Lucas 8

Xchiʼdxyi cuubi dxiohs nin bieʼgaluuʼyi daada Jesucristu (El Nuevo Testamento en el zapoteco de Chichicapan y en español) (ZPVNT) vs NAA

Sair da comparação
NAA Nova Almeida Atualizada 2017
1 Ya chin guhca deeꞌ, gucaꞌnzaa Jesuhs ziahan guihdxyi cun rraandxu raꞌ batiꞌchi Ñiꞌh xchiꞌdxyi Dxiohs tin chuꞌtii raꞌ bwiinn loh xquelñaꞌñih Dxiohs, nee cun tsiꞌh bichiohpaza xpwiinn Ñiꞌh caꞌnzanee Ñiꞌh,
1 Aconteceu, depois disso, que Jesus andava de cidade em cidade e de aldeia em aldeia, pregando e anunciando o evangelho do Reino de Deus. Iam com ele os doze discípulos,
2 neezaa paaldaa raꞌ gunnaꞌh caꞌnzanee Ñiꞌh, ya gunnaꞌh raꞌ chi naa nin basiaca Jesuhs. Babweꞌhe Ñiꞌh bwiinndxaaba stoꞌ paaldaa raꞌ ba ya spaaldaa raꞌ ba basiaca Ñiꞌh gueldxyihdxyi nin guhca raꞌ ba. Loh raꞌ ba zeꞌ María nin laa Magdalena nin bariaꞌh gahdzi bwiinndxaaba stoꞌ Ñiꞌh.
2 e também algumas mulheres que haviam sido curadas de espíritos malignos e de enfermidades: Maria, chamada Madalena, da qual saíram sete demônios;
3 Neezaa Jwahna cheꞌhla Chuza nin rahpa xixteenn Herodes neezaa Susahn, ya ziahanru chyuuca raꞌ gunnaꞌh badxaꞌgalasaaꞌ raꞌ ba tin bwiꞌhnn raꞌ ba cumpahñu laꞌh Jesuhs.
3 Joana, mulher de Cuza, procurador de Herodes; Suzana e muitas outras, as quais, com os seus bens, ajudavam Jesus e os seus discípulos.
4 Ya chiꞌchi biriaꞌh raꞌ ziahan bwiinn ziahan guihdxyi raꞌ tin gwaguiaꞌha raꞌ ba hasta zuu Jesuhs, ya chin badiaaꞌha raꞌ ba loh Ñiꞌh, chiꞌchi guleꞌhe Ñiꞌh tuhbi cweenta nin ruluuꞌyi, rahbi Ñiꞌh:
4 Quando uma grande multidão se reuniu e pessoas de todas as cidades vieram até Jesus, ele disse por parábola:
5 ―Biriaꞌh tuhbi bwiinn zeegatiꞌchi ba xpiñih ba. Ya gaduhbi cagatiꞌchi ban biaaba nuhnan loh neziuh, lwehgu bazuꞌñaaꞌ bwiinn raꞌ yihcaraꞌn ya gudahw gahcaza maaniꞌhnraꞌn.
5 — Um semeador saiu a semear. E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, foi pisada, e as aves do céu a comeram.
6 Ya snuhnan biaaba lahda dxiah hasta nuu gulliaꞌ yuh, ya chin gutahnnan, lwehgu gahca gubihdzin laasii ayi guyuuꞌ xcohpa riꞌchi.
6 Outra parte caiu sobre a pedra e, tendo crescido, secou por falta de umidade.
7 Ya snuhnan biaaba laꞌn yaguihchi, ya gutahneeꞌhen yaguihchi raꞌ chi ya ayi basaaꞌn yaguihchi raꞌ chi ñirooꞌhon niꞌchin nin ayi xi guyuuꞌ lohon.
7 Outra caiu no meio dos espinhos; e os espinhos, ao crescerem com ela, a sufocaram.
8 Ya snuhnan biaaba loh yuh zaꞌca, niꞌchiyi gurooꞌ guhcan, pur tuhbin guhcan tuhbi gaywaꞌh llooba.
8 Outra, enfim, caiu em boa terra; cresceu e produziu a cem por um. Dizendo isto, Jesus clamou:
9 Ya chiꞌchi gunaabadxyiꞌdxyi xpwiinn Ñiꞌh loh Ñiꞌh xiñin guñiꞌ Ñiꞌh.
9 Então os discípulos de Jesus lhe perguntaram o que significava essa parábola.
10 Chiꞌchi rahbi Ñiꞌh loh raꞌ ba:
10 Jesus respondeu:
11 ―Deeꞌ naa nin rñiꞌ cweenta nin guñiꞌn loh raꞌ bwiinn. Biñih raꞌ chi naa ziga xchiꞌdxyi Dxiohs.
11 — Este é o significado da parábola: a semente é a palavra de Deus.
12 Ya biñih nin biaaba loh neziuh niꞌchi naa ziga bwiinn nin bacaꞌdxiahga xchiꞌdxyi Dxiohs per ayi guyaꞌzi dxyiꞌdxyi chi lastoꞌ raꞌ ba laasii naguihdzin lwehgu zeꞌ bwiinndxaaba mahziru rusiaꞌpitii ban tin para ayi chechiistoꞌ raꞌ ba dxyiꞌdxyi chi nee ayi taꞌh raꞌ ba loh duhlda.
12 Os que estão à beira do caminho são os que a ouviram; depois vem o diabo e tira-lhes a palavra do coração, para não acontecer que, crendo, sejam salvos.
13 Ya biñih nin biaaba lahda dxiah hasta nuu gulliaꞌ yuh, niꞌchi naa ziga bwiinn nin bacaꞌdxiahga xchiꞌdxyi Dxiohs, gucaꞌha raꞌ ban cun guuxta zezahnee raꞌ ban paaldaa dxyih. Ya chin rzahcazii raꞌ ba saca rianaꞌhla raꞌ ba dxyiꞌdxyi chi, mejor rbweꞌhehestoꞌ raꞌ ban laasii ayi nahpa raꞌ ba dulbaaꞌ chaꞌyi.
13 Os que estão sobre a pedra são os que, ouvindo a palavra, a recebem com alegria. Estes não têm raiz, creem apenas por algum tempo e, na hora da provação, se desviam.
14 Ya biñih nin biaaba laꞌn yaguihchi, niꞌchi naa ziga bwiinn nin bacaꞌdxiahga xchiꞌdxyi Dxiohs, ya chin zee raꞌ ba loh neziuh ruhnnxaꞌta raꞌ ba lligaaba xtsiꞌn raꞌ ba nee cohsa zaꞌca nin xclaaꞌdzi raꞌ ba guicaꞌha raꞌ ba, nee loh nasaa nabahan raꞌ ba. Pur lligaaba raꞌ chi niꞌchin ayiru xclaaꞌdzi raꞌ ba guunn raꞌ ba dziꞌn nin xclaaꞌdzi Dxiohs.
14 A parte que caiu entre espinhos, estes são os que ouviram e, no decorrer dos dias, foram sufocados com as preocupações, as riquezas e os prazeres desta vida; os seus frutos não chegam a amadurecer.
15 Ya biñih nin biaaba loh yuh zaꞌca niꞌchi naa ziga bwiinn nin bacaꞌdxiahga xchiꞌdxyi Dxiohs ya bwiinn chi rcaꞌha ban gaduhbi stoꞌ ba. Ayi chuu dxyih gusaaꞌn raꞌ ban. Cun paseensi zezah raꞌ ba xneziuh Dxiohs. Bwiinn raꞌ chi naa ziga tuhbi yahga ninahxi nin rcah tuhbi cwaꞌh ninahxi zaꞌca loh ñiꞌh.
15 A parte que caiu na terra boa, estes são os que, tendo ouvido de bom e reto coração, retêm a palavra; estes frutificam com perseverança.
16 ―Ayi tuhbi nin gucaꞌdxih tuhbi biaꞌñih ralaꞌn o dxieꞌw yihcan, ayiza nin cuꞌtiiꞌhin llaaꞌn tuhbi luꞌhn. Mejor guzaꞌbi luꞌhn guiyaꞌ guziaꞌñihin tin nin chuꞌtii rwaaꞌ yihdzi luꞌh gwaꞌha zaꞌca raꞌ ba biaꞌñih chi.
16 — Ninguém, depois de acender uma lamparina, a cobre com um vaso ou a põe debaixo de uma cama; pelo contrário, coloca-a num lugar em que ilumina bem, a fim de que os que entram vejam a luz.
17 Ziꞌchi gahcaza garaa nin ñieꞌw loh Ñiꞌh nahpa guillaalan tin gwaꞌha raꞌ ba xiñin, nee garaa nin nuulaꞌn nahpa gwaꞌha raꞌ ba xiñin tin dxiuꞌnbwaꞌ raꞌ ban.
17 Não há nada oculto que não venha a ser manifesto, nem escondido que não venha a ser conhecido e revelado.
18 Ya ziꞌchi gahca gulgacaꞌdxiahga zaꞌca tin garaa bwiinn nin rahcabwaꞌ xchiꞌdxyi Dxiohs, mahziru gudiꞌhi Ñiꞌh guelrahcabwaꞌ laꞌh raꞌ ba. Ya laꞌh raꞌ nin ayi rucaꞌdxiahga xchiꞌdxyi Dxiohs, zusiaꞌpitii Ñiꞌh dxyiꞌdxyi nin nuu stoꞌ raꞌ ba.
18 Portanto, vejam como vocês ouvem. Porque ao que tiver, mais será dado; e ao que não tiver, até aquilo que julga ter lhe será tirado.
19 Chiꞌchi badzihn xmah Jesuhs cun bwihtsi raꞌ Ñiꞌh hasta cagaluuꞌyi Ñiꞌh, per ayi guhca ñabiiga raꞌ ba cweeꞌ Ñiꞌh laasii dxiꞌbi ziahan bwiinn rii riꞌchi.
19 A mãe e os irmãos de Jesus chegaram até onde ele estava, mas não podiam aproximar-se por causa da multidão.
20 Chiꞌchi gwaguihtsi bwiinn loh Jesuhs, rahbi raꞌ ba:
20 E lhe comunicaram: — A sua mãe e os seus irmãos estão lá fora e querem vê-lo.
21 Chiꞌchi rahbi Jesuhs loh raꞌ bwiinn chi:
21 Jesus, porém, lhes respondeu:
22 Guyuuꞌ tuhbi dxyih guyuꞌtii Jesuhs laꞌn tuhbi laancha cun xpwiinn Ñiꞌh, chiꞌchi rahbi Ñiꞌh loh raꞌ ba:
22 Aconteceu que, num daqueles dias, Jesus entrou num barco em companhia dos seus discípulos e lhes disse: E partiram.
23 Ya gaduhbi zeediiꞌdxi raꞌ ba galaayi loh ñihsa chi, guhtaꞌllgahsi Jesuhs. Hohrchi guzoꞌbaloh tuhbi bwih rooꞌ loh ñihsa nez zee raꞌ ba, ya guzoꞌbaloh guteesa ñihsa chi laꞌn laancha amwer ñizaꞌbigueeꞌlan ñihsa.
23 Enquanto navegavam, ele adormeceu. E sobreveio uma tempestade de vento no lago, e eles corriam perigo.
24 Ya chiꞌchi gwah xpwiinn Jesuhs hasta naꞌllgahsi Ñiꞌh, ya bacwaꞌhn raꞌ ba laꞌh Ñiꞌh, rahbi raꞌ ba:
24 Chegando-se a Jesus, os discípulos o despertaram, dizendo: — Mestre, Mestre, estamos perecendo! Levantando-se, Jesus repreendeu o vento e a fúria da água. Tudo cessou e ficou bem calmo.
25 Ya chiꞌchi rahbi Ñiꞌh loh raꞌ xpwiinn Ñiꞌh:
25 Então Jesus lhes perguntou: Eles, possuídos de temor e admiração, diziam uns aos outros: — Quem é este que até manda nos ventos e nas ondas, e lhe obedecem?
26 Ya chin badzihn raꞌ ba loh yuh xteenn Gadara nin rii stuhbi lahdu rwaaꞌ ñihsa xteenn Galilea,
26 Então rumaram para a terra dos gerasenos, que fica de frente para a Galileia.
27 chiꞌchi bariaꞌh Jesuhs laꞌn laancha tin guzuh Ñiꞌh loh yuh, chiꞌchi gwabiiga tuhbi bwiinn guihdxyi chi. Bwiinn chi guhcala xchih nuu bwiinndxaaba stoꞌ ba. Ayi guhta ba lahdxi ayiza guyuuꞌ ba laꞌñuuꞌ sino que puura lahda raꞌ baꞌ guyuuꞌ ba.
27 Logo que Jesus desembarcou, veio da cidade ao seu encontro um homem possuído de demônios que, havia muito, não se vestia, nem habitava em casa alguma, porém vivia nos túmulos.
28 Ya chin bwaꞌha ba laꞌh Jesuhs, bazuꞌnllihbi ba nez loh Ñiꞌh guñiꞌ ba jweersi, rahbi ba:
28 Quando ele viu Jesus, prostrou-se diante dele, dizendo com voz forte: — O que você quer comigo, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Peço-lhe que não me atormente.
29 Guñiꞌ bwiinndxaaba nin nuu stoꞌ bwiinn chi dxyiꞌdxyi riiꞌ laasii canabwaꞌ Jesuhs laꞌh ba, tin gariaꞌh ba tihxi bwiinn chi. Ziahanla behsa rdzihtanee bwiinndxaaba chi laꞌh prohbi bwiinn chi tin mahziru sahcazii ba, ya guhcaduꞌh ba cun cadehn biyiꞌbidziꞌtsi naa ba cun ñaaꞌ ba cun dxiꞌba raꞌ nin rchiꞌbi suldahdu naa bwiinn, per laꞌh ba bachyuuꞌga ban pur xquelnadxipa bwiinndxaaba nin nuu stoꞌ ba ya bwiinndxaaba chi guleꞌcaa laꞌh ba zihtu hasta ayi bwiinn.
29 Porque Jesus havia ordenado ao espírito imundo que saísse do homem, pois muitas vezes se havia apoderado dele. E, embora procurassem conservá-lo preso com cadeias e correntes, despedaçava tudo e era impelido pelo demônio para o deserto.
30 Chiꞌchi gunaabadxyiꞌdxyi Jesuhs loh bwiinndxaaba chi, rahbi Ñiꞌh:
30 Jesus perguntou a ele: Ele respondeu: — Legião. Isto porque muitos demônios tinham entrado nele.
31 Ya bwiinndxaaba raꞌ chi gunaaba loh Jesuhs ayi guixeꞌhla Ñiꞌh laꞌh raꞌ ba gabihldxyi.
31 Estes pediram a Jesus que não os mandasse para o abismo.
32 Ya riꞌchi riiyahw ziahan raꞌ cuuchi loh dahan chi gahxu nez rii raꞌ ba, ya gudxiꞌhn raꞌ bwiinndxaaba raꞌ chi tin gusaaꞌn Jesuhs chuꞌtii raꞌ ba laꞌn raꞌ ma. Ya chin guziꞌguehlda Jesuhs guunn raꞌ bwiinndxaaba chi ziꞌchi,
32 Ora, uma grande manada de porcos estava pastando ali no monte. E os demônios pediram a Jesus que os deixasse entrar naqueles porcos. E Jesus o permitiu.
33 chiꞌchi bariaꞌh raꞌ ba stoꞌ bwiinn chi chiꞌchi biuuꞌgarii raꞌ ba laꞌn cuuchi raꞌ chi. Ya chin guyuꞌtii raꞌ bwiinndxaaba chi laꞌn raꞌ ma, chiꞌchi balluꞌn raꞌ ma gwatsiꞌbiloh raꞌ ma rwaaꞌ tuhbi bataaꞌha caa tuhbi gueeꞌla, ya riꞌchi gwaaꞌñihsa raꞌ ma guhchi raꞌ ma.
33 Tendo os demônios saído do homem, entraram nos porcos, e a manada precipitou-se despenhadeiro abaixo, para dentro do lago, e se afogou.
34 Ya chin bwaꞌha raꞌ nin cayahpa laꞌh raꞌ ma niꞌchi bidxyihbi duxa raꞌ ba lwehgu balluꞌn raꞌ ba tin gwaguihtsi raꞌ ba loh bwiinn guihdxyi cun bwiinn rrandxu raꞌ xcweenta nin guzahca raꞌ ba.
34 Vendo o que tinha acontecido, os que tratavam dos porcos fugiram e foram anunciá-lo na cidade e pelos campos.
35 Chiꞌchi biriaꞌh raꞌ bwiinn Gadara neezaa bwiinn guihdxyi raꞌ nin rii nehzchi zeeguiaꞌha raꞌ ba nin guhca loh dahan chi. Ya chin badzihn raꞌ ba nez hasta zuu Jesuhs, bwaꞌha raꞌ ba laꞌbwiinn nin bariaꞌh bwiinndxaaba raꞌ stoꞌ ñiꞌh laꞌba zohba hasta zuu ñaaꞌ Jesuhs, nahcu ba lahdxi ayi xi rahcaru yihca ba, ya bwiinn raꞌ nin bwaꞌha raꞌ niꞌchi bidxyihbiza raꞌ ba.
35 Então o povo saiu para ver o que tinha acontecido. Aproximando-se de Jesus, encontraram o homem de quem tinham saído os demônios, vestido, em perfeito juízo, sentado aos pés de Jesus; e temeram.
36 Ya bwiinn raꞌ nin bwaꞌhaloh xa guhca, bwiiꞌyidxyiꞌdxyi raꞌ ba xa babweꞌhe Jesuhs bwiinndxaaba raꞌ stoꞌ bwiinn chi.
36 E algumas pessoas que tinham presenciado os fatos contaram-lhes também como o endemoniado tinha sido salvo.
37 Chiꞌchi garaa raꞌ bwiinn Gadara neezaa raꞌ bwiinn guihdxyi nin rii nezchi, gunaaba raꞌ ba dxiuꞌnehza Jesuhs riꞌchi laasii cadxyihbi duxa raꞌ ba. Niꞌchin nin biuꞌgarii Jesuhs laꞌn laancha chi tin gubiaꞌgarii Ñiꞌh nez hasta zeꞌ Ñiꞌh.
37 Todo o povo da terra dos gerasenos pediu a Jesus que se retirasse, pois ficaram com muito medo. E Jesus, entrando de novo no barco, voltou.
38 Cun nee bwiinn nin bariaꞌh bwiinndxaaba raꞌ stoꞌ ñiꞌh gunaaba ba loh Jesuhs siꞌguehlda Ñiꞌh chenee ba laꞌh Ñiꞌh, per gunabwaꞌ Jesuhs dxiaꞌhansi ba, rahbi Ñiꞌh loh ba:
38 O homem de quem tinham saído os demônios lhe pediu que o deixasse estar com ele. Jesus, porém, o despediu, dizendo:
39 ―Babiaꞌgarii rwaaꞌ yihdzi luꞌh tin batiꞌchi dxyiꞌdxyi loh lasaaꞌ raꞌ luꞌh xcweenta garaa nin bwiꞌhnnaꞌhn pur yiꞌh.
39 — Volte para a sua casa e conte tudo o que Deus fez por você. Então ele foi, proclamando por toda a cidade o que Jesus lhe tinha feito.
40 Ya chin babiaꞌgarii Jesuhs stuhbi lahdu rwaaꞌ ñihsa, chiꞌchi bagahpaDxiohs bwiinn raꞌ nin riibweeza laꞌh Ñiꞌh nez chi.
40 Quando Jesus voltou, a multidão o recebeu com alegria, porque todos o estavam esperando.
41 Chiꞌchi badzihn tuhbi bwiinn nin laa Jairu loh Jesuhs, bwiinn chi rnabwaꞌ tuhbi guidoꞌ biꞌtuꞌhn nin nuu guihdxyi chi, ya bazuꞌnllihbi ba nezloh Jesuhs, bwiꞌhnn nalaasa loh ba gunaaba ba chenee ba Jesuhs yihdzi ba,
41 Eis que veio um homem chamado Jairo, que era chefe da sinagoga, e, prostrando-se aos pés de Jesus, suplicou-lhe que fosse até a sua casa.
42 laasii tuhbidxiꞌh lliiꞌndxaꞌpa ba nuu. Nuu bi tsiꞌh bichiohpa yihza, per cayahcalluꞌhu bi, amwer gachi bi.
42 Pois tinha uma filha única de uns doze anos, que estava morrendo. Enquanto Jesus caminhava, as multidões o apertavam.
43 Loh raꞌ ba dxaꞌga tuhbi gunnaꞌh nin rahcalluꞌhu. Guhcala tsiꞌh bichiohpa yihza cagasahcazii gueldxyihdxyi laꞌh bi. Lliaaꞌzi bañihchi bi garaa xmweeyi bi gucaꞌha raꞌ nin ruhnn rramwehdxi.
43 Certa mulher que, havia doze anos, vinha sofrendo de uma hemorragia e que havia gastado todos os seus bens com os médicos, sem que ninguém a pudesse curar,
44 Ya gwabiiga gunnaꞌh chi dihtsi Jesuhs tin bidxiꞌ bi loh xahba Ñiꞌh, hohrchigahca lwehgu biaca bi.
44 veio por trás de Jesus e tocou na borda da capa dele. E logo a hemorragia dela estancou.
45 Chiꞌchi gunaabadxyiꞌdxyi Jesuhs, rahbi Ñiꞌh:
45 Mas Jesus perguntou: Como todos negassem, Pedro disse: — Mestre, é a multidão que o rodeia e aperta!
46 Per rahbilagaꞌh Jesuhs:
46 Mas Jesus insistiu:
47 Ya chin guhcabwaꞌ gunnaꞌh chi laꞌJesuhs naann bidxiꞌ bi xahba Ñiꞌh, chiꞌchi bidxyihbi bi gwabiiga bi guzaꞌloh xchihchi bi, bazuꞌnllihbi bi nez ñaaꞌ Ñiꞌh, tin guhdzi bi delaanta loh raꞌ bwiinn bidxiꞌ bi laꞌh Ñiꞌh nee hohrachi gahca biaca bi gueldxyihdxyi nin rahca bi.
47 A mulher, vendo que não podia passar despercebida, aproximou-se trêmula e, prostrando-se diante de Jesus, declarou, à vista de todo o povo, o motivo por que havia tocado nele e como imediatamente tinha sido curada.
48 Chiꞌchi rahbi Jesuhs:
48 Então Jesus lhe disse:
49 Gaduhbi cañiꞌ gahca Jesuhs niꞌchi badzihn tuhbi bwiinn nin zeꞌ rwaaꞌ yihdzi Jairu, rahbi ba loh Jairu:
49 Enquanto Jesus ainda falava, veio uma pessoa da casa do chefe da sinagoga, dizendo: — A sua filha já morreu; não incomode mais o Mestre.
50 Ya chin bihn Jesuhs niꞌchi, rahbi Ñiꞌh loh Jairu:
50 Mas Jesus, ouvindo isto, lhe disse:
51 Ya chin badzihn raꞌ ba rwaaꞌ yihdzi Jairu, ayi basaaꞌn Jesuhs ñuꞌtii garaa raꞌ bwiinn; Pehdru si cun Jacobo cun Jwahn cun xpaah dxaꞌpa chi cun xmaah bi guyuꞌtii raꞌ ba laꞌñuuꞌ.
51 Tendo chegado à casa, Jesus não permitiu que ninguém entrasse com ele, a não ser Pedro, João e Tiago, além do pai e da mãe da menina.
52 Garaa raꞌ bwiinn nin rii rwaaꞌ yuuꞌ chi riiyuꞌn raꞌ ba pur laꞌh bi. Chiꞌchi rahbi Jesuhs loh raꞌ ba:
52 E todos choravam e a pranteavam. Mas Jesus disse:
53 Ya sola ballihdzinee raꞌ ba laꞌh Jesuhs laasii naann raꞌ ba guhchi bi.
53 E riam-se dele, porque sabiam que ela estava morta.
54 Chiꞌchi gunaꞌzu Jesuhs naa bi, guñiꞌ Ñiꞌh jweersi, rahbi Ñiꞌh:
54 Mas Jesus, tomando-a pela mão, disse em voz alta:
55 Hohrchi gahca babiaꞌgarii xquelnabahan bi ya gwastii bi, guzohba bi. Chiꞌchi gunabwaꞌ Jesuhs gudiꞌhi raꞌ ba xi gahw bi.
55 Voltou-lhe o espírito, ela imediatamente se levantou, e Jesus mandou que lhe dessem de comer.
56 Ya xpaah bi cun xmaah bi badxyigaaꞌ duxa loh raꞌ ba per gunabwaꞌ Jesuhs ayi chyulootiiꞌ guuyi raꞌ ba cohsa nin guhca riꞌchi.
56 Seus pais ficaram maravilhados, mas ele lhes advertiu que a ninguém contassem o que havia acontecido.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.