Lucas 8

Xchiʼdxyi cuubi dxiohs nin bieʼgaluuʼyi daada Jesucristu (El Nuevo Testamento en el zapoteco de Chichicapan y en español) (ZPVNT) vs ARC

Sair da comparação
ARC Almeida Revista e Corrigida 2009
1 Ya chin guhca deeꞌ, gucaꞌnzaa Jesuhs ziahan guihdxyi cun rraandxu raꞌ batiꞌchi Ñiꞌh xchiꞌdxyi Dxiohs tin chuꞌtii raꞌ bwiinn loh xquelñaꞌñih Dxiohs, nee cun tsiꞌh bichiohpaza xpwiinn Ñiꞌh caꞌnzanee Ñiꞌh,
1 E aconteceu, depois disso, que andava de cidade em cidade e de aldeia em aldeia, pregando e anunciando o evangelho do Reino de Deus; e os doze iam com ele,
2 neezaa paaldaa raꞌ gunnaꞌh caꞌnzanee Ñiꞌh, ya gunnaꞌh raꞌ chi naa nin basiaca Jesuhs. Babweꞌhe Ñiꞌh bwiinndxaaba stoꞌ paaldaa raꞌ ba ya spaaldaa raꞌ ba basiaca Ñiꞌh gueldxyihdxyi nin guhca raꞌ ba. Loh raꞌ ba zeꞌ María nin laa Magdalena nin bariaꞌh gahdzi bwiinndxaaba stoꞌ Ñiꞌh.
2 e também algumas mulheres que haviam sido curadas de espíritos malignos e de enfermidades: Maria, chamada Madalena, da qual saíram sete demônios;
3 Neezaa Jwahna cheꞌhla Chuza nin rahpa xixteenn Herodes neezaa Susahn, ya ziahanru chyuuca raꞌ gunnaꞌh badxaꞌgalasaaꞌ raꞌ ba tin bwiꞌhnn raꞌ ba cumpahñu laꞌh Jesuhs.
3 e Joana, mulher de Cuza, procurador de Herodes, e Suzana, e muitas outras que o serviam com suas fazendas.
4 Ya chiꞌchi biriaꞌh raꞌ ziahan bwiinn ziahan guihdxyi raꞌ tin gwaguiaꞌha raꞌ ba hasta zuu Jesuhs, ya chin badiaaꞌha raꞌ ba loh Ñiꞌh, chiꞌchi guleꞌhe Ñiꞌh tuhbi cweenta nin ruluuꞌyi, rahbi Ñiꞌh:
4 E, ajuntando-se uma grande multidão, e vindo ter com ele gente de todas as cidades, disse por parábolas:
5 ―Biriaꞌh tuhbi bwiinn zeegatiꞌchi ba xpiñih ba. Ya gaduhbi cagatiꞌchi ban biaaba nuhnan loh neziuh, lwehgu bazuꞌñaaꞌ bwiinn raꞌ yihcaraꞌn ya gudahw gahcaza maaniꞌhnraꞌn.
5 Um semeador saiu a semear a sua semente, e, quando semeava, caiu alguma junto do caminho e foi pisada, e as aves do céu a comeram.
6 Ya snuhnan biaaba lahda dxiah hasta nuu gulliaꞌ yuh, ya chin gutahnnan, lwehgu gahca gubihdzin laasii ayi guyuuꞌ xcohpa riꞌchi.
6 E outra caiu sobre pedra e, nascida, secou-se, pois que não tinha umidade.
7 Ya snuhnan biaaba laꞌn yaguihchi, ya gutahneeꞌhen yaguihchi raꞌ chi ya ayi basaaꞌn yaguihchi raꞌ chi ñirooꞌhon niꞌchin nin ayi xi guyuuꞌ lohon.
7 E outra caiu entre espinhos, e, crescendo com ela os espinhos, a sufocaram;
8 Ya snuhnan biaaba loh yuh zaꞌca, niꞌchiyi gurooꞌ guhcan, pur tuhbin guhcan tuhbi gaywaꞌh llooba.
8 E outra caiu em boa terra e, nascida, produziu fruto, cento por um. Dizendo ele estas coisas, clamava: Quem tem ouvidos para ouvir, que ouça.
9 Ya chiꞌchi gunaabadxyiꞌdxyi xpwiinn Ñiꞌh loh Ñiꞌh xiñin guñiꞌ Ñiꞌh.
9 E os seus discípulos o interrogaram, dizendo: Que parábola é esta?
10 Chiꞌchi rahbi Ñiꞌh loh raꞌ ba:
10 E ele disse: A vós vos é dado conhecer os mistérios do Reino de Deus, mas aos outros, por parábolas, para que, vendo, não vejam e, ouvindo, não entendam.
11 ―Deeꞌ naa nin rñiꞌ cweenta nin guñiꞌn loh raꞌ bwiinn. Biñih raꞌ chi naa ziga xchiꞌdxyi Dxiohs.
11 Esta é, pois, a parábola: a semente é a palavra de Deus;
12 Ya biñih nin biaaba loh neziuh niꞌchi naa ziga bwiinn nin bacaꞌdxiahga xchiꞌdxyi Dxiohs per ayi guyaꞌzi dxyiꞌdxyi chi lastoꞌ raꞌ ba laasii naguihdzin lwehgu zeꞌ bwiinndxaaba mahziru rusiaꞌpitii ban tin para ayi chechiistoꞌ raꞌ ba dxyiꞌdxyi chi nee ayi taꞌh raꞌ ba loh duhlda.
12 e os que
13 Ya biñih nin biaaba lahda dxiah hasta nuu gulliaꞌ yuh, niꞌchi naa ziga bwiinn nin bacaꞌdxiahga xchiꞌdxyi Dxiohs, gucaꞌha raꞌ ban cun guuxta zezahnee raꞌ ban paaldaa dxyih. Ya chin rzahcazii raꞌ ba saca rianaꞌhla raꞌ ba dxyiꞌdxyi chi, mejor rbweꞌhehestoꞌ raꞌ ban laasii ayi nahpa raꞌ ba dulbaaꞌ chaꞌyi.
13 e os que estão sobre pedra, estes são os que, ouvindo a palavra, a recebem com alegria, mas, como não têm raiz, apenas creem por algum tempo e, no tempo da tentação, se desviam;
14 Ya biñih nin biaaba laꞌn yaguihchi, niꞌchi naa ziga bwiinn nin bacaꞌdxiahga xchiꞌdxyi Dxiohs, ya chin zee raꞌ ba loh neziuh ruhnnxaꞌta raꞌ ba lligaaba xtsiꞌn raꞌ ba nee cohsa zaꞌca nin xclaaꞌdzi raꞌ ba guicaꞌha raꞌ ba, nee loh nasaa nabahan raꞌ ba. Pur lligaaba raꞌ chi niꞌchin ayiru xclaaꞌdzi raꞌ ba guunn raꞌ ba dziꞌn nin xclaaꞌdzi Dxiohs.
14 e a que caiu entre espinhos, esses são os que ouviram, e, indo por diante, são sufocados com os cuidados, e riquezas, e deleites da vida, e não dão fruto com perfeição;
15 Ya biñih nin biaaba loh yuh zaꞌca niꞌchi naa ziga bwiinn nin bacaꞌdxiahga xchiꞌdxyi Dxiohs ya bwiinn chi rcaꞌha ban gaduhbi stoꞌ ba. Ayi chuu dxyih gusaaꞌn raꞌ ban. Cun paseensi zezah raꞌ ba xneziuh Dxiohs. Bwiinn raꞌ chi naa ziga tuhbi yahga ninahxi nin rcah tuhbi cwaꞌh ninahxi zaꞌca loh ñiꞌh.
15 e a que caiu em boa terra, esses são os que, ouvindo a palavra, a conservam num coração honesto e bom e dão fruto com perseverança.
16 ―Ayi tuhbi nin gucaꞌdxih tuhbi biaꞌñih ralaꞌn o dxieꞌw yihcan, ayiza nin cuꞌtiiꞌhin llaaꞌn tuhbi luꞌhn. Mejor guzaꞌbi luꞌhn guiyaꞌ guziaꞌñihin tin nin chuꞌtii rwaaꞌ yihdzi luꞌh gwaꞌha zaꞌca raꞌ ba biaꞌñih chi.
16 E ninguém, acendendo uma candeia, a cobre com algum vaso ou
17 Ziꞌchi gahcaza garaa nin ñieꞌw loh Ñiꞌh nahpa guillaalan tin gwaꞌha raꞌ ba xiñin, nee garaa nin nuulaꞌn nahpa gwaꞌha raꞌ ba xiñin tin dxiuꞌnbwaꞌ raꞌ ban.
17 Porque não há coisa oculta que não haja de manifestar-se, nem escondida que não haja de saber-se e vir à luz.
18 Ya ziꞌchi gahca gulgacaꞌdxiahga zaꞌca tin garaa bwiinn nin rahcabwaꞌ xchiꞌdxyi Dxiohs, mahziru gudiꞌhi Ñiꞌh guelrahcabwaꞌ laꞌh raꞌ ba. Ya laꞌh raꞌ nin ayi rucaꞌdxiahga xchiꞌdxyi Dxiohs, zusiaꞌpitii Ñiꞌh dxyiꞌdxyi nin nuu stoꞌ raꞌ ba.
18 Vede, pois, como ouvis, porque a qualquer que tiver lhe será dado, e a qualquer que não tiver até o que parece ter lhe será tirado.
19 Chiꞌchi badzihn xmah Jesuhs cun bwihtsi raꞌ Ñiꞌh hasta cagaluuꞌyi Ñiꞌh, per ayi guhca ñabiiga raꞌ ba cweeꞌ Ñiꞌh laasii dxiꞌbi ziahan bwiinn rii riꞌchi.
19 E foram ter com ele sua mãe e seus irmãos e não podiam aproximar-se dele, por causa da multidão.
20 Chiꞌchi gwaguihtsi bwiinn loh Jesuhs, rahbi raꞌ ba:
20 E foi-lhe dito: Estão lá fora tua mãe e teus irmãos, que querem ver-te.
21 Chiꞌchi rahbi Jesuhs loh raꞌ bwiinn chi:
21 Mas, respondendo ele, disse-lhes: Minha mãe e meus irmãos são aqueles que ouvem a palavra de Deus e a executam.
22 Guyuuꞌ tuhbi dxyih guyuꞌtii Jesuhs laꞌn tuhbi laancha cun xpwiinn Ñiꞌh, chiꞌchi rahbi Ñiꞌh loh raꞌ ba:
22 E aconteceu que, num daqueles dias, entrou num barco com seus discípulos e disse-lhes: Passemos para a outra banda do lago. E partiram.
23 Ya gaduhbi zeediiꞌdxi raꞌ ba galaayi loh ñihsa chi, guhtaꞌllgahsi Jesuhs. Hohrchi guzoꞌbaloh tuhbi bwih rooꞌ loh ñihsa nez zee raꞌ ba, ya guzoꞌbaloh guteesa ñihsa chi laꞌn laancha amwer ñizaꞌbigueeꞌlan ñihsa.
23 E, navegando eles, adormeceu; e sobreveio uma tempestade de vento no lago, e o barco enchia-se de água, estando eles em perigo.
24 Ya chiꞌchi gwah xpwiinn Jesuhs hasta naꞌllgahsi Ñiꞌh, ya bacwaꞌhn raꞌ ba laꞌh Ñiꞌh, rahbi raꞌ ba:
24 E, chegando-se a ele, o despertaram, dizendo: Mestre, Mestre, estamos perecendo. E ele, levantando-se, repreendeu o vento e a fúria da água; e cessaram, e fez-se bonança.
25 Ya chiꞌchi rahbi Ñiꞌh loh raꞌ xpwiinn Ñiꞌh:
25 E disse-lhes: Onde está a vossa fé? E eles, temendo, maravilharam-se, dizendo uns aos outros: Quem é este, que até aos ventos e à água manda, e lhe obedecem?
26 Ya chin badzihn raꞌ ba loh yuh xteenn Gadara nin rii stuhbi lahdu rwaaꞌ ñihsa xteenn Galilea,
26 E navegaram para a terra dos gadarenos, que está defronte da Galileia.
27 chiꞌchi bariaꞌh Jesuhs laꞌn laancha tin guzuh Ñiꞌh loh yuh, chiꞌchi gwabiiga tuhbi bwiinn guihdxyi chi. Bwiinn chi guhcala xchih nuu bwiinndxaaba stoꞌ ba. Ayi guhta ba lahdxi ayiza guyuuꞌ ba laꞌñuuꞌ sino que puura lahda raꞌ baꞌ guyuuꞌ ba.
27 E, quando desceu para terra, saiu-lhe ao encontro, vindo da cidade, um homem que, desde muito tempo, estava possesso de demônios e não andava vestido nem habitava em qualquer casa, mas nos sepulcros.
28 Ya chin bwaꞌha ba laꞌh Jesuhs, bazuꞌnllihbi ba nez loh Ñiꞌh guñiꞌ ba jweersi, rahbi ba:
28 E, quando viu a Jesus, prostrou-se diante dele, exclamando e dizendo com alta voz: Que tenho eu contigo Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Peço-te que não me atormentes.
29 Guñiꞌ bwiinndxaaba nin nuu stoꞌ bwiinn chi dxyiꞌdxyi riiꞌ laasii canabwaꞌ Jesuhs laꞌh ba, tin gariaꞌh ba tihxi bwiinn chi. Ziahanla behsa rdzihtanee bwiinndxaaba chi laꞌh prohbi bwiinn chi tin mahziru sahcazii ba, ya guhcaduꞌh ba cun cadehn biyiꞌbidziꞌtsi naa ba cun ñaaꞌ ba cun dxiꞌba raꞌ nin rchiꞌbi suldahdu naa bwiinn, per laꞌh ba bachyuuꞌga ban pur xquelnadxipa bwiinndxaaba nin nuu stoꞌ ba ya bwiinndxaaba chi guleꞌcaa laꞌh ba zihtu hasta ayi bwiinn.
29 Porque tinha ordenado ao espírito imundo que saísse daquele homem; pois já havia muito tempo que o arrebatava. E guardavam-no preso com grilhões e cadeias; mas, quebrando as prisões, era impelido pelo demônio para os desertos.
30 Chiꞌchi gunaabadxyiꞌdxyi Jesuhs loh bwiinndxaaba chi, rahbi Ñiꞌh:
30 E perguntou-lhe Jesus, dizendo: Qual é o teu nome? E ele disse: Legião; porque tinham entrado nele muitos demônios.
31 Ya bwiinndxaaba raꞌ chi gunaaba loh Jesuhs ayi guixeꞌhla Ñiꞌh laꞌh raꞌ ba gabihldxyi.
31 E rogavam-lhe que os não mandasse para o abismo.
32 Ya riꞌchi riiyahw ziahan raꞌ cuuchi loh dahan chi gahxu nez rii raꞌ ba, ya gudxiꞌhn raꞌ bwiinndxaaba raꞌ chi tin gusaaꞌn Jesuhs chuꞌtii raꞌ ba laꞌn raꞌ ma. Ya chin guziꞌguehlda Jesuhs guunn raꞌ bwiinndxaaba chi ziꞌchi,
32 E andava pastando ali no monte uma manada de muitos porcos; e rogaram-lhe que lhes concedesse entrar neles; e concedeu-lho.
33 chiꞌchi bariaꞌh raꞌ ba stoꞌ bwiinn chi chiꞌchi biuuꞌgarii raꞌ ba laꞌn cuuchi raꞌ chi. Ya chin guyuꞌtii raꞌ bwiinndxaaba chi laꞌn raꞌ ma, chiꞌchi balluꞌn raꞌ ma gwatsiꞌbiloh raꞌ ma rwaaꞌ tuhbi bataaꞌha caa tuhbi gueeꞌla, ya riꞌchi gwaaꞌñihsa raꞌ ma guhchi raꞌ ma.
33 E, tendo saído os demônios do homem, entraram nos porcos, e a manada precipitou-se de um despenhadeiro no lago e afogou-se.
34 Ya chin bwaꞌha raꞌ nin cayahpa laꞌh raꞌ ma niꞌchi bidxyihbi duxa raꞌ ba lwehgu balluꞌn raꞌ ba tin gwaguihtsi raꞌ ba loh bwiinn guihdxyi cun bwiinn rrandxu raꞌ xcweenta nin guzahca raꞌ ba.
34 E aqueles que os guardavam, vendo o que acontecera, fugiram e foram anunciá-lo na cidade e nos campos.
35 Chiꞌchi biriaꞌh raꞌ bwiinn Gadara neezaa bwiinn guihdxyi raꞌ nin rii nehzchi zeeguiaꞌha raꞌ ba nin guhca loh dahan chi. Ya chin badzihn raꞌ ba nez hasta zuu Jesuhs, bwaꞌha raꞌ ba laꞌbwiinn nin bariaꞌh bwiinndxaaba raꞌ stoꞌ ñiꞌh laꞌba zohba hasta zuu ñaaꞌ Jesuhs, nahcu ba lahdxi ayi xi rahcaru yihca ba, ya bwiinn raꞌ nin bwaꞌha raꞌ niꞌchi bidxyihbiza raꞌ ba.
35 E saíram a ver o que tinha acontecido e vieram ter com Jesus. Acharam, então, o homem de quem haviam saído os demônios, vestido e em seu juízo, assentado aos pés de Jesus; e temeram.
36 Ya bwiinn raꞌ nin bwaꞌhaloh xa guhca, bwiiꞌyidxyiꞌdxyi raꞌ ba xa babweꞌhe Jesuhs bwiinndxaaba raꞌ stoꞌ bwiinn chi.
36 E os que tinham visto contaram-lhes também como fora salvo aquele endemoninhado.
37 Chiꞌchi garaa raꞌ bwiinn Gadara neezaa raꞌ bwiinn guihdxyi nin rii nezchi, gunaaba raꞌ ba dxiuꞌnehza Jesuhs riꞌchi laasii cadxyihbi duxa raꞌ ba. Niꞌchin nin biuꞌgarii Jesuhs laꞌn laancha chi tin gubiaꞌgarii Ñiꞌh nez hasta zeꞌ Ñiꞌh.
37 E toda a multidão da terra dos gadarenos ao redor lhe rogou que se retirasse deles, porque estavam possuídos de grande temor. E, entrando ele no barco, voltou.
38 Cun nee bwiinn nin bariaꞌh bwiinndxaaba raꞌ stoꞌ ñiꞌh gunaaba ba loh Jesuhs siꞌguehlda Ñiꞌh chenee ba laꞌh Ñiꞌh, per gunabwaꞌ Jesuhs dxiaꞌhansi ba, rahbi Ñiꞌh loh ba:
38 E aquele homem de quem haviam saído os demônios rogou-lhe que o deixasse estar com ele; mas Jesus o despediu, dizendo:
39 ―Babiaꞌgarii rwaaꞌ yihdzi luꞌh tin batiꞌchi dxyiꞌdxyi loh lasaaꞌ raꞌ luꞌh xcweenta garaa nin bwiꞌhnnaꞌhn pur yiꞌh.
39 Torna para tua casa e conta quão grandes E ele foi apregoando por toda a cidade quão grandes coisas Jesus lhe tinha feito.
40 Ya chin babiaꞌgarii Jesuhs stuhbi lahdu rwaaꞌ ñihsa, chiꞌchi bagahpaDxiohs bwiinn raꞌ nin riibweeza laꞌh Ñiꞌh nez chi.
40 E aconteceu que, quando voltou Jesus, a multidão o recebeu, porque todos o estavam esperando.
41 Chiꞌchi badzihn tuhbi bwiinn nin laa Jairu loh Jesuhs, bwiinn chi rnabwaꞌ tuhbi guidoꞌ biꞌtuꞌhn nin nuu guihdxyi chi, ya bazuꞌnllihbi ba nezloh Jesuhs, bwiꞌhnn nalaasa loh ba gunaaba ba chenee ba Jesuhs yihdzi ba,
41 E eis que chegou um varão de nome Jairo, que era príncipe da sinagoga; e, prostrando-se aos pés de Jesus, rogava-lhe que entrasse em sua casa;
42 laasii tuhbidxiꞌh lliiꞌndxaꞌpa ba nuu. Nuu bi tsiꞌh bichiohpa yihza, per cayahcalluꞌhu bi, amwer gachi bi.
42 porque tinha uma filha única, quase de doze anos, que estava à morte. E, indo ele, apertava-o a multidão.
43 Loh raꞌ ba dxaꞌga tuhbi gunnaꞌh nin rahcalluꞌhu. Guhcala tsiꞌh bichiohpa yihza cagasahcazii gueldxyihdxyi laꞌh bi. Lliaaꞌzi bañihchi bi garaa xmweeyi bi gucaꞌha raꞌ nin ruhnn rramwehdxi.
43 E uma mulher, que tinha um fluxo de sangue, havia doze anos, e gastara com os médicos todos os seus haveres, e por nenhum pudera ser curada,
44 Ya gwabiiga gunnaꞌh chi dihtsi Jesuhs tin bidxiꞌ bi loh xahba Ñiꞌh, hohrchigahca lwehgu biaca bi.
44 chegando por detrás dele, tocou na orla da sua veste, e logo estancou o fluxo do seu sangue.
45 Chiꞌchi gunaabadxyiꞌdxyi Jesuhs, rahbi Ñiꞌh:
45 E disse Jesus: Quem E, negando todos, disse Pedro e os que estavam com ele: Mestre, a multidão te aperta e te oprime, e dizes: Quem é que me tocou?
46 Per rahbilagaꞌh Jesuhs:
46 E disse Jesus: Alguém me tocou, porque bem conheci que de mim saiu virtude.
47 Ya chin guhcabwaꞌ gunnaꞌh chi laꞌJesuhs naann bidxiꞌ bi xahba Ñiꞌh, chiꞌchi bidxyihbi bi gwabiiga bi guzaꞌloh xchihchi bi, bazuꞌnllihbi bi nez ñaaꞌ Ñiꞌh, tin guhdzi bi delaanta loh raꞌ bwiinn bidxiꞌ bi laꞌh Ñiꞌh nee hohrachi gahca biaca bi gueldxyihdxyi nin rahca bi.
47 Então, vendo a mulher que não podia ocultar-se, aproximou-se tremendo e, prostrando-se ante ele, declarou-lhe diante de todo o povo a causa por que lhe havia tocado e como logo sarara.
48 Chiꞌchi rahbi Jesuhs:
48 E ele lhe disse: Tem bom ânimo, filha, a tua fé te salvou; vai em paz.
49 Gaduhbi cañiꞌ gahca Jesuhs niꞌchi badzihn tuhbi bwiinn nin zeꞌ rwaaꞌ yihdzi Jairu, rahbi ba loh Jairu:
49 Estando ele ainda falando, chegou um da casa do príncipe da sinagoga, dizendo: A tua filha já está morta; não incomodes o Mestre.
50 Ya chin bihn Jesuhs niꞌchi, rahbi Ñiꞌh loh Jairu:
50 Jesus, porém, ouvindo- o, respondeu-lhe, dizendo: Não temas; crê somente, e será salva.
51 Ya chin badzihn raꞌ ba rwaaꞌ yihdzi Jairu, ayi basaaꞌn Jesuhs ñuꞌtii garaa raꞌ bwiinn; Pehdru si cun Jacobo cun Jwahn cun xpaah dxaꞌpa chi cun xmaah bi guyuꞌtii raꞌ ba laꞌñuuꞌ.
51 E, entrando em casa, a ninguém deixou entrar, senão a Pedro, e a Tiago, e a João, e ao pai, e a mãe da menina.
52 Garaa raꞌ bwiinn nin rii rwaaꞌ yuuꞌ chi riiyuꞌn raꞌ ba pur laꞌh bi. Chiꞌchi rahbi Jesuhs loh raꞌ ba:
52 E todos choravam e a pranteavam; e ele disse: Não choreis; não está morta, mas dorme.
53 Ya sola ballihdzinee raꞌ ba laꞌh Jesuhs laasii naann raꞌ ba guhchi bi.
53 E riam-se dele, sabendo que estava morta.
54 Chiꞌchi gunaꞌzu Jesuhs naa bi, guñiꞌ Ñiꞌh jweersi, rahbi Ñiꞌh:
54 Mas ele, pegando-lhe na mão, clamou, dizendo: Levanta-te, menina!
55 Hohrchi gahca babiaꞌgarii xquelnabahan bi ya gwastii bi, guzohba bi. Chiꞌchi gunabwaꞌ Jesuhs gudiꞌhi raꞌ ba xi gahw bi.
55 E o seu espírito voltou, e ela logo se levantou; e Jesus mandou que lhe dessem de comer.
56 Ya xpaah bi cun xmaah bi badxyigaaꞌ duxa loh raꞌ ba per gunabwaꞌ Jesuhs ayi chyulootiiꞌ guuyi raꞌ ba cohsa nin guhca riꞌchi.
56 E seus pais ficaram maravilhados, e ele lhes mandou que a ninguém dissessem o que havia sucedido.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.