificava-se em espírito, e viveu nos desertos até o dia em que se apresentou diante de Israel.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.