Lucas 1
Angkentye Mwerre (AER) vs ARA
1 Ye, Theophilus, angkentye nhenhe ngkwenge.
1 Visto que muitos houve que empreenderam uma narração coordenada dos fatos que entre nós se realizaram,
2 Kenhe arrpenhe areyele-inpe renhe arerrirreke-arle re nhenge ahelhe nhenhele itethe anerle-anerlenge. Kele re nhenge Akngeye ikwerenhe-werne alpeke-iperre, kenhe itne apmere ingkirreke-werne alherlte-iwerlenge ayeye ikwere-akerte tyerrtye arrpenhe itneke ilerrirretyeke. Itne ayeye yanhe anwerneke-inpe ileke.
2 conforme nos transmitiram os que desde o princípio foram deles testemunhas oculares e ministros da palavra,
3 The-inpe ayeye yanhe aweke kenhe ayenge nhenhe ikwere mwantye anthurre akaltye-irrerle-aneme. Kele the ayeye nhenhe Jesus-akerte ngkwenge intelhe-iletyeke ahentye-aneme, Theophilus atyewe atyinhe.
3 igualmente a mim me pareceu bem, depois de acurada investigação de tudo desde sua origem, dar-te por escrito, excelentíssimo Teófilo, uma exposição em ordem,
4 Unte ayeye ikwere-akerte kele aweke-arle, unte nthakenhe apeke itirremele ayeye nhenhe-akerte, arratye apeke, ithwenge. Kenhe unte-arle ayeye nhenhe arratye anthurre akaltye-irretyeke, alakenhe ikwerenge anteme the ngkwenge ayeye intelhe-ileme.
4 para que tenhas plena certeza das verdades em que foste instruído.
5 Arrule anthurre artwe Herod arritnye anetyarte. Artwe nhenhe tyerrtye ingkirrekeke alartetye apmere akngerre Judea ikwerele-arle anetyarte. Kenhe apmere ikwerele artwe anyente Zechariah arritnye anetyarte, kwertengerle tyatye-arenye Jew-kenheke anemele apmere Jerusalem ikwerele, ikwerenhe arrekwelenye areye itne Abijah-eke-artweye areye-ngentyele. Anewikwe Elizabeth arritnye aneke re Aaron-eke-artweye areye-ngentyele.
5 Nos dias de Herodes, rei da Judeia, houve um sacerdote chamado Zacarias, do turno de Abias. Sua mulher era das filhas de Arão e se chamava Isabel.
6 Zechariah uthene Elizabeth uthene re-atherre-arle Ngkarte ikwere arratye mwerre anerle-anerretyarte, ikwerenhe angkentye akwetethe atnyenerle-anerremele akwete anthurre alkngwirretyakenhele, rarle iwenhe apeke renhe-atherrenhe ileke mpwaretyeke ratherre mpwarerle-anerreke.
6 Ambos eram justos diante de Deus, vivendo irrepreensivelmente em todos os preceitos e mandamentos do Senhor.
7 Kenhe re-atherre ampwe anteme-irrerle-anerremele anerle-anerremele ampeke arrangkwe aneke. Elizabeth-ele ampe akweke uyarne atnyeneme.
7 E não tinham filhos, porque Isabel era estéril, sendo eles avançados em dias.
8 Arlte arrpenhele Zechariah re ilthe akngerre Jew-kenhele aneke apmere Jerusalem-ele mpwaretyame kwertengerle tyatye-arenye arrpenhe areyenge re-arteke, nhenhe Abijah-arenye areyenge.
8 Ora, aconteceu que, exercendo ele diante de Deus o sacerdócio na ordem do seu turno, coube-lhe por sorte,
9 Kenhe arlte arrpe-anenhele kwertengerle tyatye-arenye areyele artwe anyente akngaketyarte apmere ikwerele kwene-irrerle-anetyeke Ngkarteke arne mwerre akngerre-arle kwenele ntyemele amperle-anetyenhenge. Arne mwerre akngerre ntyeme areye altar akertnele amperlenge. Kele arlte ikwerele itne Zechariah renhe akngakeke. Re ilthe akngerre Jew-kenhe areye kwene ikwere-werne irrpenheke re arne renhe nthiletyeke.
9 segundo o costume sacerdotal, entrar no santuário do Senhor para queimar o incenso;
10 Kenhe tyerrtye arrpenhe areye kwertengerle tyatye-arenye arrpenhe areyenge akethele anerlte-anemele Ngkarteke angkerlte-anemele.
10 e, durante esse tempo, toda a multidão do povo permanecia da parte de fora, orando.
11 Kenhe Zechariah kwene ikwerele tnerle-anemenge, arntyele alkere-arenye Ngkarte-ngentyele re impeltye-ngentyele ware arrateke. Arntyele re altar akwe-arratyele tnemele arne ure rarle amperle-aneme itwele.
11 E eis que lhe apareceu um anjo do Senhor, em pé, à direita do altar do incenso.
12 Kenhe Zechariah re renhe yanheke tnerlenge aremele, apatemele atere anthurre irreke.
12 Vendo-o, Zacarias turbou-se, e apoderou-se dele o temor.
13 — ausente —
13 Disse-lhe, porém, o anjo: Zacarias, não temas, porque a tua oração foi ouvida; e Isabel, tua mulher, te dará à luz um filho, a quem darás o nome de João.
14 — ausente —
14 Em ti haverá prazer e alegria, e muitos se regozijarão com o seu nascimento.
15 — ausente —
15 Pois ele será grande diante do Senhor, não beberá vinho nem bebida forte e será cheio do Espírito Santo, já do ventre materno.
16 — ausente —
16 E converterá muitos dos filhos de Israel ao Senhor, seu Deus.
17 — ausente —
17 E irá adiante do Senhor no espírito e poder de Elias, para converter o coração dos pais aos filhos, converter os desobedientes à prudência dos justos e habilitar para o Senhor um povo preparado.
18 Kenhe Zechariah ikwere angkirtneke, “Kweye! Anewarte ilanthe arrule-ngentyele ampwe atherre anteme. Nthakenhe-arle-ame ilanthe ampe urreye akweke atnyenetyenhe?”
18 Então, perguntou Zacarias ao anjo: Como saberei isto? Pois eu sou velho, e minha mulher, avançada em dias.
19 Kele arntyele ikwere angkeke, “Ayenge Gabriel arritnye. Unte-ame ayenge aweme? Ayenge nhenhele tneme Ngkartenge alkngenge ularre rarle. Kenhe Re ayenge nhenhe-werne yerneke ayeye mwerre ampe ikwerenhe-akerte nhenhe ngkwenge iletyeke.
19 Respondeu-lhe o anjo: Eu sou Gabriel, que assisto diante de Deus, e fui enviado para falar-te e trazer-te estas boas-novas.
20 Kenhe unte ayenge urrtyekele-iweme. Kele ayenge awaye! Kele lyete-ngentyele unte awethe angkentye anyente-arlke angketyakenhe anetyenhe. Unte urreke anthurreke-atwetye nterte anerle-anetyenhe. Ampe ngkwinhe-arle inteke-ngentyele, kele yanhe iperrele-ante Ngkartele angketyeke ngenhe mpwaretyenhe awethe.”
20 Todavia, ficarás mudo e não poderás falar até ao dia em que estas coisas venham a realizar-se; porquanto não acreditaste nas minhas palavras, as quais, a seu tempo, se cumprirão.
21 Kenhe arntyele re ilthe akngerre Ngkarte-kenhe kwene ikwerele Zechariah-ke angketyame, kenhe tyerrtye arrpenhe areye akethele anerlte-anerlenge ikwere akarelhemele arratenhetyenheke. Itne itirrerlte-anetyame iwenhe renhe apeke-ame re kwenele mpwarerle-aneme akwete anthurre.
21 O povo estava esperando a Zacarias e admirava-se de que tanto se demorasse no santuário.
22 Nhenge re arratemele, re itneke iletyakenhe rarle arntyele areke-arle. Rarle itneke iltyele-ante uye ilekenge. Itne imerte itele anteme arerrirreke ilthe akngerre Ngkarte-kenheke rarle arne mwerre akngerre arekenge-arle.
22 Mas, saindo ele, não lhes podia falar; então, entenderam que tivera uma visão no santuário. E expressava-se por acenos e permanecia mudo.
23 Kenhe yanhe ikwere iperrele, Zechariah re ilthe akngerre Ngkarte-kenhele arlte urrpetyenge anerle-alpeke. Re warrke mpwareke-arle iperre, re anteme apmere ikwerenhe-werne alpeke.
23 Sucedeu que, terminados os dias de seu ministério, voltou para casa.
24 Kele urreke arrpenhele re, anewikwe Elizabeth akngerre-apenhe irreke. Kele yanhe-ngentyele re ilthe kwene ikwerenhele akwete re anetyarte urrekeke-ante atnyentye five-peleke-atwetye anteme kenhe arrpenhe areyele renhe apurele-antherrirreketyenge.
24 Passados esses dias, Isabel, sua mulher, concebeu e ocultou-se por cinco meses, dizendo:
25 Re ikwere-arrpe angkeme, “Tyerrtye arrpenhe areyele atyenge akwetethe angkerrirrepirreme, ayenge apurele-antherrirremele ampe akweke atnyenetyakenhenge. Kenhe lyete-ante-arle Ngkartele ayenge ampe akweke antheke. Kenhe lyete ware-arle ayenge ilthe atyinhe-ngentyele arratemele akethe-werne alheme. Lyete-ngentyele-arle tyerrtye areyele ayenge arerrirremele atyenge akangkewarretyenhenge!”
25 Assim me fez o Senhor, contemplando-me, para anular o meu opróbrio perante os homens.
26 Atnyentye arrpenhele Ngkartele arntyele Gabriel renhe alkere akertne-ngentyele apmere Nazareth ikwere-werne yerneke apmere akngerre Galilee ikwerele.
26 No sexto mês, foi o anjo Gabriel enviado, da parte de Deus, para uma cidade da Galileia, chamada Nazaré,
27 Rarle renhe yerneke marle wenke-werne Mary arritnyeke angketye-alhetyeke. Marle re artwenge arrwekelenge intetyakenhe akwete, kenhe re akenhe artwe Joseph arritnyeke alhilentye-arle aneke akwete. Kenhe artwe nhenhe rarle David-engentyele-arle aneke.
27 a uma virgem desposada com certo homem da casa de Davi, cujo nome era José; a virgem chamava-se Maria.
28 Arntyele re Mary ikwere-werne apetyeke angketyeke, “Arratye, Mary! Ngkarte re ngkwengele-arlenge aneme re ngkwenge akangkentye anthurre aneme!”
28 E, entrando o anjo aonde ela estava, disse: Alegra-te, muito favorecida! O Senhor é contigo.
29 Kenhe Mary re apatemele aweke iwenheke arntyele ikwere angkemeke.
29 Ela, porém, ao ouvir esta palavra, perturbou-se muito e pôs-se a pensar no que significaria esta saudação.
30 Kenhe arntyele ikwere angkeke, “Mary-aye, Ngkarte re ngkwenge akangkentye aneme, atere-irretyalaye!
30 Mas o anjo lhe disse: Maria, não temas; porque achaste graça diante de Deus.
31 Urreke lyete ware unte-arle atnerte akngerre-irretyenhe, kenhe yanhe ikwerenge-ntyele ngkwinhe ampe urreye akweke anetyenhe, kenhe unte renhe Jesus arritnye anthetyenhenge.
31 Eis que conceberás e darás à luz um filho, a quem chamarás pelo nome de Jesus.
32 Kele nhenge re amangkemele artwe akngerre-irremele alartetye irretyenhe. Kenhe tyerrtye itne renhe Alere Ngkarte-kenhe aketyenhe, rarle akertne-arenye. Ngkartele renhe akngakeke aknganekarle ikwerenhe David anetyeke-arteke, arrule anthurre-arle Israel-eke-artweye areyeke alartetye anekeke.
32 Este será grande e será chamado Filho do Altíssimo; Deus, o Senhor, lhe dará o trono de Davi, seu pai;
33 Yewe, ampe ngkwinhe re tyerrtye Israel-eke-artweye areyeke alartetye akwete, re tyerrtye Ngkarte-kenhe ingkirrekeke alartetye akwete-arle anetyenhe!”
33 ele reinará para sempre sobre a casa de Jacó, e o seu reinado não terá fim.
34 Kele Mary-ele arntyele apayuthneke, “Ayenge-arle arrangkwe-arle artwenge intetyakenhe. Nthakenhe-arle-ame the ampe urreye akweke atnyenetyenhe?”
34 Então, disse Maria ao anjo: Como será isto, pois não tenho relação com homem algum?
35 Kenhe arntyele ikwere angkirtneke, “Utnenge Ngkarte-kenhe-arle ngkwenge-arleke irrpetyenhe, lterrke Ngkarte-kenhele akertne-ngentyele ngkwengele-arlenge arnterre aneke, unte atnerte-irretyenhenge Utnenge Akngerrele, alakenhe. Kenhe ampe akweke ngkwinhe intetyenhe, re Ngkarte-kenhe anetyenhe, kenhe tyerrtye itne renhe Alere Ngkarte-kenhe aketyenhenge.
35 Respondeu-lhe o anjo: Descerá sobre ti o Espírito Santo, e o poder do Altíssimo te envolverá com a sua sombra; por isso, também o ente santo que há de nascer será chamado Filho de Deus.
36 Itelaraye, ngkwenge-artweye Elizabeth, tyerrtye areye ikwere anhelhewarretyarte akwetethe re ampeke arrangkwe anerlenge. Kele lyete re akenhe atnerte akngerre-apenhe anteme, kele atnyentye urrpetye-ngentyele anteme re ampe urreye akweke atnyenetyenhenge.
36 E Isabel, tua parenta, igualmente concebeu um filho na sua velhice, sendo este já o sexto mês para aquela que diziam ser estéril.
37 Arratye apelaye! Kenhe Ngkarte re akenhe ameke-arle-areye anthurre aneme! Rarle ampe arelhe ampwe-inpe itnenhene arratye renhe-arle antheme!”
37 Porque para Deus não haverá impossíveis em todas as suas promessas.
38 Kenhe Mary re anteme arntyele ikwere angkeke, “Arratye apelaye, unte-arle atyenge ilerne! Ayenge-arle yanhe Ikwere ahentye-anemele itirreme anetyeke yanhe renhe Ikwere mpwaretyeke. Kele ayenge Ngkarteke akarelheme ampe akweke-arle ayenge anthetyenheke.” Kele yanhe ikwerenge-ntyele arntyele re Mary renhe imperle-alheke.
38 Então, disse Maria: Aqui está a serva do Senhor; que se cumpra em mim conforme a tua palavra. E o anjo se ausentou dela.
39 Arlte urrpetye-ngentyele, Mary re apmere ikwerenhe-ngentyele alheke apmere Judea-werne Elizabeth renhe iparrpe anthurre aretye-alhetyeke apmere ikwerenhe apwerte-apwertele artelheme-werne.
39 Naqueles dias, dispondo-se Maria, foi apressadamente à região montanhosa, a uma cidade de Judá,
40 Re apmere Zechariah-kenhe-ke irremele re kweneke irrpenhemele Elizabeth renhe aretyeke.
40 entrou na casa de Zacarias e saudou Isabel.
41 — ausente —
41 Ouvindo esta a saudação de Maria, a criança lhe estremeceu no ventre; então, Isabel ficou possuída do Espírito Santo.
42 — ausente —
42 E exclamou em alta voz: Bendita és tu entre as mulheres, e bendito o fruto do teu ventre!
43 — ausente —
43 E de onde me provém que me venha visitar a mãe do meu Senhor?
44 — ausente —
44 Pois, logo que me chegou aos ouvidos a voz da tua saudação, a criança estremeceu de alegria dentro de mim.
45 Yewe arratye, angkentye yanhe arntyele Ngkarte-kenhe-arle ngkwenge angkeke, angkentye yanhe areye arratye rarle anetyenhe, lyete unte akangkentye akngerre anetyenhe!”
45 Bem-aventurada a que creu, porque serão cumpridas as palavras que lhe foram ditas da parte do Senhor.
46 — ausente —
46 Então, disse Maria: A minha alma engrandece ao Senhor,
47 — ausente —
47 e o meu espírito se alegrou em Deus, meu Salvador,
48 — ausente —
48 porque contemplou na humildade da sua serva. Pois, desde agora, todas as gerações me considerarão bem-aventurada,
49 Ngkarte re lterrke anthurre aneme. Ayenge akangkentye akngerre awelheme, Rarle ayenge ampe urreye akweke anthemenge, Ikwere Alere!
49 porque o Poderoso me fez grandes coisas. Santo é o seu nome.
50 Ngkartele tyerrtye areye mwerre akwetethenhe-akwete arntarnte-arerle-aneme,
50 A sua misericórdia vai de geração em geração sobre os que o temem.
51 Kenhe tyerrtye yanhe areye, itneke-arrpe-arle tnakelhekeke, kenhe Ngkartele akenhe lterrke ikwerenhele itnenhene ingkirreke akalkelhe-ilerlenge, itnenhene ingkirrenyeke anthurre aywepeke.
51 Agiu com o seu braço valorosamente; dispersou os que, no coração, alimentavam pensamentos soberbos.
52 Kenhe tyerrtye arrpenhe areye-arle akenhe ahelhe nhenhe-arenye, itelarentye akngerre areye, re itnenhene ikwerenge ingkerneke-arle arrernerlenge,
52 Derribou do seu trono os poderosos e exaltou os humildes.
53 Kenhe tyerrtye areye angayakwe aneke-arle, arneke-arlke arrangkwe aneke, kenhe Re itnenhene merne mwerre areye antheke. Kenhe arrpenhe areye, arne arunthe atnyeneke-arle, kenhe Re itnenhene anthetyakenhe. Arrangkwe, Re itnenhene iltye-ante anthurrele yerneke.
53 Encheu de bens os famintos e despediu vazios os ricos.
54 — ausente —
54 Amparou a Israel, seu servo, a fim de lembrar-se da sua misericórdia
55 — ausente —
55 a favor de Abraão e de sua descendência, para sempre, como prometera aos nossos pais.
56 Kenhe yanhe ikwere iperrele, Mary re artweyikwe Elizabeth ikwerenge atnyentye urrpetyele anemele apmere ikwerenhele. Kele yanhe-ngentyele Mary apmere ikwerenhe-werne alpeke Nazareth-werne.
56 Maria permaneceu cerca de três meses com Isabel e voltou para casa.
57 Mary re imperle-alpemele alpeke, kenhe yanhe ikwerenge-ntyele Elizabeth re ampe urreye akweke ikwerenhe inteke.
57 A Isabel cumpriu-se o tempo de dar à luz, e teve um filho.
58 Kenhe tyerrtye areyele, apmere itwe-arenye aneme-arle, awerrirreke Ngkartele-arle renhe ampe urreye akweke antheke-arle, itne akangkentye anthurre anerrirreke.
58 Ouviram os seus vizinhos e parentes que o Senhor usara de grande misericórdia para com ela e participaram do seu regozijo.
59 Ampe akweke-arle re intetye-alheke-iperre, urreke week anyentenge tyerrtye yanhe areye apmere Elizabeth-kenhe-werne apetyewarreke ampe urreye akweke yanhe renhe arne nhenge mpwaretyeke artwe-iletyeke itnekenhe angkentye akngerrenge ularre. Kenhe itne itirrewarremele renhe Zechariah arritnye anthetyeke, arritnye anyikwe-kenhe-arteke.
59 Sucedeu que, no oitavo dia, foram circuncidar o menino e queriam dar-lhe o nome de seu pai, Zacarias.
60 Kenhe Elizabeth re itnenhene ntertelhe-ilemele angkeke, “Akarelherrirraye! Zechariah arritnye renhe anthetyalaye! Kenhe arrantherre renhe John arritnye anthetyenhenge.”
60 De modo nenhum! Respondeu sua mãe. Pelo contrário, ele deve ser chamado João.
61 Itne ikwere angkirtnewarreke, “Iwenheke-ame renhe anwerne-tetye-arle John arritnye atniwetyakenhe-irreke. Ngkwenge-artweye areye arritnye yanhe-arteke arrangkwe-arle!”
61 Disseram-lhe: Ninguém há na tua parentela que tenha este nome.
62 Kele itne Zechariah renhe iltyele apayuthneke, “Iwenhe-ame unte ampe urreye nhenhe arritnye anthetyenhe?”
62 E perguntaram, por acenos, ao pai do menino que nome queria que lhe dessem.
63 Kenhe Zechariah re itnenhene iltyele apayuthneke arne ilperre-ilperreke yanhe ikwere intelhe-iletyeke. Kele re angkentye nhenhe areye arne ikwere-arleke intelhe-ileke, “Arritnye ikwerenhe John rarle.” Kenhe itne-arle akenhe arratye apatewarreke aremele.
63 Então, pedindo ele uma tabuinha, escreveu: João é o seu nome. E todos se admiraram.
64 Zechariah-le arritnye yanhe arrerneke-arteke, Ngkartele renhe angketyeke mpwareke, kenhe re akenhe yanhe iperre Ngkarte renhe utyernerlenge anthurre tnakeke.
64 Imediatamente, a boca se lhe abriu, e, desimpedida a língua, falava louvando a Deus.
65 Kenhe tyerrtye itne apmere yanhe ikwerele anerrirremele atere-irrerirremele Zechariah renhe awerrirremele. Kenhe itne uyarne itelarerrirreke. Kele itne apmere yanhe ikwerenge-ntyele tyerrtye arrpenhe areye-werne ayeye itneke iletyeke alherlte-iweke apmere apwerte-apwertele-arle anerle-atherre-aneme Judea-werne.
65 Sucedeu que todos os seus vizinhos ficaram possuídos de temor, e por toda a região montanhosa da Judeia foram divulgadas estas coisas.
66 Kenhe arrpenhe yanhe areyele ayeye ampe akweke John-akerte awerrirrerlenge, itne itelarerrirreke Utnenge Ngkarte-kenhe-arle ikwerele-arlenge aneke. Kele itne itirrewarremele apayuthnerreke, “Urreke-tetye ampe urreye akweke nhenhe akngerre-irremele, iwenhe-ame re mpwaretyenhe?”
66 Todos os que as ouviram guardavam-nas no coração, dizendo: Que virá a ser, pois, este menino? E a mão do Senhor estava com ele.
67 Yanhe ikwerenge-ntyele Utnenge Ngkarte-kenhe Zechariah-ke-arleke irrpeke, ikwere imerneke nthakenhe-arle irretyenhe-akerte, re ikwere-akerte alyelhetyeke-arteke irrerleke,
67 Zacarias, seu pai, cheio do Espírito Santo, profetizou, dizendo:
68 “Anwerne Israel-eke-artweye areye, anwerne ingkirreke utyernemele tnakewarreye Ngkarte anwerne-kenheke.
68 Bendito seja o Senhor, Deus de Israel, porque visitou e redimiu o seu povo,
69 Re anwerneke Tyerrtye Itethe Atnyenentye Akngerre Renhe yernetyenhe anwernenhe ingkirreke-arle itethe-iletyenhenge,
69 e nos suscitou plena e poderosa salvação na casa de Davi, seu servo,
70 — ausente —
70 como prometera, desde a antiguidade, por boca dos seus santos profetas,
71 — ausente —
71 para nos libertar dos nossos inimigos e das mãos de todos os que nos odeiam;
72 Kenhe Re anwernenhe alhileke Rarle angkentye ikwerenhe atnyenetyenhe anwernenhe mwantye-mwantye-iletyenhenge,
72 para usar de misericórdia com os nossos pais e lembrar-se da sua santa aliança
73 — ausente —
73 e do juramento que fez a Abraão, o nosso pai,
74 — ausente —
74 de conceder-nos que, livres das mãos de inimigos, o adorássemos sem temor,
75 — ausente —
75 em santidade e justiça perante ele, todos os nossos dias.
76 — ausente —
76 Tu, menino, serás chamado profeta do Altíssimo, porque precederás o Senhor, preparando-lhe os caminhos,
77 — ausente —
77 para dar ao seu povo conhecimento da salvação, no redimi-lo dos seus pecados,
78 — ausente —
78 graças à entranhável misericórdia de nosso Deus, pela qual nos visitará o sol nascente das alturas,
79 — ausente —
79 para alumiar os que jazem nas trevas e na sombra da morte, e dirigir os nossos pés pelo caminho da paz.
80 Kele ikwerenge-ntyele, urreye John amangkemele akngerre anteme irreke, Utnenge Ngkarte-kenhe ikwerele-arlenge aneke. John lterrke irreke. Re apmere ahurratyele anyente-arenye-arle anetyarte, arne-arlke atherrke-arlke anetyakenhe. Urreke, re tyerrtye areyeke Ngkarte-akerte iletyenhe.
80 O menino crescia e se fortalecia em espírito. E viveu nos desertos até ao dia em que havia de manifestar-se a Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.